Op 21 Juli zijn we weer naar Schier vertrokken voor de voorbereidingen van het naderende najaars-ringseizoen. De eerste week wordt daarbij altijd besteed aan het maaien en snoeien van de baan en vervolgens het uitvoeren van de eerste vangdagen, maar dat zou dit jaar heel anders gaan lopen. In de haven van Lauwersoog kwamen we er al achter dat we weliswaar wel onze fietskar (voor vervoer van onze bagage op het eiland) in de auto hadden gegooid, maar dat ik er de bodemplank niet bij had gedaan. Dat werd dus sjouwen met zware tassen....
We zijn inmiddels zijn begonnen met deelname aan het Europese CES-project waardoor we rondom een CES-dag alleen maar mogen doorvangen met een beperkt deel van de netopstelling, maar ten tweede vanwege een onaangename natte en stinkende verrassing. Met dat als oorzaak verschijnen nu dus ook pas de eerste berichten.
24 Juli 2012 : maaien, harken, knippen.
Gisteren met al het knippen en harken zover gekomen dat ik de netten van sectie 6 heb kunnen opzetten. Meteen vanmorgen vroeg begonnen om voor de warmte uit verder te kunnen met harken en afvoeren van maaisel. Daarbij enkele vogeltjes gevangen. Er vliegen dit jaar duidelijk meer dan gemiddelde aantallen kleine barmsijzen rond boven het vangterrein en bij het gebouw zitten meerdere putters nog volop te zingen. Tijdens het hooi afvoeren trof ik vanmiddag een grote rups van circa 6,5cm lengte aan die in hoog tempo over het pad maakte dat ie wegkwam. Het was een rups van de hermelijnvlinder, een wit met grijze nachtvlinder, een soort die ik zelf hier nog niet eerder op de baan heb gezien.
Foto's: rups van Hermelijnvlinder.
Dagvangst: Nieuw / Teruggevangen:
----------------------------------------------
Grote Bonte Specht 1 / 0
Koolmees 2 / 2
Merel 2 / 0
----------------------------------------------
Totaal: 5 nieuw en 2 teruggevangen = 7 vogels.
25 Juli 2012: vangdag 11e CES-periode.
Het meeste maai- en harkwerk is nu wel gebeurd, zeker op de banen voor de netten van het CES-project. De hoogste tijd dus voor CES 11. Netsecties 3 , 7 en 8 staan open en we vangen dus vandaag met 143 meter. Al vroeg in de ochtend komt er een klein groepje van circa 15 sijzen overvliegen, later nog een paar maal maar dan in aantallen van 2 tot 5 stuks. Het is stilletjes in het struweel, waarschijnlijk mede veroorzaakt doordat we zware dauw hebben, alle takken hangen door van het water, de insecten reageren hierop door in de bladoksels weg te kruipen en bij iedere beweging krijgen de vogels een koude douche. Nadat de dauw is opgetrokken breekt de warmte meteen los, de zon brand er stevig op en ook dat is weer zo'n reden tot minder activiteit. Kortom, het is een sessie met vooral sprokkelen van hier en daar een vogeltje. Leuk is dan toch de vangst van 3 spotvogels op zo'n ochtend. De meeste vogels hebben steile vliegspieren, dit duidt erop dat er kennelijk niet al te veel eten in het terrein te halen valt. De meeste jonge vogels zitten volledig in de postjuveniele rui en we hebben al een adulte fitis gevangen met de handpenrui al bijna volledig afgerond. En ook dat vreet veel energie. Na de middag vallen de vangsten zo goed als stil en besluiten we om de netten te sluiten en nog even naar het strand te gaan. We bellen nog wel eerst even met de onderhoudsfirma van de kachel in het gebouw, de firma Pranger en Rosier, om te melden dat er een onderhoudsmonteur met komen voor de schakelkast van de rioolwaterbezinkput want die gaat inmiddels wel heel vaak aan en uit. Het bedrijf blijkt niet meer op Schier te zitten en er zal een monteur met de boot naar het eiland gestuurd moeten worden. Nadat we de hele middag niet worden teruggebeld nemen we zelf maar initiatief want…. Als we terugkomen op het veldlab is het al te laat…. Het hele gebouw staat van begin tot eind vol met rioolwater !!! We halen snel de belangrijkste zaken van de vloer en snellen naar het dorp om daar te proberen wat te regelen want de nood is nu wel hoog. Het is duidelijk dat we hier niet meer kunnen overnachten en na overleg gaan we bellen voor een plekje voor de nacht. Dan loop je opnieuw tegen bureaucratie en geen verantwoording nemende medewerkers aan, om nog maar te zwijgen over het feit dat met dit mooie weer alle accommodaties vol zitten natuurlijk. Na veel bellen komen we terecht op een tweepersoonskamer op de derde verdieping van hotel van der Werf… dat moet hoog genoeg zijn om ons van verdere problemen te vrijwaren. Na het net voor sluitingstijd van de keuken verorberen van het dagmenu onder beluisteren van de voorgrondmuziek van het concerterende shantykoor vallen we doodmoe op ons bed dat na de bedden in het veldlab voelt als een waterbed gevuld met zachte pudding. Foto's: geen commentaar #/@*(!\<$~...
Dagvangst
Nieuw geringd / teruggevangen :
-------------------------------------------------------
Fitis 6 / 1
Kl Barmsijs 1 / 0
Kl Karekiet 1 / 3
Koolmees 3 / 0
Merel 1 / 0
Roodborst 1 / 1
Spotvogel 3 / 0
Tjiftjaf 3 / 0
Tuinfluiter 2 / 0
Vink 1 / 0
Zanglijster 2 / 0
Zwartkop 0 / 1
--------------------------------------------------------
Totaal: 24 nieuw geringd en 6 teruggevangen = 30 vogels.
26 Juli 2012 : grote schoonmaak.
We checken weer uit bij hotel van der Werf en via een prima kop koffie in de voortuin van Ardie komen we na zijn hulp met de telefonische tam tam terecht bij Boudewijn van de firma Schierglas en die komt enige tijd later op het Glop aan waar wij inmiddels ook zijn gearriveerd en hebben gemerkt dat de stinkende massa al tegen de muren staat en onder de houten wanden door naar buiten wegloopt. Het schuim staat op de vloeistof en er hangt een ondraaglijke lucht van ontbindingsgassen. De man schrikt zich een hoedje en gaat uit zijn dak als hij hoort hoe we aan het lijntje zijn gehouden door de firma Pranger & Rosier. Hij constateert dat het een aangelegenheid is voor de gemeente en regelt dat er een medewerker zo snel mogelijk komt helpen. We nemen contact op met de firma Vlasma en die blijken inmiddels benaderd te zijn door P & R die het werk liever uitbesteden dan een mannetje naar het eiland te sturen. Waarom dat dan allemaal zo lang moet duren… Boudewijn regelt twee extra medewerkers en als razenden gaan zij met z'n drieën de zooi te lijf terwijl wij het hele gebouw leegslepen van alles wat op de vloer staat. Da's veel…. Maar goed, op het moment dat de laatste boot naar de wal vertrekt die die twee medewerkers meeneemt hebben wij weer een vloer die schoon is als direct na het leggen. De geur is echter nog een andere vraag, laat staan de sporen die het in het hout trekkende vocht de komende dagen zal openbaren. Van overnachten in het veldlab kan nog steeds geen sprake zijn en we gaan opnieuw aan het bellen. We komen ditmaal terecht bij de familie Visser van de Duinhoeve aan de overkant van de weg alwaar we een piepklein kamertje met toilet en douche op de gang en uitzicht op een feestende menigte jongelui die op kamp zijn in de schuur langs de weg. We weten meteen dat dit een heel andere overnachting wordt, en zo geschiedde....
28 Juli 2012 : wederom verhuizing en lezing nachtvlinders door Kars Veling. Na twee nachten te hebben doorgebracht in een piepklein kamertje voor 2 personen bij de familie Visser van de Duinhoeve (wel handig, je kon zittend op het bed bij de wastafel komen) zijn we vanmorgen terugverhuisd naar het veldlab waar de stank in één van de slaapkamers inmiddels weer iets beter te verdragen is. In de andere slaapkamer is het ook beter, je valt nu pas na een paar minuten flauw.... Twee deuren zijn inmiddels door het vocht zo opgezwollen dat ze niet meer open of dicht kunnen, dat worden flinke reparatiekosten. Ook vandaag tijdens de opruim- en werkzaamheden aan de netopstelling een paar vogeltjes gevangen.
Dagvangst
Nieuw / teruggevangen :
------------------------------------------------------
Fitis 1 / 1
Kleine Barmsijs 2 / 0
Merel 0 / 1
Pimpelmees 1 / 0
------------------------------------------------------
Totaal: 4 nieuw geringd en 2 teruggevangen = 6 vogels.
Vanavond zijn we in het dorp naar een prachtige lezing van Kars Veling van de vlinderstichting geweest, met na afloop een geslaagde nachtvlinder-vangactie achter het bezoekerscentrum. Hij mocht het verhaal afsteken voor jawel, 13 mensen…. Foto: Nachtvlinders vangen met lamp en laken. Foto: sterren op het witte doek: Peper- en zoutvlinder. Foto: vuursteenvlinder. Foto: gegolfde spanner.
29 Juli 2012: vol vooruit.
Onze eerste volledige vangdag na de rioleringsmisere die ons afgelopen dagen dwong om met andere dingen bezig te zijn. Het gebouw is inmiddels grotendeels droog en we zijn afgelopen nacht weer terug verhuisd en slapen nu in het vierde bed van dit verblijf ; persoonlijk geef ik toch merer de voorkeur aan een kroegentocht… De meeste deuren zitten inmiddels loeiklem en die naar het opslaghok is zelfs al aan de onderkant uitgescheurd. In het gebouw hangt nog steeds een ondraaglijke stank die we er uit proberen te drijven door de kachel flink te laten draaien met de ramen tegen elkaar open. Gelukkig kunnen we het meeste werk buiten verrichten. We vangen vandaag met bijna de gehele opstelling, behalve secties 9 en 0 want die staan nog niet. In totaal dus 522 meter. We kunnen dit doen omdat we pas over drie dagen weer voor het CES-project gaan vangen en dan weer een hele serie netten juist dicht moeten blijven voor die laatste vangdag van dat project voor dit eerste jaar. Het is tijdens de eerste ronde heel erg rustig in het veld, amper wind en volledige bewolking die uitgroeiend is tot een regengebied ; 6 vogels in deze ronde. Tweede ronde zoals te verwachten iets beter, 13 vogels waaronder 1 juv. grote bonte specht terug. Het regengebied verwaaid boven het eiland grotendeels en alleen van 9 uur tot 09:20 uur valt er serieuze regen. Vanaf 09:30 uur klaart het in korte tijd helemaal op en meteen daarna beginnen de vangsten ook wat aan te trekken met een uur later al duidelijk de eerste vogels die op de sloot afkomen. Daarbij ook een paar kleine barmsijzen met heel juveniele exemplaren die de vleugel nog niet eens volgroeid hebben. Daartussen hangt ook nog een sijsje in jeugdkleed, wellicht van een eilander broedgeval, of al onderweg? In groot-Brittannië zijn er al behoorlijke verplaatsingen van sijzen en eergisteren hoorde ik hier in het Glop ook meermalen een klein groepje over komen vliegen. Later op de middag vangen we ook nog een 2e kj man. Foto: sijs, juveniel.
We lopen een ronde die ineens een verdubbeling van het dagtotaal inhoudt met allerlei soorten die je nu maar kunt verwachten. Aan het eind van de middag pesten we vlak naast het net van sectie 7 een houtsnip op die later in het bos bij sectie 2 nogmaals omhoog komt vanaf de plek waar we hem heen zagen vliegen; vangen zat er echter niet in want de vogel besloot om op die plek dan maar loodrecht omhoog te vliegen. In de ronde tijdens kooktijd constateer ik op basis van de hoeveelheid donsjes en een grotere dekveer dat de eerste buizerd ook in een net heeft gehangen, helaas het standaardnet dat vlak in de buurt van één van de grofmazige netten staat…. We hebben relatief weinig terugvangsten, als je ziet dat we ons 1e CES-seizoen er bijna op hebben zitten. Maar gedurende de dag sprokkelen we er daar wel een aantal van bij elkaar. Bijvoorbeeld een kleine karekiet uit 2009 die in 2010 en 2011 totaal niet is teruggevangen maar dit jaar nu voor de tweede keer. Ook een kleine karekiet met zowel nog een duidelijk aanwezige broedplek maar ook vetgraad 4 , die is kennelijk haast aan het maken om weg te komen. In de laatste avondronde nog een zanglijster terug uit 2010 en heel wat vogels die bij het al weer losgelaten kunnen worden omdat blijkt dat ze vandaag al eerder de ringtafel bezocht hebben. We eindigen met 114 vogels, een minder dan gemiddelde eerste vangdag met volledige opstelling. Maar goed, de vang-inspanning is vanaf dit jaar door het meedoen aan het CES-project en het stoppen met het gebruiken van lokgeluid dan ook heel anders. Iedereen op de lezing van Kars Veling was gisteren enthousiast, wij ook, en dus : laat op de avond houden we ons vanavond nog een paar uurtjes bezig met het vangen van nachtvlinders mbv een gespannen laken voor de buitenlamp van het veldlab. Het gaat erg matig als je het vergelijkt met de aantallen vlinders die dee vorige nacht rond de lamp fladderden, maar het is dan ook een frisse nacht geworden. Toch nog leuke soorten erbij, zoals de zomervlinder, donsvlinder, vierbandspanner, marmerspanner (de mooiste van de avond) , berkenbrandvlerkvlinder, huismoeder, muisbeertje, roodbruine vlekuil en kleine beer.
Foto: halvemaanvlinder. Foto: zomervlinder. Foto: kleine beervlinder.
Dagvangst Nieuw geringd / teruggevangen :
---------------------------------------------------------
Boomkruiper 1 / 0
Braamsluiper 2
Fitis 20 / 3
Grasmus 1 / 0
Grauwe Vliegenvanger 2 / 0
Groenling 1 / 0
Grote bonte specht 0 / 1
Heggemus 4 / 1
Kleine Barmsijs 10 / 3
Kleine Karekiet 3 / 11
Koolmees 5 / 3
Merel 3 / 2
Pimpelmees 4 / 0
Rietzanger 0 / 1
Roodborst 1 / 2
Sijs 2 / 0
Tjiftjaf 19 / 2
Tuinfluiter 1 / 0
Vink 7 / 0
Winterkoning 5 / 4
Zanglijster 2 / 1
Zwartkop 1 / 0
----------------------------------------------------------
Totaal: 94 nieuw geringd en 34 teruggevangen = 128 vogels.
30 Juli 2012 : terug naar de regenzomer.
Bij vertrek uit het gebouw begon het om 05:30 uur meteen al te regenen. Er zit in de noordoosthoek van het land een bui die precies over het eiland heenschuift. Dat is dan natuurlijk van wezenlijke invloed op de activiteiten van de vogels als dat meteen met het eerste daglicht plaatsvindt. Toch kom ik na veel blaadjes plukken, overhangend riet terugdrukken weer bij het gebouw met 5 vogels, waarbij een ongeringde adulte man spotvogel. Bij de tweede ronde is het droog maar er is niet veel veranderd in de activiteiten van de vogels : 6 exemplaren bezoeken de ringtafel. De derde ronde is echter verbluffend... Helemaal niets !!!! Ik kan mij niet herrineren of ik het hier ooit wel eens heb meegemaakt dat we op dag 2 van de aaneengesloten vangdagen al een nul-ronde hebben gelopen. Maar goed, de kans hierop was natuurlijk ook groter doordat de best vangende netten (van de CES-opstelling) dicht zitten omdat over 3 dagen de laatste CES-vangdag nog moet worden gedaan. Tegen 11:30 uur is het weer droog, maar het blijft buiig. Het ene moment loop je in een lekker zonnetje en het andere moment moet je weer een extra ronde lopen omdat de volgende regenbui nadert. En zo sprokkelen we de dag toch maar weer door want de frequentie is niet zo hoog dat het nodig is om de netten te sluiten. Smiddags zitten er voor het gebouw meerdere merels te alarmeren en dat noodzaakt mij om toch maar eens te gaan kijken waar ze zo bang voor zijn. Als ik halverwege het pad naar de slagboom ben springt er een buizerd van de tak en gaat aan de andere kant van het pad op zo'n 10 meter voor me op een andere tak zitten. Ik zie aan de linkerpoot van de vogel een ring zitten…. In de avonduren neemt de buienfrequentie weer flink toe nadat het grootste deel van de middag de buien, waarin nu ook onweer zit, door het zeegat naar de Noordzee trekken en ons niet raken. We eindigen de dag met in de regenmeter toch 11 mm. Vlak voor het donker komen we nog even buiten en zien een houtsnip opspatten, van het dak van het veldlab wel te verstaan... Dan nog even de omstandigheden in het gebouw : We hebben al weer kunnen slapen met de neus boven de lakens uit… Vandaag geen onderhoudsmensen gezien, de vloer is alleen nog nat in de voegen en de geur begint wat dragelijker te worden, de wasknijper kan al bijna van onze neus af…. Toch is het nog steeds geen pretje om binnen te zijn. Foto: kleine barmsijs, man adult.
Dagvangst Nieuw geringd / teruggevangen :
---------------------------------------------------------
Braamsluiper 2 / 0
Fitis 4 / 1
Heggemus 1 / 1
Kleine Barmsijs 1 / 3
Kleine Karekiet 0 / 3
Koolmees 0 / 1
Roodborst 0 / 2
Spotvogel 1 / 0
Tjiftjaf 6 / 0
Vink 3 / 0
Winterkoning 2 / 3
---------------------------------------------------------
Totaal: 20 nieuw geringd en 14 teruggevangen = 34 vogels.
31 Juli 2012 : Een herfstachtige dag in een rustig Glop.
De dag begint met meteen een zware bui die je direct uit bed de regen in dwingt. Eenmaal achter bij het meteoveld aangekomen regent het harder dan een douche, maar het is gelukkig maar van korte duur. Ik moet zeggen dat ik zo vroeg op de ochtend toch een binnendouche meer prefereer. De vogels waren al verstandig en zijn blijven zitten waar ze zitten en ik kom dus terug op het glop met meteen een nulronde. De volgende ronde is het weer droog maar alle struiken en riet zijn weer verzadigd van water dus dat schiet niet echt op, 2 vogeltjes halen de ringtafel… We hebben in de loop van de ochtend een tjiftjaf losgelaten die meteen vanaf de weegschaal naar de kamperfoelie onder het dak van het afdak vliegt, daar op een takje gaat zitten en meteen gaat jagen op de insectjes die zich daar ophouden. Hoezo stress veroorzaakt door het ringen… vogels zijn net politici : de kamer, overwegende uw bezwaren tegen… en gaat over tot de orde van de dag…. Vanaf circa 12 uur nadert er weer een nieuw buiengebied en wordt het weer vaker rondje lopen met 0 of 1 of 2 vogels. En zo sukkelt de dag voort en verandert uiteindelijk gewoon in een regenachtige dag waarop niet veel gebeurt. Of het zou nog vermeldenswaard moeten zijn dat het allerlaatste net van sectie 5 zich ontpopt als een echte oversteekplek voor vogels die langs de brede open rand van het vorig jaar verplaatste schapenraster richting de bosjes aan de overkant van de sloot vliegen. In de laatste halve meter van dat net hebben vandaag 3 lijsters gehangen waarvan er 1 helaas ontsnapte. Het is een echte dag voor een koffieronde. Een koffieronde? Ja, da's een rondje lopen waarin je een mok met koffie meeneemt want je verwacht niet al te veel te doen te hebben. Je kunt onderweg al van een paar slokken genieten en kunt op de splitsing in de opstelling de nog half gevulde mok op de grond zetten en weer meenemen als je op hetzelfde kruispunt weer terugkomt, dan is de koffie vast nog niet koud. Foto: koffierondje...
Voor de ringtafel zit regelmatig een zanglijster die de klinkers van het terras opzoekt om een huisjesslak te kraken. Ik kan mij niet herinneren dat ik hier op Schier al eens eerder zoveel huisjesslakken heb gezien. Verder zit er omk de hoek van het veldlab aan de kant van de Arnicaweide een nest van een turkse tortel, die hebben we ook niet eerder zo dicht bij het gebouw gehad. Aan de achterkant van het veldlab zit nog regelmatig een putter zo hard te zingen dat je regelmatig denkt dat we toch lokgeluid aan het afdraaien zijn… In de avondrondes vangen we ook nog zegge en schrijve…. 1 vogel ! Foto: wel vleugels maar geen veren: rietvink.
Dagvangst
Nieuw geringd / teruggevangen:
--------------------------------------------------------
Braamsluiper 1 / 0
Fitis 7 / 2
Grasmus 1 / 0
Koolmees 0 / 1
Merel 1 / 1
Rietzanger 0 / 1
Roodborst 0 / 1
Spotvogel 2 / 0
Tjiftjaf 4 / 2
Winterkoning 1 / 1
Zanglijster 1 / 0
Zwartkop 1 / 0
--------------------------------------------------------
Totaal: 19 nieuw geringd en 9 teruggevangen = 28 vogels.
woensdag 1 augustus 2012
Schiermonnikoog : een stinkende start.
zondag 22 juli 2012
Nog een paar laat(ste) voorjaarsberichtjes, deel 2.
Zoals beloofd hier nog een klein berichtje van een leuke waarneming.
Op de laatste avond in de caravan op de Hoge Veluwe troffen we in de voortent een nachtvlinder aan. Nadat we hem gevangen hadden om hem buiten los te laten merkten we pas welke soort het was. Een groot avondrood, Deilephila elpenor, oftewel olifantsvlinder, één van de meest kleurrijke soorten die we in ons land kunnen aantreffen. Na het loslaten zat de vlinder de volgende ochtend nog op dezelfde plek en heb ik er nog een paar foto's van kunnen maken.
Foto's : groot avondrood, Deilephila elpenor.
zaterdag 21 juli 2012
Nog een paar laat(ste) voorjaarsberichtjes, deel 1.
Voordat we op Schiermonnikoog starten met het najaarsvangen nog even een paar laatste nieuwtjes van het voorjaarsfront.
Dit broedseizoen troffen we op ongeveer 50 meter van een ons bekende nestholte van een middelste bonte specht een jong hangend tegen een boom aan. Toen we goed keken vonden we beiden dat hij er wel een beetje in een gekke houding tegenaan zat. Dichterbij gekomen bleek dat de vogel dood tegen de schors hing; hij had zich bij het sterven kennelijk net in zo'n positie begeven waarbij de wet van de zwaartekracht uitgeschakeld werd omdat de nagels stevig in de schors staken. Da's bepaald niet een alledaagse vondst, ten eerste omdat het een middelste bonte specht betrof, nog steeds geen alledaagse soort, en ten tweede omdat ie zo tegen de boom was blijven kleven. We hebben de vogel meegenomen naar huis met de intentie hem op te sturen naar het museum want daar zou vast en zeker belangstelling voor zijn. Thuis gekomen bleek dat zich daar een jonge grote bonte specht had doodgevlogen tegen het raam. Een niet zo leuke samenloop van omstandigheden, maar het stelde ons wel in de gelegenheid om een foto te maken van beide soorten bij elkaar, mooi om de verschillen te zien. Overigens hadden we dit jaar in ons werkgebied na een wat minder seizoen in 2011 een mooie toename van het aantal broedparen tot zeker 6 paar.
Foto: bovenaan de middelste bonte specht en beneden de grote bonte specht.
Foto : kop juveniele grote bonte specht.
Foto: kop juveniele middelste bonte specht.
Morgen nog een berichtje en dan volgen de eerste resultaten van het ringwerk op Schiermonnikoog waar we inmiddels neergestreken zijn om de netopstelling voor het komende najaar te realiseren.
dinsdag 10 juli 2012
terugblik broedseizoen, een horrorseizoen.
En zo is het broedseizoen (voor de holenbroeders) al weer over...
Ik had goede voornemens om snel weer een nieuw verslagje te posten maar daar kwam niks van. Drukke dagen met slecht weer en abominabele internetverbinding, in Afrika ging het regelmatig beter...
Om maar meteen met de deur in huis te vallen, op de Hoge Veluwe was het voor de mezen een heel mager broedseizoen. De mezen begonnen extreem vroeg met de eileg maar gooiden middels legpauzes en broedpauzes de rem er weer op na invallende kou vanaf half April. Gevolg: verlaten legsels en daarna veel strijd om nestkasten door het enorm hoge aantal broedparen en arriverende bonte vliegenvangers. Met alle gevolgen van dien, zie de foto's.
Foto's: Zwaar gewonde bonte vliegenvanger op nest koolmees.
Foto: herstelde ingetikte en deels gescalpeerde kop van bonte vliegenvangerman, door gat in de schedel zag je de hersenen bewegen. Wat een wonder, schedeldak verdwenen maar hersenen onbeschadigd.
Door lang aanhoudende kou en veel regen kwam de bladontwikkeling aan de bomen en dus ook het rupsenaanbod heel slecht op gang. Er waren zelfs stukken bos waar het eikenblad deels bevroor en de groei helemaal op slot ging. In die bosstukken gingen de jonge mezen op rij dood. De mezenvrouwen moeten dan zowel jongen langer warm houden als langer op jacht gaan dan ze eigenlijk zouden willen, een duivels dilemma. Gevolg is dan een kettingreactie van koude jongen die stoppen met bedelen waardoor de ouders stoppen met voeren omdat ze denken dat de jongen verzadigd zijn.
Foto: onderontwikkelde EN bevroren eikenbladeren: rupsenloos.
Foto: onderontwikkelde bladzetting bij eiken, situatie 17 Mei 2012.
Door deze omstandigheden zijn we dit jaar op de Hoge Veluwe samen met predatie door een grote bonte specht en ondanks de bescherming met marterkorfjes door boommarter(s) bij de koolmees 27 % van de broedsels kwijtgeraakt. Er waren ook weer volop broedparen pimpels en die deden het een beetje beter dan de koolmezen, als is 16 % legselverlies ook voor die soort erg hoog.
De bonte vliegenvangers arriveerden dit jaar (in tegenstelling tot waar we inmiddels aan gewend waren) een stuk later terug uit hun overwinteringsgebieden in Afrika, en dat bleek ook te gelden voor meerdere andere soorten zangers uit Afrika. Echter, in tegenstelling tot die soorten vestigden zich dit jaar maar lichtelijk minder paartjes van de bonte vliegenvanger. De broedselgrootte was ook iets lager en daar deden ze verstandig aan want ook voor deze soort werden de condities fors minder, vooral voor de late cohort. Des te opmerkelijker was het dan ook om vast te stellen dat juist de paartjes die heel laat waren (daarbij vooral paren waarvan het 1e legsel verloren was gegaan) heel goed presteerden met hoge gewichten bij de weldoorvoede jongen. Een andere soort die dit jaar in goede aantallen vertegenwoordigd was betrof de gekraagde roodstaart. In het nestkastengebied zat een dubbel aantal mannetjes te zingen ten opzichte van vorig jaar; wellicht heeft de intensieve houtkap op deze soort juist een positieve uitwerking gehad; dode bomen met holtes bleven overwegend staan en de directe omgeving daarvan werd juist opener en dus juist extra geschikt voor deze soort.
Foto: mannetje bonte vliegenvanger houdt zich dood in nest koolmees na gevecht.
Fluiters waren er dit jaar ook weer, zij het iets minder dan in het topjaar dat ik vorig jaar meemaakte. Vorig jaar kon ik op de Hoge Veluwe in het nestkastengebied maar liefst 14 territoria vaststellen, dit jaar waren het er 10. In één van de topterritoria waar de fluiter nog nooit ontbrak zat dit jaar een aantal dagen naast een fluiterman zelfs een bergfluiter te zingen. De vogel wisselde vaak van zangpost en liet zich gedurende lange periodes maar spaarzaam horen en/of zien zoals ook enkele twitchers die waren aangesneld nadat ik de vogel had gemeld op waarneming.nl
moesten ervaren.De twee nesten die ik er dit jaar thuis van heb weten te vinden zijn beide met in totaal 12 jongen succesvol uitgevlogen.
Foto: jonge fluiters in nest.
Foto: en uit het nest...
Grote afwezigen op de Hoge Veluwe waren dit jaar voor het eerst de grauwe vliegenvanger en voor het 2e jaar op rij de zomertortel; van beide soorten heb ik tussen de nestkasten niets vernomen. En voor het eerst in mijn 14 broedseizoenen op de Hoge Veluwe hadden we niet één paar van de zwarte mees in de nestkasten.
Opvallende afwijkingen.
Foto: jonge koolmees met a-symmetrische verengroei aan vleugels.
Foto: extreem puntig ei van koolmees (zeekoetei); er waren dit jaar ook enkele mini-eitjes, eieren zonder eidooier van ongeveer 6 mm groot.
Foto: pimpeljong dood in dop bij geboorte.
Foto: jonge koolmezen dood door voederen met pinda's.
Foto: resten van een 'windei' in koolmeesnest, eischaal ontbreekt volledig door kalkgebrek.
Labels:
bonte vliegenvanger,
boomklever,
fluiter,
glanskop,
hoge veluwe,
koolmees,
nestkast,
pimpel,
vleugelafwijking,
vorstschade,
weldam,
windei,
zwarte mees
woensdag 4 juli 2012
middagje snoeien seizen en vangen op de ringbaan.
Vanmorgen voor het NIOO aan het thuiswerken geweest en daarna naar de ringbaan gefietst om met het zomerse maai- en snoeiwerk te beginnen en vanzelfsprekend tevens een paar netten neer te zetten.
Wat een rimboe kan er dan in een paar weken tijd ontstaan zeg. Er was haast geen doorkomen aan. Maar goed, wel weer prachtig om de rekkracht van de natuur te zien en te ervaren hoe snel diverse soorten planten en struiken hun kansen grijpen als je een aantal ongewenste bomen (sparren) wegzaagd. Verbluffend was vooral de opkomst van kardinaalsmuts en het herstel van voorheen wegkwijnende meidoornstruiken.
Op het moment dat de eerste baantjes vrij warn heb ik in totaal 40 meter net gezet en daar een paar uurtjes mee gevangen. Dat was niet onverdienstelijk maar ik moet zeggen dat ik er meer van had verwacht gezien het heit dat het warm, droog en dus dorstig weer was. Ik had dus wel meer vogels bij de vijver voor de fotohut verwacht. Maar goed, het was dan ook niet echt volledige rust op de baan.
Tijdens één van de rondjes zag ik naast de vijver een grote vlinder op het paadje zitten waarvan er nog niet direct een naam bij me te binnen schoot. Te groot voor een ijsvogelvlinder die hier ook wel voorkomt... dan kan het alleen maar een ... zijn.... en inderdaad, het bleek uiteindelijk om een vrouwelijk exemplaar van de grote weerschijnvlinder te zijn. Meteen Han ingeseind, maar die was niet in de gelegenheid om te komen. Kwqam voor hem ok wel goed uit want tuusen het ontdekken en pakken van mijn camera verstreek al voldoende tijd voor de vlinder om op het idee te komen om er maar eens vandoor te gaan. Geen foto dus, maar niet getreurd, de website freenatureimages biedt uitkomst om maar even te laten zien hoe mooi die soort is, ook al was het niet een echte weerschijnende man..
Foto: grote weerschijnvlinder-vrouw.
Dan de vangsten:
de terugvangsten bestaan uit een winterkoning uit de winter 2011/2012 en de mezen zijn allemaal als nestjong alhier geringd in het broedseizoen.
soort, nieuw geringd / teruggevangen:
-------------------------------------
Grote Bonte Specht 1 / -
Zwartkop 10 / -
Winterkoning 4 / 1
Glanskop 1 / 1
Heggenmus 2 / -
Pimpelmees 2 / 1
Roodborst 1 / -
Koolmees 6 / 9
Merel 3 / 1
Boomklever 1 / -
--------------------------------------------
Totaal: 44 exemplaren, 10 soorten, 6:00 uren
donderdag 10 mei 2012
Na de vierde, vijfde en zesde controleronde...
De vierde, vijfde en zesde controleronde van de nestkasten zit er inmiddels op. Waarom schrijf ik dit in godesnaam op deze manier? Awel... dit bericht stond al drie weken in conceptvorm klaar na de vierde controleronde. Het werk werd echter zo complex en tijdrovend dat het er simpelweg niet meer van kwam om het bericht te posten. wekelijkse controlerondes lopen, daarna uitkomstcontroles bij de koolmezen (aan de pimpels komen we wegens personeelsgebrek, crisis ja... niet eens toe, daarna dataverwerking en dan tegen 9 uur 's avonds naar de camping om eten te koken en vervolgens nog met de eigen gegevens van de NIVON nestkasten thuis aan de slag om daarna veel te laat het bed in te rollen (als ik dat haal). Kortom, het broedseizoen begint op zijn hoogtepunt te draaien.
We hebben wel een heel merkwaardig en ronduit extreem te noemen seizoen zeg... Van warm in Maart met vogels die wild in het hoofd werden en vroeg begonnen te leggen naar koud in April en nu7 nat in Mei. De vogels wisten er geen raad mee en begonnen allereerst maar eens met het inlassen van legpauzes. Daarna werden weer eieren bijgelegd maar het bleef koud.. broedpauzes dus... en nu: broeden voordat je alle eieren hebt gelegd, de eerste eieren opgeven en opnieuw beginnen, of uit de kast gegooid worden door een bonte vliegenvanger... Nou ja, dan ga je toch gewoon naar de buren en zet je die toch uit hun huis.... en die gaan vervolgens weer naar hun buren en leggen daar snel een paar eieren bij hun legsel in... Kortom, om als nestkastcontroleur gek van te worden. We lopen en fietsen ons het leplazerus om door die ingelaste leg- en broedpauzes vertraagde kasten soms wel 6 dagen iedere dag opnieuw te bekijken...
De eerste jongen zijn vrijwel allemaal zonder uitzondering doodgegaan van kou en honger. Hadden de ouders afgelopen paar jaar geleerd dat ze moesten vervroegen, krijg je een voorjaar als dit waarbij de bladeren aan de bomen maar niet willen groeien en er dus geen rupsen zijn als je kinderen hebt te voederen en er ook nog eens heel veel bomen zijn gekapt in je woonomgeving... Twee tegenvallers voor de mezen dus...
Inmiddels is het weer weliswaar nog steeds niet opgeknapt maar begint het aantal rupsen toe te nemen. Ik hoop dat ik zo spoedig mogelijk weer een bericht kan posten, maar dat zal moeilijk worden gezien de lengte van de werkdagen al op 14 uur zit... tot snel !
Foto: koolmees broedend temidden van veren van korhoen-hen.
Foto: koolmees broedend temidden van gedode en als nestmateriaal verwerkte pimpel.
Foto: de eerste geboren jonge koolmezen, geboren op 18 April 2012, enkele dagen later dood door honger en koude.
Foto: Emerick met de eerste ringbare jonge merels in Raalte.
Foto: 2 jonge merels van 8 dagen oud en 1 onbevrucht ei.
vrijdag 6 april 2012
De eerste twee weken van het nestkastenseizoen.
Op 26 Maart jongstleden ben ik op de Hoge Veluwe weer begonnen met mijn jaarlijkse nestkastcontroles voor het NIOO oftewel Nederlands instituut voor ecologie. Voor het eerst sinds 1955 was het raadzaam om al in Maart te beginnen, en dat bleek niet voor niets. Niet eerder heb ik eind Maart al in zoveel kasten nestmateriaal aangetroffen. Er zaten zelfs al nesten van koolmezen bij die al af waren en de eerste eieren van boomklever lagen er al bij de tweede controledag op 27 Maart. Het eerste koolmees-ei volgde een paar dagen later maar bleek te zijn gelegd op 28 Maart.

Foto: larixknoppen op 29 Maart 2012.

Foto: de vroegste koolmees-eieren op de Hoge Veluwe van 2012.
Er zijn wel de nodige veranderingen in ons onderzoeksterrein opgetreden. Zoals we vorig broedseizoen aan het aantal gemerkte bomen hadden gezien zou er veel gekapt gaan worden. Nou, dat is ook gebeurd ook! Het was de eerste dagen flink werken om met de fiets over de kapotgereden bospaden te komen, laat staan bij de nestkasten te komen. Op veel plekken ziet het bos eruit alsof er een bombardement heeft plaatsgevonden want de timberjack-machines strippen de bomen wel van takken maar voeren die niet af. Sommige kasten moesten letterlijk opgegraven worden uit heuvels van takken en een stukl of 10 waren vernield of lagen onder de boom ondanks het feit dat ik vorig jaar alle kasten die aan gemarkeerde bomen hingen verhangen had.

Foto: graven naar nestkasten...

Foto: gedund en dus voormalig sperwerterritorium.

Foto : waar is dat Meidoornstruweel? vorig jaar nog potentieel klauwierenterrein...
Kortom, het wordt dit jaar afwachten hoe de vogels hierop zullen reageren. De winteroverleving lijkt hoog te zijn (niet gek met zo'n uitstekend mastjaar met heel veel beukennootjes) maar aan voedselaanbod zal er dit voorjaar veel minder zijn, of het nu een goed of een slecht rupsenjaar wordt.

Foto: larixknoppen op 29 Maart 2012.

Foto: de vroegste koolmees-eieren op de Hoge Veluwe van 2012.
Er zijn wel de nodige veranderingen in ons onderzoeksterrein opgetreden. Zoals we vorig broedseizoen aan het aantal gemerkte bomen hadden gezien zou er veel gekapt gaan worden. Nou, dat is ook gebeurd ook! Het was de eerste dagen flink werken om met de fiets over de kapotgereden bospaden te komen, laat staan bij de nestkasten te komen. Op veel plekken ziet het bos eruit alsof er een bombardement heeft plaatsgevonden want de timberjack-machines strippen de bomen wel van takken maar voeren die niet af. Sommige kasten moesten letterlijk opgegraven worden uit heuvels van takken en een stukl of 10 waren vernield of lagen onder de boom ondanks het feit dat ik vorig jaar alle kasten die aan gemarkeerde bomen hingen verhangen had.

Foto: graven naar nestkasten...

Foto: gedund en dus voormalig sperwerterritorium.

Foto : waar is dat Meidoornstruweel? vorig jaar nog potentieel klauwierenterrein...
Kortom, het wordt dit jaar afwachten hoe de vogels hierop zullen reageren. De winteroverleving lijkt hoog te zijn (niet gek met zo'n uitstekend mastjaar met heel veel beukennootjes) maar aan voedselaanbod zal er dit voorjaar veel minder zijn, of het nu een goed of een slecht rupsenjaar wordt.
Abonneren op:
Posts (Atom)









































