zaterdag 5 september 2015

Schiermonnikoog : Juli opbouwweek voor het herfst-trekseizoen.

Het is alweer enige weken geleden dat we eind Juli zoals ieder jaar naar Schiermonnikoog zijn getogen om daar de net-opstelling voor elkaar te maken voor het seizoen van de najaarstrek. Hier volgt toch nog even een verslag van onze ervaringen in die periode :

24 Juli 2015 : CES-vangdag periode 11.
We hebben vandaag eerst nog een laatste vangsessie gehouden voor het Constant Effort Sites (CES) project. De dag daarvoor hebben we eerst flink gesnoeid op de ringbaan en netten gezet en in het donker de boel open gezet. Wel een merkwaardige ervaring met de ingrijpende verandering door houtkap in de omgeving van de vangbaan en ingrijpende snoei binnen de opstelling. Je schuift de netten nu open met het geluid van kieviten zo dicht achter sectie 8 dat het lijkt of ze onder je voeten door lopen…. Bovendien zie je tussen de struiken door nu vanaf de vangbaan zefs de verlichting van boerderij de Kooiplaats aan het eind van de polder. . We beginnen met heerlijk windstil weer en volledige bewolking. De koeien bij boer Visser aan de overkant rammelen al weer tegen de voertroggen en de haantjes schreeuwen om het hardst. Duidelijk hoorbaar staan de Zilvermeeuwen te krijsen binnen in de schuur met koeien.
De polder is vergeven van het getwitter van tepietende Scholeksters. Kortom, zomerse avifaunistische condities. Even later hangt de lucht vol vluchtende vogels tgv 4 salvo's van een overijverige schadebestrijder. De eerste ronde levert vooral veel dauw-druppels op, maar toch ook wel een achttal vogels, vooral Roodborsten. In de omgeving van de Ebelbrug laat zich een Waterral met luide biggenroep horen. In sectie 5 hangen 2 Wilgenhoutvlinders tegen het net. Na de derde ronde nemen de aantallen vogels snel toe doordat de inmiddels opgekomen oostenwind de dauw snel heeft laten verdampen. Vanaf 10 uur begint de sloot duidelijk vogels aan te trekken. Er hangen dan leuke aantallen ter hoogte van de poeltjes met het laatste slootwater. Daaronder net zoals de eerdere vangdagen in het CES-seizoen ook weer sijsjes. Het mag inmiddels getuige die vangsten, samen met die van vorig jaar, wel duidelijk zijn dat de sijs zich met meerdere paartjes zal hebben gevestigd op het eiland. De avifauna spreekt over de jaren tot 2003 nog over 1 tot maximaal 3 paren op het hele eiland. In de vierde ronde vangen we de eerste spotvogels van vandaag. Daarbij zowaar een adult exemplaar met een Belgische ring, de eerste van die soort met een buitenlandse ring in ons 25e vangjaar.

In de achterste secties valt het rond 10:30 uur al behoorlijk stil, we zien er nog wel een mooie man blauwe kiek met prooi laag over de opstelling scheren, waar zal die nog wat te voeren hebben zitten?? De laatste ronde voor het CES-seizoen lopen we om 11:30 uur en dat is de beste ronde van deze dag.
Voordat we alle netten dicht hebben vangen we buiten de CES-tijd ook nog een goede groep vogels bij de sloot, feitelijk moeten voor de CES-totalen 18 vogels van het dagtotaal in mindering worden gebracht. Het gaat daarbij om 2 vinken, 1
Spotvogel, 4 Tjiftjaffen, 3 kleine Barmsijzen, 7 Sijzen, 1 Merel en 1 Roodborst terug en 1 Koolmees terug.
Meteen doorvangen als start voor het najaarsseizoen zit er deze keer niet in. Na deze ochtend met heerlijk zomers maar bewolkt weer worden we vannacht geconfronteerd met naar het schijnt ruig weer met harde wind en langdurige regen. De netten blijven dus nog even gesloten en we werken eerst verder aan de mechanische begrazing van de netbanen.


Foto: Ligusterpijlstaart.




Foto: witgesterde Blauwborst, juveniel.

Dagtotaal (nieuw geringd / teruggevangen) :
--------------------------------------------

Winterkoning - / 6
Tjiftjaf 12 / 1
Heggenmus 1 / 1
Fitis 9 / 1
Roodborst 5 / 8
Pimpelmees 2 / -
witgesterde Blauwborst - / 1
Koolmees 2 / 1
Merel 4 / -
Boomkruiper 1 / -
Zanglijster 2 / 1
Vink 8 / -
Kleine Karekiet 3 / -
Groenling 1 / -
Spotvogel 3 / 1 (Brussel, België)
Sijs 19 / -
Grasmus 6 / 1
Kleine Barmsijs 7 / 1
Tuinfluiter 2 / 2
Rietgors 1 / -
Zwartkop 7 / 2
---------------------------------------------
Totaal: 122 exemplaren, 21 soorten, 6:30 uren


25 Juli 2015: zomerstorm !
Het ruige weer dat werd voorspeld werd echt ruig. We kregen te maken met een heuse zomerstorm. Het was het grootste deel van de dag heel bevreemdend om nog te kunnen genieten van het meest prachtige zomerweer bij absolute windstilte terwijl uit het zuiden en westen van het land de eerste geluiden van stormschade al binnendruppelden. Aan het eind van de middag kregen wij op Schiermonnikoog echter toch ook nog wel ons deel. Bomen zwiepten alsof het elastieken waren en de regenpijpen waren niet in staat om de grote hoeveelheden neerslag tijdig te verwerken, het liep met emmers tegelijk over de rand van het dak. Uiteindelijk is het wat stormschade beperkt gebleven tot enkele uitgescheurde boomtakken en veel kleinere takken en bladeren op de paden van de vangopstelling. Dat wordt morgen een opruimdag in plaats van een opbouwdag.


Foto: Wapendrager.

26 Juli 2015 : Wederopbouwdag.
Vanmorgen vroeg stond er nog een stevige wind en regende het af en toe nog. We zijn begonnen met het opnieuw vrijharken van de paden en elzenproppen peuteren uit de gesloten netten. Vanaf 10 uur stond de gehele CES-opstelling weer open. Inmiddels was de wind verder teruggezakt naar een 2-3 bft en dreven wolkenvelden over, afgewisseld met opklaringen.
De lunch kon zelf weer buiten in het zonnetje genoten worden… Het was wat de vogels betreft het grootste gedeelte van de dag erg rustig in het bos. Na de 27 mm neerslag van gisteren was het slooteffect natuurlijk ook wel verloren gegaan. Dientengevolge bijvoorbeeld slechts 1 sijsje vandaag dus. Toch vorderden de vangsten met het verstrijken van de dag. Tussen het rondes lopen door hebben we nog gesnoeid en geharkt op secties 3, 7, 8 en 9. Op die laatste sectie viel weinig te snoeien want daar staan de struiken immers nog maar amper driekwart meter hoog dus daar waren we snel klaar en hebben we daar de netten na de middag al kunnen opzetten. Op sectie 0 lagen vanmiddag plukresten van een, volgens mij, bonte strandloper onder een els met een lange horizontale tak. Daar heeft dan waarschijnlijk wel een heel leuke roofvogelsoort zitten plukken…. Wellicht een Slechtvalk?
We vingen vandaag de eerste kleine Karekiet met trekvet (3) , die heeft dus al plannen voor vertrek. Verder hebben de vogels weer opvallend veel luisvliegen bij zich , vooral de jonge spotvogels en kleine karekieten. Van die laatste soort vingen we 2 jongen die nog maar zo kort uit het nest moeten zijn geweest dat we besloten om ze terug te brengen naar de plaats van vangst. Die jonge vogels blijven dan bij loslaten meestal even lekker op je vinger zitten om eens even te overzien waar ze zijn terechtgekomen. Ook andere parasieten werden weer aangetroffen en we hebben dus weer wat monsters kunnen verzamelen van teken voor het RIVM-onderzoek waar we hier op Schiermonnikoog aan deelnemen.
Vandaag droegen daaraan een pimpel, een merel, een koolmees en een grasmus hun steentje bij. Merel en koolmees ieder met maar liefst circa 20 teken per individu en dan hadden we ze nog niet eens allemaal verzameld. Aan het eind van de middag nadert er weer een regenfront waaruit in drie golven weer matige tot flinke regen over het eiland wordt uitgestrooid. In de duisternis wordt deze regen alleen maar gestager en schijnt slechts een voorbode te zijn van alle nattigheid die morgen ons deel zal zijn. Alle netten zijn vanavond dus weer gesloten…

Dagtotalen (nieuw geringd / teruggevangen):
-------------------------------------------

Winterkoning 2 / 2
Zwartkop 7 / 1
Heggenmus 2 / 1
Tjiftjaf 10 / 2
Roodborst 3 / 3
Fitis 12 / 7
Merel 0 / 1
Grauwe Vliegenvanger 1 / 1
Zanglijster 2 / 0
Pimpelmees 4 / 0
Kleine Karekiet 3 / 3
Koolmees 1 / 1
Spotvogel 5 / 3
Vink 0 / 1
Braamsluiper 1 / 0
Groenling 1 / 0
Grasmus 3 / 1
Sijs 1 / 0
Tuinfluiter 0 / 2
-----------------------------------------------
Totaal: 87 exemplaren, 19 soorten, 12:45 uren.


27 Juli 2015 : Prut met peren…
De hele dag harde wind en elkaar met tussenperiodes van 5 minuten afwisselende buien , soms met zware neerslag. En dat natuurlijk vooral op het moment dat je helemaal achteraan bij het meteoveld aan het werk bent.
Kortom, het was vandaag gedurende de gehele dag onverantwoord om te vangen. De paar vogeltjes die nog wel op papier zijn verschenen sprongen tijdens het opbouwen van sectie 4 en 5 in de netten. We hebben nog wel de regenpijpen van het gebouw ontstopt en hopen daarmee verdere ontwikkeling van de vochtplekken op de slaapkamer en lekkage bij het afdak te voorkomen. In de avonduren nog de resterende netten van sectie 5 afgeschoord en daar nog veel braam weggesnoeid. Er vlogen daar in de schemer 2 houtsnippen rond en ook een kerkuil liet zich daar nog even zien. Daarvoor kwamen er in hoge snelheid veel kieviten laag over de netten van sectie 5 nadat zij op de wieken waren gegaan ten gevolge van de jacht op zomerganzen in de polder. Er stond een jager (is een aanhanger van het volkje dat met het geweer beslist waar natuur natuur mag zijn en waar alles moet wijken voor dieren waar geld aan te verdienen valt) precies op de rand van het nationale park verdekt achter het kuilvoer om vanaf de weg de door kompanen opgejaagde ganzen uit de lucht te knallen. Badgasten met kindertjes passeerden onderwijl....


Foto: Jager precies op de rand van het nationale park op ganzenjacht. Schietend vanaf de weg waar vrolijke gezinnetjes met kleine kinderen passeren. Schiermonnikoog schaam je!

Kijkend naar de verdere weersverwachtingen begint het er op te lijken dat we na deze week kunnen zeggen dat we een magere Oktoberweek achter de rug hebben maar wel één met kleine karekieten en fitissen….

Dagtotalen (nieuw geringd / teruggevangen) :
-----------------------------------------------

Boerenzwaluw 1 / 0
Rietzanger 0 / 1
Kleine Karekiet 0 / 1
Rietgors 1 / 0
----------------------------------------------
Totaal: 4 exemplaren, 4 soorten, 3:00 uren.



28 Juli 2015 : Nog meer prut met nog meer peren.
Wederom opgestaan met wind en buien. Regenradar bekeken en ja hoor Schiermonnikoog en de andere Waddeneilanden liggen nu precies in een buienstraat die net iets breder is dan de eilanden zelf. Koretom, droog in Lauwersoog en hier plens plens. Om 09:00 uur was het dusdanig verbeterd dat ik het aandurfde om de netten van sectie 2, 3 en 4 open te schuiven. Even later kwam daar sectie 8 nog bij. Na 2 rondjes kouwe kermis lopen met amper vogels begon de wind meer en meer aan te halen e veranderden de opklaringen in een uur tijd wederom naar buien. Opnieuw de netten gesloten dus. De wind wakkerde vervolgens alleen maar verder aan en blies uiteindelijk met 6 bft uit pal westelijke richting door het Glop. In de middag zijn we verder gegaan met snoeien, harken en afschoren van de netten van sectie 5, die kunnen dat dit seizoen goed gebruiken. De storm bleek daar ook nog eens een keer te hebben huisgehouden onder de resterende geknotte berkjes. Diverse jonge takken hielden de harde wind niet en zijn geknakt.

Deze boompjes waren altijd favoriete broedplaatsen voor de kleine barmsijzen, daarvan zullen net als andere late soorten meerdere broedparen hun legsels zijn kwijtgeraakt. We hadden op de laatste CES-sessie immers nog exemplaren met broedplekken die duiden op eileg en broeden.
Na het avondeten luwde de wind iets en dus heb ik de netten die met de westenwind het meest luw staan weer opengeschoven. Ook de buien waren inmiddels minder frequent.
De vangsten stelden echter wederom teleur. In het bos zie ik deze week iedere avond wel 1 of 2 witgatten wegvliegen, vanavond waren dat er zelfs 3. Helaas allemaal van je
afvliegend, dus verder het bos in. In de avondronde zijn er een aantal boerenzwaluwtjes gaan zitten slapen in het riet tussen de struiken rond de plaats waar later in het seizoen de rallenkooi van 8 staat. Recht voor dat looppad hing vanavond 1 boerenzwaluwtje. We vingen vandaag ook nog een heel jong exemplaar dat de vleugels nog niet eens
volledig uitgegroeid had. Ik heb die vogel na het ringen naar de straat gebracht en bij de boerderij van Visser losgelaten.
Ongelooflijk, meteen na loslaten stormden 5 andere zwaluwen op de vogel af om hem/haar te begroeten. Het zag er in een flits uit als een voedering in de lucht. Ook nog weer een putter gevangen, net als de meeste anderen recht voor één van de diverse distels die gelukkig met het maaien gespaard zijn gebleven.
Nu in de avond is de wind verder geluwd naar 3-4 bft en zijn de buien minimaal. Morgen vroeg weer op om op tijd te kijken of het vangbaar weer is. We blijven hopen op betere tijden….

Dagtotalen (nieuw geringd / teruggevangen) :
-----------------------------------------------

Boerenzwaluw 2 / 0
Braamsluiper 0 / 1
Winterkoning 2 / 1
Tuinfluiter 1 / 1
Heggenmus 1 / 2
Zwartkop 1 / 4
Roodborst 0 / 2
Tjiftjaf 2 / 1
Witgesterde Blauwborst 0 / 1
Fitis 3 / 0
Merel 1 / 0
Koolmees 2 / 0
Kleine Karekiet 0 / 2
Putter 1 / 0
Spotvogel 3 / 0
------------------------------------------------
Totaal: 34 exemplaren, 15 soorten, 12.45 uren.


29 Juli 2015 : Bui, zon, wolk, bui, zon, wolk….
Ik wil niet meer in herhaling vallen, maar doe dat wel….. Bui, zon, wolk, bui, zon, wolk…. En dat met intervallen van ieder 5 minuten… je denk iedere keer van : nu zal er een einde aan komen maar komt bedrogen uit en kunt alweer een volgend rondje lopen op het moment dat de laatste vogel geringd is.
Aldus geschiedde. Vangsten waren keurig verdeeld over de gehele dag met na 17 uur in twee rondjes dan toch eindelijk in totaal 2 witgatjes precies in het net boven de Ebelbrug. Alle putters van vandaag wederom keurig netjes in de netten voor de distels.
In het bosstuk van sectie 2 vanmorgen een bijna voltallig gezin (paps met de kids) bosrietzanger waarvan de jongen nog niet eens volgroeide vleugels hadden en paps met een vleugel van 74 mm liet zien hoe ver ze nog moesten. Verder werd het gedurende de dag duidelijk dat er weer een paar nestjes tjiftjaffen moesten zijn uitgevlogen, ook daarvan vingen we er meerdere.
Na de middag haalde na het verdwijnen van de kleine buitjes op verschijnen van een groter regengebied de wind behoorlijk aan tot WNW 6 bft met uitschieters naar 7. Dus nog meer netten dichtgegooid dan we eerst al hadden ( sectie 5 heeft de hele week nog niet eens open gestaan), en zo maar door lopen langs de resterende netten die in de luwte
stonden.




Foto's : Witgat.

Dagtotalen (nieuw geringd / teruggevangen) :
-----------------------------------------------

Witgat 2 / 0
Zwartkop 0 / 6
Winterkoning 1 / 5
Tjiftjaf 16 / 2
Roodborst 1 / 6
Fitis 5 / 3
Merel 0 / 1
Grauwe Vliegenvanger 3 / 0
Zanglijster 0 / 1
Staartmees 4 / 0
Bosrietzanger 5 / 0
Pimpelmees 2 / 0
Kleine Karekiet 0 / 10
Vink 1 / 0
Spotvogel 0 / 2
Putter 3 / 0
Braamsluiper 4 / 0
Sijs 2 / 1
Grasmus 0 / 2
Kleine Barmsijs 0 / 1
Tuinfluiter 1 / 1
------------------------------------------------
Totaal: 91 exemplaren, 21 soorten, 12:45 uren.


30 Juli 2015 :
Zo zachtjes aan moet het daarboven toch een beetje tot droogteverschijnselen gaan leiden dacht ik vanmorgen nog bij het opstaan. Wederom tikte er regen tegen het slaapkamerraam en ritselden de berkenbladeren behoorlijk. Gelukkig was het voor aanvang van de eerste ronde droog. Dat leidde er toe dat die eerste ronde meteen de eerst ronde nul van deze
vangweek werd, niet zo verbazingwekkend. De volgende ronde was beter maar hield niet over. Boven het glop kwamen al een zestal witgatjes overvliegen en bij terugkomst wiekelden er een man en vrouw blauwe kiekendief over de vangopstelling. De spreeuwen kwamen met enkele tientallen weer laag over de opstelling om te gaan foerageren in de schapenweide en polder. Hun aantallen halen het niet meer bij de grote groepen die je tot een jaar of 15 geleden in de tweede ronde over het meteoveld zag komen vliegen als ze van hun slaapplaats naar de kwelder vlogen. De ochtend wordt nog gekarakteriseerd door af en toe een heel licht buitje en een afzwakkende NW-wind naar 4 bft. Na de middag zou het zo goed als droog blijven maar na de buien haalde de wind weer aan. De vangsten verliepen vandaag veel minder regelmatig over de dag en vertoonden inmiddels meer het klassieke patroon van stilvallen rond de klok van 10. En dus was er vandaag, mede dankzij de opklaringen, ruimte om de laatste netten van sectie 6, de grofmazige netten, op te zetten. Die leverden vandaag meteen de eerste vangsten op, te weten de eerste grote bonte specht (volwassen nog ongeringde vrouw) en in de avonduren, jawel, een boerenzwaluw ( ! ). Eerder in de middag zagen we tijdens een controlerondje terwijl er nog maar 1 grofmazig net stond een mannetje blauwe kiekendief loodrecht omhoog klimmend wegvliegen van tussen de netten, een paar meters verderop trof ik een roofvogeldonsje in het net en een ruipen eronder…… Vanmiddag hebben we enige tijd bezoek gehad van schrijver, publicist Koos Dijksterhuis. Hij kwam op afspraak want wilde graag meer weten van het spreeuwen-ringwerk dat Hanneke en ik in den lande uitvoeren. Hij maakt een ronde mee waarin we een adulte sprinkhaanzanger vingen, bepaald niet alledaags hier in het glop. Wel vingen we hem in een typisch sprinkhaanzangerhabitatje, precies tussen de zegge in sectie 9.


Foto : Sijs , mannetje , eerste kalenderjaar.

Dagtotalen (nieuw geringd / teruggevangen) :
-----------------------------------------------

Grote Bonte Specht 1 / 0
Grasmus 3 / 2
Boerenzwaluw 2 / 0
Tuinfluiter 1 / 1
Winterkoning 3 / 6
Zwartkop 5 / 3
Heggenmus 0 / 3
Tjiftjaf 4 / 4
Roodborst 1 / 2
Fitis 7 / 4
Blauwborst 1 / 0
Grauwe Vliegenvanger 1 / 0
Gekraagde Roodstaart 1 / 0
Staartmees 3 / 0
Merel 1 / 0
Pimpelmees 0 / 1
Zanglijster 1 / 0
Huismus 1 / 0
Sprinkhaanzanger 1 / 0
Vink 1 / 1
Rietzanger 1 / 0
Groenling 2 / 0
Bosrietzanger 0 / 2
Putter 1 / 0
Kleine Karekiet 1 / 4
Sijs 5 / 0
Spotvogel 0 / 1
Rietgors 0 / 1
Braamsluiper 0 / 2
------------------------------------------------
Totaal: 85 exemplaren, 29 soorten, 12:45 uren.


31 Juli 2015 : Eindelijk…….. Droog ! Windluw !
Waar herrinneren we dat nog van? Het is heerlijk om een eerste ronde te lopen na alleen maar de eerste dag van onze ringperiode en nu dan onze laatste volledige dag goed vangweer te hebben gehad.
Wat een verschil. Geluiden klinken meteen weer heel anders, meer vertrouwd en het eiland is weer verguld met stilte in de vroege morgen. Ook de vogels moeten er nog even van bekomen en de eerste officiële ronde is er weer één van bijna nul vogels. Bijna ….. want daarvoor liep ik al een extra vroege ronde om de grofmazige netten en sectie 5 open te zetten en dat leverde in het grofmazige net bij de meteo een kerkuil op. Een mooi bruin exemplaar die al voorzien was van een ring die niet door ons is aangelegd.
De vangsten liepen weer goed verdeeld over de dag met ook nog weer een paar soorten nieuw voor onze ringperiode zoals een zwarte roodstaart en een spreeuw. Oscar Franken is nog net laat genoeg klaar voor vertrek naar het groene strand om de vangst van de derde witgat van deze week mee te maken, een nieuwe handsoort voor hem. Hij weet nog te vertellen dat ongeveer tweederde deel van het groene straand waar hij zijn onderzoeksterrein heeft liggen is overstuifd door de zomerstorm van afgelopen week. Meerdere van zijn vaste
meetpunten zijn totaal niet meer terug te vinden.
De dag is naast vogels goed gevuld met de nodige bezoekers in de vorm van een pakketbezorger die de nieuwe weegschaal komt brengen (steekwagentje vanaf nu geadviseerd) , de firma Vlasma voor reparatie van de buitenlampen (schakelaars zaten tot de nok vol met rode bosmieren) en ons aller Barbara Bezemer die ditmaal vol verhalen zit over de reis naar Extremadura waar ze een Iberische Lynx heeft gezien en veel andere soorten vogels zoals de Provinciaalse Grasmus…. ja u leest het goed.
Er is vandaag duidelijk kentering merkbaar bij de fitissen, we vangen meer adulten dan voorgaande dagen en exemplaren die de rui bijna volledig hebben doorlopen en sommige hebben ook al vet aangelegd. Verder nog een paar vogels met oudere ringen waarbij vermeldenswaard een tuinfluiter met een ring uit 2011. toen al als >1 kj geringd en sindsdien ieder
jaar bij ons op bezoek. Ik heb de avonduren doorgebracht met het uitlopen van de geluidskabel naar de paal bij sectie 7, ieder jaar weer een enerverende onderneming, maar het is gelukt, de kabel werkt. In de avond valt de wind helemaal weg en begint door de opklaringen na een zonnige middag meteen de dauw op te trekken en aan de netten aan te slaan.
De netten zijn goed zichtbaar in het schijnsel van de volle maan en tijdens het tikken van dit verslag horen we weer activiteit van o.a. meerdere kieviten in de schapenweide en talloze ruggestreeppadjes die dit jaar in het hele terrein zitten. Oscar doet nog een poging tot het vangen van nachtvlinders maar het is een koude nacht en er komt niet zo veel op het laken. Tenminste..... wel een leuk aantal soorten, maar geen aantallen.


Foto: kleine Barmsijs, 1e kalenderjaar in jeugdkleed.


Foto: kleine Barmsijs, man , adult.




Foto's : Zwarte roodstaart.

Dagtotalen (nieuw geringd / teruggevangen) :
-----------------------------------------------

Witgat 1 / 0
Tuinfluiter 0 / 2
Boerenzwaluw 1 / 0
Zwartkop 2 / 3
Winterkoning 2 / 6
Tjiftjaf 8 / 2
Roodborst 3 / 3
Fitis 13 / 3
Zwarte Roodstaart 1 / 0
Grauwe Vliegenvanger 1 / 1
Gekraagde Roodstaart 2 / 0
Staartmees 1 / 0
Zanglijster 2 / 1
Pimpelmees 5 / 0
Sprinkhaanzanger 0 / 1
Spreeuw 1 / 0
Rietzanger 0 / 1
Vink 1 / 0
Bosrietzanger 0 / 3
Groenling 1 / 0
Kleine Karekiet 2 / 4
Putter 1 / 0
Spotvogel 1 / 0
Sijs 1 / 0
Braamsluiper 2 / 0
Kleine Barmsijs 1 / 2
Grasmus 2 / 1
Rietgors 1 / 0
-------------------------------------------------
Totaal: 89 exemplaren, 28 soorten, 12:45 uren.


1 Augustus 2015 : nog 1 ochtendje ringen en dan huiswaarts.
Vanmorgen weer lekker rustig weer maar wel wederom flinke dauw op de netten. Er was duidelijk weer aankomst geweest op het eiland want we vingen weer meer vogels. Helemaal achteraan in de opstelling hing er op een totaal onverwachtse plaats zomaar ineens een IJsvogel (!) in het net. Dat is alweer diverse jaren geleden dat we die hier hebben gevangen. In die ronde tevens weer een boerenzwaluw (bij het meteoveld). Een ronde later hing er in diezelfde omgeving nog een zwarte roodstaart.
Met de boot van 10:30 uur arriveren onze opvolgers, Henk Luten c.s. en om 12 uur nemen zij het van ons over. Ondanks de tegenvallende vangomstandigheden hebben we deze periode toch nog ruim 550 vogels kunnen ringen of terugvangen. Niet eens slechts tegen gemiddeld 700-800 in de meeste vergelijkbare weken in voorgaande jaren.




Foto's : IJsvogel / Alcedo Atthis).


Foto: Nachtegaal.

Dagtotalen (nieuw geringd / teruggevangen) :
-----------------------------------------------

IJsvogel 1 / 1
Grasmus 1 / 0
Boerenzwaluw 1 / 0
Tuinfluiter 2 / 1
Winterkoning 5 / 2
Zwartkop 2 / 0
Heggenmus 3 / 0
Tjiftjaf 3 / 0
Roodborst 4 / 4
Fitis 8 / 4
Nachtegaal 1 / 0
Grauwe Vliegenvanger 3 / 0
Blauwborst 1 / 0
Pimpelmees 1 / 0
Zwarte Roodstaart 1 / 0
Koolmees 2 / 0
Gekraagde Roodstaart 2 / 0
Boomkruiper 2 / 0
Merel 2 / 1
Huismus 1 / 0
Zanglijster 1 / 2
Vink 1 / 2
Kleine Karekiet 2 / 2
Sijs 3 / 0
Spotvogel 1 / 2
Kleine Barmsijs 1 / 0
Braamsluiper 2 / 0
---------------------------------------------------
Totaal: 78 exemplaren, 27 soorten, 0:00 uren.

zondag 26 juli 2015

De rest van het broedseizoen van 2015.

Het werd uiteindelijk zoals in het vorige bericht al beschreven een behoorlijk slecht broedseizoen voor de meeste holenbroeders. Veel dode jongen in de nesten en jongen die wel in leven wisten te blijven vertoonden in de meeste gevallen een dusdanige achterstand in de groei dat het onmogelijk was om de leeftijden van die jongen te bepalen als je niet ook een exacte geboortedatum van die jongen wist.
Gelukkig knapten de weersomstandigheden in de loop van het seizoen op en kwam er met vertraging toch nog een iets beter aanbod van rupsen op gang. Het bleef echter magen en op een gegeven moment zag je koolmezen met langpootmuggen en hooiwagens aan komen slepen. iedere grotere rups die op dat moment te vinden was betekende een extra verdienste want dat scheelde de ouders een stuk in foerageertijd en dus tijdwinst om de jongen warm te houden. Het leidde er toe dat we aan het eind van het seizoen toch nog te maken kregen met een leuk aantal mezen dat nog weer opnieuw begon en / of toch nog voor een tweede broedsel koos. En dat bleek geheel in tegenstelling tot het langjarig gemiddelde en alle modellen over klimaatverandering logenstraffend de beste keuze te zijn... Kortom, de vroeg timende vogels zaten er dit jaar naast en de heel laat timende vogels hadden de beste keuze gemaakt, al dan niet min of meer verplicht door verlies van een eerste of soms zelfs vervolglegsel. Op de Veluwe zat ik op die manier nog bijna 40 nesten van koolmezen te volgen terwijl al mijn collega's al lang en breed terug waren op kantoor. Ik kwam diverse nesten met jongen tegen die op een leeftijd van 15 dagen zwaarder dan 17 gram waren en zelfs nesten met uitschieters van ver boven de 18 gram, dan heb je het over jongen die theoretisch al een heel goede kans op overleven hebben na het uitvliegen.

Voor het NIVON in Goor hebben we voor de diverse RAS-projecten van het vogeltrekstation ook weer veel adulte vogels kunnen vangen en ringen en of hebben we de al aanwezige ringen kunnen aflezen. Voor die projecten ringen we ook jongen, om kostentechnische redenen bij kool- en pimpelmees alleen bij maximaal 50 paren en bij bonte vliegenvanger en boomklever als het lukt alle jongen van alle broedparen. Dat levert nu aan het eind van het seizoen voor de geringde jongen de volgende totalen op :

Soort:
-------------------------------

koolmees : 140
pimpel : 52
zwarte mees : 23
spreeuw : 36
bonte vliegenvanger : 761
boomklever : 206
-------------------------------
Totaal 1218 nestjongen geringd.


Foto: spreeuw op jongen van 0 dagen oud.


Foto: en een kleine week oudere jongen.


Foto: jonge spreeuwen van 8 dagen oud.


Foto: spreeuwen ringen bij de Twentse golfclub.


Foto: U2 was er ook bij.....

woensdag 27 mei 2015

Het broedseizoen vordert al flink...

en dat is meteen de reden waarom ik inmiddels al een maand niet meer gepost heb. Gierende drukte en dus lange werkdagen van 13 uur met als bonus nog wat huiswerk in de caravan gedurende 7 dagen per week. Het is maar goed dat het werk zo leuk is en je zo veel meemaakt.

Minder leuk is het feit dat de mezen het dit jaar erg moeilijk hebben om hun jongen groot te brengen. We beleven een voorjaar met lang aanhoudende koude nachten en soms ook overdag lage temperaturen. Het is zelfs zo koud geweest dat kennelijk veel nachtvlindereitjes kapotgevroren zullen zijn want er zijn amper rupsen te vinden in de bossen. En dan vooral de rupsen van de kleine wintervlinder waar de koolmees vooral van afhankelijk is. En ook al zouden die rupsen wel uit hun eitjes zijn geslopen dan hadden ook zij het moeten stellen met op veel plekken veel te klein gebleven eikenbladeren waar zij weer van afhankelijk zijn. In het park de Hoge Veluwe zitten we bovendien nog met het eerder in dit blog genoemde fenomeen van boomsterfte. Vooral inlandse eiken sterven in delen van ons nestkasten-onderzoeksgebied af en worden vervangen door zaailingen van berk, spar en lariks. Dat gaat dus ook nog eens lange termijngevolgen voor met name de koolmees tot gevolg hebben. Daar zullen we in de toekomst dus merkbaar minder broedparen hebben. Spechten zijn er daarentegen in grote getale. Op diverse plaatsen hoor je inmiddels jongen in de boomholtes roepen om voer.
De pimpels lijken van deze fenomenen tot op heden toch minder last te ondervinden, al beginnen de gewichten van die jongen nu inmiddels ook zorgwekkend terug te lopen.
We hebben dus niet het leukste werk met het dagelijks weghalen van enkele nesten waarin alle jongen dood liggen. maar goed, zo werkt het in de natuur, de één z'n dood is de ander z'n brood.


Foto: Adder (Vipera berus), warmte vangend in met pijpestrootje begroeide heide tussen onze nestkasten.




Foto's : parende Hazelwormen (Anguis fragilis). Niet alle dieren doen het zo liefkozend als de mens...


Foto: Momentje van stilte tijdens de dodenherdenking van 4 Mei.


Foto: Edelherten (Cervus elaphus) bij aanvang van een foerageernacht op één van de voerakkers.




Foto's: Vos (Vulpes vulpes) op muizenjacht aan de rand van ons nestkastengebied.

zondag 26 april 2015

De bonte vliegenvangers beginnen met eileg...

Op de 23e April hadden we op de hoge Veluwe het eerste ei bij de bonte Vliegenvangers. Geen vroege datum-record maar wel heel snel na aankomst als jej je realiseert dat de vrouwtjes amper een week in het gebied aanwezig zijn. We hebben al wel meer nesten (een stuk of 10) van bonte vliegenvangers die al helemaal klaar zijn maar de meeste vrouwen zijn in die gevallen nog niet zover met de eiproductie. Er verstrijken immers 4 dagen tussen copulatie en eileg. Dan kun je je kraamkamer wel op orde hebben.... Het zal de komende dagen echter wel snel van start gaan want de mediane eerste-ei-datum is in de meeste jaren zo rond de 27e tot de 29e April.


Foto: het eerste ei van bonte Vliegenvanger (Ficedula hypoleuca) voor de Hoge Veluwe 2015.

En haast vanzelfsprekend heb je dan inmiddels ook de eerste slachtoffers onder de bonte Vliegenvangermannen. we hebben er al een paar verzameld die hun pogingen om een kast te bemachtigen met de dood hebben moeten bekopen. kom je uit Afrika terug, worden je letterlijk de hersens ingeslagen door een koolmees... De harde realiteit in de natuur.

Foto: bonte Vliegenvanger (Ficedula hypoleuca) man met ingeslagen en leeggegeten schedel in nestkast op de Buunderkamp Wolfheze.

Zo ongeveer een kwart van de koolmezen (Parus major) en pimpelmezen (Cyanistes caeruleus) zit inmiddels te broeden nadat een deel ook nog eerst voor 2 tot 3 dagen een legpauze had ingelast. De voortdurende koude nachten hebben hun effect dus wel gehad.


Foto: Koolmees (Parus major) in een wel heel diepe nestkom; ik ben er even niet....


Foto: VERHUURD !


Foto: deze pimpel (Cyanistes caeruleus) had een wel heel grote veer naar binnen gesleept, ik had haar er graag mee zien vliegen...

Thuis in Twente hebben we op ons eigen nestkastenterrein op de grote en kleine Bree in Markelo dit jaar wel heel veel muizen in de nestkasten. Tijdens de avondcontrole waren maar liefst 20 van de 70 kasten bezet door bosmuizen (Apodemus sylvaticus). Dat aantal is inmiddels iets minder, maar in de meeste gevallen blijven kasten waar in de winter bosmuizen zaten nu leeg. Het is natuurlijk zo dat wanneer zo'n kast pas weer beschikbaar komt voor vogels de meeste territoria al verdeeld zijn...



Foto: en zoveel groener is het op de Bree in Markelo al ten opzichte van de nog winters bruin gekleurde Veluwe.

Overigens nog een leuke anekdote van de Veluwe : ik werd deze week aangesproken door 2 naar bleek Chinese dames op de bekende witte fietsen op het moment dat ik net in een nestkast aan het kijken was. Na uitleg op hun vraag wat ik aan het doen was kwam prompt de vervolgvraag : 'and what dish will you make of the eggs?' Tuurlijk, daar zijn het weer
Chinezen voor..... ze vervolgden hun route langs het weiland waar ik ze trof. Één van beiden met een mondkapje op (alsof de lucht hier net zo vervuild zou zijn als in hun eigen land...) en een eindje verderop meteen weer stoppend om foto's te maken van het weiland waar de ingezaaide rogge net boven de grond uit kwam kijken. De volgende vraag volgde : 'sir... why is there no water on this lise-field.....?'


Foto: Mandarijneend (Aix galericulata) met kleurring uit Arnhems project van Frank Majoor op vijver 'De Zwaan'.

maandag 20 april 2015

Hoge Veluwe : de eerste koolmezen broeden.

Vandaag zijn in ons onderzoeksgebied 2 koolmezen begonnen met broeden. Ze hebben beide gekozen voor een legsel van 8 eieren. 1 vogel maakt onderdeel uit van het voeder-experiment, de ander gaat gewoon lekker haar eigen gang.
Over twee weken hebben we dus beschuit met koolmeesmuisjes. De zwarte mezen zullen deze koolmezen iets voor zijn, daarvan zitten er al 2 een paar dagen langer te broeden.

Vandaag was het een prachtige dag, amper wind en meteen vroeg in de ochtend was de zon er bij. Snel stijgende temperaturen en dus kwamen de eerste hazelwormen tevoorschijn. De komende dagen wordt het dus goed opletten voor fietsers en wandelaars, stap of rijdt niet op iets dat op een takje lijkt...


Foto: de eerste Hazelworm opwarmend op het betonnen fietspad.

vanmiddag voor de tweede keer de nestkasten gecontroleerd op het terrein De Heikamp aan de Koningsweg. Daar merkte ik dat er meer nestkasten hingen dan die van het NIOO...


Moet een goed wijnjaar zijn geweest als de wijn net zo degelijk was als de kist...


Foto: goed geprobeerd... vlieggat groot genoeg, nu de nestkast nog....

Vanmiddag ook bij een eerste nestkast geconstateerd dat er waarschijnlijk al een adulte koolmees gepredeerd is op het nest. In de nestkom lagen 3 niet afgedekte eieren met daarop poep. Dat is meestal een heel slecht voorteken...


zondag 19 april 2015

Hoge Veluwe : Alpenwatersalamander (Triturus Alpestris).

Gisteren attendeerde onze Baskische collega Ivan de la Hera mij op de aanwezigheid van watersalamanders in de vijver die hier dicht bij ons veldstation ligt. Het is de vijver die in het park de naam de Zwaan heeft gekregen vanwege de vorm waarin hij is aangelegd.
vorige week is er tijdens de storm een grote dode eik over de vijver heen gevallen en die heeft ook een aantal grote stukken schors laten vallen. Laat dat nou net de ideale schuilgelegenheid vormen voor de amfibieën die momenteel letterlijk de grens tussen land en water aan het gebruiken zijn.....
Ivan nam me mee naar de vijver en tilde het stuk schors op. Eronder zat 1 bruine kikker en een stuk of 10 watersalamanders.... we begonnen te kijken om welke soort het ging en ontdekten dat het twee soorten waren ! Ivan was helemaal wild bij het constateren van de kleine watersalamander (Triturus Vulgaris).... een nieuwe soort voor hem. Laat ik dat nou juist net hebben met de Alpenwatersalamanders (Triturus Alpestris) die er duidelijk in de meerderheid aanwezig waren......










vrijdag 17 april 2015

CES-project weer van start !

Gisteren was het weer zover, het CES-seizoen is weer van start gegaan. De netten werden weer van stal gehaald, klaar voor het derde seizoen na de herstart op deze locatie die in de jaren 90 steeds minder resultaten opleverde (tot slechts 0 of 1 vogel op een sessie van 6 uur) tengevolge van de successie van het bos.
Nu is dat anders, want na overleg met de beheerder, Rijkswaterstaat dienstkring twentekanalen, hebben we het bos omgevormd tot struweel. dat heeft positieve invloed gehad op de broedvogels. Veel meer nestgelegenheid voor veel meer soorten. En dan geeft het je een heel goed gevoel als je ziet wat je na bloed zweet en tranen aan de vogels kunt bieden.

Het was op deze eerste vangdag vanaf het eerste licht duidelijk, er zaten al behoorlijk wat zwartkoppen in het terrein. En zoals later zou blijken lieten de tjiftjaffen en roodborsten zich ook niet onbetuigd. Niet eerder ving ik hier in de maand April van die drie soorten zo veel exemplaren op een vangdag zonder gebruik van lokgeluid.

In één van de eerste rondes langs de netten hing er al een Gaai, in de voorgaande 2 seizoenen slechts 1 exemplaar in alle 12 vangdagen per seizoen.... dus dat belooft nog wat.... Maar ja, nu weet de hele familie (en ook mijn trommelvliezen) al dat ik er weer ben... Het adulte exemplaar dat ik vandaag ving had een enorme haak op het puntje van z'n snavel zoals bij een klauwier, en ook dat heb ik geweten... dr zitten nu nog een paar blauwe klemblaren op mn handen.


Foto: Gaai, na 2e kalenderjaar.

Ook de vuurgoudhaantjes waren er weer, vorig jaar een nieuwe broedvogelsoort voor het bos en ik ben benieuwd hoe zich dat verder zal ontwikkelen. Vandaag 2 mannetjes kunnen ringen, de vrouwen zijn kennelijk al met andere zaken bezig...

Foto: Vuurgoudhaan-man.

Bij de zwartkoppen waren er al meerdere die hier als broedvogel of als 1e kalenderjaar-vogel geringd zijn. Die waren dus al weer op bekende grond teruggekeerd en het beviel hen hier dus kennelijk goed. Dat kan ik me goed voorstellen met deze Nederjungle van ondoordringbare braamstruwelen gelardeerd met vlier.... Bij de terugvangsten exemplaren uit beide voorgaande CES-seizoenen, maar ook 2 exemplaren uit 2011 en 2012.

Aan het eind van de vangsessie vink ik nog weer een vink met 'kalkpoten'. de vogel had deze aandoening zo sterk dat het volledig onmogelijk was om haar van een ring te voorzien, daar zou ze alleen maar ongemak van ondervinden, dus maar niet. 'Kalkpoten' worden veroorzaakt door een mijt die zich nestelt onder het hoornige oppervlak van de poten.

Dagtotalen (nieuw geringd / teruggevangen):
------------------------------------------------

Grote Bonte Specht - / 1
Vuurgoudhaantje 2 / -
Winterkoning 1 / 3
Staartmees - / 1
Heggenmus 1 / 2
Glanskop 1 / -
Roodborst 5 / 2
Pimpelmees 2 / 1
Merel 2 / -
Koolmees - / 11
Zanglijster 4 / -
Gaai 1 / -
Zwartkop 14 / 7
Vink 3 / 1
Tjiftjaf 12 / 1
---------------------------------------------------

Totaal: 78 exemplaren, 15 soorten, 6:00 uren.



Foto: overzicht (nou ja, overzicht....) van de vangbaan.


Foto: een nog laat bloeiende Gaspeldoorn op het zandstortterrein.

Na afloop van de 6 vanguren voor het CES-project heb ik snel de netten opgeruimd (nou ja, snel.... tot 2 x toe viel mij een net over de volle lengte in de eikenbladeren, dan ben je wel een half uurtje aan het peuteren....) en de tweede ronde voor de nestkastcontroles gelopen. Dr is in de afgelopen week nog niet zo heel veel veranderd, alhoewel een aantal mezen is begonnen met de eileg. In totaal trof ik vanmiddag 58 eieren aan van pimpel, koolmees en boomklever. Van die laatste soort zat de eerste inmiddels te broeden en omdat ik de kleurringen-combinatie kon aflezen is voor het RAS-project de eerste terugmelding van dit seizoen dus ook binnen.
Onderweg trof ik achter 1 van de nestkasten nog een nest van een zanglijster met 4 stevig bebroedde eieren. Wat een respect heb ik toch iedere keer voor de stucadoorskunsten van deze soort. Hoe krijgen ze het voor elkaar om een zo mooi symmetrisch ronde kom te maken en deze zo gaaf af te werken alsof het een leemwand is.... indrukwekkend.

Foto: vierlegsel van zanglijster. Op de nestrand liggen uit de boom gewaaide gallen.

aan het eind van de middag kon ik bij mijn ouders in de tuin nog mijn allereerste 1e kalenderjaar vogel van 2015 ringen. Een al uitgevlogen jonge merel dus. Ze zijn er in sommige jaren echt wel vroeger bij, maar ik heb daar nog niets van andere ringers over gehoord/gelezen.

Foto: 1e kalenderjaar Merel. Net uit het nest, 12 of 13 dagen oud.