19 Januari 2013: project ringmus Goor en terugblik afgelopen periode.

En toen hadden we ineens toch een winter.... Na het nieuwe jaar te zijn begonnen met diverse zingende soorten viel een week geleden ineens koning winter Nederland binnen. Te beginnen met lichte maar aanhoudende vorst, gevolgd door sneeuwbuien die in Twente weliswaar een dun laagje vormden maar dat maakt voor vogels maar weinig verschil, voor diverse soorten wordt voedsel dan onbereikbaar.

Gisteren heb ik thuis weer een sessie voor het project ringmus gehouden. Weinig vogels, ondanks een klein sneeuwvrij gemaakt stukje op de voederplaats. De meeste vogels kiezen toch nog steeds voor de tuin van de buren waar ook gevoerd maar niet geringd wordt....
Vooral de merels waaren erg actief en vochten om de appels. Prachtig om te zien hoe de meest ervaren merels dan achter een indringer aan kunnen gaan en met vele capriolen over de netten heen en onder de netten door weten te draaien en stijgen en dalen daarbij de netten keurig te ontwijken. Deze vogels zijn alleen nog vangbaar als ze in een tuin van één van de buren ergens van schrikken. Twee van de vier gevangen merels, de reeds geringde exemplaren, waren flink vet en wogen beide meer dan 100 gram; de andere twee waren duidelijk indringers en met gewichten van 77 en 88,8 gram ver onder de gewichten van de andere twee. Wat ik wel erg opmerkelijk vindt is dat er totaal geen sprake is geweest van neeuwtrek van kramsvogels. Onder deze omstandigheden is dat altijd een opvallend fenomeen hier in Twente, als er zich een sneeuwdek vormt komen ze in beweging. Ik moet zeggen dat er dit winter toch ook al wel erg weinig groepen waren hoor, wellicht is deze situatie elders in het land beter.
In de loop van de middag vul ik de voerplaats even opnieuw aan met brood en kaaskorsten. Als ik 5 minuten daarna op m'n werkkamer aan de voorkant van het huis achter de pc zit zie ik ineens een stuk of 10 kokmeeuwen door de straat cirkelen. Met de herkenbare draaiende vlucht maken ze rondjes om het huis. toch maar even in de tuin kijken. En ja hoor, 1 kokmeeuw staat op de stoeptegels te schrokken in het voer en in het net hangt al een tweede exemplaar. De trap afgerend, naar buiten.... en hebbes ! Het is een mooie adulte kokmeeuw met knalrode snavel en poten en rond de oorstreek het kenmerkende winterse oorvlek oftewel 'koptelefoontje'.
Een nieuwe tuinsoort en dus meteen ook nieuwe project ringmussoort. En dat is best wel opmerkelijk, want m;n tuintje is maar zo klein en dan ook nog met grote eiken daarnaast, dat meeuwen echt niet snel m'n tuin in durven te duiken. Sneeuw en daardoor honger maakt alles anders....

Foto's: kokmeeuw, adult, nieuwe tuinsoort.

Dagtotaal 19 Januari 2013
Nieuw geringd / teruggevangen:
------------------------------------
Kokmeeuw 1 / -
Merel 2 / 2
Pimpelmees - / 2
Koolmees 1 / 1
Vink 1 / -
Groenling 4 / -
------------------------------------
Totaal: 9 nieuw geringd en 5 terug =
14 exemplaren, 6 soorten, 9:00 uren

Afgelopen maandag hebben we een snoeidag op de vangbaan in het bos gehouden. Er is nog veel werk aan de winkel want de ringhut moet ook dringend een nieuw dak hebben. De vorst had inmiddels zijn intrede gedaan maar sneeuw haaden we nog niet. Het was in ieder geval koud genoeg voor een koffiepauze begeleidend kampvuurtje.

Tijdens het werk troffen we een slaapboom van één van de bosuilen. Daar verzamelden we zo'n 20 braakballen waar thuis bij het uitpluizen 2 vogelringen uitkwamen. De ene was van een goudvink van 2 jaar geleden en de andere van een vink van November jongstleden.

Op de 12e Januari hebben we ook nog een ringmussessie gehouden. Toen lag er net een klein laagje poedersneeuw en was het gedrag van de vogels al flink veranderd en werden ze al fel op het voer. De groenlingen waren na weken afwezigheid weer in grotere groepjes aanwezig, maar ze zullen de gemiddelde winteraantallen dit seizoen niet meer halen.

We vingen vandaag ook witte veder terug. Wie is Witte veder? Nou, dat is onze meest dominante merelvrouw die ten eerste alle andere merels de tuin uitjaagt en ten tweede ook nog eens een keer de mistnetten goed weet te ontwijken. We kunnen deze merel altijd goed individueel herkennen aan de witte armpen in de rechtervleugel. Ondanks dat we haar amper vangen is het dus onze meest teruggemelde merel. Vandaag waren de rollen eens omgedraaid want ze was zo druk met het wegjagen van 4 andere merels dat ze in alle opwinding vergat dat er netten stonden opgesteld.

Dagtotalen 12 Januari 2013
Nieuw geringd / teruggevangen :
----------------------------------------------
Houtduif * 1 -
Merel 3 2
Pimpelmees 1 3
Koolmees 2 2
Vink 2 -
Groenling 4 -
-------------------------------------------
Totaal: 13 nieuw geringd en 7 teruggevangen
= 20 exemplaren, 6 soorten, 8:00 uren

Verder zijn we deze week ook nog op bezoek geweest bij een oude bekende die met zijn bibliotheek aan het opschonen was. We hebben van hem ongeveer 200 kilo wetenschappelijke publicaties over kunnen nemen waarbij bijna volledige jaargangen vanaf het begin van ARDEA, de nederlandse ornithologische vereniging en British Birds. Eerder hadden we al eens Ringing and Migration bij hem opgehaald. Van de Ardea zat er een mooi gaaf ingebonden exemplaar van het allereerste nummer bij. Ik heb inmiddels al weer ettelijke uren leesplezier achter de rug, vooral in de eerste uitgaven waarin veel artikelen te vinden zijn die inmiddels in een heel ander licht zijn komen te staan of die voor ons nu niet meer zo bevreemdend zijn als voor de onderzoekers van 1912.... Prachtig om bijvoorbeeld te lezen dat er toen ook al een rubriekje was met opmerkelijke terugmeldingen van geringde vogels. Daar stond een terugmelding van een koolmees die een jaar na ringen op dezelfde plek dood was teruggevonden ! Destijds, een jaar na de start van het ringwerk in Nederland wel opmerkelijk ja... Gerrit, ontzettend bedankt voor deze genereuze gift, wij en ons archief zijn er blij mee !

Vorige week hebben we ook nog een geringde kerkuil langs de weg gevonden. Wederom een verkeersslachtoffer op de beruchte plek net buiten Goor aan de rondweg naar Rijssen.
Dezelfde avond hebben we de ringgegevens in het programma GRIEL ingeklopt waarna bleek dat de uil door collegaringer Anton Meenink uit Neede als nestjong was geringd in het broedseizoen van afgelopen jaar. De vindplaats was 10 km verwijderd van de vindplaats. Allemaal niet zo opmerkelijk natuurlijk, maar wat wel leuk was : Anton belde meteen na de melding gelezen te hebben en wist te vertellen dat hij nota bene zelf dezelfde middag langs die uil was komen rijden maar niet had kunnen stoppen....

En zelf ontvingen we deze week ook nog een terugmelding van een kerkuil die we zelf als nestjong hadden geringd. Ook deze uil is aan het verkeer ten prooi gevallen en wel bij Vriezenveen op 19 km afstand van de ringplaats. Via de handige functie 'toon op kaart' op het terugmeldformulier dat je van het vogeltrekstation krijgt keek ik even op Google maps en streetview naar de vindplek. Dat bleek wederom een klassieke uilenkiller te zijn, een haaks op de weg liggende bomensingel naast een kanaal. Dat zijn linten in het landschap die door uilen al jagend gevolgd worden waarbij ze uiteindelijk de weg laagvliegend oversteken. Dat doen ze iedere avond opnieuw en dat kan vaak goed gaan, maar 1 keer fout is genoeg..... Wegbeheerders zouden juist opgaande bomen moeten planten die haaks op zo'n oversteekplaats staan en daarmee de uilen in ieder geval dwingen om hoog over te steken.

10 Januari 2013: Markelo, een slechte start met de nestkasten.

Nadat we afgelopen weken al een paar keer geconstateerd hadden dat er bij een aantal nestkasten op ons onderzoeksterrein (voor de RAS-projecten boomklever, koolmees, pimpel en bonte vliegenvanger) deksels openstonden hebben we afgelopen week ontdekt dat dit vermoedelijk door een boommarter was gedaan. We troffen bij een paar kasten afgebeten veren van de mezen die in de kasten sliepen. Boommarters die de truc doorhebben inspecteren de nestkasten 's nachts op slapende vogels en hengelen deze uit de kast door vanaf de deksel de voorpoot door het vlieggat naar binnen te steken en de opspringende vogel (meestal mezen) te pakken. Boommarters kwamen tot op heden amper in West-Twente voor, maar afgelopen broedseizoen heeft Hanneke binnen het werkgebied van de vogelwerkgroep een nestboom met in ieder geval 1 jong gevonden. Vandaag zijn we maar eens nader gaan kijken wat er aan de hand was en hadden we al een methode uitgedacht waarmee we de nestkasten kunnen beschermen tegen predatie. Nu zullen een aantal lezers al denken : maar die marter moet toch ook eten? Dat is ook wel zo, en we dragen de boommarter een warm hart toe, maar we hebben ook belangen liggen bij onze RAS-projecten die al een overlevingstijdboog van bijna 15 jaar overspannen.
Bij onze ronde langs de nestkasten bleek dat er al behoorlijk was huisgehouden onder het gehele bestand van 70 nestkasten op dit terrein. We troffen heel wat kasten aan waar de deksels opnieuw open stonden. Ondanks het feit dat de deksels van de nestkasten (van het Wageningen-model) met een windhaak vastgezet zijn heeft de marter deze windhaakjes toch open weten te krijgen, zoals we vandaag constateerden is hem/haar dat alleen gelukt bij de windhaakjes die niet echt klemmend vast zaten. In de meeste gevallen is naast het windhaakje ook nog het dakleer van de deksel weggevreten. Tot op heden had ik zelf alleen nog maar ervaring met nestkastenpredatie door boommarters op de Hoge Veluwe, maar daar hebben we nog nooit een kast met geopende deksel aangetroffen. Dit duidt dus op aangeleerd specialisme van waarschijnlijk 1 individu.
En wat vandaag ook opviel was dat bij vrijwel iedere kast de vogel was opgevreten op circa 1 meter afstand naast de kast op de bosbodem. Dat de mezen zich niet snel gewonnen geven blijkt in ieder geval altijd wel uit de hoeveelheid veren die vaak in de kast liggen en/of op de nestkast plakken of op de deksel liggen, zie de foto's.

Foto: de deksel van de nestkast is geopend en de koolmees is op de binnenkant van de deksel opgepeuzeld.

Foto: veren van gepredeerde in geopende nestkast.

Foto: plukplek op bosbodem met in het midden kleurring koolmees en rechts daarvan botje met aluminium ring.

Foto: zekering van het windhaakje aan de nestkast dmv ijzerdraad, hier de beginbevestiging.

Foto: zekering van het windhaakje, hier de eindsituatie.

We troffen uiteindelijk bij 26 van de 70 nestkasten sporen aan die met zekerheid op predatie, en 3 onzeker (deksel wel open maar geen sporen). In 4 gevallen vonden we tussen de verenplukplek kleurringen van het RAS-project voor koolmezen aan en in 2 gevallen ook de bijbehorende aluminium ring. De predatie betrof vrijwel zeker in alle gevallen koolmezen, maar ja 95% van de bij avondcontroles bezette kasten wordt voor overnachten gebruikt door koolmezen, de rest door boomklever en 1 of 2 kasten door pimpels. De laatste paar jaren waarin we avondcontroles hielden waren ongeveer 90 tot 98 % van de kasten in gebruik door vogels (altijd 1 vogel per kast) en daarvan was bijna altijd 95-100 % van de vogels reeds geringd. Reken dus maar uit hoe groot de verliezen voor het RAS-project koolmees nu zullen zijn; dat wordt vrijwel zeker met een schone lei beginnen in het komende broedseizoen.

We hebben alle kasten nu geprobeerd beter te beschermen om herhaling te voorkomen door de windhaak vast te zetten met een ijzerdraad die we met een lus door het schroefoog hebben gehaald en vervolgens met enkele slagen om de windhaak hebben vastgedraaid, zie de foto's. Het is de bedoeling om in een volgende ronde ook nog roostertjes voor de kasten te gaan bevestigen zoals we op de Hoge Veluwe ook doen, maar die moeten we nog eerst maken.

Mijn fotograferende broer, Han, houdt op basis van informatie van een collega uit Noord-oost Duitsland de optie nog open dat het ook om predatie door een wasbeer zou kunnen gaan en heeft om toch te proberen hier zekerheid in te krijgen al een paar keer bewegingscamera's opgehangen. We wachten af of dat wat gaat opleveren.....

Nieuwe terugmelding maar herhaling met een andere vogel

Vanmiddag trof ik in mijn postvak van mijn ring-administratie bij het vogeltrekstation een nieuwe terugmelding die weer een erg leuke bleek te zijn.
Het betrof ditmaal wederom een koolmees die wederom (net als vorige maand) na in Markelo te zijn geringd de daaropvolgende herfst is gecontroleerd in Ventes /ragas in Litouwen. Het merkwaardige is in dit geval echter dat het een vogel betreft die door mij op 7 Oktober 2008 is geringd (tijdens de vorige echt grote mezen-invasie) en al (al) op 26 September 2009 is gecontroleerd op de voornoemde locatie in Litouwen. Een achterstallige terugmelding dus die kennelijk in de administratie in Litouwen is blijven rondslingeren want de terugmelding van vorige maand betrof een vogel van 2011. Wel treffend, 2 vogels zowel op dezelfde plek geringd als teruggevangen. En voor de tweede maal een vogel die dus 2 jaren achter elkaar op trek is gegaan. Dat ontkracht de suggestie dat die trek maar eens in de zoveel jaren zou voorkomen en bevestigd mijn vermoeden dat er een gedragsverandering gaande is onder de mezen in het oosten van Europa. De intervallen tussen die invasies beginnen gewoonweg kleiner en kleiner te worden en mezentrek lijkt structureler te worden; oorzaak.....?

Foto: koolmees van Markelo Nederland naar Ventes Ragas Litouwen, afgelegde afstand is 1020 km.

6 Januari 2013 : Raalte, een goede kick-off....

Vandaag een start gemaakt voor het nieuwe ringjaar. Op nieuwjaarsdag hebben we in de tuin in Raalte al een paar kleurcodes van huismussen af kunnen lezen, maar vandaag hebben we de eerste echte ringmus-sessie van het kakelverse nieuwe jaar uigevoerd.
Het was een bewolkte en zo goed als windstille dag, dus perfecte vangcondities, al is de maximum temperatuur natuurlijk niet echt ideaal voor deze tijd van het jaar. De eerste hyacinth staat al 7 cm boven de grond uit te koekeloeren en er staat al een polletje van narcissen met bladeren van ongeveer 20 cm lang. Ondanks flinke capriolen van een paar merels in de vroege schemer bleven vangsten daarvan uit. De roodborstman die ons al een paar weken uit volle borst om 05:45 uur uit de slaap haalt heeft wel zo z'n effect... In de eerste 2 rondes hangen er 2 ongeringde soortgenoten in de netten die kennelijk die schreeuwlelijk wel eens even zouden gaan uitleggen dat dit zachte weer nou niet echt tot geluidsoverlast hoefde te gaan leiden. Aan de andere kant: wie wil er nou niet lekker vroeg wakker worden bij zo'n superzuiver helder gezang...

Zoals het op de meeste vangdagen van het ringmus-project gaat vingen we ook nu de huismussen vrijwel allemaal in de eerste paar rondes. Als er tweemaal mussen de netten zijn ingevlogen weet de rest van de groep wel weer waar ze aan toe zijn en laten ze zich de rest van de dag niet meer zien.
De mezen deden het vandaag wederom voortreffelijk en we vragen ons af of het nu echt onze fabuleuze zelfgemaakte megavetbollen zijn of dat er nog steeds veel beweging onder de mezen plaatsvindt. Feit is wel dat we iedere vangdag nog steeds overwegend ongeringde koolmezen en pimpels vangen. Zo ook vandaag weer, slechts 3 koolmezen die reeds eerder geringd waren en de rest allemaal ongeringde vogels.

Foto: vleugel adulte man groenling. Twee exemplaren van vandaag hadden een opvallende brede grijze band op de toppen van de armpennen en de binnenste handpennen.

Verder hadden we een echte winterse verrassing in de netten hangen, een zwartkop!
Kennelijk een individu die hier probeert te overwinteren, en geef hem eens ongelijk met dit weer. We weten dat er de laatste jaren meer en meer zwartkoppen overwinteren in Nederland, maar zelf hebben we er niet eerder één midden in de winter gevangen.

Een andere leuke soort voor deze tuin is de groenling; in tegenstelling tot Goor is dit hier niet echt een talrijke soort. Drie exemplaren op een dag vangen is dan ook een heel goed resultaat.

Foto: de vangtuin met links 1 van de 2 netten, achter dit net de voerplaats (niet in beeld).

Dagtotalen
Nieuw geringd / teruggevangen:
------------------------------
huismus 3 / 4
vink 1 / 0
roodborst 2 / 0
pimpel 17 / 0
koolmees 28 / 3
zwartkop 1 / 0
staartmees 6 / 1
groenling 3 / 0
boomklever 1 / 0
merel 0 / 1
Turkse tortel 0 / 1
------------------------------------------------------
Totaal 72 vogels waarvan 62 nieuw en 10 teruggevangen.

19 December 2012: Markelo, vangdag De Bree.

Er waren al weer bijna drie weken verstreken, dus de hoogste tijd om weer een vangdag op de wintervangbaan te houden. Het winterpiekje dat we vorige week even hadden ligt al weer achter ons en we kregen er regen voor terug. Vandaag was echter een zeldzame dag zonder regenverwachting en de fotografiehut was ook nog eens onbezet, dus gaan!
Bij vertrek van huis was er al een behoorlijke mist aan het opkomen. In het buitengebied was het al een stuk dikkere mist en in het bos was het zo dichtgetrokken dat ik tot drie keer toe pardoes het bos infietste en tot stilstand kwam tussen de bramen of in de struiken.
De netten stonden mooi op tijd open en het was wachten op de merels die vanuit de sparrenkronen naar beneden zouden komen om te vertrekken naar hun forageergebieden in de omgeving van het bos. Dat deden ze keurig, maar er was er niet één die even naar beneden kwam om in onze netten te gaan hangen. Geen merels dus... In de eerste ronde wel een paar roodborsten en de eerste vroege mezen. Het bleef echter wel een hele tijd ovallend rustig in het bos. De meeste vogels leken toch vooral heel passief op hun plek te blijven zitten zolang de mist nog niet opgetrokken was. Om 10 uur had ik nog net geen 20 vogels op de lijsten staan en dat zijn we wel anders gewend. Daarna kwam het echter wel goed op gang met vooral weer mezen. Het was echter al snel duidelijk dat er niet zo veel ongeringden meer bijzaten en het aantal gekleurringde koolmezen (uit het RAS-project) was ook meteen goed vertegenwoordigd.
Rondom de vangbaan vloog ook een leuk groepje van ongeveer 50 sijzen, die zien we hier bepaald niet vaak in deze aantallen en dan al helemaal niet gedurende meerdere dagen. Verder slechts enkele vinken ter plaatse en al helemaal geen kepen gehoord laat staan gezien. Tot twee maal toe zag ik vandaag een sperwer over komen vliegen en liet zich éénmaal een havik korte tijd horen. op spechtengebied was het een topdagje want alle in Nederland voorkomende soorten lieten zich vandaag zien of horen of in het geval van de grote bonte specht 6 maal vangen. Daarbij een opmerkelijk exemplaar met op het volledige kleed op buik en borst bruine ipv witte veren en hetzelfde betreffende de schouderveren naast de (wel gewoon witte) armpendekveren die de bekende witte spiegel op de vleugel vormen. Het ging bij de 6 spechten om 4 vrouwen en 2 mannen. Verder bleef het een erg rustige dag qua waarnemingen. Maar ja, het was ook wel stevig doorwerken met weinig tijd voor rondkijken.

Foto: Kuifmees, adult.

Foto: Goudvink, man adult.

Foto: grote bonte specht met bruine veerafwijking op borst en buik.

Dagtotalen
Nieuw geringd / teruggevangen:
----------------------------------
Grote Bonte Specht - / 6
Kuifmees 1 / 2
Winterkoning 1 / 1
Pimpelmees 10 / 40
Heggenmus 1 / 1
Koolmees 11 / 60
Roodborst - / 3
Boomklever 1 / -
Goudhaantje 3 / -
Vink 2 / 1
Glanskop - / 6
Goudvink 2 / -
---------------------------------------------
Totaal: 152 exemplaren, waarvan 32 nieuw geringd
en 120 teruggevangen over 12 soorten in 9:00 uren.

18 December 2012 ; Goor, Klikodag !

De hoogste tijd voor de volgende vangdag in het kader van project RING-mus.
De weersomstandigheden waren verre van goed te noemen, maar de planning liet mij geen keuze meer en dus heb ik er vanmorgen maar op gegokt dat de weersverwachtingen voor West-Twente goed zouden uitpakken. Dat viel mee, maar toch ook wel weer tegen...
Het zou in ieder geval droog blijven tot 10:30 uur, dus dat was verdiend. Aanvankelijk viel het met het vangen echter vies tegen. Tot 10 uur stonden er slechts 1 groenling en een koolmees op papier en bleef het verder helemaal stil. Wel ontsnapte er nog een kauw vlak voordat ik m in handen had. Wist ik in ieder geval dat die soort vandaag niet nog eens de tuin in zou komen...
Tegen 10 uur begon het snel donkerder te worden in de lucht en leek het er op dat het niet lang meer zou duren voordat het zou gaan regenen. Net voordat de regen begon doken er om half elf ineens tientallen vogels de tuin in. Het ging daarbij vooral om pimpels, koolmezen, meerdere vinken, in ieder geval 1 roodborst en enkele groenlingen. Ik had sterk de indruk dat ze ergens voor op de vlucht waren. Van dat hele spektakel was het uiteindelijk opmerkelijk hoe weinig vogels er niet in de netten beland waren. Er waren een stuk of 10 pimpels en een paar koolmezen en 1 groenling blijven hangen.
Daarna begon het dus toch heel lichtjes te motregenen en dat ging heel langzaam over in meer gestage regenval.
Rond 14 uur was het weer droog en meteen was er weer beweging in de hoge eiken naast de tuin. Een staartmees liet zich loodrecht naar beenden vallen en belandde meteen in het langste van beide netten. Dat werd dus even wachten want als er 1 valt dan volgen er meer... en zo geschiedde. De staartmezen kwwamen net als eerder vanmorgen niet alleen, er stortten zich in een paar minuten tijd weer allerlei soorten de tuin in. Ditmaal was de oorzaak duidelijker aan te wijzen... klikodag !
Het huisvuil werd vanmorgen opgehaald en meteen nadat het weer droog was geworden spoedde iedereen in de straat zich naar buiten om de geleegde kliko-containers op te halen. Dat pest dan altijd vogels op uit allerlei achtertuinen en die duiken dan die ene tuin in waar ze op dat moment geen rollende rammelbak horen. Bingo dus, al zaten er ook onder deze omstandigheden weer geen huismussen bij. De staartmezen werden er uiteindelijk 11 waarbij slechts 1 geringde, een in Februari dit jaar alhier geringde vogel. 1 geringde staartmees in een groep van 11 is hier al opmerkelijk genoeg de laatste jaren want sinds er een nieuwe woonwijk naast m'n huis is gebouwd is deze soort hier vrijwel nooit meer aanwezig. Bij het uithalen van deze laatste groep vogels trad er ook nog even zwaar alarm onder de vogels op, meteen gevolgd door een jawel... laag overvliegende sperwer-vrouw.

Bij de pimpels van vandaag weer veel variatie in ruipatronen in vooral staartpennen, maar ook enkele armpendekveren, hieronder enkele voorbeelden op foto's:

Pimpel 1e kalenderjaar met 2 juveniele armpendekveren.

Pimpel 1e kalenderjaar met sterke groeistreep in toppen van alle staartpennen.

Pimpel 1e kalenderjaar met alleen de middelste staartpennen postjuveniel.

Dagtotalen
Nieuw geringd / teruggevangen:
-------------------------------------
Groenling 2 / -
Koolmees 4 / 2
Pimpel 13 / 1
Staartmees 10 / 1
Merel 0 / 1
-----------------------------------------
totaal 34 vogels waarvan 29 nieuw geringd
en 5 teruggevangen.

10 December 2012: De mezeninvasie : eerste terugmeldingen.

Terwijl we nog niet eens echt de indruk hebben dat de mezentrek echt helemaal over is hebben we al een tweetal leuke terugmeldingen mogen ontvangen. Teven heeft collegaringer Trinus Haitjema ons op de hoogte gebracht van het feit dat hij een koolmees van ons op het internet had gevonden. Daarover later meer...

De eerste leuke terugmelding ontdekte ik al toen ik in Oktober met Holmer Vonk op Vlieland zat te ringen. Holmer meldde tijdens een gesprekje na het avondeten terloops dat hij thuis in de achtertuin ook nog een onbekende Nederlandse ring had gecontroleerd bij een koolmees. Dan veer ik toch altijd even overeind en vraag naar het ringnummer. Hij kwam uit de serie AV28... was het antwoord. DIE MOET DAN VAN ONS ZIJN !!!! En inderdaad, Holmer zocht meteen de gegevens erbij en begon de terugvangst in te tikken in het ring-invoerprogramma GRIEL van de Nederlandse ringcentrale. Ondertussen belde ik met Hanneke thuis in Raalte en vroeg of zij onze gegevens ook meteen even kon intikken. En zo geschiedde dat we binnen enkele minuten de ring- en meldgegevens aan elkaar hadden gekoppeld. Een klik op de knop voor de terugmelding en voila.
Het bleek dus om een koolmees te gaan die op 14 Oktober in Raalte was geringd en 17 uur later ( !!!!), de volgende ochtend in Doesburg bij Holmer in de tuin werd teruggevangen op 42 km afstand. Een heel toevallige terugvangst tussen ringplekken van 2 ringmaatjes en dan ook nog eens een heel snelle terugmelding.

De andere terugmelding op afstand stamt van dezelfde ringdag in Raalte en betreft een ringnummer uit hetzelfde rondje langs de netten als de 'Doesburg'-koolmees. Ditmaal gaat het eveneens om een koolmees, maar deze is pas 27 dagen later teruggemeld en wel in IJsselstein. Daar werd hij gecontroleerd door collegaringer Henk Lichtenbeld.
Als je naar de kaart van deze beide vogels kijkt dan valt op dat de 'Doesburg'-vogel zeer waarschijnlijk op trek de rivier de IJssel heeft gevolgd en zo in Doesburg werd onderschept. Het is een bekend gegeven dat vogels tijdesn verplaatsingen lintvormige landschapselementen volgen en gebruiken ter orientatie. Het ligt ook voor de hand dat de 'IJsselstein'-vogel die route gelijktijdig heeft gevolgd en dat de mezen daarna de rivier ook verder hebben gevolgd om vervolgens via de Rijn en Lek in IJsselstein terecht te komen. Afwachten dus maar wat we nog meer van alle geringde mezen zullen horen...

De derde leuke terugmelding betreft tevens een koolmees maar dan van het veel minder intensieve trekjaar 2011. We hebben namelijk de controlevangst van een koolmees van ons (na een tip van Trinus Haitjema) op het internet gevonden voordat er een officiële terugmelding van verscheen. Het betreft een vogel die in Oktober 2011 werd geringd op de grote en kleine Bree werd geringd in dezelfde ronde waarin we een koolmees met een Poolse ring vingen. De door ons toen geringde koolmees zal in het vroege voorjaar terugevlogen zijn naar oost-europa, maar werd dit najaar, opnieuw onderweg naar het westen, op 24 September 2012 gevangen en gecontroleerd op het vermaarde ringstation Ventes Ragas in Litouwen op 1019 km van de ringplaats in Markelo. In de jaren negentig heb ik ook al eens een koolmees teruggemald gehad van dat ringstation, maar ditmaal betreft het dus een mooie samenloop van 2 terugmeldingen van 2 vogels op dezelfde dag en dan ook nog in 2 onafhankelijke gevallen...