Het holenbroeders-broedseizoen loopt op z'n eind.

Zo, dat was me het seizoen wel zeg... Er is veel gebeurd en helaas was er totaal geen tijd meer over om de weblog bij te werken. Nu dus maar even een paar korte terugblikken.
Na de schouderblessure van April volgde de ziekte van Lyme in Mei. Het was al de derde keer dat ik deze bacteriële infectie heb opgelopen. Voor het eerst openbaarde Lyme zich bij mij echter middels de bekende rode cirkel van de ontsteking, de ertythema migrans. Ik merkte echter ook al wel dat ik in een paar dagen tijd 's avonds bovengemiddeld moe uit het veld terugkeerde in de caravan. het geheel resulteerde dus weer in een antibioticakuur die vervolgens je weerstand, maar ook je conditie totaal naar de kl**en helpt met als gevolg nog mee vermoeidheid. Ik heb dus wel kunnen doorwerken waarmee m'n werkgever ongetwijfeld blij mag en zal zijn, want bij veldbiologisch onderzoekswerk blijft het werk NIET liggen als je ziek bent, de vogels wachten niet op je. er zijn dit jaar (in ieder geval in het park de hoge Veluwe) enorm veel teken. Ik heb in juni 3 dagen meegemaakt waarop ik meer dan 100 teken (met als piek 150 stuks) van m'n broekspijpen kon verzamelen nadat ik door het hoge gras had gesjouwd. Desalniettemin resulteerde dat gepeuter toch wel iedere dag in minimaal 1 vastzittende teek per dag. Zo langzamerhand wordt het tijd om je af te vragen of dit nog wel verantwoord is. Het was overigens veelzeggend dat mijn huisarts op mijn vraag of er al een vaccin tegen Lyme op de markt was zijn armen strekte en zijn handen ten hemel hief met op zijn gezicht een groot vraagteken.

Foto: Erythema migrans, de Lyme-onsteking op m'n onderbeen.

Vervolgens was het begin Juni nog een keer raak met een splinter in m'n hoofd. Ook al zoiets waarvan je je in het veld al een tijd afvraagt 'wanneer overkomt mij dit eens?' Ik moest om bij een nestkast te komen onder een doorhangende tak van een linde doorkruipen. Dat bleek dus een tak te zijn die al eens door een passerende landbouwwagen was afgerukt, hetgeen resulteerde in een scherpe priemende punt die je door de nieuw uitgelopen takjes niet meer kon zien. En die scherpe punt moest nu precies over mijn hoofd schampen waarbij hij uiteindelijk een ingang wist te vinden in m'n hoofdhuid en vervolgens afbrak. tja, daar sta je dan, in een bos ver buiten Goor en nog veel werk op het programma. Gelukkig bloedde het (nog) niet en ik besloot om er maar net aan te komen want als je er aan gaat peuteren begint het juist te bloeden. Dus gewoon die dag doorgewerkt met een houten kop. Hanneke heeft 's avonds nog geprobeerd de splinter te verwijderen, maar iuiteindelijk resulteerde het toch weer in een derde bezoek aan de huisarts in 2 maand tijd; zo zie je hem nooit en zo...

O.k. dat was het nieuws van het medische front, terug naar de vogels..
De mezen hebben in de meeste gevallen goede broedresultaten gehad, maar het was wel duidelijk een kenmerkend 'klimaatjaar'. De vogels die het vroegst getimed hadden piekten precies met de rupsenpiek, maar op de gehele populatie was dit maar een beperkt deel. Op het moment dat de grootste cohort mezen de grootste voedselbehoefte voor hun jongen had was het met de rupsenpiek al gedaan. Echter.... er trad dit jaar een werkelijk verbluffende en indrukwekkende 2e rupsenpiek op met gigantische aantallen rupsen, vooral verschillende soorten spanners. zowel op de hoge Veluwe als in Twente waren hele bosvakken vrijwel compleet van bladeren ontdaan. In één deel van het nestkastengebied op de hoge Veluwe waren niet alleen de eiken kaal, maar ook de ondergroei van krent en bosbes was compleet gestript door de rupsen. Op een klein struikje van zaailingen van krentenboompjes van een meter hoog telde ik in korte tijd 14 soorten spanners. Nadat ik op die plek klaar was met het meten en wegen van de jonge koolmezen in één nestkast zaten m'n fiets en fietstassen vol met honderden rupsen. Ook hebben we in dat bosvak een voor Nederland zeldzame vlindersoort op bosbesstruikjes gezien, de speerpuntspanner /Rheumaptera Hastata.
deze 2e rupsenpiek heeft er ook to geleid dat er voor het eerst sinds jaren een topaantal 2e broedsels gestart werden. Tot op deze dag zitten er nog steeds een tiental nesten van koolmezen, en pimpels op de hoge Veluwe en moeten er nog 4 nesten met bonte vliegenvangers uitvliegen waarvan de laatste 2 paar nu jongen van een week oud hebben. In de 10 broedseizoenen dat ik er inmiddels werk heb ik nog maar 1 keer een 2e broedsel van pimpels vast kunnen stellen en dit jaar waren er 4 ; echt uniek dus.
De meeste mezensoorten hadden (wegens kleinepopulatie-omvang bij aanvang broedseizoen) voor grote legsels gekozen. zo ook de zwarte mees en de boomklever. Bij de zwarte mees was een legselgrootte van 10 eieren redelijk normaal te noemen en bijna al deze broedsels waren dusdanig succesvol dat de zwarte mezen in ALLE gevallen af zagen van een 2e broedsel. Een 2e broedsel is juist bij zwarte mezen eerder regel dan uitzondering, maar dit jaar dus niet. Er was overigens wel een minimum aantal broedparen van de zwarte mees, op de Hoge Veluwe slechts 4 paar in nestkasten broedend.
ook bij de boomklever grote broedsels; in Goor een broedsel met zelfs 11 eieren die allemaal uitkwamen en waarbij alle 11 jonge vogels ook daadwerkelijk uitvlogen. Wat moeten die ouders het druk hebben gehad. Ook het aantal broedparen van de boomklevers was beduidend minder dan we de laatste paar jaren gewend waren, maar dankzij het gebruik van kleurringen voor het RAS-project boomklever waar ik vorig broedseizoen mee ben gestart heb ik toch nog een heel stel extra adulten kunnen aflezen die in natuurlijke holtes hebben gebroed en niet in nestkasten.
De bonte vliegenvanger maakt helemaal een extreem seizoen mee... zoals al eerder gemeld, de vroegste aankomstdatum ooit geregistreerd op de hoge veluwe, de vroegste 1e eileg ooit, maar ook nog heel late aankomst van adulte vogels en heel late broedsels. Het is een zeer interessante vraag of die vroege adulten ook vroeger dan normaal weer in zuidelijke richting vertrekken of dat ze net zo lang blijven hangen dan in andere seizoenen. de eerste resultaten van zenderwerk bij grutto's wijzen uit dat vogels die een verloren broedseizoen hebben al veel eerder vertrekken, maar hier hebben we het over succesvolle vogels.
Zo, even weer genoeg, binnenkort meer terugblikken op het broedseizoen, er is nog veel te vertellen.

Maak kennis met 'Flappie'. Één van de reekalfjes die ik dit seizoen tegen het lijf liep. Dit exemplaar had hangende oortjes hetgeen hem van afstand in het veld het uiterlijk van een puppie gaf.

De jongenfase is aangebroken.

Na een periode van bijna een maand droogte hebben we de afgelopen week een dag lang lekkere gezapige voorjaarsregen gehad en heeft het vandaag in het oostelijke deel van ons land vrijwel de gehele dag onafgebroken geregend. Ook heeft er 2 dagen lang een stevige wind gestaan die heel wat bladeren al van de bomen heeft geslagen en nog veel meer rupsen een onvrijwillige vlucht naar de grond heeft bezorgd. Bij de nestkastcontroles op zowel de Veluwe als in Twente bleek afgelopen week dat het uitkomen van de grootste cohort mezeneieren nu echt is begonnen terwijl de grootste cohort bonte vliegenvangers is begonnen met de eileg. Vandaag hebben we de jonge koolmezen in de eigen tuin kunnen ringen op een leeftijd van 8 maal 9 dagen en 1 maal 8 dagen.
Het 10e jong troffen we vorige week al dood naast het nest aan.
Ook de kauwtjes hebben al jongen van inmiddels bijna een week oud. Er valt over een week in deze tijd van het voorjaar natuurlijk veel meer te vertellen (over al de eerste melding van een vernielde steenuilenkast en een broedsel van een vliegenvanger bijvoorbeeld) maar daarvoor ontbreekt het mij nu al weer aan tijd. Hieronder dus maar weer een paar foto's van afgelopen week.


Zo vol met rupsenpoep liggen de keutelnetten inmiddels. We verzamelen in deze netten de keutels met gelijke intervallen teneinde vast te kunnen stellen in hoeverre de rupsenpiek samenvalt met de jongenpiek van de mezen.


Één van de jonge kauwtjes uit de kast naast huis.


Door sperwer geslagen merel op de prooi-overdrachtplaats bij het sperwernest.


Jonge bosuilen op een bedje van prooivogels. Niet één prooi van muizenin de kast!


En een knipoog van moeders.

Maaiwaanzin

Afgelopen week is de provincie Overijssel op het lumineuze idee gekomen om nu al de bermen van haar provinciale wegen te maaien. De trend werd een paar jaar geleden al gezet door bewoners langs deze wegen die hun ongebreidelde passie voor het rijden op hun vierwiel grasmaaier botvierden op de stroken wegberm in de omgeving van hun erf. Dat kunnen wij ook moet de provincie hebben gedacht... wij anticiperen immers op geluiden en signalen uit de samenleving...

Het is dus de hoogste tijd dat er nu een geluid van de andere kant naar de provincie gaat want nu zie je talloze merels in die stroken foerageren en zullen uilen ook die stroken op gaan zoeken. Over alle bloemen die verloren zijn gegaan en alle waardplanten en verbindingsroutes voor vlinders nog maar te zwijgen......

Als er nog ecologen in dienst zijn bij de provincie dan moeten die toch wel met heel erg kromme tenen achter hun bureau zitten....

En toen was het een tijdje stil...

Vorige week ben ik een week lang uit de running geweest wegens een heftige peesontsteking in m'n linkerschouder. Als dat ook nog eens je schrijfarm is dan kun je echt vrijel niks meer doen... Zowel m'n werk voor het NIOO op de Veluwe als voor de vogelwerkgroep in Goor viel dus geheel stil. Gelukkig beschik ik inmiddels echter over een goede assistente.... Hanneke heeft dus uitstekend werk kunne verrichten.
Vanwege het tijdgebrek dat nu al snel optreedt zullen er de koemnde tijd slechts af en toe enkele foto's met misschien wat korte tekst verschijnen. Het broedseizoen is inmiddels volledig losgebarsten.
Betreffende de bonte vliegenvangers hebben we nu inmiddels niet alleen een record t.a.v. aankomst in de broedgebieden meegemaakt, maar hebben de eerste vrouwtjes ook vroeger dan ooit de eieren gelegd. Zowel op de Veluwe als in Twente werd het eerste ei op 20 April gelegd, een vervroeging van 6 dagen t.o.v. het vorige record.

Eergisteren in 2 nestjes van de grote gele kwikstaarten de jongen kunnen
ringen. Wisselend succes : 1 nest had 5 jongen nadat daar eerst een legsel
van 6 eieren in lag, de ander had 2 jongen en 4 eieren die niet uit waren
gekomen. Het derde broedgeval was vorige week al ontluisterend.... het
gehele nest was weg en onder de brug stond een grote streep van een voetstap
van iemand die bij het bij de kast klimmen was uitgegleden. een vrijwel
zeker geval dus van roof van eieren of jongen door een persoon met een
andere liefde voor vogels dan wij hebben...... We blijven met grote
regelmaat geconfronteerd worden met allerhande zaken waarbij je telkenmale
meer wordt gedwongen om maatregelen te treffen om te zorgen dat onbevoegden
niet bij je kasten kunnen komen en/of niet weten waar iets bijzonders zit te
broeden ..... Dat stemt meer en meer triest en geeft te denken wat er nog
wel kan in dit land....

Omdat de natuur een enorme inhaalslag is begonnen na een wat later lijkende start ten gevolge van de winterse omstandigheden in Februari en Maart staan ineens de bomen en struiken in vollere bloei dan ooit tevoren. Sommige soorten bloeien veel vroeger (fluitekruid 1,5 week gelden al gezien) dan normaal en dat heeft ook gevolgen voor de vlinderstand. Nog nooit van m'n leven heb ik zoveel oranjetipjes gezien dan dit jaar. Zelfs op de hoge Veluwe zag ik er voor het eerst in 13 jaar één rondvliegen. En gisteren azagen we ook al de eerste libel. op de vangbaan op de Bree vloog een rombout spec. tussen enkele landkaartjes en meerdere klein koolwitjes, geaderd witjes, bont zandoogjes en enkele landkaartjes. Hanneke zag ook nog een distelvlinder.


'killer'koolmees broedend met naast nest gedode pimpel.


Het wordt een flink hoornaarjaar; relatief veel hoornaars in de kasten, net als wespen.


Een wel heel diep zittende pimpel; let op de havikveer !


We hebben veel minder bosuil broedgevallen dit jaar. Hier één van de 6 broedende vrouwtjes in nu 23 bezochte kasten.


En een iets grijzer gekleurd exemplaar, met nu slechts 1 jong. alle andere paren hebben 2 jongen, toch wel minimaal voor bosuilen.

Goor; derde controleronde mezen-nestkasten.
Vanmorgen eerst in de schuur aan het prutsen geweest om de videocamera op stok voor elkaar te krijgen voor de controle van de bosuilkasten. Dat vergde nogal wat tijd want doordat ik zo slim was geweest om de minicamera op de Veluwe te laten liggen moest ik nu dus een alternatief maken met de wat grotere videocamera van m'n broer. Op het moment dat die klus geklaard was ben ik allereerst naar een adres in de wijk geweest waar bewoners zich gemeld hadden met een nest voor het merelproject. Ik kon daar 3 jongen ringen van 8 dagen en 1 jong van 7 dagen oud. Daarna naar m'n eigen nestkastenterrein gefietst voor de derde controle van de kasten aldaar. In tegenstelling tot mijn ervaringen op de Veluwe hadden hier al heel wat mezenparen eieren gelegd. In 34 van de 67 kasten liggen inmiddels eieren. Daarbij slechts 1 boomklever (vorig jaar nog 4 paar), 2 vermoedelijke nesten van glanskoppen, 7 van pimpel en 24 van koolmees. Veel van de mezennesten hadden al 4 of 5 eieren en het tot nu grootste legsel had er 8. Deze is dus op 8 April begonnen met eileg. Ook zaten er al weer een paar meer mannen bonte vliegenvanger te zingen en was er in 2 kasten zekere nestbouw van bonte vliegenvanger.

Haastnest koolmees; 1 ei in een zooitje van mos, strootjes en haren.

Overduidelijke sporen onder een bosuil-slaapboom. Grote wit met zwarte poepspetters en braakballen.

Langs de beek zag ik 2 oranjetipjes vliegen rond enkele pollen pinksterbloem en op een dode wilg zat een hoornaar te knabbelen op het dode hout om pulp voor het nest te maken. In 2 nestkasten trof ik al een bijna voltooid wespennestbolletje aan het deksel aan. In de tussentijd met de camera de bosuilkast gecontroleerd en vastgesteld dat daar een paartje kauwtjes haar intrek heeft genomen en nu 2 eieren heeft. Tenslotte in de omgeving van de vangbaan nog even naar het sperwernest gezocht en gevonden. Op de centrale prooi-overdrachtplaats lagen al heel wat plukresten en daar trof ik 3 braakballetjes aan. In één daarvan waren al duidelijk 2 kleurringen en een aluminium ring te zien.

Braakballen sperwer met ringen uit RAS-project koolmees.

Vervolgens doorgefietst naar het landgoed Weldam en daar de 20 spreeuwenkasten gecontroleerd. Verbluffend ! Nog steeds geen enkel broedsel van spreeuwen... die mogen nu wel heel snel opschieten; of zou het hier echt een verloren seizoen worden? Tenslotte nog bij 2 kasten voor grote gele kwikstaart gekeken; beide waren in gebruik. In één kast werd gebroed op 5 eieren, over de andere heb ik mijn twijfels. Daarin lag weliswaar 1 ei, maar toen ik m'n hand uit de kast terughaalde kropen er vogelvlooien op. Da's geen best teken...

Vrijdag 10 April 2009; Goor en Schaarsbergen.
Vanmorgen eerst nog naar 2 adressen in Goor geweest waar bewoners met een merelnest in de tuin zich gemeld hadden voor het merelproject dat Hanneke heeft opgezet. De ene bewoner had 4 jongen van 5 en 6 dagen oud en de ander 4 jongen van 2 en 3 dagen oud. Bij merels is het normaal dat vanaf het derde ei gebroed wordt dus in beide broedsels zat een jong dat een dag jonger was. Het eerste nestje kon al geringd worden, de ander moet nog een paar dagen wachten. Onderweg naar die tuinen passeerden we ook nog een tuin waar nu nog een grote spar ontmanteld en omgezaagd werd. De boom was zo groot en de rest van de wijk nog zo groen, daar moet haast wel een lijster of duif in hebben gezeten… Op straat nog een platgereden pimpel gevonden en naast m’n eigen tuin tijdens het controleren van de nestkasten naast huis nog de resten van een geringde koolmees. De kauwen in de kauwenkast hebben inmiddels het eerste ei gelegd en de koolmees ligt 5 eieren op hen voor. De spreeuwen mogen dan wel heel druk in de weer zijn met het inspecteren, baltsen en verdedigen in en rond hun kast, maar van nestbouw is nog steeds geen sprake geweest. Hetzelfde beeld hadden we gisteren bij de spreeuwenkasten in het Weldam.
Na de middag weer naar de Veluwe afgereisd om daar met de 2e ronde te starten. Onderweg langs de snelweg nog weer 3 dode kerkuilen, 2 buizerden, een bosuil en een wilde eend zien liggen. Al deze verongelukte vogels betekenen in deze tijd van het jaar een broedpaar minder….

In het park bleken inmiddels de lariksen en de berken een lichte groene zweem te geven aan het bos. In de nestkasten was ook het nodige veranderd. De boomklever die vorige week het eerste ei had gelegd is vandaag begonnen met broeden op 8 eieren, de pimpel die vorige week ook 1 ei had heeft het legsel nog niet compleet en heeft ook zonder legpauze inmiddels 8 eieren gelegd. Verder nog een koolmees met 4 eieren, 3 koolmezen met allen 1 ei en 5 pimpels en 4 boomklevers met allen één tot enkele eieren.

Zaterdag 11 April 2009; Schaarsbergen, de Hoge Veluwe.
Meteen bij het binnenfietsen van het park was al merkbaar dat er nieuwe bonte vliegenvangers gearriveerd waren. Aan de oprijlaan zat een mannetje te zingen bij een lege nestkast en ook vlak bij de caravan zat een mannetje te zingen die er in voorgaande dagen nog niet zat. Ook zat er nu een zwartkop uit volle borst te zingen. Tijdens de controle van de beide deelgebieden in het westelijke deel van het park sprak ik collega Francisco Pulido die afgelopen week met zijn dagelijkse aankomstronde voor bonte vliegenvangers is begonnen. Hij had tijdens zijn ronde van vandaag inmiddels al een totaal van 30 mannen geteld. Aan het eind van mijn ronde trof ik bij een nestkast een alarmerend vrouwtje aan en even later twee nestkasten met respectievelijk iets materiaal en veel materiaal van een bonte vliegenvanger. Dat moet echt de vroegste nestbouw zijn die we hier ooit hebben vastgesteld in de 53 jaar dat het onderzoek nu loopt. Het boomklevernest dat we vorige week aantroffen in een pimpelnestkast had vandaag al 4 eieren; die zal volgende week zitten te broeden. Ik ben benieuwd wat er van het verenkleed van die vogels overblijft als ze vele malen de kast in en uit moeten om de jongen te voeren.

Begin van nestbouw bonte vliegenvanger.

Vandaag ook nog 2 keer een paartje raven over zien komen vliegen. Het is meestal een slecht teken wanneer je in dit deel van het broedseizoen raven paarsgewijs ziet vliegen. Normaal gesproken zouden ze de jongen nu moeten verzorgen. Wellicht hebben deze twee paren hun broedsel al verloren of zijn niet eens tot broeden gekomen… We zullen zien of er de komende weken ineens adulte raven met bedelende jongen opduiken.

Zondag 12 April 2009; Schaarsbergen, Hoge Veluwe.
Vandaag het oostelijke terreindeel gecontroleerd. Het was bij binnenkomst al een drukte van jewelste bij de ingang van het park. Er was droog weer voorspelt en het was eerste paasdag, dan weet je het wel. Nederland trekt er massaal op uit, vandaag wandelen en fietsen en morgen de Intratuin en de IKEA. Opmerkelijk genoeg van alle vormen van recreatie geen spoor van Nordic walkers…. Is het echt over ?
In de nestkasten vandaag weer meerdere nieuwe starters en na de dag van gisteren ook in dit gebied begin van nestbouw van bonte vliegenvanger. Dat wordt volgende week het eerste ei van bonte vliegenvanger…. De komende week zal het wel zo’n beetje stilvallen met nieuwe nestbouw van mezen, maar zal de hoofdmoot wel met eileg gaan beginnen en zullen de eerste mezen tot broeden overgaan. Vandaag heb ik pas voor het eerst het vermoeden gehad van twee nesten die wel eens van een zwarte mees zouden kunnen zijn. Zo mager lijkt het dit jaar met die soort gesteld te zijn. Toch hoor je ze wel op diverse plaatsen zingen en roepen; van nestbouw is echter nog amper sprake en ze zullen ook niet echt last van nestkastconcurrentie met andere mezensoorten hebben. In een nog niet zo grijs verleden was dat juist de eerste soort die op eieren zat. Die rol is nu overgenomen door de boomklever. Daarvan bleek vandaag dat ook het tweede paar dat zich in een pimpelkast heeft gevestigd inmiddels met eileg is begonnen. De kastanjebomen hebben hier inmiddels bladeren van ongeveer 10 cm en de kroontjes van de bloemaren komen er aan. De bloemen van de krentenbomen zijn bijna open. Het was de hele dag heiig in de lucht, pas aan het eind van de middag probeerde de zon een beetje door de wolken te prikken. Dat gaf wel een heel mystiek gezicht aan het nog overwegend kale bos, zie foto.

De Kemperbergerweg in vroege paasnevelen .

Maandag 13 April 2009; Wolfheze, de Buunderkamp.
Het paasweekend heeft duidelijk weer eens haar sporen nagelaten. Aangekomen op de Buunderkamp bleek al meteen dat de verstopplek van de reserve nestkasten ontdekt was. De kasten waren door de bosjes heen weggegooid. Ze waren de moeite van het sjouwen kennelijk niet waard want ik wist ze allemaal weer terug te vinden. Bij deze sporen van recreëren in het bos zou het niet blijven… even later ontdekte ik tijdens de controle dat bij één van de nestkasten een boomstam onder de boom met kast geplaatst was. Dan ga je al hopen dat men alleen in de kast heeft gekeken, maar al snel bleek dat het daar niet bij was gebleven. De nestkast bleek vol te zijn gestopt met mos en zand. Bij het verwijderen bleek dat onder dat materiaal een nest met 4 eieren van een zwarte mees zat. Dat legsel is dus nu al verstoord. Tegen beter weten in heb ik de eieren weer bloot gelegd in de hoop dat er zo min mogelijk tijd tussen verstoring en mijn controle zal hebben gezeten en de vogels toch nog weer terugkomen. Erg vervelend dit soort zaken, vooral als het zoals ditmaal het tot nu toe enige legsel van een zwarte mees betreft. De rest van de controle leverde een vijftal kasten op waar koolmezen inmiddels waren begonnen met eileg en een tiental kasten met startende legsels van pimpels. Ook zijn er hier in de afgelopen week nieuwe broedparen gestart met nestbouw, maar dat aantal blijft net zoals op de Hoge Veluwe ver achter bij het gemiddelde van de laatste drie jaar. Ook hier zijn de eerste vrouwen bonte vliegenvangers gearriveerd want in drie kasten ligt het eerste nestmateriaal. Toch tref ik op nog slechts 5 plaatsen zingende mannen aan. Ook dat is minder dan verwacht. Het is de afgelopen week in Spanje aan de zuidkant van de Pyreneeën erg slecht weer geweest dus dat kan verklaren waarom er even een gat in aankomst lijkt te zitten. Dus maar afwachten of er de komende week nog meer arriveren. Bij het tankstation aan de noordzijde van het gebied tref ik (alsvanouds) inmiddels weer dekmateriaal op de koolmeesnesten aan dat bestaat uit sigarettenfilters. Op het smalle paadje aldaar tref ik dan toch de eerste hazelworm van het jaar aan. Ik had het voorspeld, die eerste zou een dode zijn. En inderdaad, hij/zij was compleet in stukken gereden door een crossmotor die op de vroege zondagochtend ook in de Nederlandse bossen recreëren. Een eindje verderop trof ik gelukkig een levend exemplaar aan die ik gezien de drukte in het bos toch maar even heb aangespoord om het pad te verlaten en elders te gaan zonnen, zie de foto. Een woord van dank gaat hierbij overigens even uit naar de medewerkers van telecombedrijf ORANGE die bij het vervangen van kabels aan de zendmast van hun mobiele netwerk alle roestvast stalen en kunststof kabelhouders met een zwieper het bos in hebben gegooid. Dat scheelt uw werkgever weer stortkosten en Google zal na het linken van dit bericht goed reclame voor uw werkgever maken….

De tweede hazelworm van het seizoen.

Vandaag 3 verse plukplekken van een sperwer gevonden, een roodborst en 2 vinken waren het haasje. Het werd weer een warme dag (met 21 graden ver boven het gemiddelde voor de tijd van het jaar) en de Amerikaanse eiken ontvouwen inmiddels hun bladeren. En uiteindelijk staan vandaag dan toch de krentenboompjes in bloei met inmiddels al bladeren van een centimeter of 3 groot.

controleur op sjouw tussen de braamstruiken

Als ik nog 5 kasten moet controleren wordt ik aan gesproken door een oudere dame en heer die vragen of ik de nestkasten aan het schoonmaken ben. En net als gisteren hoor ik na mijn uitleg de bekende reactie: “maar de vogels leggen in Mei toch pas hun eieren?” Ze geven aan dat ze al 30 jaar aan de rand van de Buunderkamp wonen en dat ze zich afvragen of er hier geen reeën meer voorkomen. Mijn antwoord kon niet beter geïllustreerd worden door een trimster met 2 loslopende honden die ons nog geen 20 seconden na mijn antwoord passeert….
Morgen nog het zuidelijke deel van de Buunderkamp en dan weer de kasten in de Hof van Twente…

Dinsdag 14 April 2009; wolfheze, de Buunderkamp.
Het was vanmorgen weer een nevelige ochtend. De zon kwam er echter al op tijd bij en het werd snel warmer. Vrij snel na het begin van de looproute voor vandaag trof ik een paartje zwarte spechten bij hun nieuwe nestboom aan. Het vrouwtje zat in de opening te kijken en de man gaf duidelijk blijk van zijn plan om de holte in te gaan. Dat stond de vrouw echter niet toe en manlief mocht wachten tot zij de tijd rijp vond. Altijd weer mooi om te zien hoe groot de splinters van zwarte spechten wel kunnen zijn. In dit geval lagen er ook splinters van wel 8 cm lang op de bladeren. In het naastliggende bos liet een havik weer duidelijk van zich horen. Alle dagelijkse waarnemingen bij elkaar opgeteld is het nu wel duidelijk dat er dit jaar een broedpaar tussen de nestkasten moet zitten. In de nestkasten net als gisteren maar weinig opmekelijke zaken aangetroffen; de mezen doen het nog heel rustigjes aan. Er zijn weliswaar in de afgelopen week wel nieuwe starters bijgekomen, maar dat hadden er wel meer mogen zijn. Vandaag toch nog 2 nesten van zwarte mees gevonden, met een maximale legselgrootte van 5 eieren. Ook die soort is dit jaar dus een stuk later dan we de laatste jaren gewend waren. Teruggekomen op de camping vliegen er 4 appelvinken van de voedertafel weg. En als ik de rits van de voortent openschuif schiet er een hazelworm vanonder het grondzeil naar buiten. De 2e controleronde zit er weer op en na ongeveer 1500 maal een deksel van een nestkast te hebben opgetild kan gesteld worden dat er de komende week toch echt wel heel veel eieren gelegd moeten gaan worden maar dat er door heel wat mezenparen nog eerst heel wat met 'meubilair' gesjouwd moet gaan worden. En met bonte vliegenvangers die zo vroeg aan het bouwen zijn geslagen zal het een seizoen worden waarin we nog druk zijn met mezen als de eerste bonte vliegenvanger-jongen al geringd moeten worden.
Onderweg vanuit de trein genoten van het nu prachtig bonte voorjaarslandschap met hagelwitte bloesemende sleedoorns als waren het grote bloemkolen, en singels en bossen met ondergroei van bloeiende krentenboompjes. Tussen Zutphen en Lochem nog 2 dode buizerden in de berm van het spoortracé zien liggen... en ik heb er niet eens continu op zitten letten.

Het is groen... wat is het groen !

Vanmorgen op pad gegaan om de tweede controleronde van de nestkasten op m'n eigen terrein uit te voeren. Het was verbluffend om te zien hoe veel verder de struiken hier al in de ontwikkeling van kleine frisse blaadjes zijn.

Klein hoefblad op een bedje van zaagsel.

Op de ringbaan zijn we eerst maar eens begonnen met het water geven aan de boompjes die we vorige maand hebben geplant op de plekken waar we met de verjonging van het struweel op de ringbaan bezig zijn geweest. ook aan deze struikjes (sleedoorn, meidoorn en gelderse roos) zaten inmiddels kleine blaadjes die net uit hun knoppen kwamen kijken. Tijdens de controle van de nestkasten troffen we op twee plaatsen op het terrein een dode haas aan. Navraag leerde al snel dat dit geen verkeersslachtoffers waren die door m'n fotograferende broer waren neergelegd om buizerden te voeren. Merkwaardig en onduidelijk. Één van de twee was heel vers dood (deze ochtend) en zat behoorlijk vol met volgezogen teken (zie foto).

Tijdens de controle was ook hier nog maar ongeveer de helft van de kasten bezet en hadden we nog maar 3 kasten waar resp. 1 / 1 / 2 eittjes van koolmees in lagen. Wel hoorden we ook hier 2 bonte vliegenvangers en zaten er op enkele plekken inmiddels zwartkoppen te zingen...
Na het avondeten zijn we nog snel even het Weldam ingefietst om daar het terreintje met de spreeuwenkasten te controleren. De bezetting was daar helemaal abominabel. Geen enkele nestbouw van spreeuw (in 19 kasten), maar slechts 3 kasten waarin mezen waren begonnen. In één van de kasten troffen we weer een dode eekhoorn in z'n nest aan; in precies dezelfde kast waar dat vorig jaar ook al het geval was... wederom vreemd. We hebben het (nog verse) kadaver verzameld om voor onderzoek op te sturen naar de vereniging voor zoogdierkunde, de VZZ. Vanmiddag troffen we in de tuin thuis ook al een waggelende stervende bosmuis aan; één van de buren is dus kennelijk weer met muizenkorrels aan het strooien geweest... ik zou er haast blij van worden dat de uilen rond mijn huis inmiddels verdwenen zijn... Ik kan er zo zachtjes aan niet meer tegen in dit land, waar de ene belanghebbenden nu ook al lopen te klagen dat de natura 2000 gebieden alles in de weg staan en de andere belanghebbenden klagen dat de regels van de gebieden niks voorstellen en geen verbetering voor de natuur betekenen. De provincie Overijssel heeft inmiddels aangekondigd dat er niet meer te besturen valt door die natura 2000 gebieden. Je weet wel waar dat weer op uitdraait...