26 November 2012 ; Schiermonnikoog, einde van het seizoen.

Je hoort nogal eens de vraag gesteld worden waarom pestvogels die naam dragen.
Nou, na vanochtend weten we het… In de eerste en laatste ronde langs de inloopkooien treffen we nog 1 laatste waterral aan waarmee de definitieve eindstand dus op een jaartotaal van 792 waterrallen komt. Gaan we dat ooit nog verbeteren?

Dan die pestvogels… na de laatste controle zijn we de kooien gaan ontmantelen. En ja hoor… tijdens de laatste handelingen bij de laatste kooi horen we ineens een pestvogel ten noorden van het van vangterrein. En even later komt hij heel demonstratief vlak over ons hoofd gevlogen. Ongewild krijg je dan toch echt even de gedachten dat ie dat natuurlijk gewoon met opzet doet om ons eens even lekker te pesten nu alle netten weg zijn. Er zijn overigens meer pestvogels hoor ; we hebben de laatste drie dagen vrijwel continu een gaai rondvliegen rond de directe omgeving van het gebouw en in de eiken van de schapenweide. Bij het gebouw ook een tweetal eksters die per uur dichterbij durven te komen. Na het opruimen van het gebouw en alle ringspullen in de kasten sjouwen zijn er nog een paar laatste handelingen voor we naar huis kunnen. De eerste is het versturen van de nodige back-ups en bestanden van de ringendatabase en de andere is het op het dak klimmen en de dubbele vogelval van de schoorsteen afsluiten. Beide rookkanalen bleken volledig open te zijn met een diameter van 20 cm; daar wil dan inderdaad nog wel eens een vogel nieuwsgierig naar binnen kijken of overnachten in de gedachten daar veilig te zitten, maar er vervolgens nooit meer uit te kunnen komen.

Foto: enorme hoeveelheden blad zijn het vangterrein ingewaaid, we zijn duidelijk op het juiste moment gestopt.

Terugkijkend op het vangjaar 2012 kunnen we ten eerste wel stellen dat de teruggang van de fitis die al jaren gaande is inmiddels dramatische vormen begint aan te nemen. Was het in de jaren negentig nog zo dat we ons ieder seizoen afvroegen of we er meer of minder dan 1000 van zouden ringen, nu eindigen we 2012 met het laagste aantal ooit in deze netopstelling, 394 exemplaren. Met enkele uitschieters in de jaren 2010 en 2007 is de trend echter duidelijk negatief.
Over het historische jaar wat waterrallen betreft hoeven we het niet nog een keer te hebben, fantastisch. Verder maakte de houtsnip een opmerkelijk jaar door, evenals de kleine barmsijs. Voor beide soorten geldt dat ze gewoon een heel goed broedseizoen lijken te hebben gehad want de pieken van de vangsten liggen voor het begin van hun trektijd. Van de houtsnip ringden we er maar liefst 24 en van de kleine barmsijs 157. Daarnaast bleven vangsten van tuinfluiter, vink en zwartkop ver beneden het gemiddelde, maar dat valt volledig te verklaren door het feit dat we vanaf dit jaar geen lokgeluid meer afspelen. Voor de vink ligt dat wel wat complexer want daar heb je jaren van waarin ze massaal soortrekken en we er ook in een geluidsjaar weinig van vingen. Dit jaar was er wederom intensieve trek van vinken, maar dan vooral door het binnenland; dat kun je dan ook nog weer meemaken. Voor de sijs geldt hetzelfde, maar dan weer het fenomeen dat die soort in geschikte jaren rechtstreeks vanuit Noorwegen Engeland en Schotland induikt en Nederland er hoegenaamd niks van merkt.
De koolmees en pimpel zit ook ver beneden het langjarig gemiddelde voor ons ringstation, en dat nog wel in een jaar waarin we een historisch intensieve invasie van dezze soorten hebben meegemaakt. De aantallen van deze soorten zijn te verklaren door het feit dat de soorten lokaal een enorm slecht broedseizoen hebben gehad en haast geen jongen hebben voortgebracht en de invasie heeft maar slechts enkele dagen over het eiland plaatsgevonden. Maar uiteindelijk hebben we toch nog wel naar schatting tussen de 100 en 200 mezen gevangen die onderdeel uitmaakten van de langstrekkende groepen. Daarbij zat wel een koolmees met een Moskou-ring, een Litouwenring en een pimpel met een Belgische ring. De merel deed het dit jaar ondanks het feit dat we ook van deze echte geluidssoort geen lokgeluid gebruikten toch ook heel goed. Er moeten er dan ook heel wat op het eiland zijn neergestreken want we eindigen toch nog met een totaal van 886 nieuw geringde exemplaren; laat dat getal nou net ook mijn officiële ringersnummer bij de ringcentrale zijn......

Tot zover deze bespiegelingen, onze boot vertrekt zodadelijk, alle lezers van onze verslagen bedankt en allen tot ziens bij de Schiermonnikoogverslagen in 2013 ! Mijn weblog blijft natuurlijk actief, net zoals ik, want het winterseizoen breekt nu aan; blijf m'n weblog volgen dus......

Dagtotaal
Nieuw geringd / teruggevangen:
--------------------------------------
Waterral 1 / 0
--------------------------------------
Totaal 1 vogel nieuw geringd en
0 vogels teruggevangen.

Jaartotalen nieuw geringd 2012 (voorjaar en najaar):
----------------------------------------------------
Barmsijs 9
Beflijster 2
Bladkoninkje 14
Blauwborst 6
Boerenzwaluw 11
Bokje 1
Bonte Vliegenvanger 16
Boomkruiper 10
Boompieper 2
Bosrietzanger 2
Braamsluiper 35
Buizerd 2
Draaihals 1
Dwerggors 1
Fitis 394
Fluiter 1
Gaai 1 (nieuwe baansoort)
Gekraagde Roodstaart 28
Goudhaan 252
Goudplevier 1 (nieuwe baansoort)
Grasmus 17
Grauwe Vliegenvanger 14
Groenling 13
Grote Barmsijs 1
Grote Bonte Specht 20
Havik 1
Heggemus 58
Houtduif 14
Houtsnip 24
Huismus 1
Kauw 6
Keep 6
Kerkuil 5
Kleine Barmsijs 157
Kleine Bonte Specht 1 (nieuwe baansoort)
Kleine Karekiet 43
Koekoek 9
Koolmees 343
Koperwiek 347
Kramsvogel 5
Merel 886
Paapje 1
Pimpelmees 159
Putter 8
Rietgors 77
Rietzanger 7
Roodborst 384
Sijs 50
Sperwer 8
Sperwergrasmus 1
Spotvogel 30
Spreeuw 7
Sprinkhaanzanger 4
Staartmees 61
Tjiftjaf 392
Tuinfluiter 85
Vink 171
Vuurgoudhaan 21
Waterhoen 9
Waterral 792
Watersnip 1
Winterkoning 126
Witgesterde Blauwborst 1
Zanglijster 219
Zwarte Kraai 1
Zwartkop 278
--------------------------------------
Totaal 5.653 vogels ; 66 (sub)soorten

13 November 2012: Schiermonnikoog, Litouwen koolmees !

Door het zwaar bewolkte weer was het vanochtend een stuk later licht dan we gewend waren. Daarom de eerste ronde iets later gelopen. Op het grasveldje naast het veldlab zaten op dat moment 5 merels, dus dat gaf enige hoop. Die hoop vervloog echter snel want in het bos hing totaal geen merel in de netten. Die vingen we later pas verderop in de opstelling, en dat waren er slchts 4. Verder bestond de ronde uit nog een roodborst, een late zwartkopman en een koolmees Arnhem niet van ons (op de 5e en 10e november hier ook al gevangen). De rest van deze ronde bestond uit 11 waterrallen. In de kooi van sectie 3 zat naast 3 waterrallen ook nog een grote adulte bruine rat.
Er was verder totaal geen trek in de lucht merkbaar, maar dat had de vogeltrekradar ook al aangegeven. Er werd alleen maar wegtrek geregistreerd van vogels die gedurende de nacht het radarbereik uitvlogen. Het bleef dus een rustige ochtend op zangvogelgebied, maar de waterrallen hielden ons nog lekker aan de gang. Bovendien waren er natuurlijk nog altijd wel massa's blaadjes uit de netten te plukken.
We zagen tijdens het ringen vandaag weer een gaai naast het gebouw. In de zeer korte waarnemingstijd hebben we echter niet kunnen zien of de vogel een ring droeg of niet….
Na de middag begonnen er rondom het gebouw ineens opvallende aantallen mezen te verschijnen; het aantal staartmezen viel daarbij op, maar vanaf de lunchtafel zagen we ook 3 pimpels zonder ring in de wilgenstruiken voor het gebouw. En Hanneke zag nadat er ineens alarm werd gegeven merels over het pad naar de slagboom wegspurten samen met minimaal 30 mezen. Dan begin je na te denken…..
De eerstvolgende ronde leverde inderdaad een paar mezen op, ook staartmezen, verspreid door de vangopstelling. De ronde daarna een paar meer gelijktijdig in sectie 9 met daarbij wederom een Nederlandse koolmees NVO en een buitenlandse koolmees, een LITOUWER ! De 10e buitenlandse ring voor dit jaar.
De laatste paar rondes bleven wederom beperkt tot enkele merels en waterrallen. Bij de merels een aantal terugvangsten van vogels die inmiddels heel goede gewichten hadden bereikt. Daarbij bijvoorbeeld een merel met een gewicht van maar liefst 126,2 gram. In de avond luwt de wind die de hele dag met 4 tot 5 bft uit het zuidzuidwesten stond te blazen enigszins en vangen we toch nog 2 waterrallen, 1 in het mistnet recht voor de luidspreker en 1 nog in een inloopkooi.

Foto: Geweizwammetjes / Xylaria Hypoxylon.


Dagtotalen
Nieuw geringd / teruggevangen:
------------------------------------------------------
Goudhaantje 1 / 1
Koolmees 3 / 6 (waarvan 2 x niet van ons en 1 x Litouwen)
Merel 8 / 10
Pimpel 3 / 2
Roodborst 1 / 2
Staartmees 0 / 5
Waterral 25 / 2
Zanglijster 1 / 0
Zwartkop 1 / 0
-----------------------------------------------------
Totaal 71 vogels waarvan 43 nieuw geringd
en 28 teruggevangen.

Zondag 11 November 2012 : Schiermonnikoog, nieuwe baansoort !!!

Foto: HAD JE WAT ????

Vanochtend voor de eerste ronde al in het donker vertrokken om de netten voor de rallenspeaker weer open te zetten en te proberen de twee resterende gesloten netten in de schapenweide open te schuiven. Het was immers een mooie vrijwel windstille nacht geworden en dat zou perspectieven bieden in relatie tot nieuwe bladval. Het kwam er niet van……
waarom denkt u nu ? Nou, omdat moeder natuur had besloten om ons maar eens voor te zijn en vannacht in combinatie met de passerende regenbuien maar eens flink wat blad van de takken naar beneden te laten mieteren. Met andere woorden: in het grootste deel van de opstelling, maar in het bijzonder de bossectie en de schapenweide bergen maar dan ook echt bergen met blad…. Op enkele plekken hing de onderste baan op de grond onder het gewicht van het blad. We wisten dus meteen wat ons deze ochtend te doen stond.
En toch vingen we tussen al dit blad ook nog vogels. Er was meteen vanaf het eerste licht aankomst van merels en in mindere mate koperwieken. De meeste vlogen zoals te verwachten was meteen door in zuidwestelijke richting. Altijd weer mooi om te zien, maar als ringer wil je er toch liever wat van in je netten hebben. Het was inderdaad een mooie ochtend met vrijwel geen wind en flinke opklaringen. Bij de overvliegende soorten ook enkele veldleeuwerikken en een pestvogel die boven het glop bijdraaide richting noord, wellicht onderweg naar de bottelrozen in het duin. De meeste merels die we vanochtend vangen hebben we in de hoger gelegen delen van de opstelling, net als afgelopen week omscheven door onze voorgangers. Kortom, in sectie 5 en 6. In het allerlaatste net van de lange sectie van 5 hangen 6 merels tegelijk die duidelijk op de rand van de polder zijn komen binnenvallen. In het grofmazige net iets verderop hangen er ook drie. Daarbij 1 adulte man met een bleke ring met daarop www.ring.ac en…. LONDON ! Jammer dat dat internetadres op de Nederlandse ringen na een kort experiment nooit vermeld is gebleven; het zal zeker tot meer terugmeldingen leiden.

Foto: London-ring bij een merel-man adult.

Het rallengeluid heeft na de reparatie van gisteravond vannacht de gehele nacht gedraaid en dat heeft samen met een stukje 'fine tuning' aan de kooien (sluiten van vluchtgaten en half gesloten klepjes) ons geen windeieren gelegd. Meteen vanaf de eerste ronde hebben we ze in de kooien en later op de ochtend zelfs een ronde met 6 tegelijk in 1 inloopkooi. Bij de rallen 1 terugvangst van 21 oktober jongstleden, nu al 3 weken ter plaatse dus. In de ronde van 9 uur treffen we in de schapenweide tussen de stapels blad een silhouet van een middelgrote vogel in een kleurcombinatie wit, zwart en een grijsbruine rozige zweem. We kennen deze combinatie thuis wel heel goed en voordat we ter plaatse zijn stroomt enige adrenaline gelardeerd met de geur en smaak van appeltaart naar m'n hersenen. YES ! Nieuwe baansoort !!!!
Er hangt een GAAI in het net. Het moest er een keer van komen met een najaar met intense trek van gaaien in heel west-europa verhogen zelfs je kansen op het zeer gaaien-arme Schiermonnikoog. Voor het verschijnen van de tweede avifauna van Schier werden de gaaien nog intensief bejaagd, al waren ze ook toendertijds verre van algemeen, en in de inventarisatiejaren van de tweede avifauna zijn slechts 9 waarnemingen bekend. De laatste waarneming van een gaai die wij hier in het Glop zelf zagen dateert van 9 november 2008, toen sprong er een exemplaar net zo hard weer uit het net dan ie er in sprong. We hebben in dit geval te maken met een ongelooflijk fel dier. We zijn thuis heel wat gewend met gaaien maar deze vogel rijt met de snavelpunt m'n vingers echt open. Het betreft ook een vogel die met een vleugellengte van 166mm kleiner is dan de kleinste ondersoort waarvan maten worden genoemd in de Identificationguide van Svensson.

Foto's: De eerste geringde gaai van Schiermonnikoog.

De hele dag vliegen er ook mooie groepjes sijzen en barmsijzen over het glop en lopen we vaak loodrecht onder ze door. Er zitten kennelijk nog steeds voldoende zaden in de elzenproppen die nog niet gevallen zijn. Verder af en toe nog mezen waarbij de aanwezigheid van pimpel en staartmees nog het meest opvalt.
Om 14 uur hebben we weer de Zondagseditie van de vogelringexcursie op het programma staan. Er melden zich 9 bezoekers waarvan er drie nog in het behoorlijk juveniele stadium zitten.
Allen genieten van de leuke variatie van soorten die we ze kunnen laten zien, daarbij zitten vuurgoudhaan, goudhaan, roodborst en waterral als aansprekende en fotogenieke soorten. De houtsnip die we vandaag vingen kwam een uurtje te laat voor de deelnemers.

Foto's: Houtsnip.

De zwarte merelvrouwen en de bonte merels zijn er vandaag ook weer bij. We treffen 1 exemplaar die in een eerder stadium is ontsnapt aan een predator. Bij deze vogel valt op dat precies op de plekken waar hij veren in actieve regeneraat heeft nieuwe veren ontstaan die… jawel, bonte zijn. Dat wil zeggen, veren met zoompjes of gewoon een mix van bruin en zwart aan 1 veer. Dit suggereert dus dat die bonte veren kunnen duiden op een storing in het aanmaken van het pigment in de veren en dat ze volgend jaar net als bij (Nederlandse) bleke koolmezen weer een normaal verenkleed kunnen hebben. We noteren al deze kenmerken maar expliciet in de computer.

Foto: Merel met 'bonte' regeneraatveren.

Bij het vallen van de avond is er weer volop vertrek van merels en koperwieken, afwachten maar of er morgen weer aankomst zal plaatsvinden. Het rallengeluid draait weer gedurende de nachtelijke uren. Het heeft voor de dagwisseling nog niet tot vangsten mogen leiden, maar het is wel een heel geschikte heldere rallennacht.

Dagtotalen
Nieuw geringd / teruggevangen:
--------------------------------------
Goudhaantje 2 / 1
Heggenmus 1 / 0
Houtsnip 1 / 0
Koolmees 0 / 2
Koperwiek 1 / 0
Merel 31 / 10 (waarbij 1 ex. LONDON).
Gaai 1 / 0
Pimpel 4 / 3
Roodborst 6 / 3
Vink 2 / 1
Vuurgoudhaan 0 / 1
Waterral 23 / 1
Winterkoning 6 / 5
----------------------------------------------
Totaal 105 vogels gevangen waarvan 78 nieuw
geringd en 27 teruggevangen.