Vlieland 24 Oktober 2018 : WOW !!! IJSLANDS GEKLEURRINGDE KOPERWIEK !!!

Loop je een laatste rondje op een dag waarop je niet eens zo veel vogels in je netten hebt gehad. Nou ja, de 2e maal terugvangst van de Raddes Boszanger van eerder deze week daargelaten dan....

Tijdens de afsluitende ronde haal ik een Koperwiek uit het net waarbij ik meteen zie dat er een witte kleurring naast de aluminium-ring zit... Meteen flitst door mn hoofd dat ik 2 jaar geleden als coordinator voor de CR-birding site nog toestemming gaf aan een verzoek vanaf IJsland om met een kleurringproject aan Koperwieken te mogen starten.
Ik kijk naar de aluminium ring en zie dat er een tekst over dwars staat. Huh? London dus? Die hebben immers INFORM over dwars op hun ringen staan.... Maar nee, hier staat toch echt ICELAND ! Een honderdduizend procent zekere vogel van IJsland dus.... Dat had ik nou nooit meer gedacht om dat ooit een keer te mogen beleven, een zangvogel met IJslandse ring in de hand in je eigen land.... Maar ja, iets vergelijkbaars had ik deze periode eerder gezegd, en zie....

Het geinige aan deze vogel is dat ie niet eens heel erg eensluidend donker is op alle onderdelen waarvan tot nu toe op basis van veldkenmerken is beschreven dat het een IJslandse Koperwiek is. De vleugel is niet eens supergroot, de onderstaart is weliswaar het erg donker in het centrum van die veren en op de borst zitten veel druppelspots die de vogel weliswar een wat kleurrijker borstpatroon geven, maar alle onderdelen van de vogel zijn zeker niet zo opvallend gevlekt en/of donker dan bij de veronderstelde IJslandse Koperwieken die je wel eens op foto's tegenkomt.

Nu wat foto's, de rest van het verslag volgt :













Foto's : IJslandse Koperwiek (Turdus iliacus coburni), adult met kleurringen en aluminium ring uit IJSLAND.

Dagtotalen (nieuw geringd / teruggevangen):
-------------------------------------------
Pimpelmees - / 3
Merel 36 / 4
Tjiftjaf 1 / -
IJslandse Koperwiek - / 1
Raddes Boszanger - / 1
Koperwiek 20 / 1
Zwartkop 9 / -
Zanglijster 6 / -
Goudhaan 2 / -
Roodborst 1 / 1
Winterkoning 3 / -
Rietgors 2 / -
Spreeuw 2 / -
-------------------------------------------
Totaal: 82 nieuw geringd, 11 teruggevangen,
13 soorten, 10:00 uren

De Raddes Boszanger werd vlak voorafgaand aan de IJslandse Koperwiek ook nog een keer weer teruggevangen. Het is de derde keer dat we de vogel in handen hebben gehad en in de twee opvolgende terugvangsten had de vogel in beide gevallen meer vet aangelegd en was in vliegspier-omvang wederom gegroeid. Nu woog de vogel inmiddels 12,6 gram en zal wellicht vannacht zijn vertrokken...

10 Januari 2013: Markelo, een slechte start met de nestkasten.

Nadat we afgelopen weken al een paar keer geconstateerd hadden dat er bij een aantal nestkasten op ons onderzoeksterrein (voor de RAS-projecten boomklever, koolmees, pimpel en bonte vliegenvanger) deksels openstonden hebben we afgelopen week ontdekt dat dit vermoedelijk door een boommarter was gedaan. We troffen bij een paar kasten afgebeten veren van de mezen die in de kasten sliepen. Boommarters die de truc doorhebben inspecteren de nestkasten 's nachts op slapende vogels en hengelen deze uit de kast door vanaf de deksel de voorpoot door het vlieggat naar binnen te steken en de opspringende vogel (meestal mezen) te pakken. Boommarters kwamen tot op heden amper in West-Twente voor, maar afgelopen broedseizoen heeft Hanneke binnen het werkgebied van de vogelwerkgroep een nestboom met in ieder geval 1 jong gevonden. Vandaag zijn we maar eens nader gaan kijken wat er aan de hand was en hadden we al een methode uitgedacht waarmee we de nestkasten kunnen beschermen tegen predatie. Nu zullen een aantal lezers al denken : maar die marter moet toch ook eten? Dat is ook wel zo, en we dragen de boommarter een warm hart toe, maar we hebben ook belangen liggen bij onze RAS-projecten die al een overlevingstijdboog van bijna 15 jaar overspannen.
Bij onze ronde langs de nestkasten bleek dat er al behoorlijk was huisgehouden onder het gehele bestand van 70 nestkasten op dit terrein. We troffen heel wat kasten aan waar de deksels opnieuw open stonden. Ondanks het feit dat de deksels van de nestkasten (van het Wageningen-model) met een windhaak vastgezet zijn heeft de marter deze windhaakjes toch open weten te krijgen, zoals we vandaag constateerden is hem/haar dat alleen gelukt bij de windhaakjes die niet echt klemmend vast zaten. In de meeste gevallen is naast het windhaakje ook nog het dakleer van de deksel weggevreten. Tot op heden had ik zelf alleen nog maar ervaring met nestkastenpredatie door boommarters op de Hoge Veluwe, maar daar hebben we nog nooit een kast met geopende deksel aangetroffen. Dit duidt dus op aangeleerd specialisme van waarschijnlijk 1 individu.
En wat vandaag ook opviel was dat bij vrijwel iedere kast de vogel was opgevreten op circa 1 meter afstand naast de kast op de bosbodem. Dat de mezen zich niet snel gewonnen geven blijkt in ieder geval altijd wel uit de hoeveelheid veren die vaak in de kast liggen en/of op de nestkast plakken of op de deksel liggen, zie de foto's.

Foto: de deksel van de nestkast is geopend en de koolmees is op de binnenkant van de deksel opgepeuzeld.

Foto: veren van gepredeerde in geopende nestkast.

Foto: plukplek op bosbodem met in het midden kleurring koolmees en rechts daarvan botje met aluminium ring.

Foto: zekering van het windhaakje aan de nestkast dmv ijzerdraad, hier de beginbevestiging.

Foto: zekering van het windhaakje, hier de eindsituatie.

We troffen uiteindelijk bij 26 van de 70 nestkasten sporen aan die met zekerheid op predatie, en 3 onzeker (deksel wel open maar geen sporen). In 4 gevallen vonden we tussen de verenplukplek kleurringen van het RAS-project voor koolmezen aan en in 2 gevallen ook de bijbehorende aluminium ring. De predatie betrof vrijwel zeker in alle gevallen koolmezen, maar ja 95% van de bij avondcontroles bezette kasten wordt voor overnachten gebruikt door koolmezen, de rest door boomklever en 1 of 2 kasten door pimpels. De laatste paar jaren waarin we avondcontroles hielden waren ongeveer 90 tot 98 % van de kasten in gebruik door vogels (altijd 1 vogel per kast) en daarvan was bijna altijd 95-100 % van de vogels reeds geringd. Reken dus maar uit hoe groot de verliezen voor het RAS-project koolmees nu zullen zijn; dat wordt vrijwel zeker met een schone lei beginnen in het komende broedseizoen.

We hebben alle kasten nu geprobeerd beter te beschermen om herhaling te voorkomen door de windhaak vast te zetten met een ijzerdraad die we met een lus door het schroefoog hebben gehaald en vervolgens met enkele slagen om de windhaak hebben vastgedraaid, zie de foto's. Het is de bedoeling om in een volgende ronde ook nog roostertjes voor de kasten te gaan bevestigen zoals we op de Hoge Veluwe ook doen, maar die moeten we nog eerst maken.

Mijn fotograferende broer, Han, houdt op basis van informatie van een collega uit Noord-oost Duitsland de optie nog open dat het ook om predatie door een wasbeer zou kunnen gaan en heeft om toch te proberen hier zekerheid in te krijgen al een paar keer bewegingscamera's opgehangen. We wachten af of dat wat gaat opleveren.....

Maandag 12 november 2012; schiermonnikoog : een buizerd met kleur.

Na een heldere nacht waarin de vogeltrekradar vooral wegtrek in het noorden van het land registreerde bleken de netten vanmorgen vooral vol te hangen met dauwdruppels. De eerste vangsten waren dus vooral waterrallen en die soort zou aan het eind van de dag wederom de meest gevangen soort blijken. Met dank aan het goed werkende en gedurende de gehele nacht draaiende lokgeluid.Meteen in de eerste ronde hebben we ook in zowel kooi 5 als 4 een waterhoentje zitten, beide juveniele vogels.
Er bleek inderdaad ook wel veel minder aankomst en dagtrek te zijn dan gisteren, maar toch merkten we in de eerste 2 rondes wel weer merels die binnen kwamen vallen en vooral een toename van barmsijzen. Gaat er dan toch ook met die soort nog iets leuks gebeuren? De groepjes sijzen zijn ook nog steeds wel aanwezig, maar wederom hoog in de elzen. Omdat de zon er vandaag meteen vanaf het begin erbij is horen we ook met enige regelmaat veldleeuwerikken over komen vliegen.
Tijdens de ronde van 11:20 uur hoor ik tijdens het ontkooien van waterrallen ineens KRAANVOGELS overkomen. Ik weet dat ze boven de polder tussen het Glop en de eendenkooi vliegen, maar ben niet op tijd uit de sloot om ze ook daadwerkelijk te zien. Afgaand op het geluid moet het een groep van mininaal 10 exemplaren zijn geweest. In de volgende ronde weer een leuke waarneming: als ik bij de netten van het meteoveld loop komen er ineens in volle snelheid een twintigtal pestvogels roepend laagvliegend over de netten vliegen. In een rechte lijn vliegen ze door richting de boerderij van Visser waar ze hoogte moeten winnen om over het dak van de schuur te vliegen en in Zuidwestelijke richting te verdwijnen.
In de loop van de ochtend is de wind uit zuidwestelijke richting langzaam maar zeker in kracht toegenomen en noodzaakt het ons om de dwarsnetten van sectie 6 te sluiten wegens toenemende bladvang. De vangsten van zangvogels zijn tegen die tijd ook al behoorlijk teruggelopen dus dat zal niet veel schelen. De waterrallen blijven wel de hele dag actief en die vangen we verdeeld over de meeste kooien, alleen kooi 5 stelt in die zin iets teleur.
In de ronde van 14:30 hangt er in één van de grofmazige netten in de schapenweide een buizerd. Meteen als ik het net bereik zie ik in 1 oogopslag dat ie geringd is en weet ik ook waar ie vandaan komt en wie hem heeft geringd. Huh?
De buizerd heeft namelijk aan de ene poot een aluminium ring en aan de andere een gele kleurring met 2 letters. En ik weet dat aan de overkant vna het Wad veel buizerden van deze kleurringen voorzien worden door collegaringer en oud-Ghana en Zambia-expeditiegenoot Peter Das. Een vlot in de strijd gooien van de moderne communicatiemiddelen levert in een half uur tijd zowel de ringgegevens als een eerste foto van de vogel op de ringdatum op. Handig toch? De buizerd blijkt op 18 November 2011 te zijn geringd in de haven van Lauwersoog; vraag is nu nog of ie de veerboot heeft gepakt of na een goede maaltijd bij het pierenend uitbuikend de oversteek heeft gemaakt….

Foto's: buizerd met kleurring.

Foto's : De buizerd op 18 November vorig jaar, de dag dat hij geringd en gekleurringd werd. (Foto: Peter Das, DANK).

Aan het eind van de middag vangen we nog 2 waterrallen terug van eerder dit seizoen. Daarbij 1 exemplaar van de rallendag der rallendagen, 20 oktober jongstleden waarop Kees van Kleef een stevig schoolreisje van 122 waterrallen te verwerken kreeg. Deze vogel is dus in ieder geval al 3 weken hier aanwezig en getuige het gewichtsverloop lekker aan het opvetten, net zoals een andere ral die sinds de 25e oktober van 77,4 gram naar 108 gram is gegroeid als ware het een plofkip.
In de avonduren blijft de wind stevig doorstaan maar is het wel redelijk helder. Bij het vallen van de duisternis is er onverwachts toch nog vertrek van redelijke aantallen koperwieken; die hebben waarschijnlijk overdag in het duin op de duindoornbessen gezeten. De vogeltrekradar geeft lichte trek aan voor noord Nederland en af en toe is er een overtrekkend groepje koperwieken te horen. Afwachten maar weer wat de dag van morgen gaat brengen.

Dagtotalen
Nieuw geringd / teruggevangen:
---------------------------------------
Buizerd 0 / 1
Goudhaantje 2 / 0
Koolmees 0 / 2
Merel 10 / 10
Pimpel 0 / 5
Roodborst 3 / 4
Staartmees 1 / 1
Tjiftjaf 0 / 1
Vink 1 / 0
Waterhoen 2 / 0
Waterral 26 / 3
Winterkoning 2 / 0
---------------------------------------
totaal 74 vogels waarvan 47 nieuw
geringd en 27 teruggevangen.