Broedpauzes

Zowel gisteren als vandaag viel het ons op dat er heel wat legsels onafgedekt waren, maar dat de eieren ook nog niet bebroed waren. De vogels hebben besloten om de timing toch nog een paar dagen te rekken en na 1 of 2 dagen legpauze (vooral op 16 en 17 April j.l.) nu ook nog een paar dagen te wachten met broeden; wat een strategen...
Vandaag wederom een aantal gierzwaluwen boven het bos, en nu ook de eerste 2 zingende fluiters.
We vinden vooral in de kasten met nesten van pimpels veel en veelsoortige veren. Zo zitten daar veren bij van bosuil, wilde eend, houtduif en postduif, houtsnip, havik, buizerd en sperwer bij, maar gisteren haalde een collega een veer uit één van de kasten waar ik de herkomst niet kan plaatsen. Hieronder een foto van de toch wel redelijk grote veer met een mooi contrast in het buitenste deel. Qua vorm lijkt het erop dat het om een flankveer gaat. Wie het weet mag het zeggen.

broeden en... de eerste jongen !

Afgelopen dagen zijn er duidelijk meer bonte vliegenvangermannen aangekomen en zijn er ook al een aantal vrouwen in de bossen aanwezig. Op de Hoge Veluwe tot op heden echter nog maar 1 kast waarin de nestbouw al vergevorderd is, om niet te zeggen zo goed als voltooid. Tot nu toe is er 1 mannetje dood in een mezennest aangetroffen die het onderspit heeft moeten delven tegenover een koolmees, en vandaag trof ik op de Buunderkamp een nog levende man op het nest van een pimpel aan. Het voorhoofd van de vogel was grotendeels gescalpeerd, de ogen zaten helemaal dicht en de snavel was totaal weggehakt door de pimpel. De onfortuinlijke bonte vlieg moet zo al langere tijd op het nest hebben gezeten want het bloed was al gestold en hij kon de bek (of wat er nog van over was) niet meer open krijgen. Ook waren van de linkervleugel bijna alle armpennen er uitgetrokken en door de pimpel al in het nest verwerkt. Tja, zo onbarmhartig is de natuur, alleen winnaars mogen reproduceren. Ik heb de bonte vlieg onvermijdelijk uit zijn lijden moeten verlossen.
Vorige week trof ik ook al zo’n vijandigheid in één van de kasten aan; ik hoorde het gekrijs van vechtende mezen, maar hoorde meteen ook dat het uit de eerstvolgende nestkast kwam die ik moest controleren. Voorzichtig opende ik het deksel en trof 2 vechtende pimpels die met de poten in elkaar verstrengeld zaten en met de snavels op elkaar inhakten. Ze waren zo intensief met elkaar bezig dat ze niet eens in de gaten hadden dat ik in de kast keek; op die manier kon ik gewoon in alle rust een foto van ze maken, wat een uniek moment.

De haviken in het bosvak waren vandaag ook weer flink aan het kekkeren en de sporen van een eerdere jachtbuit waren deze dagen in tientallen nestkasten te zien. Er had duidelijk kip op het menu gestaan. Gevolg is meteen dat naast de pimpels nu ook de koolmezen veren als nestmateriaal gaan gebruiken, hetgeen noodzaakt om extra alert te zijn op de grootte van de eieren. En dan heb je pimpels die bij kleine legsels grote eieren leggen en koolmezen die bij grote legsels kleine eieren leggen….. Op de Hoge Veluwe zijn inmiddels de eerste jongen al geboren. Tot nu toe in een legsel van een koolmees en bij een boomklever. Waar is de tijd gebleven dat de zwarte mezen het vroegst waren? De aantallen broedparen vallen in het licht van de strenge winter die we hebben gehad alleszins mee; 113 paren koolmezen, 90 paren pimpels, 17 paren boomklever en 3 paren zwarte mees hebben inmiddels eieren in de nesten liggen. Van de pimpel en koolmees zullen er nog wel een tiental legsels bijkomen, maar dan houdt het wel een keer op. Nog niet eens tegenvallend bij een bestand van 440 kasten.
Van de 4 nesten van zanglijsters en merels die ik tot nu toe tijdens de nestkastcontroles had gevonden is er nog maar 1 succesvol. Dat betreft een merel die vandaag 3 jongen van 4 dagen had en 1 jong van 3 dagen. Van de anderen is het legsel gepredeerd door wellicht gaaien; in 1 geval ligt het nest van een zanglijster op de grond, maar heeft het paartje besloten om meteen maar een nieuw nest te bouwen op exact dezelfde plek van het vorige. Dat zie je maar weinig gebeuren.; meestal wordt dan wel voor een veiliger veronderstelde plek gekozen.

De spechten zijn de afgelopen dagen ook ineens helemaal stil geworden; ook zij zullen inmiddels wel eieren hebben en vanaf dat moment worden ze heel wat heimelijker in hun anders zo luidruchtige gedrag.

En... gisteren zijn de eerste jonge boomklevers geboren, en vandaag ook bij het tweede broedsel. De bonte vliegenvangers zijn ook aan het bouwen van de nesten geslagen. Nadat ik afgelopen maandag het eerste nest trof dat bijna af was hadden we er vandaag maar liefst 7 in diezelfde fase waarbij in 3 gevallen over een legsel van een koolmees heengebouwd. Verder nog 1 dode bonte vliegenvanger die aan het kortste eind had getrokken in een gevecht om een nestkast met een koolmees en maar liefst 3 dode pimpels op hun nest waarvan er 2 gestorven waren aan legnood en 1 door een gevecht. Tja, dan is het maar afwachten wat er in de andere kasten de rest van deze week aangetroffen wordt. Bij het gebouw van de vrienden van de hoge veluwe zagen we een vink met nestmateriaal aan het sjouwen; ze wilde een nest bouwen op één van de uitstekende spanten van het gebouw. We constateerden bij nadere beschouwing dat dit tot nu toe niet echt succesvol was verlopen want er lag een hele hoop mos op de grond en slechts een heel klein plukje mos op de balk waar het allemaal moest gaan gebeuren. Na het slaan van een paar spijkers hopen we dat het vanaf nu succesvoller verloopt.

Broedseizoen... de hoogste tijd !!

Jaaa, de hoogste tijd om m'n weblog weer eens bij te werken. Het is allemaal leuk en aardig om een maand lang naar Afrika te reizen, maar er blijft dan wel heel wat werk liggen. In de afgelopen tijd moest er samen met Hanneke hard worden gewerkt aan de eindafronding en de officiële opening van de bomenroute op het landgoed Het Weldam bij Goor; hadden we te maken met de introductie en het leren werken met het nieuwe programma (GRIEL) voor het melden van de ringgegevens bij het vogeltrekstation; verder gewerkt aan het omvormen van de vogelringbaan naar een nieuwe ringplaats met jonge struiken in plaats van (te)hoge bomen, ben ik toch nog bezig geweest met het knotten van wilgen bij Goor, en hebben we de noodzakelijke voorbereidingen getroffen voor het broedseizoen dat inmiddels in volle gang is.
Vandaag ben ik op de Hoge Veluwe begonnen aan alweer de derde ronde langs de kasten. Inmiddels heb ik dit seizoen zo'n 1700 keer in een nestkast gekeken. De bezetting valt, ondanks de winter die sneeuwrijk was en langer duurde dan we de laatste 13 jaar gewend waren, nog niet eens tegen. Op de Veluwe is ongeveer 2/3 van de kasten inmiddels al bezet en zijn er al enkele paartjes koolmezen en de meeste boomklevers aan het broeden. Wederom is de boomklever duidelijk met de timing aan het vervroegen en is voor het 2e jaar op rij de vroegst broedende soort in onze nestkasten, zowel op de Veluwe als bij de vogelwerkgroep Goor. Op de Hoge Veluwe valt op dat er verhoudingsgewijs veel boomkleverlegsels met 9 eieren zijn. Een tweede opvallende verandering van deze soort in de laatste paar jaren.
Het is op de Hoge Veluwe weer een uitgesproken kruisbekkenjaar; iedere dag hoor en zie je er meermalen exemplaren van overvliegen. Twee weken geleden zag ik op amper 50 meter van de caravan een mannetje kruisbek een uitgevlogen en al goed vliegvaardig jong voeren. Vandaag meldde mijn Spaanse collega in het park dat hij ook zo'n tafereel had gezien maar dat daarbij de tak waarop beide vogels zaten was afgebroken en de vogels pardoes een eind naar beneden vielen eer ze door hadden wat er gaande was. In ons werkgebied in de Hof van Twente hebben we tot nu toe in de 5 nestkasten voor grote gele kwikstaarten nog slechts 1 broedgeval, hoewel er wel 2 verse nesten zitten die echter mysterieus leeg blijven.
De bosuilen hebben in een aantal regio's in het land een goed seizoen wegens een hoog aanbod van muizen, maar daar merken we in de Hof van Twente niet echt iets van; we treffen tot nu toe vergelijkbare aantallen broedparen met vergelijkbare aantallen eieren en jongen ten opzichte van de laatste paar seizoenen. De meeste legsels hebben 3 eieren of jongen en de grootste groep daarvan is nu ongeveer 2 weken oud. In niet één van de bezette kasten troffen we muizen of resten ervan aan, maar louter vogelveren van soorten variërend van merel en zanglijster tot gaai, kauw, turkse tortel en zelfs houtduif. Morgen zal ik maar eens een aantal foto's van de bosuilen plaatsen...

Vijfde verslag zwaluwen ringen in Zambia.

Maandag 1 Februari 2010: Kabwe; tuinvangen en shoppen.
Vanmorgen de zwaluwen van gisteravond gemeten en gewogen. Daarvoor hadden we de netten in de tuin van Donald en Debbie al opengeschoven. De vangsten vielen echter flink tegen. Wellicht omdat het een zwaar bewolkte en winderige dag bleek te zijn geworden. Donald verklaarde het later tot een vreselijke koude en miezerige dag…. ‘Kom eens een half jaar naar Nederland’ vertelde ik hem, ‘en je weet weer hoe rijk je hier met het weer bent’.
‘Weet je meteen waarom ik niet in Engeland ben gebleven na mijn opleiding’.
Gedurende de gehele ochtend hebben we in de tuin slechts 1 vogel gevangen, een redfaced mousebird. Dus hebben we al voor het middaguur de netten gesloten en opgeruimd. En zijn we op pad gegaan om op de ochtend-vanglocatie een nieuw baantje te maken op de plek waarvan we de indruk hadden dat er meer vogels zaten. We besloten om via de lange route te rijden en onderweg nog wat te vogelen. Bij de duikers tussen de grote en de kleine dambo zagen we een wire-tailed swallow op de betonnen rand zitten en zonder dat we het hoefden uit te spreken stopten we en pakten we de spullen achter uit de auto om een netje voor de duiker te zetten. Al voordat dat net strak stond hing er al één van de zwaluwen in en even later ook een tweede. Het ging om een paartje dat toch nog weer een nieuw nest (met ongeveer dezelfde gesloten vorm als onze huiszwaluw) onder de duiker had gemaakt. We hebben de ringlijst dus nog weer met een nieuwe soort kunnen uitbreiden. Bij de duiker en in de omgeving zagen we onder andere ook nog een long crested snake-eagle, een hamerkop (kwam uit de duiker vliegen waar geen net stond) en nog een Afrikaanse roodborsttapuit. Bij de grote dam wederom vrijwel niets, maar nog wel een grijze wouw, 2 oeverlopers en een kleine zilverreiger, waarschijnlijk de vogel die door de aanwezigheid van de vissende locals helemaal aan mensen gewend is geraakt en heel goed benaderbaar is.
Na de lunch (heerlijke kaas-tomaat-tosties) hebben we de auto volgeladen met statiegeldkratten en zijn we richting Kabwe gereden om boodschappen bij te gaan halen. Ook de huishoudster, Florence ging mee want zij wilde ook wat boodschappen halen op de lokale markt in de stad. Ze stapte in haar beste kleren achter in de auto en ging zich vervolgens nog volledig zitten poederen alsof ze naar een heel belangrijke bijeenkomst ging. Ach ja, waarom zou het hier ook niet belangrijk zijn om er goed uit te zien, op Zondag doen ze er ook hun uiterste best voor, ook al hebben ze vrijwel niets. Het was weer stervensdruk bij de shoprite, drukkend warm en dan stond er ook nog midden in al die drukte een schilder het plafond te witten…. De spetters zaten al boven op de artikelen die op de hoogste plank stonden uitgestald. Was ik blij dat er een plastic hoes over de koffer zat die ik nodig moest kopen om alle extra ringspullen mee naar Nederland te kunnen nemen… Nadat we een flink volle kar in de auto hadden geladen en Florence ook terugkwam van de markt reden we in een auto die stevig naar Whiskas rook terug naar Mafundzalo ranch; Florence had een grote zak met gedroogde vis gekocht…..
Het avondvangen heeft vandaag geen doorgang kunnen vinden want nog voordat we Kabwe uitreden was het begonnen met stevige regen en daarvan hadden we ’s avonds nog steeds de resten…

Totalen tuinvangen ( 33 mtr net) en incidentele vangst:
-------------------------------------------------------
Red-faced mousebird 1
Wire-tailed swallow 2
-------------------------------------------------------
Totaal 3 nieuw geringde vogels en geen terugvangsten.

Dinsdag 2 Februari 2010 ; Kabwe, ochtendvangst en zwemvangen….
Ik had er gisteravond nog weinig fiducie in, (het regende om half één vannacht nog pijpenstelen) maar we zijn om iets over 5 uur vanochtend op pad gegaan voor de laatste ochtend-vangsessie. Het was vanzelfsprekend weer het nodige geharrewar met het uitzoeken welk net waar moest staan, maar alles kwam in orde. Naast de nieuwe sectie hebben we ook een extra net gezet naast de kwelplek waar ik bij 2 vorige vangochtenden zo veel vogels zag wegvliegen nadat ze er gebaad en gedronken hadden. Dat had nog wel wat voeten in aarde (of liever gezegd modder) want er moesten nog eerst wat takken boven het net weggehaald worden. Gelukkig waren onze assistenten ook al op tijd aanwezig en Jackson klom blootsvoets via het prikkeldraad als een aapje de boom in om de takken uit te scheuren. De jongens twijfelden wel even of ze hier durfden te helpen want ze vertelden dat er op deze plek een slang zat. Helaas zou later blijken dat deze actie weinig zinvol was want we vingen in dit net deze ochtend helemaal niets; waarschijnlijk omdat het overal nog nat genoeg was na de regen van vannacht en er dus bij de vogels geen behoefte aan een drinkplek was. De vangsten vielen in z’n geheel ook wel een beetje tegen, hoewel we wel mooi weer 2 nieuwe soorten hebben gevangen, een spotvogel en een fawn-breasted waxbill die hier aan de zuidgrens van zijn verspreidingsgebied zit. Ook vingen we ineens 3 grasmussen waarvan er 1 al een ring van minimaal vorig winter droeg; een aan z’n overwinteringsplek plaatstrouwe vogel dus. Omdat we aan het eind van het project zitten hebben we niet alle ringmaten meer op voorraad zodat de aantallen vogels die we ongeringd moeten laten gaan helaas aan het toenemen is.
Tot tweemaal toe moesten we de jongens naar achteren sturen om de netten in de gaten te houden want uitgerekend vanochtend moesten de koeien door de dambo worden gedreven om tussen onze netten door naar het dippingstation te worden gedreven om daar weer een insecticide-behandeling te ondergaan. Om 10:15 uur begon het lichtjes te regenen en omdat de vangsten op dat moment toch al tegenvielen hebben we de netten maar opgeruimd en zijn we teruggereden naar de ranch.

Totalen ochtendvangen:
----------------------
Common waxbill 1
Fawn-breasted waxbill 1
Yellow bishop (yellow-rumped widow) 2
Brown-hooded kingfisher 1
Malachite kingfisher 3 (ongeringd los)
Black-eyed bulbul 8 (ongeringd los)
Variable sunbird 2
Collared sunbird 1
Spotvogel 1
Grasmus 2 + 1 eigen terugvangst
Noordse nachtegaal 0 + 1 eigen terugvangst
Yellow-breasted apalis 0 + 1 eigen terugvangst
Tawny-flanked prinia 0 + 1 eigen terugvangst
Green-winged pytilia (melba finch) 1 + 1 eigen terugvangst
Long-billed crombec 1
---------------------------------------------------------------
Totaal 13 nieuw geringd, 4 eigen terugvangsten en 11 vogels ongeringd losgelaten.

’s Middags ben ik aan het invoeren van de ringgegevens van de afgelopen dagen begonnen en ben daarna nog even een stukje gaan wandelen. Dat lukt je hier haast niet zonder dat je de aandacht trekt van de honden en dus liep ik door het bos met 3 Labradors bij me. Dat kan ook wel handig zijn als je door de bush moet struinen want, jachthonden als het zijn, zien zij een slang eerder dan ik. Onderweg pestten ze op die manier uit de kant van één van de paden een nachtzwaluw op die daar zat te slapen. Het was een grote soort met een wat langere staart en de witte vlakken in de vleugel ontbraken, waarschijnlijk een fiery-necked nightjar, maar het kan net zo goed een vrouwtje van een andere soort zijn geweest; die beesten zijn zo complex hier…. In het bos nog meerdere duivensoorten gezien waarvan de emerald spotted wood dove wel de meest algemene was, maar de red-eyed dove ook goed vertegenwoordigd was. Ook nog een african oriole gezien en langs de bosrand meerdere fork-tailed drongo’s. Verderop liet zich nog een Scharlow’s turaco horen. Terugkomend uit het bos zag ik over het valleitje heen dat er wel heel dreigende wolkenpartijen aan zaten te komen; het hing donkerblauw in de verte. We zijn toch maar wel alvast op pad gegaan naar de zwaluwvangplek. Het zal toch niet gebeuren dat onze laatste vangavond niet door kan gaan….? We gokken er op om toch maar wel 2 netten op te zetten en precies op het moment dat we dat gedaan hebben vallen de eerste druppels… en zoals dat hier in Afrika gaat, langzaamaan gaat het harder regenen en binnen een minuut of zo sta je onder een douche. Zo nu ook. De eerste zwaluwen vallen ook meteen al in, die willen ook graag zitten in plaats van vliegen. We halen de vogels die in de netten belanden er meteen uit en besluiten om bij de netten te blijven. Peter loopt nog eve3n terug naar de auto om paraplu’s te halen zodat de spullen op de oever in ieder geval droog kunnen blijven. Met deze werkwijze kunnen we toch nog een twintigtal vogels verzamelen en kan Peter er zelfs nog een paar uit de lucht vissen door de netstok op het juiste moment omhoog te steken. Ondertussen hebben we natuurlijk geen droge draad meer aan het lijf. Als we na het vroegtijdig afbreken van de netten terug aan de kant komen staan onze assistenten daar lekker droog onder de paraplu’s…. gelukkig hebben ze wel hun best gedaan om de spullen en de vogels droog te houden. We laden alle spullen in de auto, spreiden de bouwzeilen over de zitbanken en rijden doorweekt naar de ranch terug. De zwaluwen worden overgeladen in droge bunnen met toiletpapier om het vocht op te nemen. Een uur later, als we weer heerlijk hebben getafeld zijn ze al droog genoeg om te ringen en wegen. Daarna plof ik neer op m’n bed en wordt om 05:00 uur wakker met m’n kleren aan… Wat een afsluiter van deze ringvakantie.

Totalen avondvangst:
----------------------------
Boerenzwaluw 21
Rietzanger 1
----------------------------------------------
Totaal 22 nieuw geringd en geen terugvangsten.

Woensdag 3 Februari 2010: van Kabwe naar Lusaka... of toch niet?
Om 7 uur begonnen we met het meten en wegen van de zwaluwen van gisteravond. Het heeft de gehele nacht geregend en dat deed het vanmorgen nog steeds. De zwaluwen werden meteen na het loslaten dus alweer met regen gconfronteerd. Na het afronden van deze laatste ringhandelingen van deze reis zijn we begonnen met het pakken van de bagage voor ons vertrek. Dat werd nog een hele puzzel want we hebben er per slot van rekening netten en ringspullen bijgekregen die ook mee moeten. Dus wordt het voor ieder een tas extra. uiteindelijk kunnen we om 13:30 uur vertrekken; het is dan inmiddels even droog maar de wegen hebben nog volop water in beide sporen staan. Als we Kabwe gepasseerd zijn merken we plotseling dat de auto wel heel erg begint te trillen. We stoppen maar even om te kijken of we een lekke band hebben. Dat blijkt niet het geval en we proberen het weer een stukje verder. Maar het trillen neemt toe en het lijkt ons verstandiger om toch even wat uitgebreider te kijken. Wat we dan zien als we rond de auto lopen is pure horror.... het rechterachterwiel blijkt nog maar met 2 bouten vast te zitten en we kijken tegen 4 afgebroken bouten aan waarvan de doppen zijn verdwenen. Later blijkt dat 1 van de 2 resterende bouten ook al gebroken is maar nog net in de spoed zit.... Jeeeezus, we realiseren ons ineens dat we door het oog van de naald zijn gegaan. We zetten de krik onder de auto en ik draai de bouten opnieuw aan. Gelukkig krijg ik de tweede ook weer vast en we proberen langzaam verder te rijden. Dat gaat maar voor ongeveer 1 kilometer en we stoppen opnieuw om de bouten weer aan te draaien. Dat herhalen we een paar maal maar al snel komen we tot de conclusie dat dat niet gaat werken en in gedachten zien we ons vliegtuig al vertrekken.....
we stoppen bij een vrachtwagen die half omgevallen in de berm ligt; die chauffeur is dus nog minder fortuinlijker dan wij zijn. We vragen waar we ongeveer zitten en bellen de autoverhuurder om naar een oplossing te zoeken. die komt al snel tot de conclusie dat we absoluut niet verder kunnen rijden maar kan nu geen mannetje naar ons toesturen om ons te bergen. Dus bel ik maar even met Donald. Hij regelt in korte tijd dat zijn Indiase buurman, Mahesh naar ons toekomt want die is onderweg van Lusaka naar Kabwe. Ondertussen barsten wij van de honger want we hebben alleen ontbeten en nog geen lunch gehad. Dat wordt dus een blik koude bonen in tomatensaus en een blik tonijn in olie in de berm van de great north road tussen gras van bijna 2meter hoog. En dat letterlijk schuilend in de schaduw van een groot bord dat ons aan de ene zijde welkom heet in Chibombe en ons aan de andere zijde een veilige reis wenst.... hoe treffend !
Mahesh arriveert na ongeveer een uur en komt ook al snel tot de conclusie dat onze situatie uitzichtsloos is; destemeer omdat de garages in Kabwe inmiddels gesloten zullen zijn, laat staan dat zij nieuwe bouten voor een Nissan Patrol op voorraad hebben. Hij kent een boer in de omgeving van waar we staan en we rijden in wandeltempo naar dat erf. Dat halen we op 30 mter afstand van het woonhuis want met een knal springt één van de 2 laatste bouten eruit en kunnen we geen meter meer verder. We halen onze bagage uit de auto, zetten hem op slot en rijden in de pick-uptruck van Mahesh naar Kabwe. En zo zit ik tussen een berg koffers, een lading planten en jonge boompjes en een medewerker van Mahesh achterin het bakkie zoals we deze weken al vele locals van het vervoer gebruik hebben zien maken... Na een rit van bijna een uur waarin ik aan m'n achterwerk duizend hobbels en kuilen heb gevoeld en 937 haren van m'n hoofd ben kwijtgeraakt komen we bij de Burtons aan. Vannacht worden we door Donald naar Kabwe gebracht alwaar we over kunnen stappen in de auto van een kennis die met dezelfde vlucht als ons naar London moet. Zo blijkt maar weer hoe je in een land als Zambia op je kennissen en vrienden aangewezen bent...
Voor het laatst zitten we deze avond op de veranda dan toch nog te genieten van een Afrikaanse avond met sjirpende cicaden, roepende boomkikkertjes en nachtzwaluwen en realiseren we ons maar al te goed hoe waardevol deze avond is geworden....

Oh ja, onderweg vanuit het bakkie toch nog 2 nieuwe soorten gezien, een Europese boomvalk en een afrikaanse raaf (net iets groter dan de pied crow, een hogere snavel en een kleinere witte vlek op de mantel) die tussen een groep van ongeveer 20 pied crows wegvloog van het kadaver van een doodgereden hond.

Donderdag 4 Februari 2010: naar huis....
Om 04:15 loopt de wekker af en tikt Donald op de slaapkamerdeur. Het is tijd om de laatste spullen in te pakken en te vertrekken. Donald heeft ondertussen in de keuken al een heerlijke kop koffie voor ons klaarstaan. Om 04:45 uur vertrekken we richting Kabwe alwaar we zullen overstappen voor de laatste rit naar het vliegveld.
Het heeft deze nacht flink geregend en het druppelt nog steeds na. Toch zien we op de zandwegen tot aan de hoofdweg 2 uilen en 3 nachtzwaluwen opvliegen. Van die nachtzwaluwen tikt er één net iets tegen de dakrand van de auto. Gelukkig net niet te hard en de vogel zal er volgens mij geen schade aan overhouden. De dames die ons naar het vliegveld brengen weten een binnendoorweggetje. Dat is natuurlijk niet de beste weg van Zambia en dus stuiteren en glibberen we over een dirtroad waar de organisatoren van Parijs-Dakar van zullen smullen. Een paar keer passeren we een lage brug of duiker waar het overvloedige regenwater over de brug heenspoelt, zoveel water is er kennelijk gevallen. Ondertussen zijn er al veel mensen lopend onderweg naar hun werk of school; ze wapenen zich tegen de passerende auto's door hun paraplu's laag te houden in de richting van de auto, niet altijd met evenveel succes.... we arriveren mooi op tijd op het vliegveld en ook onze laatste officiële handelingen in Zambia verlopen vlotjes. en dus vliegen we even later met behoorlijk gemengde gevoelens het land uit richting het koude Europa. Het is ondertussen maar even afwachten hoe het nu verder verloopt met het bergen van de auto die nog op een zandweg staat.... we wachten af.

Vierde verslag zwaluwen ringen in Zambia.

Dinsdag 26Januari 2010: ochtendrondje Zambeef in Chisamba en avondvangen.
Omdat we gisteravond dus niet gevangen hebben was er vandaag de mogelijkheid om uit te slapen want er hoefden immers geen zwaluwen meer weggeringd te worden. Om 08 uur lag ik echter al te zweten op bed en ben dus toch maar opgestaan. Peter was op dat moment al weer een tijdje actief en had de ball-chattri al weer uitgezet in de hoek van de camping. Bij de piggery is vannacht weer geslacht; het gegil van de varkens was weer niet van de lucht, vanmorgen reed er weer een open vrachtwagen met daarin een stuk of 20 bungelende karkassen van varkens naar de butchery aan de andere kant van het erf. De kippen gaan er rennend achteraan om meteen te pikken in de druppels bloed die er uit de wagen lopen.
Door de snel oplopende temperatuur hingen er ineens ook een tiental gieren samen met een twintigtal marabou’s boven de camping. Omdat ze lang op dezelfde plek bleven hangen waren de kleedkenmerken mooi te onderscheiden. Het ging om jonge vogels van de white-backed vulture en minimaal 2 adulte vogels en een groepje kapgieren oftewel hooded vultures. Mooi en imposant om te zien.
We zijn na het ontbijt het Zambeef-terrein opgereden en hebben nog weer wat gevogeld, o.a. bij de dam. Het waterpeil blijft onveranderd laag al is het slikrandje langs de oever verder teruggebracht tot ongeveer 1 meter breed. Er zaten weer veel soorten vogels en ditmaal zagen we er ook weer een groepje skimmers. Aan de overkant van het meer zat een african fish eagle in de grote boom over het meer uit te kijken. Op de oever zaten tussen de oeverlopers, bosruiters, kemphanen en steltkluten ook nog enkele groenpootruiters, een paar three banded plovers en ook 2 common ringed plovers. Aan de oeverkant ook een duidelijk steeds groter wordende groep blacksmith’s lapwings waarvan de jongen inmiddels volgroeid zijn maar nog goed te onderscheiden zijn. Bij de kleine dam is het nog steeds kommer en kwel met de vogels, er zitten hoogstens een paar Jacana’s en in het Afrikaanse riet horen we een stuk of wat black crakes. Toch staat er aan de overkant van het meertje wel een heel mooie Goliath heron. Als we na het rondje vogelen weer terugkomen op de camping blijkt de temperatuur al te zijn opgelopen naar 36 graden in de schaduw. Het is dan nog maar half twaalf in de ochtend; dat belooft nog wat…
In de middaguren hebben we dus hoofdzakelijk zitten internetten op het terras in de tuin van Fringilla. We hadden ons eigen internetcafé gemaakt door één van de tafels te verslepen naar de oude niet meer in gebruik zijnde braaikeuken. Daar zat immers het dichtstbijzijnde stopcontact zodat we niet hoefden te haasten voordat de accu’s leeg waren. En zo zaten we heerlijk met een pilsje naast de laptop te lezen hoe koud het met een gevoelstemperatuur van -12 graden onder nul daar wel niet was. Met de 36 graden van hier daarbij opgeteld kom je op een verschil van 48 graden… Bennie staat dus nog wat te wachten als ie overmorgen thuiskomt.
Omdat Peter toch nog wel heel graag de bonte ijsvogel als nieuwe handsoort wil hebben besluiten we om deze avond anders te gaan organiseren. We zetten een lang grofmazig net op bij de rij weidepalen die bij het huis van Theo het meer inlopen en waar we vaak bonte ijsvogels en een giant kingfisher zien. Het ondiepe water heeft hier inmiddels een temperatuur aangenomen die behoorlijk boven de 30 graden moet liggen want het voelt aan je benen alsof je in een teiltje met afwaswater bent gaan staan. Onder je voeten voel je af en toe vlokreeftjes wegschieten en als je een tijdje stilstaat beginnen er kleine visjes aan je benen te sabbelen. We hangen het geluid aan één van de palen en trekken ons terug. We zijn nog niet aan de kant of de eerste ijsvogel meldt zich al. Luid kwetterend reageert hij op het geluid en gaat recht erboven staan bidden. We laten Peter achter en Bennie en ik gaan het nog maar een keer weer proberen bij de zwaluwen. We treffen een vergelijkbare situatie; veel wevers en widows maar slechts een stuk of 10 zwaluwen waarvan we er uiteindelijk 5 vangen. Aan het begin van het wachten kwam er nog wel heel mooi laag over het gras scherend een Gabar Goshawk langs. In de schemer arriveerden weer 2 grijze wouwen die zich in het Afrikaanse riet lieten zakken om te slapen. Tijdens het wachten hebben we regelmatig wevers en widows uit het net moeten halen want het bleef er mee vol lopen. Op een gegeven moment keek ik voor ik terug wilde lopen nog even naar het eind van de netsectie of Bennie al klaar was met uithalen en draaide mij meteen daarna weer om. In die twee of drie seconden tijd hingen er ineens 15 widows in het net dat ik nog maar net helemaal leeg voor mij zag staan…..
Na het opruimen van de spullen zijn we naar Peter gereden. Onderweg zat er een marsh owl op het weggetje langs het meer en we zagen verderop op de dam nog een kleine nachtzwaluw. Afgaand op de grootte zou het een swamp nightjar, een square-tailed nightjar of een rufous-cheeked nightjar kunnen zijn. Het is heel moeilijk te zeggen want je ziet er gewoonweg niet voldoende kenmerken voor. Peter was wildenthousiast toen we hem ontmoetten aan de waterkant. De opzet van de actie was geslaagd, hij had een bonte ijsvogel gevangen ! En ook bijna een giant kingfisher…… die was net vanaf de verkeerde kant naar het net komen vliegen en was naast het net op één van de palen gaan zitten. Dat was dus een tegenvallertje, maar er kwam wel wat voor terug…. Ver in de schemer was er een groepje african skimmers langs komen vliegen en daarvan was er toch één wel in het net gekukeld. Wat een magnifieke vogel om die eens een keer van zo dichtbij te kunnen zien… De ondersnavel is letterlijk gewoon een mes; niet alleen lang doorlopend voorbij de bovensnavel maar ook nog eens heel dun als een mes en met langsgroefjes die voor een optimale stroomlijn door het water zorgt. Ze vliegen immers als zwaluwen laag over het water scherend met deze verlengde ondersnavel als een scheermes uitgevouwen door de bovenste laag van het water, daarmee razendsnel oppikkend wat er voor hun bekkie komt. Als derde vogel zat er nog een oeverloper in het net, een soort die we weliswaar al wel regelmatig hadden gezien, maar die nog niet op de ringlijst stond. Tijdens het uithalen van de skimmer die er als laatste ingevlogen was begonnen de grotere vissen ook in het ondiepe water te verschijnen en merkte je er af en toe één snel wegschieten door het troebele water. En precies boven de waterlijn werden we lekgestoken door de daar massaal rondhangende muggen…. M’n benen stonden in brand alsof ik door een veld brandnetels was gelopen.
Op de terugweg zagen we zowel de nachtzwaluw als de uil nogmaals, maar liep er tevens zomaar ineens een serval op de weg. Wouw !!!! wat een grote kat is dat… de schofthoogte (zeg je dat zo bij een katachtige?) moet toch zeker wel zo’n 60 cm zijn. Heel mooi hebben we het dier in zijn volle glorie kunnen zien met de korte gebandeerde staart en lange spitse oren. Hij maakte nog niet eens zo heel veel haast om weg te komen en huppelde mooi over het zandweggetje om een eindje verderop te verdwijnen in het groen van het braakliggende voormalige maisveld. Bennie vertelt dat het net als de cheeta een heel snelle katachtige is en dat er al een keer is vastgesteld dat een serval 8 duiven uit 1 groepje had weten te vangen…. Wat een enerverende avond heb je dan zomaar ineens weer….

totalen avondvangen (48 + 18 mtr net):
--------------------------------------
boerenzwaluw 5
oeverzwaluw
rietzanger
red-headed quelea
red-billed quelea
african skimmer 1
oeverloper 1
bonte ijsvogel 1
-------------------------------------------------
Totaal nieuw geringde vogels en .. terugvangsten.

Woensdag 27 Januari 2010: Chisamba, Fringilla farm.
De laatste volle dag voor Bennie. Na het wegringen en fotograferen van de vogels van gisteravond hebben we nog één keer een rondje over het Zambeefterrein gemaakt. Ditmaal zaten er twee fish eagles op en rond het meer en zagen we tussen de vele watervogels een groepje van 6 black Egrets gezamenlijk jagen volgens hun paraplumethode waarbij ze een stukje rennen om vervolgens met hun gespreide vleugels een paraplu te maken en de visjes te vangen die daaronder in de schaduw gaan zitten. Ook kwam er nog weer een nieuwe soort op de lijst; vlak naast ons zat in een dode struik een white-browed coucal te roepen. We hadden de Senegal coucal al wel op de lijst staan, maar deze nog niet. Ik heb vanuit de auto nog een paar mooie beeldvullende foto’s kunnen maken. Nadat we het Zambeef terrein weer hadden verlaten hebben we nog even weer een brood gehaald in het krottenwijkje buiten het terrein. Er werd daar net verse melk bezorgd. Op een pick-upwagentje stonden 2 grote kunstof tanks waaruit met een dikke slang waarop een afgezaagde pet-fles was vastgetaped de melk werd overgeheveld in grote plastic tonnen waarvan door het smeer heen nog net te zien was dat ze oorspronkelijk blauw van kleur waren geweest. De melk klotste er aan alle kanten overheen, maar dat deerde niemand.
Het was net als gisteren al weer vroeg op de dag warm. Om 10:45 uur gaf de thermometer 37 graden aan. Rond het middaguur resulteerde dat uiteindelijk in een onweersbui die langzaam maar zeker was komen opzetten. Dus zijn we maar even wat slaap gaan inhalen om vervolgens wakker te worden na een temperatuursval van meer dan 10 graden… maar het is wel lekker fris nu. De auto is inmiddels van binnen helemaal schoongemaakt door Edwin die er veel moeite mee heeft dat we hem gaan verlaten en het helemaal moeilijk vindt dat Bennie zeer waarschijnlijk ook niet meer terugkomt. En zo gaat het de hele dag door met mensen die we, en Bennie in het bijzonder, hier hebben leren kennen. Zo komt ’s avonds één van de medewerksters, Esperanzia, bij ons aan tafel en vertelt dat ze een vervelende dag heeft…. Haar vader van 59 heeft al 2 maal een hartaanval gehad, heeft diabetes (nieuwe volksziekte met al die suikerconsumptie hier) en is vandaag opnieuw in elkaar gezakt en opgenomen in het ziekenhuis. Haar eigen man is 2 jaar geleden verongelukt, ze moet zelf 2 kinderen van 7 en 11 jaar oud verzorgen en de operatie van haar vader kost 10 miljoen Kwacha…. Heel vervelend, en verhalen die helaas iedereen hier kan vertellen omdat iedereen het hier overkomt of meemaakt. Geen verzekeringsstelsel en al helemaal geen goed functionerend zorgstelsel. Na afloop van het laatste avondbuffet in Fringilla met gefrituurde Kapenta pakken we nog snel
even de spullen bij elkaar en zetten de wekker op 05:15 uur. Morgen vertrekken we vroeg naar Lusaka en het vliegveld om Bennie weg te brengen.

Donderdag 28 januari 2010; van Chisamba naar Livingstone.
Om 05:15 uur loopt de wekker af; Peter is dan al ongeveer anderhalf uur aan het rondbenen door het huisje en is ook al onder de douche geweest. We hebben de resterende spullen ingepakt en zijn vertrokken richting vliegveld. Tenminste, pas nadat we de auto met medehulp van de bewaker hadden aangeduwd want de accu was dus weer leeg. We hadden gisteravond tijdens het eten één van de deuren niet goed afgesloten en het binnenlampje had in de tussenliggende tijd voldoende stroom uit de accu genomen dat deze nu niet meer wilde pakken. Dat leverde dus even een flinke verzuchting van Bennie op…. Je zult het net zien, moet je naar het vliegveld… Gelukkig pakte de motor meteen en waren we toch nog mooi op tijd weg. De rit verliep voorspoedig en nadat Bennie het antwoord kreeg dat het toestel van British airways gisteravond wel was geland hebben we afscheid genomen en zijn Peter en ik doorgereden; wij hebben nog een week voor de boeg nadat Bennie er bijna 3 maanden op heeft zitten. We sluiten eerst na een paar kilometer achteraan in de file die veroorzaakt wordt doordat vrijwel alle verkeer dat de stad Lusaka in wil via 1 rotonde de stad binnenkomt.
We zijn eerst naar winkelcentrum Arcades gereden om geld bij te pinnen of te wisselen. De meeste ATM’s werkten hier (nog) niet en de banken en wisselkantoren waren allemaal nog gesloten tot 08:30 uur Dus eerst maar even een kop Cappuchino op het terras bij het internetcafé. Daarna hebben we kunnen wisselen en hebben we meteen de bezinetank volgegooid. We hebben de reservesleutel bij Limohire afgegeven zodat we volgende week de auto op het parkeerterrein van het vliegveld kunnen achterlaten waarna de auto door iemand van Limohire kan worden opgehaald. Er stonden deze ochtend heel wat politiecontroles en bij de vijfde, vlak bij Kafue, werden we staande gehouden en naar de kant van de weg geloodst.
Na het bekende uiterst vriendelijke ‘goodday to you sir, how are you, I’m fine thank you, how are you’ kreeg Peter te horen dat hij een overtreding had begaan en dat hij uiterst gevaarlijk had gereden. Hij had ingehaald op een plek waar dat verboden was, maar er werd niet gezegd waar en wanneer. Hij moest even uit de auto stappen en meekomen naar hun dienstauto om af te rekenen. Daar stonden nog 3 andere agenten waarvan één dame. Uiteindelijk kreeg hij te horen dat de boete 200.000 Kwacha was, maar dat de boete 400.000 Kwacha was als de agent er één op papier uitschreef….. Dikker kon het er niet bovenop liggen dat het geld in eigen zak zou verdwijnen…. Maar goed, Peter kiest natuurlijk voor die 200.000 om van alle gedonder af te zijn. En zo vervolgen wij even later toch wel een beetje verbijsterd onze reis. Voorbij de stad Mazabuka, bekend om de teelt van suikerriet begint het te regenen en onweren uit de donkere wolken die we al tientallen kilometers voor ons uit hadden zien hangen. We reden vervolgens ongeveer anderhalf uur in de regen voordat we het gebied hadden ingehaald en we de scherpe rand ervan voor ons zagen liggen en er vervolgens onderdoor reden. Vooral de laatste 10 minuten regende het enorm hard en zag je haast geen hand meer voor ogen op de weg voor je. Op 48 kilometer voor Livingstone troffen we de eerste wegomlegging omdat de Chinezen tot hier genaderd waren met het opknappen van het tracé. En dus hobbelden we net als vorig jaar weer over lange stukken dirtroad met vele potholes die ook nog eens een keer tot de rand vol stonden met water waardoor je niet kon zien hoe diep ze waren. Het laatste stuk naar Livingstone was weer de gewone oude weg, en dus nu asfalt met tientallen potholes. We hadden vaak vrachtwagens voor ons rijden die tientallen liters chocolademelkkleurig water op onze voorruit smeten. Maar goed, aan het eind van de middag reden we Livingstone binnen en schreven we ons in bij de Decha-lodge waar we vorig jaar ook enkele nachten verbleven.

Vrijdag 29 Januari 2010: Livingstone, victoria falls en Mosi-oa-tunya NP.
Vanmorgen wakker geworden van de warmte en toen bleek het nog maar half zeven te zijn. We hebben op het terrasje voor het appartement zitten ontbijten en zijn daarna direct op pad gegaan om eerst te proberen geld te pinnen bij één van de banken in de stad. Dat werd dus niet één poging bij één bank, maar wel een stuk of tien banken. Ondertussen werden we al constant belaagd door souvenirverkopers die ons opgepoetste koperen armbanden en ‘echt Livingstone-zilver’ wilden aansmeren. Niet één bank accepteerde de pinpassen met Maestro-logo en dus moesten we maar eerst onverrichter zake verder. We zijn naar het Nationale park Mosi-oa-Tunya gereden alwaar we na betaling van 227.000 Kwacha en 5 minuten wachten op het invullen van de bon naar binnen mochten. Meteen na de ingang stonden er al een paar grote afdrukken van olifantenpoten in de berm en lag er een kruiwagenlading aan stront op de weg. Al snel daarna viel mijn oog op een grote roofvogel boven in één van de palmbomen langs de weg. Het bleek een adulte Gymnogene te zijn, in het grijze kleed. Er vlogen hoog in de lucht ook een tiental gieren, (white-backed en hooded) enkele marabou’s en één martial eagle. Op het moment dat we langs de rivier net naar een stel lelplevieren stonden te kijken hoorden we een briezend geluid vanaf de rivier; er zwom een groepje nijlpaarden amper 30 meter uit de oever. Aan de overkant van de rivier zagen we op een dode tak tegen de oever aan een white-cheeked bee-eater; later op de dag zouden er nog tientallen van volgen. Al rijdend langs de rivier zagen we op rij nieuwe vogelsoorten die we deze reis nog niet eerder hadden gezien, daarbij o.a. de crested barbet. Aan het eind van het pad langs de rivier was een picknickplaats ingericht waar we even pauzeerden. Ook hier midden in de rivier een groep nijlpaarden maar ditmaal met een groep van zeker 10 ossenpikkers erop. Wat een mooi gezicht om die vogels te zien rondhuppelen op de koppen van de giganten waarbij ze snel oversprongen op een ander op het moment dat een nijlpaard weer kopje onder ging. Een eind stroomopwaarts zag ik een grote vogel de stroomversnelling induiken; het bleek een african finfoot te zijn. Prachtig ! Op het moment dat ik Peter met de telescoop achter mij verwachtte keek ik ineens tegen een grote man met een kalashnikov aan. Hij ging even een emmer water halen uit de rivier en het geweer bleef daarbij, hoe onhandig het ook was, over de schouder.
Het schijnt dus echt wel verstandig te zijn…. Even later kwam er achter ons langs een blanke man aanwandelen die begeleid werd door 4 parkwachten met geweren; die zal fors betaald hebben voor het arrangement waarvan hij dacht dat het verstandig was….. of zijn wij nou zo gevaarlijk bezig geweest om zomaar ongewapend rond te sjouwen in het park? De entreepapieren vertelden er niks over. Maar ja, daar kijken we sowieso al niet van op.
Op één van de nieuw aangelegde betonnen bruggen over een stroomgeul zagen we een grote mestkever met een dikke ronde keutel van zo’n 7 cm aan het rollen. Voordat Peter of ik de fotocamera in de aanslag hadden rolde de kever de keutel richting een afvoergat in de brugvloer en viel hij door het gat met keutel en al 4 meter naar beneden alsof het een doelbewuste actie van hem was. Hole in one !!!! Beneden zat hij echter wel met een probleem, want de keutel was zo hard op de grond gekomen dat hij was geplet en niet meer wilde rollen. Ik vroeg Peter nog of hij hem even weer rond wilde maken maar om onduidelijke redenen bedankte hij daar voor.
De zon brandde inmiddels onbarmhartig op het landschap en dat benadeelde de mogelijkheden voor fotograferen al wel enorm. Het waarnemen van diverse soorten vogels en zoogdieren als gnoe (blue-wildebeest), giraffe (een heel lichtgekleurde ondersoort), Impala’s en waterbok-antilopes, zebra, wrattenzwijn en waterbuffel had er echter niet onder te lijden al was wel merkbaar dat de dieren allemaal de schaduw probeerden op te zoeken. We zagen (en hoorden) hoe een grote groep waterbuffels zich een weg baande door een laaggelegen moerassig deel van het park. Je hoorde van grote afstand hoe ze moesten ploeteren om door het dichtbegroeide water te komen. Om half vier verlieten we tevreden het park en zijn doorgereden naar de Victoria falls. De enorme watersluiers van het donderende geraas van de waterval zorgde voor een aangename verkoeling. Het regende er weer van beneden naar boven en geen draad aan je lijf bleef er droog onder. En zo zagen we tientallen mensen zich doorweekt een weg banen door de sluiers van water en over het glibberige paadje langs de kloof. Wat een imposant en indrukwekkend natuurfenomeen is het toch. Aan de overkant van de kloof zagen we af en toe één van de vele grote vrachtwagens met koperblokken uit de mijnen over de boogbrug Zimbabwe inrijden, terwijl er af en toe iemand van de brug afsprong. Aan een elastiek wel te verstaan…. Wat een gekkenwerk blijft dat toch. Er vlogen ook weer regelmatig helicopters en ultralights door de kloof om toeristen op een luxe manier het natuurfenomeen te laten zien. Eerder deze week hoorden we al van één van de medewerkers van de ZOS dat er door deze activiteiten al 2 broedseizoenen geen broedgevallen van de endemische en zeldzame Taita-valk waren vastgesteld. De valken broeden normaliter op de steile kliffen van de kloof. We zagen nog wel veel roodvleugelspreeuwen vliegen die aan de bovenkant van de waterval met nestmateriaal aan het slepen waren dat ze precies van het randje waar het water ruim 100 meter naar beneden stort weghaalden. De rivier voerde met grote regelmaat waterhyacinthen aan die volgens mij het geraas naar beneden echt niet overleven. Ze moeten compleet tot puree gestampt worden als ze door de watermassa’s tegen de rotsen gesmeten worden. Na afloop bezoeken we het zeer eenvoudige bezoekerscentrum van de falls nog even alwaar op en knullige maar wel duidelijke wijze de geschiedenis van de falls en het historisch invloedrijke bezoek van ontdekkingsreiziger Livingstone beschreven wordt. Om 18 uur zijn we weer terug op de lodge alwaar we met een blikje Mosi aangenaam afkoelen na weer een zeer warme maar wel indrukwekkende dag.
Daarbij genieten we nog even van een prachtig naderend onweer dat het valleitje achter de lodge met toenemende frequentie vol in het licht zet. Een goed uur daarna begint het te regenen en dat slaat zo hard op het dak van het appartement dat ik Peter niet eens meer kan horen slapen….

Zaterdag 30 Januari 2010: van Livingstone naar Kabwe.
Om 06:30 uur opgestaan; Peter heeft dan al bijna al z’n spullen gepakt, is onder de douche geweest en heeft de koffie al bijna klaar… we hebben van een lekker ontbijtje met gortdroog brood en mierzoete jam genoten en hebben de auto volgepakt om ons te gaan verplaatsen naar Kabwe om bij de Burton’s de laatste dagen door te brengen; als we dat tenminste in één dag kunnen halen. In de struiken bij de parkeerplaats horen we nog een fitis roepen, die zijn hier dit seizoen veel minder algemeen dan vorig jaar, we hebben er ditmaal zelfs nog niet eens één kunnen ringen…
We zijn Livingstone nog niet eens uit of worden al aangehouden bij een politiecontrole. Nee hè… niet weer !!! De agente (of is het een militair, je ziet zoveel soorten uniformen in dit soort landen…) vraagt ditmaal om de verzekeringspapieren van de auto. Poeh… waar moeten die dan wel niet liggen. Ik zoek tussen oude wegenkaarten, landkaarten, kopieën van checklists en snoepjespapiertjes maar kan niks vinden dat er op lijkt. Ja, toch een papiertje! Ik geef het via Peter aan de agente en die kijkt Peter aan met een blik van: ‘neem je mij nu in de maling?’ Het blijkt de rekening van de butagasfles te zijn…. Uiteindelijk vinden we toch twee verzekeringspapieren die achter de zonneklep zitten, maar deze blijken al te zijn verlopen in 2007. Het gezicht van de agente wordt steeds humeuriger… ik stel voor dat we even bellen met de verhuurder van de auto; Hans vertelt meteen dat het in Zambia niet verplicht is om de verzekeringspapieren in de auto te hebben. Ik laat de agente met Hans spreken en na wat heetgebakerd heen en weer gepraat geeft ze het toestel terug en mogen we toch verder rijden na beloofd te hebben dat we een kopie van de geldige verzekeringspapieren bij de verhuurder gaan halen. Ja hoor, duh….
Omdat het vannacht tot vlak na het ochtendgloren heeft doorgeregend is het eerste deel van de weg over een afstand van 48 km tot het plaatsje Zimba een glibberbaan met watergevulde potholes en modderkuilen geworden. Op sommige stukken zit er ook nog wat asfalt tussen. Na dat slechte stuk schiet het rijden lekker op, het is de eerste uren ook nog bewolkt weer dus dat valt ook mee. We komen onderweg ook weer van alles tegen, van vrouwen met stukken boomstam van 30 cm diameter of stapels manden of jerrycans op het hoofd tot mannen met grote vrachten houtskoolzakken of jerrycans met water op de fiets of zelfs een geit die plat onder een stuk touw op de bagagedrager van de fiets is vastgesjord en zich hevig verzet; om nog maar te zwijgen over de vele levende kippen waar men mee langs de weg loopt of die door verkopers hoog in de lucht worden gehouden als ze ons aan zien komen rijden. Ook wordt er regelmatig een verse (nou ja….) vis opgehouden, en soms passeren we een gehucht waar ineens iedereen geiten heeft geslacht en de karkassen met gespreide poten aan een rek pal langs de weg heeft gehangen. Tja, voor de partij voor de dieren is hier nog veel te bereiken…..
We zien een aanhanger van een vrachtwagen op de kop in de berm liggen die er op de heenweg ook al lag maar waarbij zich nu een stel locals met provisorische hutjes heeft gevestigd in de hoop dat ze een graantje kunnen meepikken als iemand het voertuig en inhoud komt bergen. Getuige de andere autowrakken die je soms ziet liggen zou het maar zo kunnen zijn dat dat nooit gaat gebeuren.
In Mazabuka stoppen we om geld op te nemen want zowaar zien we hier een Stanbicbank die als enige de mogelijkheid heeft om met een maestro-pinpas geld op te nemen uit een ATM.
Aan het eind van de middag wordt het rondom de dorpen op de smalle vluchtstrook duidelijk drukker met wandelaars en fietsers die onderweg terug naar huis zijn. Je scheert met 100-120 km/u rakelings langs ze heen en voor ons Europeanen is het extra moeilijk in te schatten hoe ver je van ze af zit omdat je aan de andere kant van de weg rijdt dan je gewend bent en ook nog eens een keer in een veel grotere en bredere 4-wheeldrive rijdt. Aan het eind van de middag bereiken we Lusaka en raken daar even de weg kwijt omdat ik in de waan was dat het winkelcentrum Arcades aan de weg naar Kabwe zou liggen. Gelukkig worden we desgevraagd, weliswaar via een binnendoorweggetje door een sloppenwijk, door een stel mannen achterop een open vrachtwagen naar de juiste boulevard gewezen en kunnen we nog wt laatste boodschappen voor Debbie halen en kan Peter nog weer een stel kaarten kopen en postten. We zijn er nog niet aangekomen of er breekt een daverend onweer los. In korte tijd staan de niet-overdekte delen van het winkelcentrum blank en lopen alle voor Zambiaanse begrippen highclass-mensen zich na de bui een plekje onder de smalle overkapping te verwerven, bang als ze zijn om hun schoenen nat te krijgen. Wat een contrast als je realiseert dat men om de hoek blootsvoets of op afgetrapte schoenen door de blubber en huisvuil loopt. Je voelt jezelf dan ook meteen enorm decadent; vooral als je een can met bakolie koopt waarvoor je het equivalent van 4 gemiddelde Zambiaanse dagsalarissen neertelt. We redden het niet om voor het donker bij de Burtons te zijn en moeten het laatste deel dus in het donker rijden. Geen pretje dus, want je ziet haast geen hand voor ogen en er blijven onveranderd veel mensen op de vluchtstrook lopen of fietsen op onverlichte vehikels. Het tegemoetkomende verkeer heeft meestal 1 zwakke lamp en 1 heel fel schijnende lamp en seint dan ook nog eens naar ons omdat onze lampen ook niet goed afgesteld staan… We kruipen dus verder en verder door de invallende avond. In de stad Kabwe is het niet veel beter want de Afrikaanse steden blinken nou ook niet echt uit in straatverlichting. Alles verloopt echter goed en een tiental minuten rijden na de stad weet Peter zomaar ineens de juiste smalle inrit tussen het metershoge gras te vinden die ons via de kilometerslange zandweg naar de boerderij brengt. Onderweg zien we twee uilen in het schijnsel van de lampen en 3 nachtzwaluwen springen op van het weggetje. Vlak voor de boerderij loopt er ineens een konijn voor ons uit; we wisten beide nog niet eens dat die hier voorkwamen…. Uiteindelijk verschijnen we hondsmoe maar voldaan bij de boerderij alwaar Peter tegen Donald verteld dat we 480 kilometer hadden gereden maar dat hij twijfelde aan de nauwkeurigheid van de teller. Waarop Donald zegt: ‘are you kidding ! It’s about 800 kilometers from here to Livingstone....’.
We installeren ons weer op de gastenkamer en een half uur later nodigt Debbie ons uit om aan te schuiven aan een lekkere Chinese wokschotel waarna we al snel uitgeput de kleine bedjes induiken…

Zondag 31 Januari 2010; Kabwe, uitrustdagje met tuinvangsten.
05:30 uur: ‘Henri, zullen we even een paar netjes zetten?‘ klinkt de stem van Peter ergens verweg in de hoeken van mijn hersenpan… waar haalt ie de energie vandaan na zo’n dag als gisteren… Afijn, we hebben het vandaag rustig aan gedaan met weer 3 netjes die we in de moestuin en de siertuin hebben opgezet. Daarin in de 1e ronde al meteen 4 yellow white-eyes. In de volgende ronde 2 nieuwe soorten voor deze reis, de yellow-fronted tinkerbird en 2 exemplaren van de red-backed mannikin, een verwant van de bronze mannikin die hier veel talrijker is. Verder vangen we deze morgen nog weer een paar sunbirds, onder andere voor het eerst een juveniele man van de later prachtig uitkleurende western violet-backed sunbird, die sunbirdsoort waar fotocamera’s gek van worden… Het is al snel weer een warme dag aan het worden en na het middaguur is het snel gedaan met de vangsten in de tuin. We sluiten de netten dan ook maar weer. Peter is vandaag behoorlijk wat rust aan het inhalen, niet zo gek na die rit van gisteren.

Totalen tuinvangen (33 mtr net) :
---------------------------------
African yellow white-eye 4
Amethyst sunbird 2
Variable sunbird 1
Western violet-backed sunbird 1
Red-backed mannikin 2
Bronze mannikin 5
Peters’s twinspot 1 + 1 eigen terugvangst
Yellow-fronted tinkerbird 1
Brown firefinch 1
Black-eyed bulbul 0 + 1 eigen terugvangst
---------------------------------------------------
Totaal : 18 nieuw geringd en 2 eigen terugvangsten.

Om 17:30 uur vertrekken we richting zwaluwvangplek. Nog voor we de compound bereiken staat Jackson ons al verbaasd kijkend op te wachten. Hij had duidelijk niet meer op ons gerekend. Als we uitleggen dat Bennie inmiddels naar Holland terug is vraagt hij meteen of hij in de laarzen van Bennie mag lopen. Dat doen we nog maar even niet dus want de volgende vraag zal ongetwijfeld zijn of hij ze mag houden. We zetten veiligheidshalve maar 2 netten van 12 meter elk op, maar het aantal zwaluwen dat komt opdagen nadat we alles klaar hebben staan valt tegen. Er hangen regelmatig kleine groepjes boven de netten maar die vliegen na een paar rondjes door naar een andere plek ongeveer 50 meter verderop. Die plek is door de opnieuw verhoogde waterstand voor ons onbereikbaar. Tijdens het wachten zien we weer hele groepen koereigers mooi laag over het riet voorbij komen en vliegen er weer een stuk of 5 hadada-ibissen luid klagerig roepend rond boven het water. Ook komen er weer een stuk of 5 pied Kingfishers/bonte ijsvogels voorbij en later in de schemer weer een giant kingfisher/reuzenijsvogel. De uiteindelijke vangst van zwaluwen valt tegen en we halen voor de adulte vogels de steekproef zelfs nog niet eens. Wel zit er nog weer een zestal rietzangers in het net en kunnen we ons nog heerlijk vermaken met een stuk of 15 village-weavers in de netten. Ondertussen zit er weer een dreigend onweer in de verte maar dat schuift aan ons voorbij. Het was op deze manier een heerlijke rustdag op een plek waar we ons weer enorm welkom weten.

Totalen avondvangen ( 24 mtr net):
----------------------------------
Boerenzwaluw 19
Oeverzwaluw 1
Rietzanger 6
-----------------------------------------------------
Totaal 26 vogels nieuw geringd en geen terugvangsten.

Derde verslag boerenzwaluwproject in Zambia.

Zaterdag 23 Januari 2010: van Kabwe naar Chisamba.
Het was vanmorgen bij het opstaan meteen al dreigend in de lucht en op het moment dat we goed en wel aan de zwaluwen begonnen regende het al. Net bij aanvang van de regen zat er ineens een vogel op de ball-chattri die Peter ditmaal dichter bij de electric-fence om het erf had geplaatst. Er zaten pied crows in de buurt van de val en dus denk je bij het zien van een zwart met witte vogel op de val al snel dat het één van die vogels is die gevangen is. Voor Peter zijn kennelijk Afrikaanse bonte kraaien minder interessant want hij loopt rustiger naar de val dan ik hem dat ooit eerder heb zien doen. Als hij een tijdje later terugkomt zit er alsnog een grote grijns op zijn gezicht. ‘ Weer een nieuwe handsoort ’ is zijn eerste antwoord op de vraag welke vogel hij gevangen heeft. Het blijkt toch een roofvogel te zijn geweest…… er zit een zwart met witte sperwerachtige in de bewaarzak en het blijkt te gaan om een Gabar Goshawk in de zwarte morph. Wat een opmerkelijke kleurstelling is dat en wat een mooie vogel. De bijeneter van gisteravond moet eerst nog geringd worden, en dat blijkt geen sinecure te zijn. Net als bij ijsvogels hebben bijeneters heel korte pootjes en blijkt er ook een speciale maat ringen voor te zijn die we niet hebben. We vinden hier een oplossing voor door met een vijl een stukje van de grotere ringmaat af te vijlen. De ringcentrale van SAFRING heeft hier absoluut geen moeite mee weet Bennie te vertellen, als de vogel er maar geen ongemak van kan ondervinden mag je gerust voor een andere ringmaat kiezen. We wachten nog een tijdje of het droog wordt maar het mot er toch van komen, we moeten gaan. Afscheid van de Burtons in de regen dus, en wel op een moment dat hun verjaardagsfeestje in het water begint te vallen. In Kabwe gaan we eerst nog even een paar boodschappen bijhalen en gooien we de tank nog weer vol. Voor 350.000 Kwacha kunnen we weer een paar dagen rijden. Bij de supermarkt zijn de jongens die daar met tientallen rondlopen meteen weer enorm onder de indruk van de klompen van Peter; ze lachen zich rot en in korte tijd komen ze van alle kanten kijken wat er aan de hand is. Het is onbegrijpelijk voor ze dat je kunt lopen op schoenen van hout. In Kabwe was het overigens droog en leek het er op dat het ook vrijwel niet geregend had. Bij de spoorwegovergang in Kabwe bevindt zich een politiebureau en daar zijn ze op het idee gekomen om midden in de stad een roadblock op te werpen. Er worden zelfs auto’s van de weg gehaald die helemaal uitgepakt moeten worden. Bennie wordt slechts naar het rijbewijs gevraagd en krijgt als opmerking dat hij een Zambiaans rijbewijs moet gaan halen. Verbazing alom natuurlijk, want hij heeft toch een internationaal rijbewijs? Jawel, maar als je langer dan 3 maand in Zambia verblijft moet je een nieuwe halen… Bennie blij dat hij vlak voor het verstrijken van die periode vertrokken is….
De reis naar Chisamba verloopt vlotjes en voorspoedig, onderweg geen oponthoud en slechts 1 verongelukte vrachtwagen; deze heeft met een lading oliedrums op de kop gelegen en de lading staat alweer bij elkaar in de berm. Vanzelfsprekend is er wel weer een oilspill bij komen kijken, maar dat wordt hier opgelost met de methode “zand erover”.
Bij aankomst op Fringilla farm halen we de sleutels van de chalets en trekken weer in in dezelfde huisjes van de eerste periode. Op bed ligt weer netjes een nieuw stukje zeep op de handdoeken, ditmaal de variant met stukjes perzik en geslagen room; je zou er zo je tanden inzetten… Peter duikt meteen het bed in want die is nu aan de beurt om ziek te worden.
Hij voelt zich sinds gisteravond al niet helemaal lekker en heeft precies dezelfde klachten die ik een paar dagen geleden had. Hij blijft dan ook achter als Bennie en ik naar Zambeef gaan voor het avondvangen. Ik zie ‘smiddags op de campsite nog weer twee nieuwe soorten in één van de bomen zitten, een Levaillant’s african Cuckoo en een scarlet chested sunbird, vanzelfsprekend een man want anders had ik hem niet herkend.
Een bewaker van Fringilla komt op mij aflopen en is geïnteresseerd in wat ik aan het doen ben. Hij begrijpt ook totaal niet wat ik met die verrekijker doe en waarom ik in die 2 glazen kijk. Ik leg het hem uit en laat hem er ook doorheen kijken om hem zelf te laten zien dat je alles dan 10 keer groter en dichterbij ziet. Hij valt om van verbazing en lacht zich slap van het plezier dat hij er aan beleefd. Hij kijkt richten de mensen die voor één van de andere huisjes zit en schrikt zich een hoedje op het moment dat er oogcontact is…. Dat wil hij ook wel hebben zo’n ding…. Onvermijdelijk komt de vraag hoeveel zo’n kijker kost: ik dus even snel aan het omrekenen in Kwacha’s… ‘it will cost you 15 million Kwacha’s sir’ ! Zijn ogen worden drie keer zo groot en rollen haast uit zijn hoofd. Opnieuw begint hij het uit te schreeuwen van het lachen. Ik vertel hem dat je er ook een auto van kunt kopen, waarop zijn antwoord is: ‘I think it’s better to buy a car sir…’
Peter blijft tijdens het avondvangen toch maar liever thuis en dus vertrekken Bennie en ik naar Zambeef. De netten staan lekker vlot en het wachten kan beginnen. Er vliegt weer van alles over en voorbij, maar op zwaluwen is het lang wachten. Tegen 18:30 uur zijn er ineens een stuk of 5 en ze vliegen enkele rondjes boven de netten. Daar blijft het echter bij zodat we kunnen concluderen dat de slaapplaats zich kennelijk (nog) niet heeft hersteld. We sluiten de avond af met de constatering dat we een stuk of wat zakjes met rietzangers en een paar wevers en widows hebben en maar 1 bewaarbun met daarin zegge en schrijven 6 boerenzwaluwen….

In het restaurant treffen we de Nederlandse managementtrainer nog weer voordat hij morgen naar Nederland terugvliegt. Hij vraagt of we al verbeteringen in de bediening en dergelijke merken en dat is inderdaad een feit, er straalt meer betrokkenheid en belangstelling uit van het personeel. Ik denk echter dat het van grote invloed is dat er hier geen systeem van prestatieloon heerst, niemand zal daardoor extra zijn best gaan en willen doen en de middelmaat wordt dan denk ik al snel weer de norm. Ik zie in het restaurant aan het dessertbuffet vlak naast ons zich nog wel iets leuks voltrekken: een Zambiaan schept lekker wat dessert op z’n bordje, pakt daarna de koffiekan die er ook bij staat en schenkt zich een lekkere scheut koffie over zijn dessert heen. Tja, hij zal wel gedacht hebben dat het één of andere zoete saus was of hij weet niet beter en denkt dat dit de gewoonte is… Onderweg terug naar de camping merken we dat de maan al weer flink aan het wassen is; je kunt je al weer goed oriënteren op het licht van de maan. In het schijnsel ervan zien we op de zandweg een stuk of drie van die grote huisjesslakken met huisjes van een cm of 7 rondkruipen; die zijn in ieder geval blij met wat nieuwe neerslag.

Totalen avondvangst (45 mtr net) :
----------------------------------
Boerenzwaluw 6
Red-billed quelea 6
Red-headed quelea 2
Red-shouldered widow 1
Rietzanger 5
Afrikaanse kleine karekiet 2
Red-collared widow 1
Golden bishop 1
----------------------------------
Totaal : 28 nieuw geringde vogels.

Zondag 24 Januari 2010: Chisamba, ZOS watervogeltelling. Watervogeltelling???
Het wegringen van de vogels van gisteravond was ditmaal natuurlijk een koud kunstje. Daarna hebben we snel ontbeten en zijn Bennie en ik naar Fringilla gelopen om daar de mensen van de ZOS te ontmoeten die vandaag een watervogeltelling gaan houden op het Zambeefterrein. Dat dachten we tenminste… Er was weer eens miscommunicatie geweest waardoor de tellers vorige week Zondag hier op de parkeerplaats stonden in plaats van vandaag. Dus hadden ze besloten om de telling dan maar meteen uit te voeren en de dag van vandaag maar om te zetten naar een excursie. En dus kwam de parkeerplaats vanochtend volgereden met grote terreinwagens met een 25-tal leden van de ZOS van diverse pluimage. Daarbij overwegend blanken, en overwegend mensen op leeftijd. En weer veel mensen met hun roots in Zuid-Afrika of Zimbabwe. En zo vertrok een hele stoet van een stuk of 13 terreinwagens richting Zambeef. De wachten bij het hek wisten even niet hoe ze het hadden… Na wat onduidelijkheid bleek dat men ging parkeren in de boomgaard bij Theo aan het grote meer. Daar wandelden we de dam op en hebben we als eerste locatie het meer uitgekozen. Daar zaten op de bekende plek weer een vijftal pied Kingfishers en een giant kingfisher. Verder vloog er tot 3 maal toe een african fish-eagle met daarbij in ieder geval ook 1 jong.
Even later passeerde er ook nog een bateleur, daarmee de eerste nieuwe soort voor de dag Even later volgden nog de green wood hoopoe en zag ik ook nog een fitis in de struiken zitten. De eerste die we nu pas zien; we hebben er zelfs niet één bij de Burtons gevangen terwijl ze er vorig jaar best wel redelijk talrijk zaten.
We hebben nog op 2 andere plaatsen staan kijken maar dat leverde voor Bennie en mij slechts het bekende pakket aan soorten op. De groep genoot echter zichtbaar en kon de ochtend afsluiten met in totaal toch 86 soorten op de lijst. Het was inmiddels erg warm geworden; het begon vanochtend meteen met een onbewolkte hemel en dus liep het al snel op.
De thermometer moet vanmiddag waarden van 35+ graden celcius bereikt hebben. Dus werd het weer zaak om het vanmiddag erg rustig aan te doen. Peter was inmiddels weer flink opgeknapt en is vanavond weer gewoon meegeweest naar de zwaluwenvangst. Dat werd betreffende de boerenzwaluwen toch weer een teleurstelling. Vooral omdat we gehoopt hadden dat er nieuwe aankomst zou zijn geweest omdat we tijdens de excursie toch wel heel wat zwaluwen zagen rondvliegen. We hadden op een gegeven ogenblik een groep van ongeveer 50 tot 70 zwaluwen boven de netten hangen, maar die waren ineens weer spoorslags verdwenen. Toch was er sprake van verbetering… we eindigden met 7 in plaats van 6 boerenzwaluwen… Het buffet in het restaurant serveerde vanavond weer rupsen. Gelukkig was er nog genoeg als alternatief en dus werd er toch maar gekozen voor parelhoen in bruine bonen. Bennie heeft de nieuwe gasoven-fired pizza’s geprobeerd en dat beviel hem uitstekend. Het was weer behoorlijk rustig in het restaurant en het personeel was al snel met andere dingen bezig nadat de manager met een grote schaal dessert het restaurant had verlaten. In de open keuken zagen we van buitenaf dat ze op de computer een spelletje spider solitaire zaten te spelen. ….

Totalen avondvangst (45 mtr net) :
----------------------------------
Boerenzwaluw 7
Oeverzwaluw 2
Rietzanger 1 + 1 eigen terugvangst.
Orange-breasted zebra waxbill 3
Red billed quelea 2
Red bishop 1
------------------------------------------------------
Totaal 16 vogels nieuw geringd en 1 eigen terugvangst.

Maandag 25 Januari 2010: ochtendvangst in Chisamba en daarna naar Lusaka.
Peter is inmiddels weer helemaal opgeknapt en liep vannacht al regelmatig door de chalet te spoken. Om 4 uur zat hij al met kleren aan achter de computer, hij dacht dat het al later was… We zijn om iets over 5 vertrokken om te gaan ochtendvangen. Bij aankomst begon zich al een magnifiek ochtendrood aan de horizon af te tekenen en we zagen dat de lucht weer geheel onbewolkt was. Er zou ons dus wel weer een hete dag te wachten staan. Er was ook zware dauw geweest en tijdens het opzetten van de netten waren we in no time kletsnat. De vogels hadden er weer zin in want ze vlogen al in half openstaande netten. De eerste ronde bracht meteen veel rietzangers en 3 grote karekieten. Bij het uithalen liepen er weer een paar black crake’s onder de netten door. Ondertussen kwam er nog even een groep van 11 pink-backed pelicans overvliegen, en begonnen er hele slierten ibissen en koereigers richting het slachthuis te vliegen. Tussen alle rietvogels en quelea’s hadden we vanmorgen nog weer een nieuwe soort die zich nog niet vertoond had, een tropical boubou, ook weer zo’n felle bijter met forse snavel voorzien van een lekker extra haakje. Andere tractaties op dit martelwerktuigenniveau waren nog 3 thick-billed weavers. Appelvinken op turbodrive die een stukje vlees uit je vinger wrikken als je ze de gelegenheid daartoe geeft. Maar met die krachtige snavels bouwen ze wel de prachtigste heel fijn en glad afgewerkte bolvormige nesten. We hadden het niet echt verwacht, maar ook hier vangen we een sunbird, en wel een mooie man van de coppery sunbird. De lens van de fotocamera krijgt het weer zwaar te verduren…. Na 9 uur begint de zon echt genadeloos te branden en beginnen de gieren en arenden ook actief te worden; we zien een adulte african fish eagle overzeilen richting het grote meer en er komt ook nog een hooded vulture over. Ook komt er nog snel een red-necked falcon aangevlogen die kennelijk plannen had om in de mast bij het pompgebouwtje te gaan zitten maar niet op onze aanwezigheid gerekend had. E hebben besloten om vanaf nu ook de quelea’s te ringen omdat we de Cape town ringen van 2,3 mm toch wel op willen maken. We hebben er nog ongeveer 120 van, en weten dat na deze ochtend te reduceren tot exact 100 stuks. Om een uur of 10 hebben we de netten allemaal weer opgeruimd en ploegt de volle terreinwagen zich weer terug naar de hoofdweg. We hebben een erg korte maar toch wel weer erg waardevolle vangochtend kunnen houden onder prima weersomstandigheden, al was wat meer schaduw handiger geweest. You can’t have it all.

Totalen ochtendvangst (87 mtr net):
-----------------------------------
Rietzanger 9 + 1 eigen terugvangst
Grote karekiet 3
African reed warbler 2
Orange breasted (zebra) waxbill 6
Cape reed warbler 7 + 1 eigen terugvangst
Red-headed quelea 5
Red-billed quelea 19
Red-collared widowbird 2
Bronze mannikin 3
Thick-billed weaver 3
Tropical boubou 1
Coppery sunbird 1
Little rush warbler 0 + 1 eigen terugvangst.
-------------------------------------------------
Totaal 61 nieuw geringd en 3 eigen terugvangsten.

Tussen de middag hebben we nog even rust genomen, gedoucht ter afkoeling en hebben nog even van de internetfaciliteiten van Fringilla gebruik gemaakt. Ik geloof dat ik daarover nog niet eens geschreven heb… in onze eerste week alhier stelden we vast dat de computerruimte die als internetcafé gebuikt werd helemaal leeg was. We vroegen of het internetcafé opgedoekt was, en kregen daarop bevestigend antwoord en dachten dat we niet meer van internet gebruik konden maken. Maar nu bleek dat er in plaats daarvan een wifi-hotspot was aangelegd en dat we dus gewoon draadloos kunnen internetten in de tuin en op de receptie van Fringilla…. Op onze vraag waarom dat niet werd gezegd kregen we het typerende Afrikaanse antwoord : ‘omdat jullie daar niet naar gevraagd hebben… ‘.
Maar goed, na een stevige lunch die weer een zware bodem legde zijn we vertrokken richting de hoofdstad Lusaka, waar Bennie vanavond een lezing over het zwaluwonderzoek moet geven. Daarvoor moeten we ook nog even naar de terreinwagenverhuurder om een nieuw vignet te halen. Dit vignet is het antwoord van de Zambiaanse regering op het Kyoto-verdrag voor reductie van de CO2-uitstoot. Je betaald 200.000 Kwacha voor een officieel papiertje met een stempel dat je op je voorruit moet plakken en daarna mag je verder gaan met het rondrijden met een grote zwarte rookpluim achter je auto aan… Het klinkt absurd en sterker nog: dat is het ook. Peter rijdt op de heenweg en we knallen met een behoorlijke gang naar Lusaka. In de stad moet Bennie nog even op het laatste moment uitleggen dat het stoplicht aan de overkant van het kruispunt ook voor ons geldt (ik had m ook helemaal niet gezien…) en dat voetgangers op zebrapaden hier ook gewoon voorrang hebben….
Het is al flink druk op straat en we zien hele groepen mensen onderweg naar huis in de gebruikelijk tjokvol gestouwde kleine blauwwitte minibusjes, maar ook vrachtwagens met open laadbakken die afgeladen vol zitten met mannen die tegen de rand van de laadbak staan als haringen in een ton. Later blijkt dat Zambia vanavond een belangrijke halve finale tegen Nigeria moet spelen in de kwalificatieseries voor de Africa-cup. Om bij het kantoor van de ZOS te komen moeten we dwars door de stad en door de regeringswijk met veel belangrijke overheidsgebouwen. Om 17:45 uur arriveren we bij het kantoor dat net zoals alle bedrijfsgebouwen en woningen van niet-Zambianen achter een hoge muur met poort en bewaker schuilgaat. Het kantoor blijkt zo ongeveer zo groot als 2 Hollandse garageboxen en keurig netjes hebben de medewerkers alles al voorbereid compleet met scherm en beamer. Bennie kon dus meteen inpluggen en beginnen. Eerst was er nog tijd voor een hapje en drankje en kennismaking met de inmiddels arriverende bezoekers. Daarbij een aantal gezichten die we al kenden van de excursie van gisteren, maar ook onbekenden. Het werd een leuke, duidelijk merkbaar voor de bezoekers leerzame avond. De medewerker van Nkanga national park, Leslie Reynolds die 2 jaar geleden met een Kalshnikov-geweer over de schouder de ringers stond te bewaken tegen Hippo’s en krokodillen was er ook. Een leuke jongen van ouders die in de landbouw in Zimbabwe hebben gezeten en daar zoals zoveel andere blanke boeren zijn verdreven. Leslie weet vooral veel van de geluiden van Afrikaanse soorten, en hij heeft na afloop van de lezing van Bennie in ieder geval nog een voor ons moeilijke Cisticola kunnen identificeren. Onze vraagtekens bij de Southern, danwel northern puffback blijven echter vooralsnog open staan. Ook zijn vader was aanwezig en toonde zich ook een zeer in Europese vogels geïnteresseerde man. Leslie vertelde dat hij mij kende van internet en regelmatig mailtjes van mij zag passeren. Tja, de wereld is echt heel klein geworden…
Na afloop van de lezing werden we voor een Italiaans diner thuis uitgenodigd door een Italiaans echtpaar waarvan de man op de ambassade in Lusaka werkt. Wat en verwennerij werd dat; moet je vooral mij vragen, de italiaanse keuken.. De gastheer trok een werkelijk heerlijke rode wijn open en er kwam een schaal Fetakaas op tafel waar je het water van uit de mond liep. Ook het diner was fantastisch. De hapje en het eten werden gelardeerd met discussies over politiek, de bevolkingsgroei en de daarmee gepaard gaande problemen in Afrika en werd afgesloten met de onheilsprofetiën rondom 2012 en in vroeger tijden verloren gaande hoogstaande culturen…. Kortom, het werd een latertje. Daarna was het voor ons zaak om in het donker weer terug naar Chisamba te rijden. En dat wordt in Afrika echt afgeraden…. Een avontuur an sich dus en dat kan ik nu inmiddels wel onderschrijven. We hebben helemaal geen problemen gehad, maar het is een lot uit de loterij dat je de rit zonder kleerscheuren kunt maken want je komt in de pikdonkere duisternis maar zo ineens met een noodgang afgereden op een auto of vrachtwagen die totaal onverlicht met pech langs de weg staat en overal kunnen ten allen tijde ineens mensen in het stikdonker op het 1 meter brede vluchtstrookje lopen waar je met 120 km/uur langsheen raast. Zoals gezegd, we hebben geen problemen ondervonden maar een aanrader is het zeker niet….

Tweede verslag boerenzwaluwen-project in Zambia.

Zaterdag 16 Januari 2010: Kabwe, ochtendvangst en avondvangst.
Nadat ik gisteravond weer, maar nu na 200 tot 300 maal inloggen met meer succes, met de mail in de weer ben geweest loopt om 04:45 uur de wekker toch wel erg vroeg af, zeker als je om 01:30 uur in bed bent gekropen…..
Nadat de thermosflessen gevuld zijn en Bennie de electric gate open heeft geschoven hobbelen we over de zandweg naar de ringbaan en beginnen met opzetten. Daarbij is het weer opmerkelijk hoe snel het hier licht wordt; de zon klimt hier razendsnel en voor je het weet sta je al in volledig daglicht voor de laatste netten openstaan. We merken dan ook dat de vogels erg vroeg actief zijn. Tijdens het openschuiven vliegen de eersten al tegen de netten aan. We vangen meteen een mooie half-collared kingfisher en een paar tuinfluiters en hebben ook al lekker wat te puzzelen met een paar lekker ondefinieerbare, want juveniele, sunbirds. Gelukkig zit er ook een prachtig uitgekleurde man bij; dat wordt daarmee een makkie om die tussen de tientallen mogelijke soorten er tussenuit te vissen. Het blijkt een man van de variable sunbird te zijn. De overige vogels zijn jongen en die weten we niet op soort te brengen. Dus moeten ze ongeringd de wereld weer in. Als ik later het boek sunbirds van Cheke, Mann en Allen induik wordt het alleen nog maar complexer. Vooral als blijkt dat ze het hele jaar rond kunnen broeden en de rui van de hand- en armpennen 3 maanden in beslag neemt. De mannetjes doen 3 jaar over het volledig bereiken van het prachtige metallicgroene adulte verenkleed. We moeten ook een aantal common bulbuls en village-weavers loslaten vanwege het feit dat we hiervoor onvoldoende ringen op voorraad hebben. We hebben nog 6 ringen van deze maat, maar die bewaren we liever voor wat interessantere soorten of voor de laatste dag als die soorten uitblijven. Tegen 9 uur vallen de vangsten al sterk terug; we vangen nog een paar vogels, o.a. een Red-eyed dove en tijdens het opruimen van de netopstelling nog een terrestrial groundbul die al geringd is met een ring uit de eigen serie. Dat is er dus één van minimaal vorig jaar.
Peter is deze ochtend flink in de weer geweest met een photoshoot met de vrouwen die naast de ringplek tot hun heupen in het water staan om met een potje wormen op het hoofd en een baby op de rug te hengelen. Iedere keer dat ze een visje vangen wordt deze aan een koordje geregen of in het bakje op hun hoofd opgeborgen. Een prachtig gezicht in het Zambiaanse landschap en een mooi tafereel om gade te slaan.
In de middaguren brandt de zon weer genadeloos en brengen we de tijd zeer rustig door op de veranda, luisterend naar de landbouwervaringen die Donald uitwisselt met z’n buurboer Terry die met z’n gezin op bezoek komt. Ik kruip ook nog weer enige tijd achter de computer om aan de mail te werken en besluit om maar gewoon een hotmail-account aan te maken. Ziggo wordt bedankt…..
Aan het eind van de middag duiken we het rietveld weer in en staan we weer klaar voor de zwaluwvangst. Er hangt een dreigend onweer in de omgeving, maar wederom hebben we mazzel en houden we het droog tot het moment dat we de laatste zwaluwen uit de netten hebben en het water weer uit kunnen stappen. De zwaluwen waren vroeg met het invallen en doken snel en vrijwel loodrecht naar beneden het riet in, zodat we er uiteindelijk minder hebben gevangen dan voorgaande dagen. Het was echter wel een magnifieke avond ten aanzien van het lichtspel dat we door het dreigende weer voorgeschoteld kregen met gouden tinten op de bomen tegen een donkerblauwe achtergrond met recht achter één van de netbanen een regenboog die z’n weerga niet kende. We hadden weer 2 jongens op bezoek die ons maar wat graag hielpen en op het moment dat ik even alleen met ze was meteen vroegen of ik een muskietennet voor ze had. Maar een mobieltje mocht ook….

Totalen ochtendvangst (84 mtr net):
-----------------------------------
Kurrichane thrush 1
Red collared Widow 1
Half-collared kingfisher 1
Black-eyed bulbul circa 10 ongeringd losgelaten
Spectacled weaver ; circa 5 ongeringd losgelaten
Red-eyed dove 1 ongeringd losgelaten
Sunbird spec, 7 ongeringd losgelaten (niet te identificeren jonge vogels)
Variable sunbird 1 (man)
Tuinfluiter 6
Rietzanger 1
Blue waxbill 1
Orange-winged pytilia 1
Chirping cisticola 1
White-browed scrub Robin 1
Noordse nachtegaal 1
Terrestrial groundbul 0 / 1 eigen terugvangst van 2009.
-------------------------------------------------------
Totaal 16 vogels nieuw geringd en 1 eigen terugvangst.

Zondag 17 Januari 2010; Kabwe : donder en bliksem.
Vanmorgen zijn Peter en ik al voor het wegringen van de resterende zwaluwen van gisteravond in de tuin aan het werk geweest met het plaatsen van een tweetal netten om te proberen wat vogels in de tuin te vangen. We hebben een net langs een mangoboom met diverse rijpe en overrijpe vruchten gezet en een netje op het gazon naast een border met een trompetstruik erin. Aanvankelijk leverde dit nog helemaal niks op, de vogels die we hier eerder deze week zagen waren in geen velden of wegen te zien. Aan het eind van de ochtend hing er toch één in bij de mangoboom : het was een grauwe vliegenvanger die al geringd was !!! Het bleek een vogel te zijn die Bennie hier twee jaar geleden zelf heeft geringd. Tegen 11 uur begint het stevig te rommelen en even later breekt er een stevig onweer los met onmiddellijk na de eerste klap stroomuitval. De Burtons moeten dan net vertrekken want ze brengen de oudste 2 kinderen vandaag voor het eerst na de zomervakantie weer naar de kostschool achter Lusaka en moeten ongeveer 400 kilometer rijden. Voor de jongste, Adam is het met z’n 5 jaar de grote dag waarop hij voor het eerst naar de kostschool gaat.
De regen klettert lekker door en in ongeveer een uur tijd valt er 38 mm regen. Daarna is er in korte tijd weer volop beweging bij de vogels en verschijnen er weer wat nieuwe soorten in de tuin die we deze week nog niet eerder hebben gezien. Daarbij een southern black flycatcher, 3 black collared barbets en een pale flycatcher. In de netten vangen we nog 2 sunbirds die weer net zo moeilijk te identificeren zijn dan die van gisteren. Maar met het sunbird-boek er weer bij komen we er wel uit. Het zijn een juveniele en een adulte vrouw van de Amethyst sunbird; weer kan er een soort aan de lijst worden toegevoegd.
In diezelfde ronde hingen er ook nog 2 African golden orioles, beide juveniele vogels.
Peter en ik besluiten om een rondrit over de ranch te gaan maken en zien onderweg o.a. een lizard buzzard op een paal van het hekwerk zitten. De ball-chattri wordt enige tijd pal voor z’n neus neergelegd, maar de vogel toont geen enkele interesse. Bij het ophalen van de ball-chattri staan we met de auto op maximaal 4 meter voor de vogel en kan ik een paar prachtige foto’s maken…

Foto lizard buzzard.

Verder zien we bij de duiker nog een paartje long crested eagles die een uitgevlogen en volop bedelend jong in de bomen hebben zitten. Door de telescoop kunnen we een enigszins gelijkende foto maken. Verder boven het stroompje nog een black-faced canary die volgens het boek van Ian Sinclair hier niet voor zou komen maar volgens ons met geen enkele andere vogel verward zou kunnen worden. Hierdoor zijn we vrij zeker van onze zaak en houden we het er op dat het wel deze soort moet zijn. Ook zien we een Europese wespendief laag over de weg over komen vliegen. We kijken nog even rond bij de nieuwe dam, zien daar weer een grijze wouw zitten, constateren dat er inmiddels meer reed-cormorants zitten en moeten dan maken dat we wegkomen want er kondigt zich weer onweer aan… even later hoost het weer en slaat onderweg terug naar de boerderij de bliksem in een akker vlak naast ons in. De plassen op de zandwegen spatten dan inmiddels al een flink eind de lucht in als de 4-wheeldrive zich een weg baant naar de ranch.
Ondertussen heeft Bennie bij terugkomst 3 vogels voor ons klaarhangen om geringd te worden. Het zijn een red-faced cisticola, een blue grey/ashy flycatcher en een redfaced mousebird. Als we die willen fotograferen is de stroom voor de 5e maal vandaag uitgevallen en komt de regen weer met bakken uit de lucht gevallen en dat blijft het tot ver in de avond doen. De avondvangst valt dan ook voor de tweede keer in dit seizoen in het water, we gaan al niet eens op pad met de hoop dat het beter zal worden als we ter plaatse zijn.

Dagtotalen tuinvangst (33 mtr net):
-----------------------------------
African golden oriole 2
African yellow white-eye 1
Amethyst sunbird 2
Blue grey/ashy flycatcher 1
Red-faced cisticola 1
Red-faced mousebird 1
Grauwe vliegenvanger 1 eigen terugvangst
------------------------------------------------
Totaal 8 vogels geringd en 1 eigen terugvangst.

Maandag 18 Januari 2010; Kabwe : boottochtje op het stuwmeer, tuinvangsten en avondvangst.
Peter was al op tijd wakker en heeft meteen de 2 netten in de tuin opengeschoven. Dat bleef niet zonder resultaat want voor het ontbijt hingen er al een paar vogels in. Daarbij 2 amethyst sunbirds, een red-faced cisticola, maar ook een puffback waarvan we na bestudering het er op houden dat het een Northern puffback is. Die zou hier eigenlijk niet voorkomen, maar daarover mag SAFRING het eindoordeel vormen. De southern of black-backed puffback komt hier wel voor, maar die heeft een hagelwitte stuit, buik en borst terwijl onze vogel geen wit maar grijs heeft op die onderdelen van het verenkleed.
Na een stevig Engels zeemansontbijt met worstjes, gebakken bonen in tomatensaus en pannenkoekjes oftewel blini’s zijn we de schuur ingedoken en hebben een buitenboordmotor in de auto gegooid om vervolgens een boottochtje te maken op het grote stuwmeer.
Buurman Terry heeft bij de dam een bootje van ongeveer 3 meter lengte liggen en dat mogen we gebruiken. We varen uit met bewolkt weer, maar meteen als we op het water zitten wint de zon aan kracht. Bij het eilandje in het stuwmeer waar we vanaf de dam op uitkijken zien we meteen al een kwak wegvliegen en maakt zich een grote watervaraan uit de voeten om te proberen uit ons zicht te blijven. In de vele dode staken van de bomen die zijn afgestorven op het moment dat het valleitje onder water werd gezet zien we heel wat vogels zitten. Het gaat vooral om reed cormorants/kleine aalscholver, african darters, kwakken, kleine zilverreigers en koereigers, maar we zien ook groene bijeneters, geelsnaveleenden, een green-backed heron en twee purperreigers. Een paar jaar geleden zaten er volgens Bennie nog veel meer vogels, maar het is flink teruggevallen. ’S Avonds horen we van Donald dat het vooral komt doordat de locals er teveel vis uithalen. Zelf hadden we al geconstateerd dat we in het grote meer vrijwel geen vrouwen meer zien staan vissen, maar dat er inmiddels wel met netten gevist wordt. Het is als met het uitvinden van het buskruit, of de overstap van pijl en boog naar geweren: efficiency kills…
Als we achter op het stuwmeer varen komt er een groepje van een stuk of 10 open-billed storks binnenvliegen, ze gaan in de top van een grote boom zitten. Onder aan de voet van die boom hangen boven het water enkele tientallen nesten van wevers. Aan de rand van een stukje riet ontdekken we een nest van de diksnavelwever/thick-billed weaver; een prachtig glad afgewerkte bol van de grootste soort van alle wevers die hier voorkomen. Na bijna 2 uur varen komen we met verbrande bovenbenen en schouders terug bij de auto.
De middag brengen we weer door met het vangen in de tuin bij de Burtons en daarbij is er weer een heel leuke soort : we vangen een mannetje van de western violet-backed sunbird. Deze sunbirdsoort heeft een veel rechtere snavel, is in tegenstelling tot de meeste andere soorten wit op buik en borst en heeft een werkelijk fenomenale violetkleur op de kop, staart en mantel. Deze kleur is zo prachtig maar ook zo hard dat het zeer doet aan je ogen. Ook de fotocamera’s hebben moeite met deze kleur; het zit gewoonweg niet in het kleurenspectrum en op de foto’s is alles dat violet hoort te zijn slechts zichtbaar als staalblauw. Verder kan ik Peter tijdens zijn siesta ’s middags van bed halen met weer een nieuwe soort, de Brown hooded kingfisher, één van de grotere ijsvogelsoorten. Deze vogel blijkt al een ring te hebben die Bennie in 2008 heeft aangelegd. Daarna vangen we een geringde redfaced-mousebird met een ringnummer 1 cijfer hoger dan de ijsvogel… ook uit 2008 dus…

Totalen tuinvangst (33 mtr net):
--------------------------------
Northern puffback 1
Amethyst sunbird 4
Western violet-backed sunbird 1
Bronze mannikin 1
Red-faced cisticola 1
Red-faced mousebird 1 + 1 eigen terugvangst uit 2008
Brown hooded-kingfisher 0 + 1 eigen terugvangst uit 2008
--------------------------------------------------------
Totaal 9 nieuw geringd en 2 eigen terugvangsten.

Het zwaluwenvangen ging vanavond iets minder dan voorgaande dagen, maar dat werd vooral veroorzaakt door de zware regendreiging die er weer voor zorgde dat de zwaluwen pas laat arriveerden en meteen in het riet invielen. Bij het begin van de schemer begon het zachtjes te regenen en toen was het dus zaak om de zwaluwen snel te verzamelen en de boel op te ruimen. Vlak voor de regen was er nog wel een magnifieke dubbele regenboog te zien waarvan er één de gehele 180 graden bestreek. We eindigden de avond uiteindelijk met de volgende vangsten:

Totalen avondvangst (45 mtr net):
---------------------------------
Boerenzwaluw 86 nieuw en 5 eigen terugvangst
Oeverzwaluw 1
Rietzanger 3
-------------------------------------------
Totaal 90 nieuw geringd en 5 teruggevangen.

Dinsdag 19 Januari 2010; Kabwe : offday…. wordt ik ziek?
Vanmorgen opgestaan met een wat onbestemd gevoel in m’n lijf. Gedurende de dag begon het meer en meer duidelijk te worden dat iets in mijn lijf van plan was om de controle over te nemen. Duizeligheid, koorts en vermoeidheid maakten zich van mij meester en dat zou alleen maar erger worden. Gisteravond was ik ook al rillerig toen we in het water stonden om de zwaluwen uit de netten te halen. Er gebeurden vandaag toch ook wel weer leuke dingen…. Zo zagen we (net op het moment dat Peter even z’n tanden ging poetsen) dat er een AREND naast de ball-chattri zat… de vogel had er op dat moment al een keer op gestoten want de ball-chattri lag op de kop. Het bleek een schreeuwarend te zijn en de vogel liep nu te zoeken hoe hij dat nu verder zou gaan aanpakken… tot driemaal toe stootte hij op de ball-chattri en sprong meteen daarna wel een meter de lucht in. Bij de vierde poging zat hij vast…. Peter was inmiddels gearriveerd en wist niet hoe snel hij moest rennen. Hij was echter net te laat en zag de vogel er vandoor gaan…. Het zou ook te mooi zijn geweest….
We vingen in de tuin nog wel weer twee nieuwe soorten: een Peter’s twinspot en een pygmy-kingfisher, de kleinste ijsvogel die we hier kunnen verwachten. En dat is daarmee de 5e ijsvogelsoort die we deze trip ringen en de 7e soort op de waarnemingenlijst. Ook vangen we nog één van de minimaal 3 black-collared barbets die we hier steeds hoog in de bomen zien; wat een enorme snavel hebben die beesten en wat kunnen ze je daarmee bijten….
Tijdens een middagrondje ranch zien we nog een grotere roofpiet op een dode tak in een hoge boom. Dat blijkt een Ayre’s hawk-eagle te zijn. Verder zien we niet bijzonder veel, hoogstens een groepje wattled plovers zijn naast het gebruikelijke spul het vermelden waard; ook niet zo gek als je op het heetst van de dag een rondrit maakt.

Totalen tuinvangsten (33 mtr net):
----------------------------------
Peter’s twinspot 1
Amethyst sunbird 4
Red-faced mousebird 1
Black-collared barbet 1
Bronze mannikin 3
African golden oriole 1
Blue waxbill 1
Pygmy kingfisher 1
Yellow white-eye 1
------------------------
Totaal 14 nieuw geringd.

Het avondvangen kent een vergelijkbaar verloop en resultaat als de dag daarvoor; er lijkt ook enige terugloop in de aantallen vogels op de slaapplaats te zijn. Tijdens het vangen zien we nog wel een groepje van 7 pied Kingfishers waarvan er 2 schreeuwend uit het riet naar boven komen op het moment dat de andere 5 over komen vliegen; duidelijk een gevalletje van indringers die worden weggestuurd dus.

Totalen avondvangst (45 mtr net):
---------------------------------
Boerenzwaluw 64
Oeverzwaluw 5
Cape reed warbler 1
-------------------------------
Totaal 70 vogels nieuw geringd.

Woensdag 20 Januari 2010; Kabwe : half offday en uilentocht.
Afgelopen nacht was terrible, ik heb liggen zwemmen in het zweet en rillen van de kou; koorts dus. Vanmorgen nog steeds onveranderd duizelig en dus maar rustig aan gedaan met alles. De netten in de tuin waren al weer op tijd opengeschoven door Peter en al tijdens het meten en wegen van de onderzoeksvogels van gisteravond hingen de eerste vogels in de drie netten die we hiervoor geplaatst hebben. De redfaced mousebirds doen het weer prima, al blijft het verbazingwekkend hoe deze vogels weer uit de netten weten te klimmen als waren het, inderdaad…. muisvogels. Ook in de netten kunnen ze namelijk gebruik maken van hun klauwtjes met slechts 3 tenen en hun ruim 20 cm lange staarten waar ze mee kunnen steunen tegen het netmateriaal in plaats van er verward mee te raken. Voor deze soort zou je, als je er doelgericht onderzoek aan zou willen doen dus duidelijk grofmaziger netten moeten hebben. Voor die andere vogeltjes van hier, de firefinches en waxbills moet je daarentegen netten met nog fijnere mazen hebben want die rammelen er nu juist regelmatig doorheen, zo klein zijn ze. De lunch bestaat vandaag uit een ovenschaal met gegratineerde pasta in bechamelsaus, gemaakt door de dienstmeid Florence. Dat moet een goed recept zijn geweest want het deed bij mij wonderen; na de lunch trad er een onstuitbare verbetering in m’n gesteldheid op. Of zou ik heimwee hebben gehad die als sneeuw voor de zon verdween omdat er een heerlijke laag van onze Edammer kaas op de schotel zat?
Bennie en Peter zijn na de middag vertrokken naar Kabwe voor boodschappen. De eerste ronde die ik loop nadat ze weg zijn levert ineens 10 vogels op nadat er een paar uur niks was gevangen. Na amper anderhalf uur komen Bennie en Peter al terug. Ze blijken tevergeefs naar Kabwe te zijn gereden want ze troffen de winkel gesloten aan. Wat was het geval: de hele wijk waar de winkel zich bevindt zat zonder electriciteit waarna alle klanten gesommeerd waren om de winkel te verlaten. Zonder electriciteit werken de kassa’s immers niet meer, maar ook de beveiligingsinstallatie… en dan loop je in een plaats als Kabwe geheid zwaar risico op plunderingen…. Tja, de mannen hebben nog geprobeerd om de boodschappenlijst af te werken in een klein winkeltje van Indiërs maar die hadden vrijwel niks in huis… Dan merk je dus wat het is als een stad als Kabwe met 300.000 inwoners maar 1 supermarkt heeft; deze is dan ook alleen voor de happy few die geld te besteden heeft, en dat zijn er in en rond Kabwe niet veel.
Aan het eind van de middag vangen we een heel leuke sunbird. Een prachtig kleurrijke man. Dan denk je: dat wordt een makkie want die is goed te onderscheiden, maar vergeet het maar ! Ik sla het sunbirdboek open en constateer al snel dat er meedere pagina’s zijn met soorten waarvan het mannetje een groene kop, rode borstband met een smal blauw bandje en knalgele okselveren heeft… na een tijdje puzzelen komen we er tenslotte uit en kan de vogel na vanzelfsprekend een uitgebreide fotoshoot de wijde wereld weer in met de wetenschap dat hij Miombo double coloured sunbird heet met als extra nuance de kanttekening dat hij tot een ondersoort behoort die in deze regio pas in 1965 voor het eerst is beschreven, de Pintoi !
Wat een ervaring weer en wat ben ik blij met m’n sunbirdboek; goed materiaal blijkt maar weer eens onontbeerlijk te zijn….

Totalen tuinvangen (33 mtr net):
--------------------------------
Lesser honeyguide 1
Miombo double collared sunbird ssp. Pintoi 1
Redfaced cisticola 1
Yellow white-eye 1
Amethyst sunbird 4
Redfaced mousebird 7
Common waxbill 1
------------------------------
Totaal 16 vogels nieuw geringd

De zwaluwen waren vanavond wederom laat ter plaatse. We constateren echter wel dat ze ineens een stuk beter in conditie zijn wat merkbaar is in hogere gewichten. Ze blijken dan ook hun buik rond te hebben gegeten in termieten die kennelijk ergens in de omgeving zijn gaan zwermen. Als die bron van voedzaam eten dan wat verder dan gemiddeld van je slaapplaats af ligt en zo uitbundig is dat de vleugels van de termieten nog uit je snavel steken dan is het logisch dat je als zwaluw wat later op bed komt…. Tijdens het wachten op de zwaluwen zag ik één van de netten opeens behoorlijk heen en weer zwiepen. Peter is er meteen naar toe gelopen en kwam vervolgens terug met een mooie adulte kleine purperkoet ! Vergelijkbaar met ons waterhoentje maar een kwadraat mooier… weer een soort met van dei prachtige kleurnuances waarvan je hier iedere keer weer onder de indruk bent…

Totalen avondvangst (45 mtr net):
---------------------------------
Boerenzwaluw 79 + 8 eigen terugvangsten
Oeverzwaluw 7
Kleine purperkoet / lesser gallinule 1
Rietzanger 2
Kleine karekiet 1
--------------------------------------------------------
Totaal 89 vogels nieuw geringd en 8 eigen terugvangsten.

Na het avondeten maken we met Donald een avondrit over de ranch en zien in het schijnsel van de schijnwerper op de auto 2 african woodowls (vergelijkbaar met onze bosuil) en een spotted eagle owl (vergelijkbaar met onze oehoe). We hadden meer verwacht, maar we zijn vermoedelijk te laat vertrokken waardoor de vogels al niet meer zo actief waren dan in de eerste tijd van duisternis het geval is. We hadden ook wel nachtzwaluwen verwacht maar die zagen we al helemaal niet; wellicht zijn de paden en het gras nog steeds te nat voor ze en houden ze zich nog meer verscholen op boomtakken.

Donderdag 21 Januari 2010: Kabwe : tuinvangsten.
Vandaag gebeurde er eigenlijk niet zo veel bijzonders…. Er was allerlei drukte op de ranch en vooral rond het huis want het was Donalds 39e verjaardag. En al had hij er niet op gerekend, eigenlijk kwamen al zijn bevriende buurboeren allemaal wel even op visite. Dan merk je weer dat de gesprekken die dan onderling tussen boeren gevoerd worden al hetzelfde zijn als bij ons… het weer deugt niet, de prijzen zijn te laag en de overheid stelt te veel eisen. Om half vier vannacht was de stroom ook nog eens uitgevallen en dat heeft gevolgen als je bedrijf ’s morgens moet opstarten en er nog steeds geen electiciteit is. Er is weer heel wat afgebeld en al telefonerend tegen grassprieten en takjes getrapt voordat iemand bereid was om in beweging te komen en de boel weer opgelapt te krijgen.
In de tuin vlakken de vangsten ook wat af, maar dat kan en zal ook mede veroorzaakt zijn doordat er zo vaak mensen in de tuin rondliepen. Toch vingen we nog weer een nieuwe soort, de long billed crombec. Een kleine vogel die qua uiterlijk nog het meest op onze boomklever lijkt, maar een stuk kleiner is. Peter denkt aanvankelijk dat hij de vogel bij het uit het net halen de staart heeft doen laten vallen maar hij wist op dat moment nog niet dat het een vogelsoort is met slechts een rudimentair klein staartje. Ondertussen zie ik in de tuin nog weer een nieuwe soort rondvliegen: de southern black flycatcher.

Dagtotalen tuinvangen (33 mtr net):
-----------------------------------
Redfaced mousebird
Amethyst sunbird
Bronze mannikin
Yellow white-eye
Blue waxbill
Common waxbill 1
Longbilled crombec 1
----------------------------------------------------
Totaal nieuw geringde vogels en eigen terugvangsten.

Aan het eind van de middag ziet het er weer veelbelovend uit voor de avondvangsten van boerenzwaluwen. Mooi stabiel weer en dus geen dreiging van regen of onweer of beide…
Onze vaste assistenten voor het avondvangen, Jackson en …. , zijn ook weer van de partij en beginnen zich ongerust af te vragen of we nog een cadeautje voor ze hebben nadat we hebben gezegd dat we hier morgenavond voor het laatst gaan vangen en dat we dan weer teruggaan naar Chisamba. Bennie en Peter hebben vandaag wel met succes inkopen kunnen doen en hebben voor Jackson een glimmende voetbal gekocht met op alle vlakken de vlaggen van alle Afrikaanse voetbalnaties. Hij glimlacht van oor tot oor, zo blij is hij met zijn nieuwe aanwinst. Het is alleen even afwachten wat zijn vriendjes en zijn jongere broertje die ook een paar keer hebben geholpen hier van zullen vinden…

De zwaluwen doen het perfect vanavond. Ze zijn wederom laat en enkelen hebben weer snavels vol met termieten. De grootste groep die aankomt duikt prachtig horizontaal het riet in en er schieten veel van deze vogels tegen de netten maar toch blijven er minder hangen dan we verwacht hadden… tijdens het uithalen ondervinden Peter en ik bij ‘ons’ baantje behoorlijk wat ongemak omdat één van de bamboe bovenstokjes het begeeft waardoor de baan waar de meeste vogels in hangen dubbelslaat. Dat kost dan dus veel puzzelwerk om de vogels er alsnog uit te krijgen. We blijken echter toch een goede slag te hebben geslagen met toch weer een stijgende lijn in de aantallen zwaluwen en een verbeterende conditie waarin ze verkeren. Ook hadden we er weer een paar rietzangers als bijvangst bij, waarbij ook één met een ring uit vorig vangseizoen. Een aan zijn/haar overwinteringsgebied plaatstrouw vogeltje dus. Tijdens het tikken van dit verslag, na de verjaardagsborrel van Donald, vliegt er nog even een krijsende kerkuil over het huis. De roep van deze vogel is vrijwel identiek aan die van onze kerkuil, maar klinkt even ijselijk.

Totalen avondvangen (45 mtr net):
---------------------------------
Boerenzwaluw 90 + 3 eigen terugvangsten.
Oeverzwaluw 5
Rietzanger 4 + 1 eigen terugvangst uit 2009 !
African rush warbler / Afrikaanse snor 2
----------------------------------------------------
Totaal nieuw geringde vogels en eigen terugvangsten.

Vrijdag 22 Januari 2010 : Kabwe, ochtendvangen.
Om 5 uur opgestaan en met een zwaar hoofd begonnen met het pakken van de spullen voor een ochtend-vangsessie. Bij vertrek is het bewolkt en er lijken wat donkere randjes langs de wolken af te tekenen. Onderweg naar de vangplaats springt er twee maal een nachtzwaluw van het pad op. Een wat grotere met flink grote witte plekken in de vleugel en even later een kleine met amper wit in de vleugels. Deze vogels moet je echt heel goed kunnen bekijken als je ze op naam wilt brengen. De meesten lijken allemaal zo veel op elkaar dat ze niet te onderscheiden zijn als je de details niet goed kunt bekijken. Als we tegen 05:45 uur op de ringplek arriveren begint het in de verte al te gloren en komt Jackson al met een ander jochie aanlopen. Ze zullen na het geschenk van gisteren wel denken dat er nog meer uit te halen valt… Alsvanouds helpen ze weer fantastisch en in korte tijd hebben we de netten staan. Ondertussen kwetteren er al een stuk of 5 bonte ijsvogels boven de dambo en komt er ook nog een giant kingfisher voorbij vliegen. Korte tijd later klinkt al het gepirrr-pirrr van de eerste bijeneters die ook graag boven het meertje jagen.
We handelen zoals vanouds eerst de zwaluwen van gisteravond af en gaan daarna over op de vangsten van de eerste ochtendronde. Peter valt weer van de ene in de andere verbazing want hij komt weer meerdere soorten tegen die nieuw voor hem zijn. Ook ik kan daar in delen want voor het eerst krijgen we bijvoorbeeld ook een specht in de netten. Het is een golden-tailed woodpecker zoals ik er afgelopen week ook één in de tuin zag. Een bont getipte en gestreepte vogel die het midden houdt tussen onze grote bonte specht qua formaat en een juveniele groene specht ten aanzien van het kleed. Ook krijgen we een merkwaardige vliegenvanger in de handen waarvan ik aanvankelijk even denk met een Europese bonte van doen te hebben, maar in het net blijkt al dat deze grijzer is en te veel wit in de staartpennen heeft. Het is een Fan-tailed flycather, ook wel genoemd : grey-tit flycatcher of lead-coloured flycatcher. Een geinige vogel die je toch even op het verkeerde been zet, vooral omdat hij zoveel lijkt op mijn eigen favoriete soort van thuis. Verder verschijnt er een puffback op de ringtafel met een grijze stuit zoals we er eerder deze week ook één vingen in de tuin. Omdat deze een duidelijke broedplek heeft gaan we meer en meer denken dat de southern puffback ook wel een grijze in plaats van een witte stuit kan hebben. Of hebben we hier ook te maken met een in deze regio voorkomende ondersoort zoals we ook al constateerden bij de miombo double collared sunbird. Ook van die soort hebben we er een paar. 1 uitgesproken duidelijk geval, want het is een adulte man en 2 gevallen waarbij je de definitieve tekening al kunt onderscheiden bij juveniele vogels. Ondertussen beginnen onze assistenten zich duidelijk stierlijk te vervelen. Ze beginnen al in de auto te klauteren en helpen zichzelf al met de snoepjes… die moet ik dus toch maar even tot de orde roepen. Een nederige sorry mbwana vanachter een stel grote witte tanden zijn de reactie, gelijk gevolgd door : ‘ I want to go to Europe‘ ! We hebben ze er gisteren op voorbereid dat dit mogelijk ons laatste dag hier in Kabwe is….
Ik zie één van de jongens zich voorover bukken om met zijn hand water uit het modderige water van de oever van het meer te scheppen en vervolgens op te drinken. Peter denkt dan ook wel even onze koffiebekers in het water te kunnen omspoelen, maar zo werkt dat voor ons niet. Als je hier echt een probleem wilt krijgen dan moet je oppervlaktewater gaan drinken…
Net als bij de eerste vangochtend alhier vallen de vangsten ook nu weer snel terug en besluiten we om half elf al om te stoppen en de boel op te ruimen. Het heeft dan ook al eventjes heel licht geregend, maar op het moment dat we nog net 2 vogels moeten wegringen begint het ineens harder te regenen vanuit de bui die we over het meer zagen naderen. En binnen een paar minuten hoost het dan weer en komt er meer water naar beneden dan er uit een gemiddelde douchekop komt. We gooien zo snel mogelijk alle spullen de auto in en springen er bij in. Met het haar strak langs het hoofd en grote druppels aan de neus zitten we uit te lekken in de volle chaotische auto die al snel vol damp staat en waarin een geur hangt van vogelpoep, gesmolten chocolade en zuur Zambianenzweet. Als het na een minuut of 10 droog is laten we de laatste 2 vogels los en rijden naar de ranch. Onderweg stroomt het water door de sporen op de zandwegen en in die sporen zitten de eenden van de bewoners in de compound zich heerlijk te badderen.

Totalen ochtendvangst (84 mtr net) :
------------------------------------
Miombo double collared sunbird ssp. pintoi 3
Amethyst sunbird 4
Coppery sunbird 1
Yellow-breasted apalis 1
White-breasted apalis 1
Golden-breasted bunting 1
African paradise flycatcher 2
Fan-tailed flycather (grey-tit flycatcher, lead-coloured flycatcher) 1
White-browed scrub robin 1
Rietzanger 1 + 1 eigen terugvangst
Blue waxbill 4
Tuinfluiter 2
Bosrietzanger 1
Golden-tailed woodpecker 1
Red-billed firefinch 2
Brown firefinch 1
Jameson’s firefinch 1
Southern puffback 1
Grey-backed camaroptera 0 + 1 eigen terugvangst
Green-winged ptylia (melba-finch) 0 + 1 eigen terugvangst
---------------------------------------------------------
Totaal 29 nieuw geringd en 3 eigen terugvangsten.

Na het middaguur gaan we met 2 auto’s en 2 van Donald’s knechten naar de grote dambo om de boot van Terry uit het water te tillen en naar zijn boerderij terug te brengen. Natuurlijk moet ik daarbij weer lekker door m’n rug gaan omdat het geval veel zwaarder blijkt dan het leek en één van de jongens de boot even moet loslaten omdat hij met z’n been vastzit tussen de boot en de zijkant van de laadbak van het bakkie dat we er voor gebruiken….. de rest van de dag loop ik rond als een oude kerel. Bij de dambo zien we nog wel heel mooi laag over het land een afrikaanse kiekendief langsvliegen. Daardoor missen Peter en ik de route naar de ranch van Terry en kost het enig zoeken voor we daar aankomen. Onderweg vraagt Peter even de weg aan een tweetal locals die net met volbepakte fietsen aan komen lopen. Je ziet ze verschrikt en angstig kijken op het moment dat Peter ze met een handgebaar tot stilstaan vraagt. Ze denken dat we ze van de weg willen sturen want ze mogen hier officieel niet passeren over de weg van de boeren…..

Bij het avondvangen ondernemen we een nieuw experiment. We proberen met het plaatsen van een extra (grofmazig) net met geluid erbij om het aantal soorten ijsvogels op te krikken door bonte ijsvogels te proberen te vangen. Daarin slagen we niet, maar als we terug komen van het zwaluwenvangen hebben we er wel een mooie blue-cheeked bee-eater in hangen…. Peter weer helemaal door het dolle… De zwaluwen deden het weer redelijk goed vanavond maar als we net als gisteravond kijken naar wat er in het riet aan zwaluwen inviel dan moeten we wel stellen dat we er iets meer van verwacht hadden. We komen toch nog op zo’n 80 vogels uit.

Morgen verplaatsen we ons weer naar Chisamba en kijken we of er zich daar al weer zwaluwen gevestigd hebben. Voor Bennie wordt het afschied van de Burton’s en Mapfundzalo ranch want hij vertrekt volgende week vanuit Chisamba naar huis.Voordien moet ik hier nog maar even het huis afzoeken naar m’n mobieltje dat ik nog steeds kwijt ben. Of anders moet tuinman Edwin op Fringilla campsite maar weer goed opletten of hij iets vindt bij het schoonmaken van de auto. Vorige week trof hij daarbij immers al een kleine strandloper aan die op de bodem van de auto rondliep….