dinsdag 25 juli 2017

Terugblik broedseizoen nestkasten.

Tja, in de meeste gevallen begin je niet met een terugblik.... maar het kwam er gewoonweg niet van om ergens in het seizoen dan ook maar een klein gaatje te vinden om even online te gaan en een stukje te schrijven over de bevindingen in de nestkasten die we met de vogelwerkgroep van NIVON-Goor thuis volgen en de nestkasten die ik professioneel voor het NIOO volg op de Hoge Veluwe. Vandaar nu dus maar een terugblik.

Laat ik beginnen met de woorden dat ik in de vele jaren waarin ik met name de mezen in de nestkasten volg nog nooit zo ontzettend veel respect heb gehad voor deze vogels en dan in het bijzonder hoe ze zich in een gigantisch wispelturig weersysteem dat we dit jaar hadden hebben weten te redden. Alle zeilen moesten worden bijgezet om eieren en jongen door zware tijden te loodsen en tot uitvliegen te krijgen.

Al in Maart begonnen de eerste mezen al met nestbouw, het was immers zo'n zachte maand dat bij mening vogel de hormonen al gierden. Hoe bedrogen kwamen zij uit want de eerste week van April was uitgesproken koel, vooral de nachten schommelden maar weinig in temperatuur en lag net boven of net onder het vriespunt. Ik heb de Krenteboonpjes in het park dan ook niet eerder zo lang in gesloten knop zien staan dan dit jaar.
Gevolg hiervan was dat de mezen die al begonnen waren met de eileg de keuze moesten maken om legpauzes in te lassen.

Later meer.....


Foto: Koolmees jong op moment van geboorte.


Foto: Boomklever voert Bladluizen. Zo erg was de hongersnood dus...


Foto: Woningnood... Pimpelnest in nestkast bestemd voor halfholenbroeders, in dit geval grote gele Kwikstaart.

vrijdag 24 februari 2017

Zaterdag 18 Februari 2017 : adulte Steenuilen ringen.

In ons werkgebied dat de volledige gemeente Hof van Twente overspant zijn we met de Stichting Hofvogels begonnen aan een project dat vooral het lokale habitat van de steenuil moet gaan verbeteren. Daartoe worden niet alleen adviezen gegeven hoe de inrichting van een erf verbeterd kan worden, maar gaan we tevens nog nauwgezetter de binnen onze gemeente broedende steenuilen monitoren middels ring-onderzoek om te kijken hoe de jaarlijkse overleving van de uilen is en waar knelpunten zitten in deze overleving. Daarbij moet je denken aan plekken langs wegen waar tengevolge van het verkeer een sterk verhoogde sterfte onder de uilen plaatsvindt.

Foto: het machig indrukwekkende oog van de Steenuil.



Op deze wijze zoekt de Stichting aansluiting bij het project Retrapping Adults for Survival, een monitoringproject van het Vogeltrekstation. Het project heeft tot doel om zoveel mogelijk ringen aan te leggen of terugvangsten te genereren van één vogelsoort, in dit geval dus de steenuil, binnen een vastomlijnd gebied.

Tijdens de eerste ronde, die zich op deze dag vooral afspeelde in de buurtschappen Wiene/ Zeldam en Stokkum werden meerdere nestkasten bezocht. In totaal werden die middag vier steenuilen aangetroffen, waarvan er één al geringd bleek te zijn. Dit uiltje werd ook vorig jaar in dezelfde nestkast aangetroffen en toen geringd door onze inmiddels helaas overleden collega-ringer Chris Klok. De vogel in kwestie bleek een aandoening in het oog te hebben. Deze aandoening (iris-coloboma) werd ook vorig jaar tijdens het ringen van de vogel al door Chris Klok vastgesteld. Men vermoed dat dit wordt veroorzaakt door een trauma dat vaak opgelopen wordt bij een gevecht of tijdens de zeer fel verlopende prooioverdracht van het mannetje naar de vrouw.


Foto: Steenuil met oogaandoening iris-coloboma.

Het leukste moment zat hem deze middag in de laatste nestkast die we besloten te gaan controleren nadat we een tiental kasten op rij leeg aantroffen. En deze kast hing bij.... jawel, één van de aspirant-ringers..... Op zijn eigen erf werd een nog niet geringd paartje samen in de nestkast aangetroffen.




Foto's: Steenuil-man en Steenuil-vrouw. De man links op de foto en de vrouw rechts. Het voordeel van het gelijktijdig in de handen hebben van beide sexen is dat je dan de kleine onderlinge verschillen goed kunt zien. De mannetjes hebben in het centrum van de kopveren een wat groter en lichter wit vlekje zitten terwijl de algehele indruk van dit koppatroon bij de vrouw meer bruinig is.

De middag werd tevens gebruikt om twee nieuwe aspirant-ringers te beginnen op te leiden. Noodzakelijk om te kunnen inspelen op de toenemende broedresultaten die in het kader van het adoptieplan worden verwacht. De komende tijd zullen we pogen om ook de overige nestkasten in de gemeente te bezoeken en daar aangetroffen steenuilen te ringen of liever nog, de reeds aanwezige ring af te lezen.

Hof voor de Steenuil is een meerjaren programma van de gemeente Hof van Twente om de steenuil meer prominent in het landschap van deze gemeente terug te brengen in samenwerking met partijen als de Stichting Hofvogels, IVN’s Diepenheim en Markelo, Landschap Overijssel, scholen en inwoners van deze gemeente.

zondag 4 december 2016

Schiermonnikoog 4 December 2016 : modderfukkers !

De één na laatste loodjes. Alle netten zijn dus weg, maar de rallenkooien staan nog, in het ijs....... Zoals gisteravond al geconstateerd, het heeft weer lekker gevroren en het vangterrein ziet er weer uit als een winterwonderland. Het zelfde tafereel van eerder deze week treedt weer in werking. Je hoort de rallen glijden en schuifelen over het ijs dat af en toe dicht bij de rietstengels breekt. De eerste ronde langs de kooien levert nog geen vogels op, maar de post-ontbijtronde ineens 3.
Daarna ben ik verder gegaan met het opruimen van resterende mistnetstokken, losknopen van spanlijnen en het uit de bevroren grond optrekken van haringen. En ik heb natuurlijk een begin gemaakt met het opruimen van de rallenkooien. Dat dacht ik…. De ijs-aangroei is toch behoorlijk hard gegaan en dus zit de hele bende vastgevroren. Met wat bikken komt het geheel wel los, maar dan heb je het nog niet vrij van ijs… Dat kost dus tijd. Ondertussen lopen e vangsten wel weer door, want dat gaat nou eenmaal gewoon altijd zo als je moet afronden en naar huis moet, dan willen ze ineens wel de kooien in, stelletje modderfukkers.

In het bos zitten weer leuke aantallen Sijzen en in het hakhout hoor ik weer enkele mezen, een Rietgors en onmiskenbaar weer een paar Tjiftjaffen die het hier ook in deze ijselijke omstandigheden toch nog wel naar hun zin hebben. Maar ja, die Sijzen... niet alleen weten ze nu dat de netten weg zijn en ze met een gerust hart op de paden kunnen gaan zitten foerageren, meet tot 2 maal toe zitten ze nota bene bij de ringtafel op het moment dat ik bij het gebouw kom terug lopen. Net als de Waterrallen kun je ze soms terecht scharen bij de modderfukkers ! Maar ja, met het geklooi met de rallenkooien deel ik mij zelf daar vandaag nog wel het meest bij in.


Foto : grote trap in het glorende Glop.



Dagtotaal (nieuw geringd / teruggevangen) :
-------------------------------------------------

Waterral 5 / 3
----------------------------------------------
Totaal 8 vogels in 16 uur.

zaterdag 3 december 2016

Schiermonnikoog 3 December 2016 : toch nog een roofvogel....

Wederom opgestaan met prachtig windstil weer met het eiland onder een licht bewolkte hemel. Die bewolking trok al snel weg en dus kon het verder afbouwen van de opstelling plaatsvinden onder een strakblauwe lucht. Vangen viel tegen, maar ja, er stond nog maar 135 meter + 42 meter grofmazig net. De sijzen lijken nog steeds in aantal toe te nemen en inmiddels ligt er duidelijk meer zaad van de elzen op de paden. Ze zijn slim genoeg om juist te gaan zitten foerageren op de paden waar geen netten meer staan.
Bleef het de hele week tot nu toe bij het waarnemen van diverse roofvogels, nu werd de daad bij het woord gevoegd… vanmorgen hing er een buizerd in het lange grofmazige net. Het was een eerstejaars vogel met een ring van onszelf die op 26 Oktober was aangelegd door Kees van Kleef. Dat de vogel al aan een ontbijt had gezeten was merkbaar. Het mocht dan een mooie vogel zijn, maar hij stonk uit z'n keel naar een konijn dat een maand geleden z'n laatste passen had gelopen…






Foto's : Buizerd (Buteo buteo) eerste kalenderjaar.

Barbara Bezema heeft besloten om nog maar weer eens een Zaterdag aan het eiland te besteden en heeft nog even een rondje meegelopen, om vervolgens heel tevreden weer een eind te gaan wandelen want ze maakte wel mooi een rondje mee met 5 van de 8 waterrallen die vandaag in de database zouden verschijnen. Er zitten vandaag weer meerdere tjiftjaffen in het vangterrein, onder andere in ieder geval 1 siberische tjiftjaf.


Foto: Sijsjes, (Carduelis spinus) wassend en boenend.

Het is vandaag zelfs zo heerlijk buiten dat er mensen in de polder aan het wandelen zijn zonder jas aan. Ik moet me beheersen om de grasmaaier niet uit de schuur te halen en de paden nog even winterklaar te maaien.
Barbara meldt later dat er bij de Marlijn een honingbij tegen het raam zat. Dat mooie weer heeft uiteindelijk wel tot gevolg dat het bij de avondschemer meteen begint te vriezen. In de avondrondes langs de rallenkooien zijn ze al wit uitgeslagen en zo ook alle toppen van de struiken. Dat wordt morgen weer een berijpte ochtend. Om 22 uur zit er nog weer een ral in één van de kooien en op het moment dat ik die er uit haal komt er een Kerkuil overvliegen die met de bekende ijselijke kreet laat weten wel door te hebben waar ik mee bezig ben...

Dagtotaal (nieuw geringd / teruggevangen) :
--------------------------------------------

Buizerd - / 1
Sijs 3 / -
Vink 2 / -
Waterral 7 / 1
Merel - / 2
Roodborst - / 2
Tjiftjaf - / 1
Koolmees - / 1
--------------------------------------------
Totaal 12 nieuw geringd en 8 terug gevangen
= 20 vogels in 16 uur.




vrijdag 2 december 2016

Schiermonnikoog 2 December 2016 : verder met opruimen..

Verder met afbouwen…. Een heerlijke dag, de wind is zo goed als teruggevallen naar 0 bft en het grootste deel van de dag kan ik opruimend en snoeiend doorbrengen onder een lekker najaarszonnetje. Wat vogels betreft weinig nieuwe ontwikkelingen. Met dat verschil dat er weer wat meer Sijzen, Barmsijzen en Vinken lijken rond te vliegen en dat ze langzamerhand wat makkelijker naar beneden lijken te willen komen. Maar ja, met de harde wind van gisteren is er natuurlijk ook het nodige elzenzaad op de paden terecht gekomen….




Foto : Sijs - man (Carduelis spinus).

Tijdens de tweede ronde komt er een Pestvogel overvliegen richting het dorp. Later op de dag vliegen er ook verspreid over de dag enkele witte kwikstaarten rond het vangterrein en bij de boerderij van Visser. De siberische Tjiftjaf van 11 November wordt nog weer teruggevangen en verkeerd nog steeds in puike conditie. Verder is er op gebied van de vangsten niet zo heel veel te vermelden, of het moet de vangst van een nu na 4 maanden continu vangen nog steeds ongeringde Koolmees met vetgraad 3 op de schaal van 5 zijn……. OEPS !




Foto's : siberische Tjiftjaf (Phylloscopus collybita tristis).

Aan het eind van de middag komt Kees van Kleef met familie nog even het gebouw binnenvallen om Tie-rips af te leveren….. Ze zitten een weekend in een huisje op het eiland en dan kun je het gebouw natuurlijk niet links laten liggen….





Van de opstelling staan nu nog slechts de netten van secties 2 en 7 , de grofmazige netten (nu er toch geen wind is….) en de 5 rallenkooien.

Dagtotalen (nieuw geringd / teruggevangen) :
-------------------------------------------------

Koolmees 1 / 2
Sijs 4 / -
Vink 4 / -
Waterral 3 / 2
Goudhaan - / 1
Merel - / 5
Roodborst - / 3
Siberische Tjiftjaf (ssp. tristis) - / 1
Winterkoning - / 2
------------------------------------------------
totaal 12 nieuw geringd en 16 teruggevangen =
28 vogels in 16:45 uur.

donderdag 1 december 2016

Schiermonnikoog 1 December 2016 : Bladpeuter- , sleep- en sjouwdag, maar vooral een dag met rovers.....

Er staat al een lekker doorstaande wind bij het lopen van de eerste ronde. Het openschuiven van de grofmazige netten heb ik sowieso al uit mijn hoofd gezet want dat zou met deze wind al helemaal een eikenbladfeest zijn geworden. Het is wat de avifaunistische elementen betreft weer erg rustig in het terrein, al knorren de rallen er weer vrolijk op los en is het een geplons van jewelste tussen de wilgen en elzen. De eerste ronde levert slechts 1 terugvangst van een Merel en een vangst van een ongeringde Zanglijster op. Bij het gebouw zit nog weer een Tjiftjaf te roepen en de IJsvogel is ook al weer vroeg uit de veren want ik zie hem bij terugkomst net van de tak de nieuwe sloot induiken en met een Stekelbaarsje weer terugkeren op de tak. Verbluffend hoe zo'n nieuw gegraven sloot meteen gekoloniseerd wordt door visjes. Nou is ie natuurlijk via die gekke sifonbuis in verbinding gesteld met de glopsloot, maar desalniettemin…
De tweede ronde leverde ineens toch zo maar weer 9 vogels op, in het bos vliegt weer een grotere groep Sijzen rond (of is de bestaande groep aangevuld?) en ik loop 1 van de rondes van vanmorgen net op het verkeerde moment. Zo'n moment waarbij je net te laat ontdekt dat je beter even had kunnen wachten. Er was namelijk net een groep Sijsjes bezig om laag vanuit de struiken het pad op te gaan voor zaad. Alles sprong tehgelijkertijd op en slechts 2 gingen er de verkeerde kant op. Die zijn nu dus in ieder geval met metaal versierd.

Op de scheiding van sectie 7 en 6 kom ik in het laatste net weer een afgekloven bout van een roofvogelprooi tegen. Er is dus weer tijdelijk contact tussen Sperwer of Havik en mistnet geweest… Op het pad van sectie 4 kom ik een grijs met wit getekende kat tegen die op het netloze pad voor mij uit loopt. Dat is dus nog een andere dan de donkergrijze met witte sokjes die ik af en toe zie in de schapenweide of op het pad naar de Kooiweg. Eenmaal terug bij het gebouw kijk ik richting de Kooiweg en zie ik op het pad weer die grijs met witte kat. Tenminste… dat denk ik. Het blijkt een vrijwel geheel witte buizerd met hoogstens nog wat bruin op de vleugels en rond de hals. Hij/zij zit te vreten op een muis die in korte tijd vakkundig aan reepjes wordt gescheurd.


Foto: buizerd (Buteo buteo) op het pad naar het gebouw. (Ik moet toch echt een keer een camera met meer mogelijkheden hebben).

De middag-uren worden vooraal doorgebracht met het labelen van netten en het uitpuzzelen van veranderende sectielengtes omdat te vervangen netten van 10 meter alleen vervangen kunnen worden door 9 meter lange netten. Dat heeft een kettingreactie in de hele sectie tot gevolg. Kortom, tijdrovend. Als ik met zo'n klusje bezig ben zie ik boven de opstelling een Sperwer-vrouw wiekelend als een Kiekendief naar beneden speuren. Plotseling laat de vogel zich finaal over de kop vallen en stort zich in de struiken. Na veel gekrijs en gespetter komt ze korte tijd later weer omhoog met in de poten een Waterral…..
In de avonduren trekt de wind nog meer aan tot 6 bft en beleef ik de eerste serieuze regen van deze periode.


Foto: Slaapplek in het struweel; haas? Kat? Het leger van een Haas is smal en lang en deze plek is rond.....

Dagtotaal (nieuw geringd / teruggevangen ) :
--------------------------------------------------

Koolmees - / 1
Merel 2 / 2
Pimpel - / 2
Roodborst - / 2
Sijs 2 / -
Vink 2 / -
Waterral 4 / 6
Winterkoning - / 1
Zanglijster 1 / -
--------------------------------------------------
Totaal 11 nieuw geringd en 14 teruggevangen vogels
= 25 exemplaren in 16 uren.

woensdag 30 november 2016

Schiermonnikoog 30 November 2016 : boutje boutje...

De dag die begon met een boutje en eindigde met een boutje….
Afgelopen nacht werd voor het ter kooie gaan om 00:30 uur nog een rondje met 4 waterrallen (2 nieuw en 2 terugvangsten) en een Houtsnip gelopen ; dat gaf hoop voor de volgende dag… Tijdens het in het donker openschuiven van de grofmazige netten was al voelbaar dat er warme lucht het eiland op kwam. Er was een zwak windje op komen zetten uit Westelijke richting, dus van zee met relatief warm water. Er was niks meer in het veld te zien dat ook maar iets deed denken aan het ijs-landschap van gisterochtend. Ondertussen kon je in het rietland de rallen al weer door het ijs horen kraken. Het fenomeen dooien dat het kraakt bestaat dus ook, is gewoon rallenwerk dus. Als ik de eerste ronde loop zie ik in sectie 2 een sperwer-vrouw midden op het pad zitten. De vogel is met een prooi aan het plukken want de veren vliegen in het rond. Helaas verlaat ze het pad de verkeerde kant op ( dat wist ze zeker al lang en breed…) en had ik het nakijken. De prooi bleek een waterral te zijn die ik zelf op de 13e van deze maand had geringd. De volgende ronde bracht slechts een vink en een geringde pimpel uit 2015. De Waterrallen waren nog steeds bezig het ijs te breken maar hadden nog geen zin in kooibezoek…..
Zo rond een uur of 11 heb ik kennelijk even met mijn gedachten elders gezeten want tussen 2 rondes in was de wind dusdanig veel harder geworden dat de 2 grofmazige netten in de Schapenweide bomvol met eikenblad zaten. Het heeft 2 rondes tijd gekost om ze weer leeg te peuteren en te sluiten.

Zoals het eigenlijk de hele week al gaat, ligt het accent van de vangsten juist in de middaguren dan in de ochtenduren. In de loop van de middag loop ik momenteel regelmatig een ronde van 9 of 10 vogels. Zo ook nu weer 1 ronde met maar liefst 4 vinken en 3 goudhaantjes tegelijkertijd in 1 net en in de volgende ronde 2 merels tegelijkertijd bij elkaar in datzelfde net. En laat dat dan ook nog eens een keer het net zijn waar de sperwer vanochtend op het pad zat…
Aan het eind van de middag vertrek ik vanaf het gebouw voor de laatste daglichtronde. Pal achter het gebouw springt dan een havik-vrouw van de grond op om rakelings over de netten van sectie 1 weg te vliegen met een grote bout in de poten. Als ik op de plukplek kijk blijkt dat een Houtsnip te zijn geweest. En zo eindigt de dag zoals hij begon, kijkend naar een prooirest. Die ronde levert nog een terugvangst van een waterral op die ik vanmorgen geringd had. Terugvangsten van dezelfde dag geringde vogels registreren we niet, tenminste, het vogeltrekstation accepteert die vangsten niet, maar deze ral demonstreerde wel dat zo'n vangst best wel leuk kan zijn… deze ral was in 8 uur tijd toch mooi 6 gram in gewicht aangekomen. Hoeveel eten gaat daar op een dag in zeg….
In de avondronde weet ik nog 1 waterral uit de kooi van het rallenplein te halen. Het is een zeer donkere avond met nieuwe maan en ook nog eens volledige bewolking.




Foto's : Waterral (Rallus aquaticus) adult / na 1e KJ.

dagtotalen (nieuw geringd / teruggevangen) :
---------------------------------------------

Goudhaan - / 3
Houtsnip 1 / -
Keep 1 / -
Merel - / 4
Pimpel - / 2
Roodborst - / 1
Sijs 2 / -
Staartmees 1 / -
Tjiftjaf 1 / -
Vink 4 / -
Waterral 7 / 5
Winterkoning - / 3
--------------------------------------------
Totaal 17 nieuw geringd en 16 terug gevangen
in 12 uur = 33 vogels.