Vlieland 6 September 2017 : draaiende wind en draaiende nek....

Bij vertrek vanaf het huisje De Zwaluw bleek het buiten behoorlijk windluw te zijn en was het tevens droog na nachtelijke regen. Fietsend naar de Vinkenbaan haalde onderweg de wind echter al weer aan en bleek te zijn gedraaid naar de West-noordwestelijke hoek. Dit zou gedurende de ochtend al snel verder aanwakkeren naar 5 bft. Met deze windrichting is het tussen het dichte struweel in het duin echter toch nog best wel goed vangbaar weer want er staan dan heel wat netten goed in de luwte. Van nachtelijke trek zal er echter met dit weer niet zo heel veel sprake zijn geweest...
En toch hebben de vogels die we vanmorgen vangen heel goede condities en vooral de zwartkoppen en tuinfluiters zijn veelal weer moddervet. Het ligt dan ook meer in de lijn der verwachting dat dit vogels zijn die ten tijde van de weeromslag zijn blijven hangen in plaats van te vertrekken.
Als snel in de ochtend beginnen er buien vanaf zee het eiland op te trekken en wordt de frequentie van het lopen van rondes langs de netten flink opgevoerd. Tussen de buien door worden de vogels echter meteen weer actief en druppelt het met de vangsten nog wel door. Tegen 12:15 uur worden we met een echt serieus stevige bui geconfronteerd die echt wel een paar mm's regen aan de regenmeter toevoegt. In de ronde daarna hangen er dan weer wat meer vogels die meteen weer in beweging komen om verder te gaan met foerageren. Hans en Berry komen van die ronde terug met een DRAAIHALS (!) en zelf heb ik in de andere netten nog een boerenzwaluw aangetroffen die met de zwiepende wind duidelijk een foutje heeft gemaakt. In de middaguren passeren er overigens heel wat zwaluwen, waarvan sommigen met de duivel op de staart door de regen verder vliegen. Ook passeren nu voor het eerst deze week huiszwaluwen. Berry komt vlak voor het sluiten van de netten nog met een waterral terug, onze eerste deze periode...

Om 15:30 uur besluiten we om de netten te sluiten en fietsen we met toch nog 45 vogels op de ringlijsten terug te fietsen naar de Zwaluw. morgen weer een kans onder vooral vergelijkbare omstandigheden , maar daarna ziet het er somber uit voor de Vinkenbaan, dan wordt het echt herfst en regenachtig met harde wind.







Foto's : Draaihals (Jynx torquilla), de tweede voor dit seizoen.


foto: Hoe anders ziet de lucht er uit dan eergisteren....



Dagtotalen (nieuw geringd / teruggevangen) :
--------------------------------------------
Waterral 1 / -
Tuinfluiter 5 / 1
Draaihals 1 / -
Grasmus 2 / -
Koolmees - / 1
Goudhaan 1 / -
Boerenzwaluw 1 / -
Roodborst - / 2
Fitis 3 / -
Heggenmus 1 / -
Rietzanger 2 / -
Boompieper 1 / -
Zwartkop 23 / -
--------------------------------------------
Totaal: 45 exemplaren, 13 soorten, 9:00 uren


Foto: Waterral, eerste kalenderjaar.


Foto: de dijknetten in Noordelijke richting.

Vlieland 5 September 2017 : herfstsignalen...

Het eiland was vandaag de gehele ochtend gehuld in nevelen en miezerende motregen en leek niet te ontwaken uit de nachtrust. Het aangekondigde warmtefront had zich dus inderdaad stevig het eiland opgedrukt en dat was merkbaar. Dus een hoge nachttemperatuur en amper hogere dagtemperatuur. De wind was inmiddels afgelopen nacht ook aangewakkerd naar 4 bft en zou in de loop van de dag alleen maar aanwakkeren met nog een beaufortje er bij bovenop. Het laat zich raden wat het gevolg voor het fenomeen vogeltrek is... stilstand dus en terugvallende vangsten dus. Maar toch mogen we met de uiteindelijke dagtotalen niet eens mopperen.
Al vroeg op de ochtend vingen we de eerste goudhaan van het seizoen en hoorden we er ook nog één in de struiken. Verder kwam er ook nog een Kramsvogel precies in de te verwachten treklijn overvliegen en zagen we op het moment dat na het middaguur de bewolking begon te breken enkele Boerenzwaluwtjes overvliegen, maar daar was dan ook alles mee gezegd op het gebied van waarnemingen.


Foto: de eerste Goudhaan van dit najaarsseizoen.


Foto : er bloeit nog steeds Parnassia in de polder.

Dagtotalen (nieuw geringd / teruggevangen):
--------------------------------------------
Fitis 3 / -
Braamsluiper 1 / -
Tjiftjaf 4 / -
Grasmus 1 / -
Kleine Karekiet 2 / -
Goudhaan 1 / -
Zwartkop 52 / 2
Heggenmus 2 / 1
Tuinfluiter 1 / -
Vink 1 / -
--------------------------------------------
Totaal: 71 exemplaren, 10 soorten, 9:00 uren

Vlieland 4 September 2017 : Zwartkoppen richting Septemberpiek.

Onder vergelijkbare weersomstandigheden fietsten we vanmorgen vroeg naar de Vinkenbaan. Ik schrijf we, want Hans van Heijningen is gisteravond op het eiland aangekomen om mij te assisteren. Tijdens het openschuiven van de netten bemerken we al dat we zowaar een ritsel-index te pakken hebben. Op meerdere plekken merken we enkele vogels die uit de struiken wegvliegen. Dat biedt dus perspectieven voor de vangsten van vandaag. De eerste ronde (en niet alleen de eerste ronde) leert ons dat het vooral Zwartkoppen zijn en dat de rietvogels duidelijk weer in de minderheid zijn. Tussen die Zwartkoppen in de eerste ronde ook een Paapje, een soort die meestal juist wat later op de dag gevangen wordt. Tot een uur of 11 verschijnt vandaag ook het ene na het andere groepje Boerenzwaluwen over de baan, goede dagtrek dus. En daar bleef het niet bij, want om exact 10:55 uur ( Texel, let u even op...) passeert er prachtig laag voor de ringhut langs een Visarend die in een rechte lijn richting Texel gaat, Hans pikte de vogel op en ik was te verbouwereerd om de verrekijker te pakken, laat staan de fotocamera...
Na het middaguur begint er ook ineens beweging te komen onder de andere roofvogels. We zien in een paar uurtjes tijd enkele bruine Kiekendieven, een slechtvalk, enkele Buizerden een Wespendief en een Torenvalk verschijnen en/of passeren. In het hout achter het vinkenbaantje verschijnt ook van alles maar vermeldenswaard daarvan zijn de grote bonte Specht en een bonte Vliegenvanger. Vangen van die soorten was er echter (nog) niet bij.

De vangdag werd tegen 16:30 uur afgesloten maar niet nadat we in de laatste ronde nog een Zwartkop met een 'bling-bling'-Bruxelles-ring werd gevangen... Ondertussen begint in de loop van de middag de wolkenlucht te veranderen en aan de wolken is af te lezen dat zich een warmtefront aankondigt. We zullen zien wat dat teweeg brengt.


Foto : warmtefront op komst...


Foto : rood Weeskind op de wand van de ringhut.


Foto : de Parnassia bloeit nog volop in de polder.




Dagtotalen (Nieuw geringd / teruggevangen) :
-----------------------------------------------
Koolmees - / 1
Braamsluiper 1 / -
Fitis 2 / -
Grasmus 1 / -
Tjiftjaf 3 / -
Roodborst 1 / -
Rietzanger 1 / -
Paapje 1 / -
Kleine Karekiet 7 / -
Heggenmus 2 / -
Sprinkhaanzanger 1 / -
Graspieper 1 / -
Zwartkop 57 / 1
Vink 2 / -
Tuinfluiter 12 / -
Groenling 1 / -
---------------------------------------------
Totaal: 95 exemplaren, 16 soorten, 10:15 uren

Vlieland 3 September 2017 : eerste vangdag Septemberperiode.

Yes ! Terug op Vlieland voor alweer de eerste vangperiode van de najaarstrek in 2017.
Gistermiddag op het eiland gearriveerd, in de haven even bijgepraat met mijn voorganger, Peter van Horssen, boodschappen ingeslagen, bakker geplunderd en naar huisje De Zwaluw gefietst. Daar snel de bagage op z'n plek gezet, de thermosfles gevuld met koffie en doorgefietst naar de Vinkenbaan want volgens Peter was er vogelactiviteit genoeg om nog langer door te vangen dan hij in de gelegenheid was. Dat laat Henri zich geen 2 keer zeggen... maar dat viel tegen. Met het verlaten van de Vinkenbaan door Peter waren de vogels kennelijk achter op zijn bagagedrager gaan zitten want er vloog amper nog wat. 7 vogeltjes waren in 2 uur en 3 kwartier nog bereid om om een ring te vragen... Maar goed, de kop was er in ieder geval af...


Foto : Terschelling onder een knoepert van een cumulonimbus-wolk, de boot-overtocht verliep dan ook onder af en toe een klein regenbuitje.

Vanmorgen onder heerlijke rustige omstandigheden bij een half-bewolkte hemel naar de baan gefietst met totaal geen wind, een waar unicum op Vlieland. De één na de andere juveniele zilver- en mantelmeeuw verliet met een langzaam toenemende tred het asfalt van de polderweg en vlak voor het schietkamp achter in de polder ontwaarde ik nog de schim van een uil, waarschijnlijk een Kerkuil of Ransuil. Tijdens het openschuiven van de mistnetten bleek er een Sperwer te hebben zitten slapen in de Wilgenstruiken in 'het blok' een groepje Wilgen dat aan alle vier zijden is omgeven door mistnetten. De vogel wist precies hoe hij/zij deze plek moest verlaten....
Zoalste verwachten bestonden de vangsten meteen vanaf de 1e ronde uit Zwartkoppen, kleine Karekieten en Rietzangers. In de loop van de ochtend werden deze vangsten aangevuld met braamsluiper, een Graspieper, Paapjes en een prachtig contrastrijk getekende Groenlandse Tapuit. Tevens kwam er links en rechts in de struiken wat beweging van mezen, hoofdzakelijk Pimpels.
De Zondagse excursie werd met 3 bezoekers mager bezocht, maar alledrie bezoeksters waren zeer enthousiast bij het aanschouwen van en aanhoren van verhalen over de achtergronden van diverse soorten zangvogels.
De gehele middag liepen de vangsten ook nog lichtjes door, al zat er ook een heuse nul-ronde bij. En toch ving ik tijdens die rustige rondjes de leukste terugvangst van vandaag, een eerstejaars kleine Karekiet met een glimmende ring van de ringcentrale van Stavanger Noorwegen.
Deze rustige uurtjes greep ik verder aan om nog snel wat snoeiwerk aan overhangende takken en rietstengels te verrichten. Om 17:30 uur was het echter welletjes en werd de vangopstelling gesloten met op papier de tweede beste dag (ten aanzien van aantallen dan..) van dit seizoen tot nu toe..


Foto : Groenlandse Tapuit, vrouw, 1e kalenderjaar.


Foto : 1 ongeruide, bruinere (jeugdkleed) armpendekveer bij een eerstejaars Zwartkop. De meesten zijn niet zo goed te onderscheiden als deze...

Dagtotalen, nieuw geringd / teruggevangen:
------------------------------------------
Pimpelmees 1 / 4
Winterkoning 1 / 1
Fitis 3 / -
Roodborst 2 / -
Tjiftjaf 1 / -
Gekraagde Roodstaart 2 / -
Rietzanger 4 / 1
Paapje 3 / -
Kleine Karekiet 6 / 2
Groenlandse Tapuit 1 / -
Sprinkhaanzanger 1 / 1
Heggenmus - / 1
Zwartkop 46 / -
Graspieper 1 / -
Tuinfluiter 14 / -
Groenling 2 / -
Braamsluiper 3 / -
Putter 1 / -
Grasmus - / 1
----------------------------------------------
Totaal: 103 exemplaren, 19 soorten, 11:30 uren.

Schiermonnikoog : Vangochtenden voor de laatste 2 CES-periodes..

Donderdag 20 Juli ben ik weer naar mijn favoriete Schiermonnikoog vertrokken. Het was al weer de hoogste tijd om te beginnen met het opbouwen van de net-opstelling voor de vangsten tijdens de najaarstrek. Er lag echter eerst nog een schone taak in de vorm van het uitvoeren van 2 vang-ochtenden voor respectievelijk CES-periode 10 en 11. De weersverwachtingen waren dusdanig dat ik meteen maar aan de slag ben gegaan met het opzetten van alle 300 mtr net. Het zou immers de dag na aankomst het beste vangweer worden van alle daarna nog volgende dagen.
Niet gehinderd door enkele malen stevige regen stond bij het vallen van de duisternis de gehele CES-opstelling klaar, de laatste netten werden geplaatst onder het genot van talloze roepende Ruggestreeppadden. De bewaarzakken van de netten dreven in een met 5 cm regenwater gevulde kruiwagen dus die zijn meteen ook weer even gespoeld. De 1e ronde werd gelopen onder windstille omstandigheden met natuurlijk na zo'n regenrijke dag van gisteren volop dauw op de netten. Toch leverde dat nog 24 vogels van diverse pluimage op. Tegen verwachting in zakte de 2e ronde al in naar 14 stuks; in het achterste (te) kale deel van de opstelling stonden de netten toen al in de volle zon. Nadat ie 2 rondes zat te roepen naast de netten ving ik in de 3e ronde een mooie adulte man witgesterde Blauwborst. Wat is dat blauw toch altijd weer knallend… Tevens recht voor een Akkerdistel 2 Puttertjes waarvan 1 jong met de vleugel nog niet volgroeid, die werden dus verwend met terugbrengen naar de vangplek.
Vermeldenswaard was verder nog de terugvangst van een kleine Karekiet terug uit 2012, toen als adult geringd en nu dus minimaal 7 kalenderjaren oud, Later nog een vergelijkbare maar dan uit 2015. Alleen de laatste ronde leverde nog wat andersoortige vangsten op omdat het water in de Glopsloot begon te trekken. Er hingen op de bekende plekken 4 koolmezen, een Pimpel en een Vink. Wel aanwezig maar vandaag nog niet in de hand beland ; buizerd 1 kj, IJsvogel rond de Ebelbrug, regelmatig overtrekkende Witgatjes en eigenlijk opvallende aantallen rondvliegende Kokmeeuwen, beter broedseizoen dan voorheen gehad? Grote onverwachts afwezigen waren vandaag Spotvogel en grauwe Vliegenvanger, met respectievelijk 10 tegen 5 individuen voor dit CES-seizoen (tot nu toe) toch ver beneden de gemiddelden. Om iets na twaalven waren de netten weer gesloten en was het tijd om boodschappen te gaan inslaan en nog weer wat snoeiwerk in de opstelling uit te voeren. Nu beginnen 3 zware dagen van verplichte mistnetrust in afwachting van het invullen van de 11e en onze laatste CES-periode van dit jaar.


Dagtotalen CES-periode 10 d.d. 21 Juli 2017.
--------------------------------------------
Bosrietzanger 1 / -
Braamsluiper 2 / -
Fitis 7 / 1
Grasmus 2 / -
Heggenmus - / 2
kleine Karekiet - / 15
Koolmees 4 / -
Merel 2 / -
Pimpelmees 3 / -
Putter 2 / -
Rietgors 1 / -
Rietzanger 1 / -
Roodborst 2 / 4
Tjiftjaf 6 / -
Tuinfluiter 2 / -
Vink 1 / -
Winterkoning 3 / -
Witgest. Blauwborst - / 1
Zanglijster 1 / 2
Zwartkop 4 / 1
---------------------------------------
Totaal: 45 nieuw en 25 terugvangsten =
70 vogels in 20 soorten.

Dinsdag 25 Juli 2017 : CES-periode 11.

Meteen bij het opstaan viel al op dat er in de loop van de nacht ineens wind was opgekomen. Er stond meteen vanaf de 1e ronde langs de netten al een Noordenwind van 4-5 bft. Zelfs in het bos bollende netten dus meteen ook voor het eerst dan maar blaadjes schudden. De 1e ronde leverde 12 vogels op, de 2e hetzelfde laken een pak. Er vielen heel even een paar druppels regen om 06:45 uur, maar om 08:15 uur was het dusdanig betrokken in de lucht dat daaruit een serieuze bui viel die in een 10 minuten tijd weer een hele mm hemelwater aan de regenmeter toevoegde. Daarna zou het de gehele rest van de sessie blijven bij af en toe een paar sputters. Het was en bleef deze ochtend rustig met de vangsten. Afgelopen dagen viel tijdens het snoeien en harken ook al wel op dat het erg stil was in het terrein. De meeste vogels zag je eigenlijk nog voor het veldlab… Bij de vangsten viel verder op dat vooral de kleine karekieten en fitissen graatmager waren en werkelijk vol met luisvliegen zaten. Je moest niet gek opkijken dat met het uit het bewaarzakje halen van de vogel tevens een stuk of 10 of meer Luisvliegen in je gezicht vlogen… Hoewel je in de Juni- en Juliperiode van het CES-project toch echt wel de beste vangdagen moet hebben vielen peiode 10 en dus vooral ook de periode van vandaag vies tegen en lagen ze ver beneden het gemiddelde. Maar goed, ons CES-seizoen zit er hiermee op en na nu begint officieus het najaarsproject.
Dat betekent dat er nog weer werk aan de winkel was want daarvoor moet dan nog ongeveer 300 meter net extra bijgezet worden. Dus verder met snoeien en harken. Het weer bleef daarbij zeer wispelturig en ik besloot om mijn plan om het eiland nog even op te gaan maar af te blazen en meteen nadat de paden vrij waren door te gaan met het nog even maaien van de totale baan. Daar ben je dan de rest van de middag wel zoet mee, maar het is gelukt. Daarna meteen de netten erop en met een uurtje onderbreking voor de maaltijd stond bij het vallen van de nacht de gehele opstelling compleet klaar. We kunnen….
Vermeldenswaardige waarnemingen vandaag : tijdens 2 rondjes een overvliegende kruisbek en in de middaguren zelfs een groepje van ongeveer 20 exemplaren die even in de Noordelijke Berkenrand bij sectie 9 gingen zitten. Spannend ! Verder voor het veldlab enige tijd een adulte (ongeringde) buizerd op een overhangende tak loerend op het halfbegroeide pad en aan het eind van de dag heel redelijke trek van witgatjes.

Dagtotalen CES-periode 11 :
----------------------------------------------
Pimpelmees - / 2
Grasmus - / 1
Fitis 6 / 1
Winterkoning 1 / 1
Tjiftjaf 2 / 3
Merel - / 1
Rietzanger - / 2
Zanglijster 2 / -
Kleine Karekiet 2 / 6
Roodborst - / 1
Bosrietzanger - / 1
Witgesterde Blauwborst - / 1
Zwartkop - / 1
Heggenmus 2 / -
Tuinfluiter - / 1
Vink 1 / -
Braamsluiper 1 / -
-------------------------------------------------
Totaal: 39 exemplaren, 17 soorten, 6:15 uren

Terugblik broedseizoen nestkasten.

Tja, in de meeste gevallen begin je niet met een terugblik.... maar het kwam er gewoonweg niet van om ergens in het seizoen dan ook maar een klein gaatje te vinden om even online te gaan en een stukje te schrijven over de bevindingen in de nestkasten die we met de vogelwerkgroep van NIVON-Goor thuis volgen en de nestkasten die ik professioneel voor het NIOO volg op de Hoge Veluwe. Vandaar nu dus maar een terugblik.

Laat ik beginnen met de woorden dat ik in de vele jaren waarin ik met name de mezen in de nestkasten volg nog nooit zo ontzettend veel respect heb gehad voor deze vogels en dan in het bijzonder hoe ze zich in een gigantisch wispelturig weersysteem dat we dit jaar hadden hebben weten te redden. Alle zeilen moesten worden bijgezet om eieren en jongen door zware tijden te loodsen en tot uitvliegen te krijgen.

Al in Maart begonnen de eerste mezen al met nestbouw, het was immers zo'n zachte maand dat bij mening vogel de hormonen al gierden. Hoe bedrogen kwamen zij uit want de eerste week van April was uitgesproken koel, vooral de nachten schommelden maar weinig in temperatuur en lag net boven of net onder het vriespunt. Ik heb de Krenteboonpjes in het park dan ook niet eerder zo lang in gesloten knop zien staan dan dit jaar.
Gevolg hiervan was dat de mezen die al begonnen waren met de eileg de keuze moesten maken om legpauzes in te lassen.

Later meer.....


Foto: Koolmees jong op moment van geboorte.


Foto: Boomklever voert Bladluizen. Zo erg was de hongersnood dus...


Foto: Woningnood... Pimpelnest in nestkast bestemd voor halfholenbroeders, in dit geval grote gele Kwikstaart.

Zaterdag 18 Februari 2017 : adulte Steenuilen ringen.

In ons werkgebied dat de volledige gemeente Hof van Twente overspant zijn we met de Stichting Hofvogels begonnen aan een project dat vooral het lokale habitat van de steenuil moet gaan verbeteren. Daartoe worden niet alleen adviezen gegeven hoe de inrichting van een erf verbeterd kan worden, maar gaan we tevens nog nauwgezetter de binnen onze gemeente broedende steenuilen monitoren middels ring-onderzoek om te kijken hoe de jaarlijkse overleving van de uilen is en waar knelpunten zitten in deze overleving. Daarbij moet je denken aan plekken langs wegen waar tengevolge van het verkeer een sterk verhoogde sterfte onder de uilen plaatsvindt.

Foto: het machig indrukwekkende oog van de Steenuil.



Op deze wijze zoekt de Stichting aansluiting bij het project Retrapping Adults for Survival, een monitoringproject van het Vogeltrekstation. Het project heeft tot doel om zoveel mogelijk ringen aan te leggen of terugvangsten te genereren van één vogelsoort, in dit geval dus de steenuil, binnen een vastomlijnd gebied.

Tijdens de eerste ronde, die zich op deze dag vooral afspeelde in de buurtschappen Wiene/ Zeldam en Stokkum werden meerdere nestkasten bezocht. In totaal werden die middag vier steenuilen aangetroffen, waarvan er één al geringd bleek te zijn. Dit uiltje werd ook vorig jaar in dezelfde nestkast aangetroffen en toen geringd door onze inmiddels helaas overleden collega-ringer Chris Klok. De vogel in kwestie bleek een aandoening in het oog te hebben. Deze aandoening (iris-coloboma) werd ook vorig jaar tijdens het ringen van de vogel al door Chris Klok vastgesteld. Men vermoed dat dit wordt veroorzaakt door een trauma dat vaak opgelopen wordt bij een gevecht of tijdens de zeer fel verlopende prooioverdracht van het mannetje naar de vrouw.


Foto: Steenuil met oogaandoening iris-coloboma.

Het leukste moment zat hem deze middag in de laatste nestkast die we besloten te gaan controleren nadat we een tiental kasten op rij leeg aantroffen. En deze kast hing bij.... jawel, één van de aspirant-ringers..... Op zijn eigen erf werd een nog niet geringd paartje samen in de nestkast aangetroffen.




Foto's: Steenuil-man en Steenuil-vrouw. De man links op de foto en de vrouw rechts. Het voordeel van het gelijktijdig in de handen hebben van beide sexen is dat je dan de kleine onderlinge verschillen goed kunt zien. De mannetjes hebben in het centrum van de kopveren een wat groter en lichter wit vlekje zitten terwijl de algehele indruk van dit koppatroon bij de vrouw meer bruinig is.

De middag werd tevens gebruikt om twee nieuwe aspirant-ringers te beginnen op te leiden. Noodzakelijk om te kunnen inspelen op de toenemende broedresultaten die in het kader van het adoptieplan worden verwacht. De komende tijd zullen we pogen om ook de overige nestkasten in de gemeente te bezoeken en daar aangetroffen steenuilen te ringen of liever nog, de reeds aanwezige ring af te lezen.

Hof voor de Steenuil is een meerjaren programma van de gemeente Hof van Twente om de steenuil meer prominent in het landschap van deze gemeente terug te brengen in samenwerking met partijen als de Stichting Hofvogels, IVN’s Diepenheim en Markelo, Landschap Overijssel, scholen en inwoners van deze gemeente.