donderdag 6 februari 2014

Terugmelding uit Polen.

Gisteren zat er ineens weer eens een leuke terugmelding in ons postvak van het vogeltrekstation. In de mezen-invasie van Oktober 2012 ringden we op 18 Oktober meer dan 100 koolmezen en pimpels. Het was een dag met voor Twentse begrippen ook veel trek van andere soorten zoals duiven, gaaien en lijsters. De mezen zagen we toen met grote regelmaat in groepjes van zo'n 20 stuks over komen vliegen en/of invallen in de struiken rondom de netten.
Tussen de toen gevangen koolmezen zat er dus eentje die nu nog eens iets van zich laat horen. Hij (het was een man) is op 13 April 2013 opnieuw in een mistnet gevlogen in het gehucht Przebendowo, Choczewo, Pomorskie, in Polen. Dat is 794 kilometer ten noordoosten van de ringplek en 177 dagen (5 maand en 26 dagen) na de ringdatum. Op de terugmeldlocatie in Polen staan nu 13 meldingen tussen die vangplek en Nederland in het jaar 2013, 13 vangsten of terugvangsten dus.
Het ligt dus voor de hand dat de vogel in West-europa heeft overwinterd en in April 2013 onderweg terug was naar zijn broedgebied in het oosten van Europa. De locatie van de terugmelding ligt immers precies in de lijn van alle andere terugmeldingen van tijdens invasies geringde koolmezen.

Op deze kaart is de terugmelding in een rechte lijn weergegeven; weliswaar niet de natuurlijke lijn maar vooral op de laatst van de route waarin de vogel de Baltische kust lijkt te hebben gevolgd wel heel aannemelijk.

Deze koolmees-terugmelding is voor ons de derde in 4 opeenvolgende jaren met mezentrek in het najaar (deze vonden plaats in 2010 t/m 2013). In 2010 vingen we een koolmees met een ring van de Poolse ringcentrale Gdansk en in 2011 kregen we een koolmees teruggemeld uit Litouwen (die was geringd op dezelfde dag waarop we de Gdansk-ring controleerden. En we zitten nu nog te wachten op de gegevens van een in 2013 gecontroleerde Duits-geringde koolmees met een Helgoland-ring. Naast deze buitenlandse terugmeldingen waren er ook nog 5 terugmeldingen uit andere delen van Nederland te weten Doesburg, IJsselstein, Overdinkel en 2 x uit Terwolde, (14-10-2012 en 17-10-2012).

Hieronder de kaart van alle tussen 1973 en 2013 in Europa geringde en teruggemelde koolmezen. Het mag duidelijk zijn wat de overheersende trekrichting is.

Van de tijdens deze invasies gevangen pimpels hebben we veel minder teruggehoord, 1 uit Rijssen (daar geringd op 12-5-2012), dat is dus eigenlijk meer dispersie dan trek, maar de vogel kan ook met trekkers zijn meegezworven hetgeen ik al twee keer eerder heb meegemaakt. Daarnaast 1 uit het buitenland. Maar die uit het buitenland was toch echt wel de leukste klapper : het was namelijk een pimpel die opnieuw werd gecontroleerd in Falsterbo Zweden. Voor zover wij nu weten is dat nog maar de derde uitwisseling van een pimpel tussen Falsterbo en Nederland.

donderdag 30 januari 2014

Goor. Verhuisd naar de Leliestraat !

Zo, dat is lang geleden dat ik een bericht geplaatst heb.... Dat had dan ook wel zo zijn reden. Er heeft namelijk een verhuizing naar een andere woonstede plaatsgevonden en dat gaat natuurlijk ten koste van heel veel vrije tijd.
Maar goed, inmiddels raken we een beetje gesetteld en heb ik voldoende ringspullen bij elkaar kunnen terugvinden om een vangsessie in de nieuwe achtertuin te houden.
Het weer van de dag werd eigenlijk net iets te veel overheersd door windvlagen waardoor de vogels de netten toch goed in de smiezen hadden en ze regelmatig goed wisten te ontwijken. En dat terwijl ze hier nog nooit eerder een mistnet hebben gezien (ga ik tenminste van uit......).
Maar goed, met een tuin van 27 meter diep rekenen we er op dat we hier nog wel een goede steekproef kunnen gaan doen voor het avifaunistische bevolkingsonderzoek. De wijk is een oude wijk die jarenlang de woonring rondom het centrum van Goor vormde. Oude woningen dus en de wijk is bekend om de vanouds goede aantallen gierzwaluwen die nog goed onder de vele verschillende daktypes terecht kunnen om te nestelen.
Veel huizen kenmerken zich ook door diepe tuinen (soms oplopend tot 80 meter met nog heel wat hoogstamfruitbomen) en daarbij is het ronduit verbluffend hoe weinig verharding er (tot op heden) in de rondom liggende tuinen aanwezig is. wat ons betreft : houden zo !



Dagtotalen (nieuw geringd / teruggevangen) :
--------------------------------------------
Turkse Tortel 1 / -
Merel 4 / -
Pimpelmees 2 / -
Koolmees 10 / -
Vink 3 / -
--------------------------------------------
Totaal: 20 exemplaren, 5 soorten, 9:55 uren.

maandag 25 november 2013

Schiermonnikoog, 23 November 2013 : onze laatste dag.

De eerste ronde is er weer één onder prachtig rustig najaarslicht. Wederom helemaal windstil en wederom een scherpe bewolkingsband, maar nu in pal zuidelijke richting boven de vastewal. Kortom, eigenlijk veel te mooi en rustig weer als het om trek gaat. We horen dan ook niet zoveel buiten de dagelijkse verplaatsingen, kennelijk vanaf de slaapplaatsen, van vinken, sijzen en barmsijzen.
In kooi 4 hebben we weer een goede ronde met ditmaal 6 waterrallen, in de andere kooien respectievelijk 1 en 2 en 0 rallen. Bij de vangsten een terugvangst van een vogel uit 2012. Dit exemplaar heeft nog steeds sporen van de kenmerken van eerste kalenderjaars vogels. In de oorstreek zit nog steeds een waas van bruine veerrandjes en dat is ook zo bij de laagste keelveren, de poten zijn al wel voor een redelijk deel verkleurd, maar nog niet overtuigend strokleurig. Je kunt bij dit soort exemplaren dus maar zo de fout maken om ze de leeftijd 1e kj te geven.

Foto: de eerste van de laatste rondes langs de netten.

We vangen de rest van de ochtend nog een aantal vinken, een enkele sijs en een paar merels. Daarnaast tevens nog weer een zwartkop en in onze allerlaatste ronde zowaar nog een man vuurgoudhaan. Leuk om een seizoen mee af te sluiten, dat is mij in alle voorgaande jaren zeker nog niet eerder gebeurd in November.



Foto : Vuurgoudhaan (Regulus ignicapilla).

We sluiten iets na 12 uur de netten. Voor ons zit het er op. Het seizoen 2013 was verre van een gedenkwaardig jaar in de zin van goede vangsten en/of goed weer, maar we hebben ons op Schier alsvanouds weer goed vermaakt. Alle mederingers, vrienden, bezoekers bedankt !

Helaas kan ik nog geen dagtotalen van eze vangdag noteren, we hebben tot op heden nog geen verslag mogen ontvangen.

zaterdag 23 november 2013

Schiermonnikoog 22 November 2013 : the ghost of seasons end....

waarde vandaag rond in het groene glop.

Bij het opstaan bleek dat het inmiddels heel ander weer was geworden; vroor het vannacht nog onder een kraakheldere windstille hemel, nu stond er een vlagerige noordenwind en regende het lichtjes. Die regen was een korte bui, hoopten we maar, want het internet lag plat. In het bos spatten een paar merels weg, maar dat stelde niks voor. Vorige week zou het onder deze omstandigheden nog flink blaadjes peuteren worden maar dat viel nu enorm mee.
Kooi 4 had in de 1e ronde 7 rallen, verder alleen 1 in kooi 8. Verder 2 merels waarvan er 1 door het net loopt tot hij een gat tegenkomt…. De 2e ronde wordt meegelopen door onze medegebruikers (3 docenten van de Wageningen uni) van het gebouw en zij blijken maar weer eens de lucky factor ; het was erg rustig in het bos maar op de scheiding met het hakhout hing er ineens een groepje sijzen bij elkaar in 1 net. Daartussen ook enkele barmsijsjes waaronder een mooie adulte man kleine barmsijs zoals we ze kennen van de lokale broedvogels in het begin van het seizoen.


Foto : kleine barmsijs, adulte man.

Al vroeg in de ochtend zakten de vangsten snel terug, maar bemoedigend was wel de constatering dat de zon van gisteren en de opnieuw opstekende wind van vanmorgen er voor zorgde dat er meer en meer elzenzaad op het pad terecht kwam. En dat heeft dan vervolgens meteen effect op de vogels zodat het de komende dagen best nog wel eens leuk zou kunnen worden. Midden op de middag kregen we bezoek van de fam. Glerum en ook tijdens de ronde die zij meeliepen gebeurde er weer iets leuks : niet alleen had Hanneke hen voorspeld dat er in totaal 5 vogels zouden worden gevangen, die hingen er ook nog…. Er zou ook wat bijzonders worden gevangen. En ja….. in sectie 2 hing tussen enkele andere vinken een dubbelvink. Een dubbelvink??? Ja, een vink met 2 ringen ! Naspeuren in de database leerde ons dat de vogel in de opbouwweek in 2010 is geringd. Vervolgens werd de vogel in dat jaar nog 2 keer teruggevangen. De laatste terugvanger vond dat de vink kennelijk nog niet helemaal yin yang was en koos voor meer balans door er een tweede ring aan te knopen. Daar redde de vogel zich inderdaad heel goed mee want tot de dag van vandaag bleef hij ver van de ringtafel. Vanzelfsprekend hebben we de ring met het meest recentste nummer verwijderd.

foto: 'dubbelvink'. Met dank voor de foto aan fam. Glerum.

Er meldde zich ook nog een andere oudgediende, een winterkoning met een ring uit de Y-serie. Deze bleek in 2010 te zijn geringd, wederom in de opbouwweek, daarna nog 4 x terug in dat jaar, vervolgens no 2 x in 2011 en nu pas opnieuw in 2013 dus. De laatste 3 vangsten dus alleen in oktober en November.
In de avonduren vangen we nog 1 waterral. De verwachtingen waren wat hoger vanwege de miezerige motregenbuitjes die eerder deze week tto 2 maal toe tot het invallen van meerdere rallen leken te leiden, maar dat viel vanavond dus tegen.
Vanavond is Holmer Vonk ons komen vergezellen, hij heeft morgen een wadvogeltelling uit te voeren en neemt het daarna over t/m de zondag. Na het weekend komt Joop van Ardenne het dan weer overnemen en hij zal de hekkensluiter van dit seizoen gaan worden.

Foto: een nog behoorlijk jonge waterral met nog behoorlijk bruine wangen, een lichte streep nog duidelijk zichtbaar tussen oog en snavel, een nog grotendeels donkere ondersnavel en een nog bruinige iris.

Dagtotaal (nieuw geringd/teruggevangen):
------------------------------------------------

Barmsijs 1 / 0
Houtsnip 1 / 0
kleine barmsijs 1 / 0
koperwiek 1 / 0
merel 1 / 1
roodborst 0 / 2
sijs 13 / -
spreeuw 1 / 0
vink 5 / 1
waterral 12 / 2
winterkoning 0 / 3
zwartkop 1 / 0
-----------------------------------------------
totaal 46 vogels, 37 nieuw geringd en
9 teruggevangen, 12 soorten.

vrijdag 22 november 2013

Schiermonnikoog 21 November 2013 : nek aan drek-race tussen merel en waterral.

Hanneke is vanmorgen extra vroeg naar de rallenkooien gelopen om te kijken of de flink actieve rallen van vannacht ook op dit tijdstip al in de kooien zouden lopen. Om 06:30 uur vertrok ze en ja hoor, korte tijd later kwam ze met 5 waterrallen terug. Tijdens de later volgende officiële eerste ronde was het inmiddels weer iets begonnen te vriezen; er kwamen opnieuw weer enkele merels het Glop binnenvallen. We vingen er meteen een paar van maar erg indrukwekkend was het zeker niet. Wel was goed merkbaar dat er nog steeds van alles in de lucht zat, vinken, kepen, koperwieken en af en toe weer barmsijzen die zich bij de groepjes in het elzenbos voegden. Tijdens het teruglopen zagen we in de richting van het veldlab een groep van ongeveer 50 houtduiven uit Noord aan komen vliegen, ze vlogen precies richting sectie 6 in de schapenweide. Dat biedt perspectieven denk je dan even, maar de volgende ronde sta je weer met beide benen op de grond, niks naks nada. Een kleinere groep vliegt wel regelmatig op uit één van de eiken tussen veldlab en Kooiweg en keert ook even regelmatig terug.

Voor het veldlab zat enige tijd een grote lijster te alarmeren, hij kreeg regelmatig bijval van enkele kramsvogels en koperwieken. Er bevond zich kennelijk iets in de bosjes waar wij geen weet van hadden…. 's Middags zagen we bij de Arnicaweide een buizerd in een lichte kleedvorm die verdacht veel leek op de buizerd die eerder dit seizoen werd gevangen door Jos v.d. Staaij en André van Loon.
Het werd een heerlijke rustige najaarsdag met al een beetje een winters karakter, met het lekkere zonnetje in de ochtend dat het riet van oranje tinten voorzag en met knisperend gras en modder onder je voeten leek het alsof het een Februaridag was. Gelukkig was de snijdend koude wind van gisteravond helemaal gaan liggen, al bij de eerste ronde hebben we de netten van sectie 6 weer open kunnen schuiven.

Foto: in de avonduren troffen we nog een tegen de netten rustende libel aan.

In de middag zagen we door de bovenramen van het veldlab gedurende vele uren in het mooi scherpe licht van de zon vele tientallen sijzen en barmsijzen op de talrijke elzenproppen foerageren. Eindelijk kwamen er wat meer sijzen en barmsijzen vanuit de boomtoppen naar beneden, we vingen vandaag over de gehele dag verspreid 10 sijsjes en 3 grote + 2 kleine barmsijsjes.


Foto's: opnieuw een grote barmsijs.

In de vroege avond begon het al weer lichtjes te vriezen en bleef het onder de alweer krimpende maar toch nog fel schijnende maan nog steeds windstil. De eerste avondronde leverde nog 1 waterral op, een tweede vloog een eindje parallel voor mij uit langs de netten. Verder was het behoorlijk stil in het gebied.

Dagtotalen (nieuw geringd / teruggevangen):
----------------------------------------------------
Waterral 18 / -
Koolmees - / 2
Heggenmus - / 2
Vink 3 / 1
Roodborst - / 2
Keep 1 / -
Merel 17 / 5
Sijs 10 / -
Zwartkop 1 / -
Grote Barmsijs 3 / -
Pimpelmees - / 1
Kleine Barmsijs 2 / -
----------------------------------------------------
Totaal: 68 exemplaren, 55 nieuw geringd,
13 teruggevangen, 12 soorten in 17:29 uren.


Schiermonnikoog 20 November 2013 : wiite randjes....

De dag begon weer lekker rustig met een zacht briesje en heel helder weer onder een halfbewolkte hemel. De natuur leek mijn lief op haar verjaardag te willen trakteren op een heerlijke herfstdag. En dat werd het wel....
Ter hoogte van sectie 4 en 5 bleek het gras en mos licht bevroren te zijn, het knisperde lekker onder de laarzen. Bij terugkomst bij het gebouw bleek ook het laagje water in de kruiwagen te zijn bevroren. Er kwamen wel wat merels binnenvallen, maar dat stelde amper wat voor.
Op het moment dat we tijdens de 1e ronde bij sectie 8 stonden begonnen rondom ons roofvogels te krijsen en kekkeren. Je kon precies de buizerd, de havik en minimaal 1 sperwer lokaliseren en dat kwam goed overeen met de geijkte plekken waar je ze in het voorjaar ook treft. Vooral in de omgeving van het haviknest van de afgelopen paar jaar ging het even flink tekeer. Maar enkele tellen later kwam er uit die hoek een slechtvalk uit de bosjes en die koos klimmend het luchtruim richting polder. De vogel werd ronduit uitgejouwd door de lokale roofvogels die op hun plekje in de directe omgeving zaten en meerdere vinken en graspiepers deden verwoede pogingen om de valk daarbij te begeleiden. De eerste ronde leverde 6 waterrallen in de kooien op, 4 merels, een koperwiek en een ongeringde plus een geringde pimpel op.

Foto: nachtvorst in het vangterrein, de netten bleven nog vorstvrij.

Niet slecht en er vloog nog van alles boven het terrein rond, van meerdere pimpels tot, ik zou haast zeggen vanzelfsprekend, groepjes barmsijzen, putters en sijzen. Daarvan vingen we er de gehele ochtend weer niet één. 's Middags wel enkele putters en sijsjes.
De rallen bleven opnieuw eigenlijk met 1 of 2 per ronde de hele dag weer doorvangen en er zat weer behoorlijke spreiding in grootte. Superdikke rallen als afgelopen dagen zaten er niet meer bij.
Aan het eind van de middag sloten we de daglichtrondjes af met een terugvangst van een mannetje vink met oude ring. De vogel bleek een enorm papilloma-gezwel te hebben aan de linkerpoot, maar leek daar (kijkend naar zijn algehele conditie) niet veel hinder van te hebben. Een blik in de database leerde ons dat de vogel al op 11 September 2009 is geringd en dat er toen niks met de voet aan de hand was. Pas meerdere vangsten later stond voor het eerst genoteerd dat er een gezwel aan de linker voorteen zat. Daarna zag je aan een deel van de omschrijvingen dat het gezwel aan het groeien was geslagen. Nu zat het aan de gehele tenen en vormde een grote lelijke klompvoet. De vogel lijkt er goed onder te gedijen want had een prima conditie.

Foto: vink met papilloma-gezwel aan de linkerpoot.

In de eerste 2 uren na het invallen van de duisternis passeerde er een regengebied over Schiermonnikoog. En net zoals de beste avond van eerder deze week lijkt het erop dat die regen veel rallen uit het luchtruim heeft geplukt, want we liepen om 22:15 uur een rondje met 7 rallen in de kooien. En opnieuw zaten er meerdere in de struiken en zagen we 2 exemplaren bij de kooien weglopen. In de struiken waren in de avondschemer ook een paar spreeuwen gaan slapen, daarvan pestten we er 1 een mistnet in, de tweede spreeuw van het jaar.
In de laatste ronde zitten er nog weer 4 rallen in de kooien maar komen we er met slechts 3 terug op het gebouw. We bleken in de vorige ronde het klepje van 1 der opvangkooitjes te hebben laten openstaan; weg was de vogel op het moment dat ik 2 stappen in de modder had gezet. Bij 1 van de 3 vogels blijkt op de ringtafel dat ie een oude herstelde open beenbreuk in de rechtertarsus heeft. Hij kan ondanks het uit de poot stekende stuk bot de poot toch nog gebruiken. Iets wat die fazant bij hotel van der werff niet meer kan zeggen…..

Dagtotalen (nieuw geringd / teruggevangen):
-------------------------------------------------------

Waterral 22 / 1
Spreeuw 1 / -
Roodborst - / 2
Vink 4 / 1
Merel 9 / 2
Putter 2 / -
Koperwiek 1 / -
Sijs 4 / 1
Pimpelmees 1 / 1
-------------------------------------------------------
Totaal: 52 exemplaren, 44 nieuw geringd en 8
terugvangsten, 9 soorten in 16:14 uren.

woensdag 20 november 2013

Schiermonnikoog 19 November 2013 :

Een buiige ochtend en dus wederom lijsters op het eiland. Bij de eerste ronde diverse piepjes van koperwieken en in mindere mate ook kramsvogels boven het glop. De eerste ronde werd gelopen onder een zwaar bewolkte hemel waaruit net een bui was neergedaald. Veel vers gevallen blad dat dan zo lekker plakt in de netten. Maar dus ook wel wat vogels : 15 stuks waarvan 5 waterrallen, 1 koperwiek en 9 merels. Tijdens het teruglopen vielen er al meer in, netjes vanuit het noordoosten. De volgende ronde was dan ook even weer merelrijker, zoals gisteren ook het geval was. En geheel in de traditie ; wederom was daarna zo goed als alles weg. Tijdens het blaadjes peuteren (het worden er nu wel snel minder) bleek er pal naast ons onder de berken op de rand van de schapenweide ineens een houtsnip te hangen, de 7e voor dit jaar.

Foto: houtsnip (scolopax rusticola), adult.

Het verdere verloop van de dag ging eigenlijk net zoals gisteren, vooral verschillende vogeltjes in het bos, aangevuld met af en toe een waterral. Na de middag zag ik bij vertrek een sperwer loodrecht omhoog uit het bos komen vliegen…..In de netten bij de Ebelbrug hingen daarna 7 vinken, een keep en een heggenmus, duidelijk gevalletje van sperwer-effect dus.
Vandaag vingen we voor het eerst deze week een merel met een ring uit een voorgaand jaar terug. Zoals meestal in November was dat ook dit keer een vrouw. Ze bleek hier in 2008 te zijn geringd, bevindt zich nu blakend in haar 6e kalenderjaar en bezoekt vandaag voor de 20e maal de ringtafel. Het is een vogel die eigenlijk ieder jaar gedurende de meeste maanden wel eens wordt gevangen, maar dit jaar is dat tot vandaag alleen 1 x in Augustus geweest. Wat aan de hele lijst van vangsten wel opvallend is : in November begint ze enorm op te vetten van net iets onder 90 gram naar tussen de 110 en 120 gram. Dat laatste gewicht is van vandaag. Dan ga je je toch afvragen of deze groep merels het eiland in de wintermaanden ook verlaat om de winter elders door te brengen. Met andere woorden : horen de Schiermonnikoger merels ook tot de Scandinavische wegtrekkende groep?
De voorlaatste ronde wordt samen met 2 van onze 3 medegebruikers van het veldlab (docenten van de WUR) gelopen, we zijn net op tijd om het vertrek van de merels te beleven. Rondom het gebouw horen we de kenmerkende tsjirrrp-roepjes en zien we merels heel rustig klimmend in Zuidwestelijke richting wegvliegen. We kruipen weer een heel rustige avond in ; de maan komt in volle glorie heel laag tussen de bomen door schijnend omhoog en de wind is weer zo goed als helemaal weggevallen. De rallenrondes hoeven eigenlijk niet eens met zaklamp gelopen te worden. We vangen er slechts 1 en het is in het riet ook helemaal stil.




Foto: sectie 2 ; het meeste blad zijn we nu toch wel kwijt.

Dagtotalen (nieuw geringd / teruggevangen):
----------------------------------------------------
Waterral 11 / 2
Merel 26 / 8
Houtsnip 1 / -
Koperwiek 1 / -
Winterkoning - / 1
Koolmees - / 1
Heggenmus - / 1
Vink 8 / -
Roodborst - / 1
Keep 1 / -
----------------------------------------------------
Totaal: 62 exemplaren, 48 nieuw geringd en
14 teruggevangen, 10 soorten in 16:14 uren.