middagje snoeien seizen en vangen op de ringbaan.

Vanmorgen voor het NIOO aan het thuiswerken geweest en daarna naar de ringbaan gefietst om met het zomerse maai- en snoeiwerk te beginnen en vanzelfsprekend tevens een paar netten neer te zetten. Wat een rimboe kan er dan in een paar weken tijd ontstaan zeg. Er was haast geen doorkomen aan. Maar goed, wel weer prachtig om de rekkracht van de natuur te zien en te ervaren hoe snel diverse soorten planten en struiken hun kansen grijpen als je een aantal ongewenste bomen (sparren) wegzaagd. Verbluffend was vooral de opkomst van kardinaalsmuts en het herstel van voorheen wegkwijnende meidoornstruiken. Op het moment dat de eerste baantjes vrij warn heb ik in totaal 40 meter net gezet en daar een paar uurtjes mee gevangen. Dat was niet onverdienstelijk maar ik moet zeggen dat ik er meer van had verwacht gezien het heit dat het warm, droog en dus dorstig weer was. Ik had dus wel meer vogels bij de vijver voor de fotohut verwacht. Maar goed, het was dan ook niet echt volledige rust op de baan. Tijdens één van de rondjes zag ik naast de vijver een grote vlinder op het paadje zitten waarvan er nog niet direct een naam bij me te binnen schoot. Te groot voor een ijsvogelvlinder die hier ook wel voorkomt... dan kan het alleen maar een ... zijn.... en inderdaad, het bleek uiteindelijk om een vrouwelijk exemplaar van de grote weerschijnvlinder te zijn. Meteen Han ingeseind, maar die was niet in de gelegenheid om te komen. Kwqam voor hem ok wel goed uit want tuusen het ontdekken en pakken van mijn camera verstreek al voldoende tijd voor de vlinder om op het idee te komen om er maar eens vandoor te gaan. Geen foto dus, maar niet getreurd, de website freenatureimages biedt uitkomst om maar even te laten zien hoe mooi die soort is, ook al was het niet een echte weerschijnende man..

Foto: grote weerschijnvlinder-vrouw. Dan de vangsten: de terugvangsten bestaan uit een winterkoning uit de winter 2011/2012 en de mezen zijn allemaal als nestjong alhier geringd in het broedseizoen. soort, nieuw geringd / teruggevangen: ------------------------------------- Grote Bonte Specht 1 / - Zwartkop 10 / - Winterkoning 4 / 1 Glanskop 1 / 1 Heggenmus 2 / - Pimpelmees 2 / 1 Roodborst 1 / - Koolmees 6 / 9 Merel 3 / 1 Boomklever 1 / - -------------------------------------------- Totaal: 44 exemplaren, 10 soorten, 6:00 uren

Na de vierde, vijfde en zesde controleronde...

De vierde, vijfde en zesde controleronde van de nestkasten zit er inmiddels op. Waarom schrijf ik dit in godesnaam op deze manier? Awel... dit bericht stond al drie weken in conceptvorm klaar na de vierde controleronde. Het werk werd echter zo complex en tijdrovend dat het er simpelweg niet meer van kwam om het bericht te posten. wekelijkse controlerondes lopen, daarna uitkomstcontroles bij de koolmezen (aan de pimpels komen we wegens personeelsgebrek, crisis ja... niet eens toe, daarna dataverwerking en dan tegen 9 uur 's avonds naar de camping om eten te koken en vervolgens nog met de eigen gegevens van de NIVON nestkasten thuis aan de slag om daarna veel te laat het bed in te rollen (als ik dat haal). Kortom, het broedseizoen begint op zijn hoogtepunt te draaien. We hebben wel een heel merkwaardig en ronduit extreem te noemen seizoen zeg... Van warm in Maart met vogels die wild in het hoofd werden en vroeg begonnen te leggen naar koud in April en nu7 nat in Mei. De vogels wisten er geen raad mee en begonnen allereerst maar eens met het inlassen van legpauzes. Daarna werden weer eieren bijgelegd maar het bleef koud.. broedpauzes dus... en nu: broeden voordat je alle eieren hebt gelegd, de eerste eieren opgeven en opnieuw beginnen, of uit de kast gegooid worden door een bonte vliegenvanger... Nou ja, dan ga je toch gewoon naar de buren en zet je die toch uit hun huis.... en die gaan vervolgens weer naar hun buren en leggen daar snel een paar eieren bij hun legsel in... Kortom, om als nestkastcontroleur gek van te worden. We lopen en fietsen ons het leplazerus om door die ingelaste leg- en broedpauzes vertraagde kasten soms wel 6 dagen iedere dag opnieuw te bekijken... De eerste jongen zijn vrijwel allemaal zonder uitzondering doodgegaan van kou en honger. Hadden de ouders afgelopen paar jaar geleerd dat ze moesten vervroegen, krijg je een voorjaar als dit waarbij de bladeren aan de bomen maar niet willen groeien en er dus geen rupsen zijn als je kinderen hebt te voederen en er ook nog eens heel veel bomen zijn gekapt in je woonomgeving... Twee tegenvallers voor de mezen dus... Inmiddels is het weer weliswaar nog steeds niet opgeknapt maar begint het aantal rupsen toe te nemen. Ik hoop dat ik zo spoedig mogelijk weer een bericht kan posten, maar dat zal moeilijk worden gezien de lengte van de werkdagen al op 14 uur zit... tot snel !

Foto: koolmees broedend temidden van veren van korhoen-hen.

Foto: koolmees broedend temidden van gedode en als nestmateriaal verwerkte pimpel.

Foto: de eerste geboren jonge koolmezen, geboren op 18 April 2012, enkele dagen later dood door honger en koude.

Foto: Emerick met de eerste ringbare jonge merels in Raalte.

Foto: 2 jonge merels van 8 dagen oud en 1 onbevrucht ei.

De eerste twee weken van het nestkastenseizoen.

Op 26 Maart jongstleden ben ik op de Hoge Veluwe weer begonnen met mijn jaarlijkse nestkastcontroles voor het NIOO oftewel Nederlands instituut voor ecologie. Voor het eerst sinds 1955 was het raadzaam om al in Maart te beginnen, en dat bleek niet voor niets. Niet eerder heb ik eind Maart al in zoveel kasten nestmateriaal aangetroffen. Er zaten zelfs al nesten van koolmezen bij die al af waren en de eerste eieren van boomklever lagen er al bij de tweede controledag op 27 Maart. Het eerste koolmees-ei volgde een paar dagen later maar bleek te zijn gelegd op 28 Maart.


Foto: larixknoppen op 29 Maart 2012.


Foto: de vroegste koolmees-eieren op de Hoge Veluwe van 2012.

Er zijn wel de nodige veranderingen in ons onderzoeksterrein opgetreden. Zoals we vorig broedseizoen aan het aantal gemerkte bomen hadden gezien zou er veel gekapt gaan worden. Nou, dat is ook gebeurd ook! Het was de eerste dagen flink werken om met de fiets over de kapotgereden bospaden te komen, laat staan bij de nestkasten te komen. Op veel plekken ziet het bos eruit alsof er een bombardement heeft plaatsgevonden want de timberjack-machines strippen de bomen wel van takken maar voeren die niet af. Sommige kasten moesten letterlijk opgegraven worden uit heuvels van takken en een stukl of 10 waren vernield of lagen onder de boom ondanks het feit dat ik vorig jaar alle kasten die aan gemarkeerde bomen hingen verhangen had.


Foto: graven naar nestkasten...


Foto: gedund en dus voormalig sperwerterritorium.


Foto : waar is dat Meidoornstruweel? vorig jaar nog potentieel klauwierenterrein...

Kortom, het wordt dit jaar afwachten hoe de vogels hierop zullen reageren. De winteroverleving lijkt hoog te zijn (niet gek met zo'n uitstekend mastjaar met heel veel beukennootjes) maar aan voedselaanbod zal er dit voorjaar veel minder zijn, of het nu een goed of een slecht rupsenjaar wordt.

De eerste bosuilen

Na twee drukke weken waarin we op allerlei manieren met vogelwerk bezig zijn geweest was het vandaag weer eens tijd om grotere ringen aan te leggen. De eerste jonge bosuilen waren inmiddels groot genoeg om geringd te worden. We hebben op de Herikerberg 2 nesten kunnen ringen en hebben bij beide nesten de vrouwen kunnen vangen. Op de foto's beide vrouwen. beiden droegen reeds een ring uit het RAS-project en wel in het ene geval een ring uit 2007 en de andere een ring uit 2010. Let op de kleedverschillen die bij deze beide vrouwen vooral in de tekening van het masker sterk naar voren komen.
Beide nestjes hadden 4 jongen, net zoals de meeste iets latere legsels zonder uitzondering 3 of 4 eieren hebben. Dat is alweer jaren geleden dat we dergelijke legselgroottes hebben aangetroffen. Ook alle jongen waren goed op gewicht al had 1 legsel een nakomelingetje die iets in gewicht achterbleef. De tijd zal ons leren of dit jong tot uitvliegen komt of zal dienen als voer voor broers en zussen. Het gaat om het jong rechts op de groepsfoto.

Vangdag op De Bree en avondcontrole.

Afgelopen Zondag hebben we weer een wintervangdag kunnen houden op onze ringbaan. Voor deze vangdag kregen we gezelschap van Gerben Wiersma en Suzie Kuipers, beiden met bovengemiddelde belangstelling voor het ringen van vogels. Ondanks het feit dat de temperaturen de laatste 2 weken al weer iets boven het gemiddelde voor deze tijd van het jaar zitten vlogen er nog steeds genoeg mezen op de baan rond. We zitten inmiddels al wel zo kort voor het broedseizoen dat het merendeel echter eerst het territorium gaat zitten verdedigen en dus nog niet meteen in de eerste ronde op de baan verschijnt. Die eerste ronde langs de netten bleef dan ook beperkt tot een paar meesjes en 2 heggenmussen. Vanaf de tweede ronde liep het echter lekker door met de mezen. Vandaag was het wel opvallend dat we verhoudingsgewijs heel wat pimpeltjes vingen ten opzichte van de koolmezen. De merels waren na het opbouwen van de netten wederom vrijwel allemaal vertrokken maar we vingen toch nog 2 ongeringden. Ook vingen we weer 2 goudvinken, beide ongeringde mannen. Van die twee was 1 vogel opvallend rozerood gekleurd en wat forser van uiterlijk. Na alles aan de vogel te hebben gemeten hielden we het erop dat deze vogel wellicht net als de 2 exemplaren van vorig winter tot de ondersoort Coccinea zou kunnen horen. We zullen op de balgenstudiedag aan het eind van deze maand eens goed naar een kist met balgen van de goudvinken gaan kijken om te kijken wat daaruit te concluderden valt.
Veel overvliegende vogels zagen we vandaag niet, maar Suzie spotte wel 2 kraanvogels die recht over de baan kwamen vliegen. Voordat ze op de baan arriveerde had ze langs het Twentekanaal al een rode wouw gezien. Verder hoorde ik op de baan vanmiddag een keep roepen; dat was de eerste die ik hier dit winter opmerkte en da's voor hier opmerkelijk... Tegen 16:30 uur hebben we de netopstelling weer afgebroken omdat het begon te regenen.

Dagtotalen: nieuw geringd / teruggevangen:
-----------------------------------------
Grote Bonte Specht - / 3
Pimpelmees 21 / 37
Winterkoning 2 / 2
Koolmees 12 / 47
Heggenmus - / 4
Boomklever - / 2
Roodborst 1 / 4
Boomkruiper 2 / -
Merel 2 / -
Vink 5 / 1
Staartmees 1 / 2
Goudvink 2 / -
Glanskop - / 4
---------------------------------------------
Totaal: 154 exemplaren, 13 soorten, 9:45 uren

Vanavond hebben we (na vanmorgen eerst een met twee vogeltjes in de netten vies tegenvallende RINGmus-ochtend te hebben gehouden) een avondcontrole van de nestkasten van De Bree gehouden. Voor het eerst sinds jaren troffen we in de nestkasten louter reeds geringde vogels aan. We hebben hoogstens een zwik kleurringen aan kunnen leggen voor het RAS-project. Daar kunnen we het komende voorjaar bij de nestkastcontroles dus mooi gebruik van maken bij het identificeren van de ouders. In 2 van de nestkasten troffen we een muizenenst van bosmuizen aan en in 2 andere kasten al het eerste nestmateriaal van koolmezen. Het broedseizoen begint dus langzaam maar zeker op gang te komen. Van het paartje bosuilen dat hier in het bos zit liet zich vanavond alleen het vrouwtje horen, dat is in deze tijd juist meestal net andersom.
Vlak voor het verlaten van het bos klonken er in de verte enkele enorme dreunen waarna we in de hele omgeving de fazantenhanen hoorden alarmeren; daarmee wisten we dus meteen hoeveel er na het jachtseizoen weer zijn uitgezet. Overleven zonder hulp is er hier in deze omgeving voor die soort amper bij en vaak kun je de vogels opmerkelijk/verdacht dicht naderen.

Totalen avondcontrole (nieuw geringd / teruggevangen):
------------------------------------------------------
Pimpel 0 / 2
koolmees 0 / 47
Boomklever 0 / 4
------------------------------------------------------
Totaal 0 vogels geringd en 53 vogels teruggevangen.

Winterse steenuilen.

Gisteren en vandaag zijn we op pad geweest om steenuilen te ringen en aflezen in de nestkasten van de vogelwerkgroep in de gemeente Hof van Twente. We hadden Frits Punter bij ons, hij is inmiddels in opleiding als aspirant ringer voor de uilen in ons werkgebied. Steenuilen zijn in de tweede helft van Februari vaak aan te treffen in de nestkasten omdat ze in deze tijd van het jaar hun latere broedplek al opgezocht hebben. In sommige gevallen kun je zowel man als vrouw aantreffen, dat zijn de vogels die nog geen enkele aspiratie hebben om al aan een legsel te beginnen want dan zou het vrouwtje de man al niet meer in de kast toelaten. Gisteren zijn we bij 11 erven op bezoek geweest en troffen in 4 van de 11 kasten 1 steenuil aan en in 3 kasten zowel de man als de vrouw. Van die vogels waren er 3 reeds geringd, 1 als adulte vogel in 2011 en 2 als nestjong in 2011 in 1 nest, maar nu op 2 verschillende locaties in een andere kast op respectievelijk 1200 en 2000 meter hemelsbreed afstand van hun geboorteplaats. Twee vogels uit een nest van 3 nu terug is bepaald geen slecht resultaat voor die ouders.



Foto: steenuil 2e kalenderjaar, leeftijd te zien aan rond wit centrum in kopveren.

Onderweg stopten we tussen 2 erven nog even omdat we een grote groep grote vogels met trage vleugelslag over zagen vliegen. We zaten er al een beetje op te vlassen want het is er nu echt het geschikte weer en de geschikte tijd voor, het waren kraanvogels.... Een prachtige groep van 85 vogels die heel even aarzelden en aanzet maakten om te gaan landen, maar al snel werden ze ergens onrustig van en luid trompetterend vlogen ze weer verder in Westnoordwestelijke richting om bij de tweede keer tellen meer af te buigen naar het noorden. Daarmee werd het een nog mooiere middag.

Vanmiddag zijn we wederom op pad geweest, maar nu in een andere hoek van de gemeente, ten noorden en oosten van Goor. Vandaag hadden we minder succes, wellicht doordat het vandaag minder druilerig weer was en de temperatuur ook al wat hoger was. Van bosuilen ken ik dat gedrag wel, bij druilerig weer zitten die veel liever in hun holte dan bij het weer dat we vandaag hadden. Kortom, na bezoek van 9 adressen hadden we slechts 1 maal succes. Maar wel weer een geval met zowel de man als de vrouw in de kast. Ook in dit geval droeg de vrouw al een ring en deze steenuil was in dezelfde kast al als na 1e kalenderjaar geringde broedende vrouw geringd in 2010. Een inmiddels ervaren vrouw kunnen we wel stellen, met inmiddels in ieder geval 10 nazaten.




Foto's : steenuil-vrouw, > 2kj, links en steenuil-man, 2e kj, rechts.

Bij 1 adres reden we weg nadat we ook hier in een lege kast hadden gekeken, terloops keek ik vanuit de auto nog om de hoek naar de bosuilkast die hier ook hangt en zag iets in de opening zitten... een steenuil ! Ja hoor...
De meest verbazingwekkende ervaring deden we op bij het één na laatste adres, in die kast troffen we weliswaar wederom geen steenuil aan, maar wel 2 kakelverse eieren !!! Het uilennestmateriaal was aangevuld met laatste mosresten van een mezennest dat in het broedseizoen van 2011 in de kast had gezeten en in de kom lagen 2 hagelwitte eieren. Ze waren weliswaar nog wel koud maar echt niet van vorig broedseizoen. Naast de nestkom lagen ook nog 2 ruiveren van een steenuil, een adulte uil hebben we echter niet gezien. Nu vragen we ons dus heel sterk af of we hier met een wel heel erg vroege steenuil te maken hebben of een andere soort met eieren die met vorm en afmetingen wel heel erg dicht bij de eieren van een steenuil zit en daar komt in onze ogen eigenlijk alleen de Turkse tortel voor in aanmerking. Opmerkelijk daarbij is echter dat dat nou net een soort is die ten eerste (zover mij bekend) nooit in een zo donkere kast broedt, laat staan dat die soort door een invliegopening van 7 cm kan komen.... wie hier een ander idee bij krijgt of een andere soort kan verzinnen mag het ons zeggen. Wij gaan in ieder geval over 3 weken nog eens kijken. Als het een duif betreft dan zal deze tegen die tijd jongen moeten hebben, als het toch een steenuil is dan zal deze tegen die tijd kunnen broeden.


Foto: legsel van steenuil of....

Ook vandaag zagen we weer kraanvogels, een groepje van 6 recht over het bos waar we onze ringbaan hebben en een groepje van 11 vogels recht over de voormalige vuilstort het Rikkerink. Kortom, toch weer een geslaagde middag, al was de ringopbrengst wat tegenvallend.

Snoei en vergaderweekend Vlieland.

Afgelopen weekend op Vlieland geweest voor het jaarlijkse snoei- en vergaderweekend. De vinkenbaan heeft jaarlijks onderhoud nodig, door het extreme milieu waarin we het vangwerk verrichten heeft hout de eigenschap om onder je benen weg te rotten en hebben struiken de eigenschap om je in een jaar tijd over de oren te groeien. Daarom moeten we toch wel minimaal 1 keer per jaar buiten het ringseizoen aan de slag. Vrijdagmiddag pikte Holmer Vonk me op van het station in Zwolle en zijn we naar het Noorden des lands gereden. Onderweg stopten we waar dat mogelijk was op diverse plekken om dode vogels langs de weg te controleren op mogelijk aanwezige ringen, tevergeefs... Daarna zijn we naar Kornwerderzand gereden om te kijken hoeveel vogels de stevig koude winterperiode (die alweer achter ons ligt) niet overleefd hebben.
We vonden meerdere vogels waaropnder wulp, scholekster, eidereend, wilde eend, zeekoet en drieteenmeeuw. Één van de scholeksters hebben we kunnen verzamelen om op te sturen voor het kadaveronderzoek naar wintersterfte.


Foto: Dode Wulp-vrouw, broodmager.










Na Kornwerderzand zijn we nog even het poldergebied buiten Harlingen doorgereden en hebben daar tussen de duizenden ganzen nog een kolgans met halsring af kunnen lezen. Deze vogel bleek 1 keer vaker te zijn afgelezen, niet ver van de huidige locatie, maar de ringgegevens waren nog niet bekend.
's Avonds in Harlingen mederinger Peter van Horsen opgepikt en met een volle boot aangekomen op het eiland en daar door Gerrit Bochem opgepikt en nog lang bijgekletst in het huisje de Zwaluw.

Op de Zaterdag zijn we aan het werk geweest op de vinkenbaan, we hebben voornamelijk de struiken bijgesnoeid en zand gekruid in het modderige deel van één van de netsecties. Meer zand was er niet beschikbaar, dus daarna verder met snoeiwerk. Dat lukte prima en met 2 kettingzagen zijn we in 1 middagje de hele baan rondgeweest.











Na het snoeien op heb ik me op de strandovergang bij het schietkamp af laten zetten en ben over het strand naar de Zwaluw gelopen, al zoekend naar winterslachtoffers. Ik was nog niet zo lang op het strand of de eerste regen begon op het strand te kletteren, de wind had inmiddels ook aangehaald tot 7 bft dus dat resulteerde in een compleet portie zandstralen. Bij thuiskomst op de zwaluw kon ik m'n broek rechtop naast de kachel zetten....


Foto: strandzombie.









Op het korte stukje strand heb ik de volgende vogels dood gevonden:

eidereend 1 man adult
kleine mantelmeeuw 4 wv 3 juv
zilvermeeuw 5 wv 2 adult
zwarte zee-eend 1
zeekoet 2
Alk 3
papegaaiduiker 1
noordse stormvogel 1
houtsnip 2
drieteenmeeuw 1


Foto: zo eindig je dan als houtsnip als je niet tijdig vertrekt.







Foto: eidereend-man.









Zaterdagavond hielden we de traditionele jaarvergadering van de ringgroep, een naar ieders tevredenheid verlopen vergadering, al waren we wel flinke tijd onder de pannen en kon de voorzitter niet eerder sluiten dan om 01:00 uur in de nacht...
Op zondagochtend resteerde ons niet vele tijd meer voor andere zaken en hebben we het huisje opgeruimd. Toch hebben Holmer, Mark (Collier) en ik nog even gevogeld tussen het poldertje en de haven en zagen we als meest vermeldenswaardige vogels een groepje van 15 bontbekpleviertjes, 1 rouwkwikstaart, 1 rosse grutto, enkele paarse strandlopers en wist Holmer nog 4 gekleurringde scholeksters en 1 rotgans af te lezen.
Daarna zijn we met z'n allen met de boot van 11:45 u huiswaarts gekeerd. Onderweg in Friesland stopten we nog meerdere malen bij verkeersslachtoffers. Onvoorstelbaar hoeveel er vooral in Friesland was doodgereden in de afgelopen winterperiode. Vooral meerkoeten werden op tientallen plekken genoteerd met op 1 plek zelfs 13 dode vogels bij elkaar. Meerkoeten komen in dit soort weersomstandigheden vooral om in het verkeer als er zout is gestrooid en de eerste meter wegberm sneeuwvrij is geworden. Ze zoeken dan simpelweg de berm en vluchtstrook op met alle risico's van dien. Verder nog 2 dode buizerden genoteerd, 5 blauwe reigers, 1 kolgans en meerdere storm- en kokmeeuwen.