Blauwborsten en fitissen.

Vanmorgen regende het nog net een beetje na bij het vertrek voor de eerste ronde om 05:45 uur. Dus nog niet zo veel activiteit bij de vogels. Maar toch kwamen we met 19 vogels terug. De jonge haviken zaten alle drie weer op hun zitposten in de nabijheid van het nest en schreeuwden al weer om vreten. De 2e ronde was net iets succesvoller met 26 vogels. Ook vandaag weer een aantal blauwborsten, waarvan de meeste terugvangsten van eerdere vangsessies dit seizoen. Allemaal jonge vogels, maar duidelijk van 2 generaties nestjes met 2 vogels die de postjuveniele rui van de lichaamsveren al voltooid hadden. Vandaag was er overduidelijk meer activiteit van fitissen met daarbij toename van adulte vogels en ook 2 vogels met oude ringen. De één is in 2007 geringd als na 1 kj en nu voor de 3e keer teruggevangen (laatste datum 28 Juli) en de andere uit 2005, als 1e kj geringd en inmiddels 6 keer teruggevangen; ieder seizoen aanwezig met als laatste vangdatum 5 Augustus.
In de derde ronde een kleine karekiet met een onbekende Arnhem-ring, een man die dit seizoen nu voor de vierde keer is gecontroleerd. Één van de haviken heeft een halve meter naast het net een turkse tortel zitten plukken en heeft er, getuige de krans van veertjes, ook kort mee in het net gehangen. In de volgende ronde zien we de resten van de tortel op één van de heksenbezems liggen… Vandaag zit er ten Noorden van de vangopstelling ook een jonge buizerd te pieuwen. Nu kun je pas duidelijk het verschil in de bedelroep horen tussen buizerd en havik. Rond het middaguur komt de jonge buizerd laag over het gebouw vliegen en zit er een tijdje één van de jonge haviken in een berk langs het pad naar het gebouw. Een kakafonie van alarmerende merels, vinken en mezen verraden haar aanwezigheid. Om 11:30 uur zakken de vangsten in tot minder dan 1 vogel per 100 meter net en om 13:30 uur beginnen we de netten dicht te schuiven. Het is dan inmiddels ook vanaf 12:45 uur begonnen met periodes van lichte regen en daarbij is een ZW wind op komen zetten. Het is tijdens de gehele vangsessie volledig bewolkt gebleven, maar na de passage van het regenfrontje na de middag klaart het op en blijft het zonnig tot in de avond.
We hebben vandaag ontdekt dat het begrazingsgebied van het Groenglop inmiddels aan de Oost- en Noordzijde is verlegd tot vlak achter de net-opstelling; een groot deel van het bos ziet er daar nu al een beetje uit zoals de schapenweide; dat kan volgens mij voor ons nog wel eens positief uitpakken...
In de avond zijn we nog even naar de veerdam gefietst voor een poging tot oogsten van japanse oesters, maar komen daarvan met slechts 3 oesters terug; nou ja, t is niet niks… Er blijkt in de wadhoek achter het reddingsbootgebouw een slaapplaatsje te zijn gevormd van wiite kwikstaarten. In die hoek en bij de fietsenstalling zitten er ongeveer een stuk of 100; daarbij ook een paar erg donkere exemplaren die richting rouwkwikstaart wijzen… prachtig om te zien.

Dagvangst van 23 07 09
Nieuw
Blauwborst 2
Boomkruiper 1
Fitis 27
Heggemus 1
Kleine Karekiet 1
Koolmees 1
Spotvogel 3
Tjiftjaf 3
Winterkoning 2
Zanglijster 1
Totaal: 42

Eigen terugvangsten
Blauwborst 6
Fitis 10
Kleine Karekiet 6
Merel 1
Roodborst 4
Spotvogel 2
Tjiftjaf 4
Winterkoning 5
Zwartkop 1
Totaal: 39
Niet van ons
Kleine Karekiet 1
Totaal: 1

Totaal: 82

22 Juli 2009 ; toch weer een vangst met de netten dicht....

Vandaag verder gegaan met het voltooien van de opstelling. Kortom, vandaag sectie 6 neergezet. Morgen willen we weer een vangochtend gaan houden, dan dus met alle netten.
Tijdens het lopen van een rondje langs alle gesloten netten vloog er vanmiddag één van de jonge havikken op van het pad onder het allerlaatste net van sectie 5. Hij kon moeilijk hoogte krijgen en bleef ondanks de ferme vleugelslagen hangen tussen de jong uitgelopen wilgentakken. Dat gaf mij net tijd genoeg om een sprint te trekken en de vogel met de hand te vangen, een prachtige vrouw. Meteen daarna bleek wel waarom zij zo moeilijk wegkwam. De krop van de vogel puilde uit van het vlees dat net naar binnen gewerkt was.
Vanavond hebben we in het donker de netten weer allemaal opengeschoven om morgen te gaan vangen. Precies op het moment van terugkomst bij het gebouw begint het te regenen; in het hele land plenst het op dat moment al behoorlijk. Maar goed, de verwachting is dat dit regengebied vannacht volledig passeert dus daar hopen we dan maar op…

Havik-vrouw 1e kalenderjaar.

Het haviknest in een smal berkenbosje van ongeveer 10 mtr breed.

Nieuwe broedvogelsoort in het Groene Glop.

Gisteravond in het donker alle netten opengezet. De netten van sectie 6 en de grofmazige netten staan nog niet. Er staat vanochtend bij aanvang vrijwel geen wind, een strakblauwe hemel en er zit een heel klein beetje dauw op een paar netten van sectie 7. De eerste ronde levert 26 vogels op, zoals te verwachten zijn daarbij fitis en tjiftjaf de hoofdmoot. De 2e ronde 22 vogels. En zo sprokkelen we de hele ochtend lekker door tot net na de middag de eerste voorspelde bewolking over het eiland schuift en de wind inmiddels is aangewakkerd tot ZW 3-4 bft.Leuke vangsten van vandaag : wederom enkele juveniele blauwborsten, een adulte gekraagde roodstaart vrouw en later een juveniel, enkele kleine barmsijzen en een juveniele putter. In de laatste ronde hangt er een compleet geplukte bout van vermoedelijk een merel in het één na laatste net van sectie 7, sperwerwerk? Net zoals vorige week zitten er tussen de tjiffen weer jonge vogels die teruggebracht moeten worden naar de vangplek omdat de vleugels nog niet eens volgroeid zijn. Bij de waarnemingen een groepje van zo'n 20-30 groenpootruiters recht uit het noorden, een kruisbek overvliegend richting ZW en een tijdje een grote bonte specht ter plaatse in de hoek van sectie 1 naar 2, eigenlijk hier een heel traditionele plek te noemen.
De hele ochtend zitten er 2 jonge roofvogels om voer te bedelen in de rij berken tussen sectie 4 en de schapenweide. Als we na het sluiten van de netten om 13:30 uur even ter plekke gaan kijken blijken er 2 vliegvlugge havikken op de heksenbezems in de berken te zitten. 2 grote heksenbezems zijn bezaaid met een krans van veren van prooien. Als we even onder de bomen staan te kijken ontdekken we aan de oostzijde van het bosje het nest. Voor het eerst hebben we dus een broedgeval van de havik midden tussen de netopstelling gehad ! We verzamelen een voorraad braakballen en veren van verschillende soorten prooi. Daarbij zitten de volgende soorten : groenling / merel / wintertaling / scholekster / kauw (veel) / kokmeeuw (veel) / turkse tortel / waterral / spreeuw / waterhoen / vrouw torenvalk en kip. Van die laatste liggen ook beide poten op het nest. De braakballen leveren geen ringen op.
's Middags is Wim Penning nog langsgeweest met een prooirest waarvan hij wil weten welke soort dat is geweest. Het blijkt ene vleugel van een waterral te zijn. In de avonduren maken we nog een fietstocht over het eiland en zien in de stuivende duinen nog een actieve kolonie oeverzwaluwen, op het strand nog een paartje scholeksters die nog een nest met eieren of kleine jongen moeten hebben liggen en zien een Aziatische goudplevier. De wind is vanavond gedraaid naar het Zuidoosten en laat op de avond hebben we even een korte bui. Ondanks dat de buienradar vandaag regen boven Schier aangaf bleef dat beperkt tot enkele spetters.

Dagvangst van 21 07 09
Nieuw
Blauwborst 1
Boerenzwaluw 1
Braamsluiper 2
Fitis 18
Gekraagde Roodstaart 2
Grauwe Vliegenvanger 1
Kleine Barmsijs 1
Kleine Karekiet 2
Merel 2
Pimpelmees 1
Putter 1
Spotvogel 7
Tjiftjaf 11
Winterkoning 4
Zanglijster 2
Zilvermeeuw 1
Zwartkop 5
Totaal: 62

Eigen terugvangsten
Blauwborst 3
Fitis 4
Heggemus 2
Kleine Barmsijs 2
Kleine Karekiet 5
Koolmees 1
Roodborst 4
Spotvogel 1
Tjiftjaf 2
Winterkoning 2
Zwartkop 1
Totaal: 27

Totaal: 89 vogels

Schiermonnikoog !

Gisteren via het Lauwersmeergebied naar Lauwersoog gereden. In het Lauwersmeer zagen we nog een mooie groep oeverzwaluwen vlak voor de auto op de weg en op het prikkeldraad zitten om de veren te poetsen en nog wat insecten te vangen. Het was een groep van naar schatting 400 tot 500 vogels en bij sommigen was een bling bling verse ring te zien. Op de waterplassen zaten al grote groepen zwanen en de gebruikelijke grote zilverreigers mochten ook niet ontbreken. Op het eiland aangekomen hebben we kennisgemaakt met de 2 studentes die momenteel in het veldlab zitten voor onderzoek op het groene strand en we hebben onze intrek genomen. Vandaag zijn we hoofdzakelijk bezig geweest met boodschappen halen en settelen in het Glop. De baan voor het grootste deel gemaaid en nog weer wat takken die na de week van onze voorganger, Kees Oosterbeek zijn gaan overhangen weggeknipt.
Na de middag kwamen er 2 eilander meiden op bezoek met een doosje met daarin 2 jonge huiszwaluwen. Het nest waarin ze zaten was van de muur gevallen en de andere 3 jongen waren inmiddles al door de kat gepakt. Ze hadden Bauke Henstra niet kunnen bereiken om te regelen dat ze naar de vogelopvang te laten brengen. Dus kwamen ze maar naar ons, maar wij kunnen er ook niks mee. Het waren jongen van een dag of 10 oud dus daar moet nog wel wat aan te redden zijn. Ze wisten van het bestaan van het vogelringstation af via meester Ardie. Wat zal hij trots op ons zijn was de reactie van één van hen. Ze zijn vervolgens naar het politiebureau gegaan om daar vervoer te regelen, maar naar later bleek is het politiebureau 's middags gesloten…. Hopelijk zijn ze nog een surveillancewagen tegengekomen. Vervolgens hebben we nog bezoek gehad van Bram Ubels die een adulte zilvermeeuw met de hand ving. Die vogel moet echt even niet op z'n hoede zijn geweest want hij had wel een goede conditie; die verliet het Glop dus WEL met een ring…
Vanavond hebben we in het donker de netten opengeschoven en gaan we morgenochtend voor een halve dag vangen, we zullen zien wat de dag brengt.

De laatste jonge torenvalken van het seizoen

Afgelopen week vooral druk geweest met het op orde krijgen van de rotzooi in huis, bergen achterstallige e-mail doorspitten, werken aan de nestkastadministratie en werken aan de vangkooi waar ik de komende tijd kauwtjes mee wil gaan vangen en ringen. En Woensdag met Hanneke nog een fietstocht gemaakt door de prachtige omgeving van de pittoreske dorpjes Gelselaar en Geesteren. Mooi kleinschalig landschap dat we zelfs rondom Goor al meer en meer moeten missen.
Zondag jongstleden zijn we onder uitgesproken druilerige omstandigheden toch nog op pad geweest voor het ringen van jonge vogels. Het betrof nog een erg laat broedgeval van torenvalken bij een gepensioneerd collega. En dat was wel de meest luxe manier van jonge vogels ringen die ik ooit heb meegemaakt! De nestkast voor de torenvalken was zoals zo vaak op een paal geplaatst, maar Jan had in dit geval de kast zo bevestigd dat hij als een vlag langs de mast naar beneden gehaald kon worden. Op die manier was het voor Jan eenvoudig mogelijk om onderhoud te plegen aan de webcams die hij aan de kast had bevestigd. In de kast zaten 4 blakend gezonde jongen die een goed gewicht voor hun leeftijd hadden. Aan voedsel hier dus kennelijk geen gebrek. Jan heeft op z'n website een aantal filmpjes gezet van het wel en wee van de torenvalken in dit en het vorige broedseizoen. Je kunt ze bekijken op de volgende plaats: www.visnatura.nl In de balk boven het videovenster kun je een aantal korte filmpjes selecteren.
Morgen vertrekken we naar Schiermonnikoog alwaar we al de eerste voorbereidingen gaan treffen voor het najaarsringseizoen.



Ondertussen is er op Vlieland flink wat commotie ontstaan nadat eerder deze week door Staatsbosbeheer bekend werd gemaakt dat er een verklaring was gevonden voor de vele honderden gepredeerde vogelnesten in de Kroonspolders. Een badgast had een vos gefilmd die de duinen inliep met een meeuw in z'n bek. Nou, dan weet je wel dat het eiland en daarna medialand op z'n kop stond... Het is natuurlijk prachtig om deze toppredator van onze nederlandse natuur in een gebied te hebben, maar op een eiland waar deze roofdieren door de geïsoleerde ligging nooit voor hebben gekomen kan dat voor een flinke impact op de vooral daar op de grond broedende vogelsoorten aalscholvers en lepelaars) hebben, en dat is dus inmiddels ook gebeurd. Het is niet aannemelijk dat de vossen (het zijn er meer dan 1) op eigen kracht naar het eiland zijn gekomen omdat de ligging daarvoor te geïsoleerd is en er onvoldoende zandplaten droog liggen bij laag water. Dan zouden zich immers al jaren geleden vossen op het eiland gevestigd hebben. Het ligt dus voor de hand dat iemand, of meerdere personen de vossen door jagers op het vasteland hebben laten vangen in inloopkooien of kunstburchten (daar barst het inmiddels van) en achterin een terreinwagen met de veerboot naar het eiland gebracht hebben. Naar de aanleiding daartoe kun je raden, maar als je de achtergronden van wat er reilt en zeilt op het eiland een beetje kent dan heb je wel je vermoedens....

Het holenbroeders-broedseizoen loopt op z'n eind.

Zo, dat was me het seizoen wel zeg... Er is veel gebeurd en helaas was er totaal geen tijd meer over om de weblog bij te werken. Nu dus maar even een paar korte terugblikken.
Na de schouderblessure van April volgde de ziekte van Lyme in Mei. Het was al de derde keer dat ik deze bacteriële infectie heb opgelopen. Voor het eerst openbaarde Lyme zich bij mij echter middels de bekende rode cirkel van de ontsteking, de ertythema migrans. Ik merkte echter ook al wel dat ik in een paar dagen tijd 's avonds bovengemiddeld moe uit het veld terugkeerde in de caravan. het geheel resulteerde dus weer in een antibioticakuur die vervolgens je weerstand, maar ook je conditie totaal naar de kl**en helpt met als gevolg nog mee vermoeidheid. Ik heb dus wel kunnen doorwerken waarmee m'n werkgever ongetwijfeld blij mag en zal zijn, want bij veldbiologisch onderzoekswerk blijft het werk NIET liggen als je ziek bent, de vogels wachten niet op je. er zijn dit jaar (in ieder geval in het park de hoge Veluwe) enorm veel teken. Ik heb in juni 3 dagen meegemaakt waarop ik meer dan 100 teken (met als piek 150 stuks) van m'n broekspijpen kon verzamelen nadat ik door het hoge gras had gesjouwd. Desalniettemin resulteerde dat gepeuter toch wel iedere dag in minimaal 1 vastzittende teek per dag. Zo langzamerhand wordt het tijd om je af te vragen of dit nog wel verantwoord is. Het was overigens veelzeggend dat mijn huisarts op mijn vraag of er al een vaccin tegen Lyme op de markt was zijn armen strekte en zijn handen ten hemel hief met op zijn gezicht een groot vraagteken.

Foto: Erythema migrans, de Lyme-onsteking op m'n onderbeen.

Vervolgens was het begin Juni nog een keer raak met een splinter in m'n hoofd. Ook al zoiets waarvan je je in het veld al een tijd afvraagt 'wanneer overkomt mij dit eens?' Ik moest om bij een nestkast te komen onder een doorhangende tak van een linde doorkruipen. Dat bleek dus een tak te zijn die al eens door een passerende landbouwwagen was afgerukt, hetgeen resulteerde in een scherpe priemende punt die je door de nieuw uitgelopen takjes niet meer kon zien. En die scherpe punt moest nu precies over mijn hoofd schampen waarbij hij uiteindelijk een ingang wist te vinden in m'n hoofdhuid en vervolgens afbrak. tja, daar sta je dan, in een bos ver buiten Goor en nog veel werk op het programma. Gelukkig bloedde het (nog) niet en ik besloot om er maar net aan te komen want als je er aan gaat peuteren begint het juist te bloeden. Dus gewoon die dag doorgewerkt met een houten kop. Hanneke heeft 's avonds nog geprobeerd de splinter te verwijderen, maar iuiteindelijk resulteerde het toch weer in een derde bezoek aan de huisarts in 2 maand tijd; zo zie je hem nooit en zo...

O.k. dat was het nieuws van het medische front, terug naar de vogels..
De mezen hebben in de meeste gevallen goede broedresultaten gehad, maar het was wel duidelijk een kenmerkend 'klimaatjaar'. De vogels die het vroegst getimed hadden piekten precies met de rupsenpiek, maar op de gehele populatie was dit maar een beperkt deel. Op het moment dat de grootste cohort mezen de grootste voedselbehoefte voor hun jongen had was het met de rupsenpiek al gedaan. Echter.... er trad dit jaar een werkelijk verbluffende en indrukwekkende 2e rupsenpiek op met gigantische aantallen rupsen, vooral verschillende soorten spanners. zowel op de hoge Veluwe als in Twente waren hele bosvakken vrijwel compleet van bladeren ontdaan. In één deel van het nestkastengebied op de hoge Veluwe waren niet alleen de eiken kaal, maar ook de ondergroei van krent en bosbes was compleet gestript door de rupsen. Op een klein struikje van zaailingen van krentenboompjes van een meter hoog telde ik in korte tijd 14 soorten spanners. Nadat ik op die plek klaar was met het meten en wegen van de jonge koolmezen in één nestkast zaten m'n fiets en fietstassen vol met honderden rupsen. Ook hebben we in dat bosvak een voor Nederland zeldzame vlindersoort op bosbesstruikjes gezien, de speerpuntspanner /Rheumaptera Hastata.
deze 2e rupsenpiek heeft er ook to geleid dat er voor het eerst sinds jaren een topaantal 2e broedsels gestart werden. Tot op deze dag zitten er nog steeds een tiental nesten van koolmezen, en pimpels op de hoge Veluwe en moeten er nog 4 nesten met bonte vliegenvangers uitvliegen waarvan de laatste 2 paar nu jongen van een week oud hebben. In de 10 broedseizoenen dat ik er inmiddels werk heb ik nog maar 1 keer een 2e broedsel van pimpels vast kunnen stellen en dit jaar waren er 4 ; echt uniek dus.
De meeste mezensoorten hadden (wegens kleinepopulatie-omvang bij aanvang broedseizoen) voor grote legsels gekozen. zo ook de zwarte mees en de boomklever. Bij de zwarte mees was een legselgrootte van 10 eieren redelijk normaal te noemen en bijna al deze broedsels waren dusdanig succesvol dat de zwarte mezen in ALLE gevallen af zagen van een 2e broedsel. Een 2e broedsel is juist bij zwarte mezen eerder regel dan uitzondering, maar dit jaar dus niet. Er was overigens wel een minimum aantal broedparen van de zwarte mees, op de Hoge Veluwe slechts 4 paar in nestkasten broedend.
ook bij de boomklever grote broedsels; in Goor een broedsel met zelfs 11 eieren die allemaal uitkwamen en waarbij alle 11 jonge vogels ook daadwerkelijk uitvlogen. Wat moeten die ouders het druk hebben gehad. Ook het aantal broedparen van de boomklevers was beduidend minder dan we de laatste paar jaren gewend waren, maar dankzij het gebruik van kleurringen voor het RAS-project boomklever waar ik vorig broedseizoen mee ben gestart heb ik toch nog een heel stel extra adulten kunnen aflezen die in natuurlijke holtes hebben gebroed en niet in nestkasten.
De bonte vliegenvanger maakt helemaal een extreem seizoen mee... zoals al eerder gemeld, de vroegste aankomstdatum ooit geregistreerd op de hoge veluwe, de vroegste 1e eileg ooit, maar ook nog heel late aankomst van adulte vogels en heel late broedsels. Het is een zeer interessante vraag of die vroege adulten ook vroeger dan normaal weer in zuidelijke richting vertrekken of dat ze net zo lang blijven hangen dan in andere seizoenen. de eerste resultaten van zenderwerk bij grutto's wijzen uit dat vogels die een verloren broedseizoen hebben al veel eerder vertrekken, maar hier hebben we het over succesvolle vogels.
Zo, even weer genoeg, binnenkort meer terugblikken op het broedseizoen, er is nog veel te vertellen.

Maak kennis met 'Flappie'. Één van de reekalfjes die ik dit seizoen tegen het lijf liep. Dit exemplaar had hangende oortjes hetgeen hem van afstand in het veld het uiterlijk van een puppie gaf.

De jongenfase is aangebroken.

Na een periode van bijna een maand droogte hebben we de afgelopen week een dag lang lekkere gezapige voorjaarsregen gehad en heeft het vandaag in het oostelijke deel van ons land vrijwel de gehele dag onafgebroken geregend. Ook heeft er 2 dagen lang een stevige wind gestaan die heel wat bladeren al van de bomen heeft geslagen en nog veel meer rupsen een onvrijwillige vlucht naar de grond heeft bezorgd. Bij de nestkastcontroles op zowel de Veluwe als in Twente bleek afgelopen week dat het uitkomen van de grootste cohort mezeneieren nu echt is begonnen terwijl de grootste cohort bonte vliegenvangers is begonnen met de eileg. Vandaag hebben we de jonge koolmezen in de eigen tuin kunnen ringen op een leeftijd van 8 maal 9 dagen en 1 maal 8 dagen.
Het 10e jong troffen we vorige week al dood naast het nest aan.
Ook de kauwtjes hebben al jongen van inmiddels bijna een week oud. Er valt over een week in deze tijd van het voorjaar natuurlijk veel meer te vertellen (over al de eerste melding van een vernielde steenuilenkast en een broedsel van een vliegenvanger bijvoorbeeld) maar daarvoor ontbreekt het mij nu al weer aan tijd. Hieronder dus maar weer een paar foto's van afgelopen week.


Zo vol met rupsenpoep liggen de keutelnetten inmiddels. We verzamelen in deze netten de keutels met gelijke intervallen teneinde vast te kunnen stellen in hoeverre de rupsenpiek samenvalt met de jongenpiek van de mezen.


Één van de jonge kauwtjes uit de kast naast huis.


Door sperwer geslagen merel op de prooi-overdrachtplaats bij het sperwernest.


Jonge bosuilen op een bedje van prooivogels. Niet één prooi van muizenin de kast!


En een knipoog van moeders.