De Hoge Veluwe : Yes !!! de eerste koolmees-eieren !

Dat geeft altijd toch weer wat extra opwinding onder de onderzoekers.... vandaag heb ik tijdens de nestkastcontroles in 1 kast de eerste 2 eieren van een koolmees aangetroffen. In totaal hebben we nu in 4 kasten eieren van mezen liggen waarbij ik in het geval van 1 kast nog met mijn collega's oneens ben. Zij denken dat dit ook een legsel van een koolmees is, ik ben er vrijwel zeker van dat het hier een zwarte mees betreft. De tijd zal leren wie er gelijk krijgt.

Ik ben vandaag ook even van het spoor afgegaan en heb een sperwer-territorium van vorig jaar bezocht. Daar hoeven we dit jaar niet zo heel veel verwachtingen van te hebben, want er is daar in ieder geval al 1 adulte sperwer gepredeerd door een havik die ook met 2 paar in ons nestkastgebied vertegenwoordigd is. Die twee soorten liggen elkaar niet zo.... dat mag duidelijk zijn.


Foto: geplukte veren van sperwer, gepredeerd door havik. Einde van dit territorium voor dit jaar.

Vanmorgen zag ik tijdens de controleronde ook in totaal 16 edelherten verdeeld over 3 groepen. Het viel me op dat meerdere herten dit jaar erg laat zijn met het afwerpen van het gewei. In dit geval hadden 5 van deze herten nog hun oude stangen.

Bij het voer-experiment hebben we een lekkerbekkie zitten die zijn/haar neus optrekt voor meelwormen. De vogel neemt ze wel uit de voertray en knijpt ze wel dood maar spuugt ze vervolgens uit waarna ze in het nest blijven liggen. Zie onderstaande foto. Overigens is dit nest rijkelijk afgewerkt met hertenhaar dat afkomstig is van een dood hert dat ongeveer 100 meter verderop ligt... dat zullen we in meerdere kasten gaan merken.


Foto: Ik lust geen meelwormen......

Hoge Veluwe / Markelo : de eerste weken van het broedseizoen.

het leek er aanvankelijk op dat we wederom een vroeg broedseizoen zouden beleven. We hadden immers weer eens een zachte winter gehad, al waren gemiddeld gezien de nachttemperaturen gedurende een lange periode behoorlijk stabiel net iets onder of net iets boven de nul graden celcius. In de tweede helft van Maart begonnen dus diverse vogels enthousiast aan het broedseizoen, maar van eileg kwam het nog niet zo heel erg snel. De nachttemperaturen bleven laag en de weersomstandigheden overdag waren ronduit wisselvallig te noemen met af en toe 1 of 2 zonnige dagen met hogere temperaturen, maar ook terugval naar regenachtig, koud en guur weer. Op 31 Maart sloten we de maand zelfs af met een heuse voorjaarsstorm.... dat had ook in de bossen links en rechts gevolgen. Op de hoge veluwe bleef het beperkt tot enkele bomen, maar op de camping bleek de gehele voortent van de caravan ingestort te zijn en waren diverse spullen die ik in de voortent had uitgestald over het hele terrein heengewaaid. Door het overlijden van mijn oom heeft de boel een paar dagen zo moeten liggen. Gelukkig hebben medewerkers van camping Hooge Veluwe in ieder geval de weggewaaide spullen verzameld en teruggelegd.

Foto: de voortent van de caravan na de storm van 31 Maart 2015.

Op ons eigen vogelringterrein de Bree in Markelo waren er weer enkele oude wilgen omver gegaan. 1 joekel van een boom nam in zijn val 4 andere bomen mee en was zo hoog dat hij pal naast een nestkast staande de volgende nestkast in zijn val meenam, zie foto.

Foto: Gevolgen storm 31 Maart op de Bree.

Op de Hoge Veluwe loopt dit jaar een voeder-experiment. Een aantal uitgeselecteerde koolmezen krijgt in de nestkast extra voer aangeboden in een bakje dat in de 400 nestkasten is geplaatst. Dat kan tot leuke situaties leiden zoals onderstaande foto toont... Het voeren moet meteen in de nestbouwfase gestart worden en om de juiste vogels te kunnen identificeren (het moet wel een koolmees zijn die haar nest bouwt) worden de nestkasten waarin nestmateriaal is vastgesteld voorzien van een transponderreader die een van een transponder voorziene vogel kan identificeren. Dat houdt dus in dat er heel wat fietswerk verricht moet worden voor het steeds wisselend plaatsen en later weer weghalen van de apparatuur en gel-accu's.

Foto: wanneer is de volgende voedering?

Op 10 April zwommen de eerste kikkervisjes in één van de poelen in het park. Het betrof dan ook een poel die door zijn ligging veel zonlicht ving. Zie foto:

Op diezelfde datum signaleerden we de eerste 2 bonte vliegenvanger-mannetjes. De volgende dag waren het er al 5 en vandaag op de 12e April zagen we de eerste zekere vrouwtjes nadat ik op de 11e al het vermoeden had van eerste nestmateriaal van bonte vliegenvanger in een nestkast. En inmiddels gaat het hard met het arriveren van de zomergasten. Op de 9e April de eerste fitissen en een enkele zwartkop (in Goor al een week eerder). Verder werden vandaag in den lande al enkele kleine karekieten gevangen, werden enkele nachtegalen gemeld en werd de eerste koekoek gezien.

Foto: bloeiende bosanemoon op landgoed Het Weldam, Markelo.

Foto: Hoge Veluwe : eerste dagje naar het strand voor de rode bosmieren....

Foto: lunchbreak !

Goor/Raalte: terugblik afgelopen 2 maand, deel 2.

Wintervangsten op de Bree in Markelo.
We hebben deze winter slechts 2 maal kunnen wintervangen op onze CES-ringbaan. Maar het waren wel de beste vangdagen sinds het begin van het ringwerk op die baan in 1992.
Er is een heel goede najaars-overleving geweest bij veel soorten en heel wat mezen hadden de weg naar de voederplaats op de vangbaan weten te vinden. Bij de terugvangsten van koolmezen en boomklevers die al eerder in een nestkast waren aangetroffen hebben we tevens kleurringen aangelegd ter voorbereiding op het RAS-project dat in het broedseizoen weer van start gaat. Hieronder een overzicht van de totaal gevangen vogels :

Totalen 21 December 2014 (niuw geringd / teruggevangen):
-----------------------------------------------------------
Grote Bonte Specht 5 / 1
Glanskop 1 / 8
Winterkoning 1 / 1
Pimpelmees 40 / 31
Heggenmus 3 / -
Koolmees 46 / 63
Roodborst 4 / 1
Boomklever 1 / 1
Merel 1 / -
Vink 9 / 1
Goudhaantje 8 / -
Goudvink 5 / 1
Staartmees 4 / 10
---------------------------------------------
Totaal: 246 exemplaren, 13 soorten, 9:15 uren

Het leek op die dag met zingende koolmezen en boomklevers wel Maart ! We hebben slechts een schijntje van vele vinken gevangen. In het bos had zich een grote slaapplaats van kauwtjes, zwarte kraaien en houtduiven gevestigd, bij de avondschemering regende het wit.....

Totalen 18 Februari 2015 (nieuw geringd / teruggevangen):
------------------------------------------------------------
Grote Bonte Specht 1 / 6
Glanskop - / 6
Winterkoning 1 / 1
Kuifmees - / 1
Heggenmus 1 / 5
Pimpelmees 13 / 39
Roodborst 3 / 6
Koolmees 13 / 65
Merel 2 / 1
Boomklever 2 / 5
Goudhaan - / 1
Boomkruiper - / 2
Vuurgoudhaan 2 / -
Vink 9 / 4
Staartmees - / 2
Goudvink 4 / -
-----------------------------------------------
Totaal: 195 exemplaren, 16 soorten, 10:30 uren

Op deze tweede vangdag waren tot circa 11 uur meerdere netten aangevroren en heerste er een stevige hardnekkige mist. Boven de mist kwamen regelmatig groepen kolganzen overvliegen. Waarnemingen van andere vogels : 1x1 en 1x2 buizerden, 1x sperwer, roffelende zwarte specht en grote bonte specht, roep groene specht. we hebben 1 vink met zware kalkpoten ongeringd losgelaten, de ring zou de vogel anders hinder hebben gegeven. Wellicht moeten we toch vaker gaan vangen om netgewenning te krijgen, dan zijn we niet meer zo druk.... Minder netten opzetten is op een voederplaats met mezen ook geen optie want dan krijg je ze met net zulke grote aantallen op een kluitje in minder netten en dan ben je nog veel verder van huis.... De dag eindigde opnieuw met witte regen.... de slaapplaats bestond inmiddels uit circa 300 kauwen en zwarte kraaien. De houtduiven waren al vrijwel verdwenen.

Nieuwe ringsoorten voor zowel de tuin in Raalte als in Goor.
Voor het project RING-mus hebben we ook nog weer diverse vangochtenden kunnen houden. De aantallen waren deze winter beduidend minder. We hebben een heel goed mastjaar in het najaar gehad dus er is in de bossen de gehele winter voldoende voer aanwezig geweest. Bovendien is er afgelopen najaar maar in heel lichte mate mezentrek geweest. Daardoor is er voor veel vogels gewoon minder noodzaak geweest om stadstuinen op te zoeken. Wat verder in Goor nog meespeelde in de tegenvallende vangsten : de vogels waren supervoorzichtig geworden omdat zich gedurende de gehele winter een sperwer-man in de tuin ophield en dagelijks probeerde een mus of iets vergelijkbaars te verschalken. Uiteindelijk lukte het pas aan de eind van de winter om de sperwer in handen te krijgen. Een nieuwe tuin-ringsoort voor de Leliestraat dus, een mooi uitgekleurde adulte man, zie de foto's.
Verder heb ik in Goor nog een drietal kokmeeuwen kunnen ringen, ook niet alledaags in je achtertuin in hartje Goor....




Foto's : Sperwer-man, na 2e kalenderjaar.

Ook Raalte deed mee met het vangen van een nieuwe tuinsoort... We haalden hier een keep uit de netten, die hadden we hier ook nog niet eerder gevangen. Bovendien was het toch al een behoorlijk kepen-arm najaar en winter in Nederland...


Foto: Keep-vrouw.

Goor/Raalte/Vlieland: terugblik afgelopen 2 maand, deel 1.

Hoogst tijd alweer om eens een keer weer iets van me te laten horen. Het waren niet de prettigste maanden van m'n leven, 2 sterfgevallen in mijn familie, 2 overleden voormalig nestkastcontroleurs en 2 sterfgevallen in Hanneke's familie- en vriendenkring in 1 winter gaan je in niet in de koude kleren zitten. Dat hakt er samen met de toch al dramatische financiële situatie psychisch flink in.
gelukkig zitten we weer op de goede weg met de nadering van het voorjaar. We trekken er weer op uit en dat helpt....

we hebben ook bepaald niet stilgezeten op vogelgebied.

Snoei- en vergaderweekend ringgroep Vinkenbaan Vlieland.
Op de grens van Februari en Maart ben ik weer naar Vlieland geweest waar we met de bijna voltallige ringgroep op de Vinkenbaan weer ons jaarlijkse snoeiweekend hebben gehouden. We hebben heel wat wilgenhout gesnoeid, een vrachtwagen zand op de paden onder de netten gekruid en de zonnepanelen verplaatst naar het dak van de vinkershut. we kunnen er het komende najaar weer tegenaan. Eerst moet er maar rust op de baan zijn voor het broedseizoen.


Foto: Opknapbeurt voor de vinkershut.


Foto: Zilvermeeuw met alleen nog 1 kleurring, aluminium ring is reeds verloren.


Foto: love.....


Foto : ... and hate.

Onderweg terug van het eiland hebben we op de rustige Zondagmorgen helaas nog heel wat verkeersslachtoffers kunnen tellen, vooral in Friesland was het een drama. 9 kerkuilen, 3 ransuilen, enkele buizerden en meerdere meeuwen.


Foto: 2 dode kerkuilen tegelijkertijd ter hoogte van een viaduct met haaks staand landschapelement naast de weg, een dodelijke val voor uilen.


Foto : Ransuil, verkeersslachtoffer in Friesland.

Nestkasten NIVON-Goor in GPS.
Deze winter zijn we begonnen met het in GPS vastleggen van de posities van alle circa 900 mezen-nestkasten van de vogelwerkgroep NIVON Goor. Een heel karwei, maar uiteindelijk zullen we in de nabije toekomst veel beter onze ringgegevens maar ook de broedselgegevens digitaal kunnen verwerken. Na de mezenkasten zullen de kasten voor Bosuil, kerkuil, steenuil en torenvalk volgen.




Foto: soms is het niet alleen inmeten, maar ook meteen de nestkast verhangen omdat de boom gekapt gaat worden.....

later meer......

Goor : het broedseizoen is begonnen !

Gisteren kregen we bezoek van een oud-nestkastencontroleur van de vogelwerkgroep. Hij liet ons een foto op zijn smartphone zien van een nest dat door een turkse Tortel was gebouwd op een plantenschaaltje dat door hem speciaal voor de duiven was aangebracht achter de schotel-antenne. De foto toonde overduidelijk een ei in het nest.
'S Middags ben ik zelf even op bezoek gegaan en heb vanuit het slaapkamerraam zelf ook even een foto genomen. Op dat moment zat de Turkse tortel al op het nest en liep rustig van de schaal af om ons de gelegenheid te geven voor het maken van een foto. Op dat moment lagen er dus al 2 eieren in het nest, de normale legselgrootte van de meeste duivensoorten. De vogel was dus inmiddels begonnen met broeden. De kop is er af en het broedseizoen gaat van start.
Van duiven is het best wel bekend dat ze in sommige jaren al in Februari kunnen beginnen met een broedsel, maar dit is voor ons de eerste in ons werkgebied waar wij weet van hebben. Dat ze ook onder de huidige toch wel winterse omstandigheden beginnen is dan wel weer iets opmerkelijker. Maar ja, als je door je gastheer zo verwend wordt als in dit geval.....

Goor: een nieuwe start voor de vogelwerkgroep.

In December 2014 zijn we flink druk geweest met het leegruimen van de zolder van de Laarschool in Goor. Op de zolder was de vogelwerkgroep van NIVON Goor al weer een jaar of 10 gehuisvest met de timmerwerkplaats waar we ieder winter vele tientallen nestkasten timmerden. Een stuk of 1000 nestkasten voor mezen, bonte vliegenvangers, boomklevers, steenuilen, kerkuilen en torenvalken die nu in de omgeving van Goor hangen hebben daar hun oorsprong. Ook werden er jaarlijks vele kasten die op welke manier dan ook averij hadden opgelopen of deels waren aangetast door de tand des tijds gerepareerd.
In het kader van het onmogelijk maken van veel verenigingswerk (de geldkraan voor sociaal cultureel werk is door de gemeente 100% dichtgedraaid) zijn alle verenigingen die in de oude school gehuisvest waren de huur opgezegd door de gemeente Hof van Twente omdat de gemeente het gebouw in de verkoop gooit in het kader van bezuinigingen en een begrotingstekort. Tja, dat krijg je als de kachel in zo'n gebouw bijvoorbeeld permanent op een graad of 23 staat....
We zaten dus met een probleem want helpen met zoeken naar andere huisvestingsmogelijkheden was er ook niet bij. Gelukkig hebben we via de uilenwerkgroep om 5 voor 12 een oplossing kunnen vinden en zijn we verhuisd naar een werkplaatsje op het erf van de geitenfokkerij van de familie Veelers in Hengevelde. We kennen de plek en de familie al meerdere jaren vanwege het warme welkom dat zij al jaren aan een paartje kerkuilen in twee van hun schuren bieden.
Voordat we in staat waren om te verhuizen moest er nog wel eerst flink de bezem door de werkplaats, maar na het verwijderen van bergen stof en zaagsel was er weer enige plek en hebben we al onze spullen een plaatsje kunnen geven.
Het resultaat is er naar en we hopen dat we er nog vele jaren kunnen vertoeven en dat menig nestkast de werkplaats mag verlaten.

Foto's : onze nieuwe werkplaats, nu nog schoon maar hopelijk ligt de vloer snel vol met houtkrullen en zaagsel.

Schiermonnikoog : de vogelgriep stuurt ons vroegtijdig naar huis.

We zijn inmiddels weer thuis..... Helaas hebben we het vangen vroeger dan gepland moeten stoppen. Nadat ruim een week geleden er nog even weer hoop was dat er geen verdere uitbraken van het vogelgriep-virus in Nederland zouden plaatsvinden werd iedereen verrast door toch weer een uitbraak. Na enige onduidelijkheid of het vervoers- vang- en jachtverbod (dat voor het hele land was ingesteld) zou worden opgeheven werd een 21 dagen durende gesloten periode afgekondigd. Daarna werden af en toe nieuwe vervoersregelingen vrijgegeven waarbij je je sterk kunt afvragen of daarin economische belangen hoger geacht worden dan volks- en dierengezondheidsbelangen.
Maar goed, wij waren niet in de gelegenheid om een 21-daagse periode af te wachten met de netten gesloten en kooien geopend. Aan het eind van die periode zou de vogeltrek voor de voor ons interessante soorten met zekerheid wel zijn afgelopen, het had hoogstens nog kunnen zijn dat zich bij invallende winter toch nog een invasie-soort zou melden maar daar zag het ook niet naar uit.






Foto: Kerkuil (Tyto alba, mogelijk ssp alba alba). Gevangen in de laatste vangnacht.

Er was afgelopen week in de periode van 21 t/m 25 November toch wel weer aankomst van merels, zanglijsters en enkele groepjes koperwieken, vooral op de 21e vloog er nog weer heel wat rond en zaten er weer meerdere merels op het grasveldje naast het veldlaboratorium. Wat een enorm lang doorlopend seizoen beleven we dan toch weer, net zoals vorig jaar. De meeste kleine zangertjes lijken al wel volledig doorgetrokken. Sijsjes zijn er ook nog wel maar die verblijven dagelijks maar zeer tijdelijk in het bos want er is amper elzenzaad.


Foto: Novemberse ochtendsfeer ter hoogte van sectie 3 en 0.


Foto : en het toegangspad vanaf het veldlaboratorium.


Foto : sectie 3 na het opruimen van de netten.


Foto : sectie 5 na het opruimen van de netten.


Foto: de eerste serieuze nachtvorst van het seizoen.


Foto : op Schiermonnikoog komt de sint met de reddingsboot.


Foto : een deel van de vele brandganzen (Branta leucopsis) en rotganzen (Branta bernicla) in de Banckspolder.

Tijdens de opruimdagen zagen we op 2 November nog een ijsvogel laag over de glopsloot vliegen en vloog er een grote zilverreiger richting oost op 28 November. Hieronder de uiteindelijke lijst met de jaartotalen van alle in het Groene Glop op Schiermonnikoog nieuw aangelegde ringen in 2014. Hiermee komt dus een vroegtijdig einde aan het vangseizoen 2014. Alle ringers, de vele assistenten en niet te vergeten de sponsoren van ons ringwerk bedankt en tot volgend jaar.

Jaartotalen 2014 (nieuw geringd) gerangschikt naar aantallen:
-------------------------------------------------------------
Zwartkop 851
Waterral 844 ( ! )
Fitis 542
Tjiftjaf 464 (excl ssp.)
Roodborst 450
Vink 337
Goudhaan 318
Merel 314
Sijs 245
Koolmees 210

Zanglijster 201
Pimpel 199
Winterkoning 145
Tuinfluiter 116
Koperwiek 105
Heggenmus 102
Spotvogel 89
Grasmus 61
Staartmees 69
kleine Karekiet 52
gekraagde Roodstaart 50
grauwe Vliegenvanger 49
kleine Barmsijs 49
Braamsluier 41
Rietgors 33
Vuurgoudhaan 26
Putter 24
bonte Vliegenvanger 23
Keep 22
Boerenzwaluw 21
Groenling 21
Bladkoning 12
Blauwborst sp. 12
Boomkruiper 11
Rietzanger 11
Houtsnip 9
Houtduif 7
grote bonte Specht 6
Sperwer 6
Boompieper 5
Huismus 5
Sprinkhaanzanger 5
Tjiftjaf ssp tristis 5
Bosrietzanger 3
Buizerd 3
Fluiter 3
Koekoek 3
Witgesterde Blauwborst 3
Kerkuil 2
Spreeuw 2
Draaihals 1
Dwerggors 1
Fazant 1
Geelgors 1
Graspieper 1
grote Barmsijs 1
IJsvogel 1
Kramsvogel 1
Nachtegaal 1
Paapje 1
Ransuil 1
Sperwergrasmus 1
Torenvalk 1
Watersnip 1
Wintertaling 1
Witgatje 1
zwarte Kraai 1
zwarte Roodstaart 1
-----------------------------------------
Totaal 6204 vogels geringd in 68 soorten.