Wintervangdag op De Bree

Na weken van tegenvallend weer of andere drukke werkzaamheden hebben we eindelijk voor het eerst in dit nieuwe jaar een dag kunnen wintervangen op onze vangbaan op de Bree. Het was eergisteren al de bedoeling om te gaan maar er stond toen een te sterke en snijdend koude Noordoosten wind en dat zou te veel risico's met zich meebrengen voor de vogels omdat we rekening hielden met heel wat vogels. Vandaag was het onverwachts zover, m'n broer meldde gisteren dat een fotograaf voor de hut had afgezegd en op die manier kwam er voor ons dus ruimte.
Het was vanmorgen bij vertrek naar de baan een kraakheldere droogvriezende nacht met een maan aan de hemel die net over z'n maximum heen was. De minus 12 graden waren goed voelbaar aan oren en door de handschoenen heen, maar daar wen je aan. Bij het kanaal aangekomen werd het nog even glibberen want dat was de enigste plek waar men zout had gestrooid en dat vriest met een temperatuur lager dan -10 graden opnieuw aan. De maan scheen over het kanaal op het vele ijs dat door een ijsbreker en na het sluisongeluk in Eefde hervatte scheepvaart fijngekneusd was. Het leek of er tienduizenden lampjes in het kanaal dreven, prachtig! Op een aantal grotere schotsen zaten eenden ineengedoken met de kop tegen het zwakke oostenwindje in. In het bos aangekomen werd het voor de laatste paar honderd meter lopen in plaats van fietsen want het zandpad was veranderd in een Madurodam-uitgave van de grand canyon en daar valt niet in te fietsen. In het bos vlogen tientallen duiven op en nog geen 5 minuten later gingen die al weer zitten in de boomtoppen naast de vangbaan. Onderweg hoorde ik in het donker ook nog driemaal een groepje koperwieken overtrekken.
De netten stonden klaar in ongeveer drie kwartier tijd, als het koud is wil je wel hard werken... Toch werd ik enigszins overvallen door het snel opkomende ochtendlicht dat zich al snel aan de oostelijke horizon meldde.
Meteen in de eerste ronde lieten zich de goudvinken horen maar niet vangen... wel hingen er meteen een vijftal staartmezen in de netten. De merels van het ochtendkrieken bleven ditmaal uit, dat wil zeggen ze waren er wel maar vlogen hoog uit de boomtoppen meteen weg naar de weilanden buiten het bos. De eerste ronde leverde naast de staartmezen ook de gebruikelijke paar heggenmussen en roodborsten op en daarna begon het meteen flink te lopen met koolmezen en pimpels en dat zou zo de gehele dag door blijven lopen. Ook hingen er af en toe grote bonte spechten tussen de mezen. daarbij een paar ongeringde exemplaren en een paar terugvangsten van afgelopen najaar. Maar ook zat er één bij met een ring van een paar jaar geleden, te weten 5 Oktober 2009. Tussen de bedrijven door vangen we nog 2 ongeringde merels. Bij de mezen zitten ook weer een aantal ongeringde waarbij een mannelijk exemplaar met een behoorlijk groot postuur en een vleugellengte van maar liefst 80,5 mm. Verder was er niet zo gek veel bijzonders te melden; het was koud en de vogels hielden zich redelijk rustig, we hoorden vandaag amper zang. Wel 1 maal een roffelende grote bonte specht, wellicht dezelfde vogel die we 2 weken geleden ook al hoorden roffelen. Verder lieten ook de groene en zwarte spechten zich wel weer horen. Wegens de aan het eind van de middag opnieuw dalende temperatuur hebben we besloten om niet tot in het donker door te gaan maar om het op tijd voor gezien te houden. Om 16 uur waren alle netten weer binnengehaald en stond er een mooi getal van 215 vogels op de lijst. Na 's avonds nog een uurtje puzzelen moesten we daar nog 25 vogels van doorstrepen omdat ze vandaag 2 maal in de netten hadden gehangen en we iedere vogel maar 1 maal op een dag kunnen melden bij de ringcentrale.

Dagtotalen (nieuw geringd/teruggevangen):
-----------------------------------------
Grote Bonte Specht 3 / 3
Pimpelmees 17 / 25
Heggenmus 1 / 4
Koolmees 33 / 72
Roodborst 2 / 2
Boomklever - / 2
Merel 2 / -
Boomkruiper 2 / -
Staartmees 3 / 7
Vink 4 /3
Glanskop 1 / 4
---------------------------------------------
Totaal: 190 exemplaren, 11 soorten, 8:30 uren


Foto: Twentekanaal in winters avondlicht.

Vangdag project ringmus in Goor

We hadden gisteren voor het eerst dit jaar de gelegenheid om op onze ringbaan te kunnen vangen maar deze actie hebben we uiteindelijk toch afgeblazen want er stond een snijdend koude noordoosten wind die veel te veel risico's voor de vogels met zich mee zou brengen als ze te lang in het net zouden moeten hangen. Als je er op een winterse dag niet zoveel vangt dan valt dat nog wel mee, maar als je rekening moet houden met mogelijk meer dan 100 vogels dan moet je toch maar uitstellen.
De winterse omstandigheden waarin we verkeren, het is jaren geledne dat Nederland zo lang achterene heeft kunnen schaatsen, hebben er voor gezorgd dat de vogels kwetsbaarder zijn geworden met betrekking tot beschikbaarheid van voer. Daar hebben vele Nederlanders gelukkig oog voor gehad en zijn dus nu echt massaal aan het voeren geslagen. De ziekte trichomonas zal door dit weer het land wel definitief uitgedreven zijn dus wij durven het inmiddels ook weer aan om weer wat meer te voeren. Het was inmiddels ook weer tijd om een vangdag voor het project ringmus te houden en dat hebben we dus vandaag maar aangegrepen. De netten stonden er in de vrieskou helemaal klaar voor, maar de vogels bleven helaas wederom vrijwel buiten de tuin. Wel hadden we de hele ochtend een groep van 15 tot 20 kokmeeuwen rondvliegend boven de tuin en vooral het afdak maar die ging het om het brood en reuzel dat daar werd aangeboden. Ook de kauwtjes deden in grote getale mee maar met z'n allen durfden ze het maar minimaal aan om ook daadwerkelijk eten te pakken. Er zaten gisteren maar liefst 5 houtduiven tegelijkertijd in de tuin. Een dergelijk aantal heb ik hier niet eerder gezien. Het blikjt maar weer, de lokale duiven zijn dood door het geel en er komen er meer voor in de plaats....
Voor het eerst sinds maanden kwamen er ook staartmezen langs door de hoge eiken naast de tuin en 2 daarvan stortten zich in de tuin en keurig in de netten. De rest liet hen achter en koos ervoor om verder op sjouw te gaan. Na het loslaten vna de inmiddels geringde 2 lieten zij zich onmiddelijk weer horen in een andere straat waarna de 2 meteen hun koers bijzetten en naar de groep terugvlogen.
De verdere vangst bestond uit 2 groenlingen, 1 terug en 1 vers die overigens broodmager was. Daarnaast nog een koolmees tewrug en dat was het dan weer, de tuin bleef verder leeg.

Dagtotaal (nieuw geringd / teruggevangen):
------------------------------------------
Koolmees 0 / 1
groenling 1 / 1
Staartmees 2 / 0
-----------------------------------------------------
Totaal 3 nieuw geringd en 2 terugvangsten = 5 vogels.

Ringmusdag te Raalte

Het is enige tijd stil geweest met de berichtgeving op m'n weblog. we hebben echter niet stilgezeten. Onder dit bericht volgt een serie foto's van de diverse vogel-gerelateerde activiteiten die we de laatste weken ondernomen hebben.

Vandaag hebben we in de tuin van Hanneke weer een ringmus vangsessie gehouden. Dat was weer eens niet echt een succes te noemen. Om een lang verhaal kort te maken : de netten staan, de vogels gaan !
de netgewenning bij dit project is groot en gaat echt een probleem veroorzaken voor het bewerken van de gegevens. de vogels zijn er wel maar je vangt ze amper. Aflezen van kleurringen gaat veel beter, daarvoor hoef je ze immers niet terug te vangen, maar dat is alleen van toepassing op de huismussen want dat is de enigste soort die binnen dit project gekleurringd wordt. Ik wil er hierbij nu al een pleidooi voor houden om meerdere soorten die erg snel aan de netten wennen tevens te gaan kleurringen om zo het aantal terugmeldingen van die vogels op te krikken.
vandaag werden we ook erg benadeeld door de stevig doorstaande wind. Maar ja, het was de enigste dag waarop ik deze week kon vangen, Hanneke heeft immers nog geen volledige ringvergunning maar een assistentenvergunning en mag alleen ringen in mijn aanwezigheid.
we vingen vandaag de volgende vogels:

merel 0 / 1
roodborst 0 / 1
totaal 0 nieuw geringd en 2 terugvangsten.

Daarnaast hebben we tijdens het vangen (ja, ze zitten echts NAAST de netten) nog 4 gekleurringde huismussen kunnen aflezen.


Foto: spijkers verwijderen bij nestkasten landgoed Weldam.


Foto: vetbollenfabricage.


Foto: wintersituatie locatie Ringmus Goor RM-035.


Foto: landschapsonderhoud, herstel takkenkoffer.

Dode kerkuil gevonden.

We vinden er meerdere per jaar, maar ditmaal maar eens aandacht voor zo'n vondst. Vanmiddag troffen we aan het eind van de middag weer eens een doodgereden kerkuil in de berm van de weg aan. Ditmaal langs de weg van Laren naar Holten, precies op een punt waar lintvormige landschapselementen kruisen met de provinciale weg. De zoveelste dode uil op zo'n typerende plek. Een paar jaar geleden vonden wij aan de rand van Goor op zo'n plek maar liefst 3 dode kerkuilen op 1 dag. In de directe omgeving van die locatie broeden nu al ,eerdere jaren geen kerkuilen meer.
Het zou heel erg mooi zijn als de voor deze wegen verantwoordelijke beherende overheden op die plekken beplanting zouden aanbrengen waardoor overstekende uilen gedwongen worden om hoogte te kiezen in plaats van de weg op autohoogte over te steken. Dat zou heel wat verkeersslachtoffers schelen. De realiteit leert ons echter dat we juist met een andere trend van doen hebben, namelijk kaal, strak gemaaid en open landschap in verband met verkeersveiligheid....











Hieronder de gegevens van de onfortuinlijke vogel, met de opmerking dat een kerkuil in z'n 6e levensjaar om voornoemde redenen tegenwoordig al een respectabele leeftijd heeft terwijl een kerkuil onder normale veilige omstandigheden best een jaar of 15 tot 18 kan worden.

Metalen ring: Arnhem VT [Netherlands] ...53962XX
Andere merktekens: geen andere (kleur)merktekens aanwezig.

Ringgegevens (geringd door: B.G. Nijeboer)
Datum (dd.mm.jjjj): 13-06-2007, 00:00 uur, datum is exact op de dag af.
Soort: Kerkuil (Tyto alba)
Geslacht: onbekend
Leeftijd: nestjong, niet vliegvlug.
Plaats: Looweg, Luttenberg, Overijssel.
Nauwkeurigheid: Ergens binnen een straal van 5 km
--------------------------------------------------
Meldgegevens:
Datum (dd.mm.jjjj): 23-01-2012, 16:30 uur, datum is exact op de dag af.
Soort: Kerkuil (Tyto alba)
Geslacht: man [M]
Leeftijd: na 1e kalenderjaar (> 1 kj)
Plaats: Holten overijssel, tussen parallelweg en provinciale weg N332
Nauwkeurigheid: nauwkeurig tot op de ingevulde ringcoordinaten
Conditie: dood, korter dan 1 week
Omstandigheden: verkeersslachtoffer
Afgeleide gegevens
Afstand tot ringplaats: 14 km Verstreken tijd: 1686 dagen
Richting van ringplaats: 173 graden is 4 Year(s) 7 Month(s) 11 Day(s)
----------------------------------------------------

vindt u ook eens een geringde vogel/ Meld de gegevens van de ring en de vogel dan bij het Vogeltrekstation of via een reactie op één van de berichten op deze site.

Markelo : vangdag op de Bree.

Tussen alle nog steeds voortdurende drukte van twee verhuizingen, afronding van zowel broedseizoen als najaarstrek door (om nog maar te zwijgen over de al wekenlang aanhoudende regen) hebben we een dagje kunnen vinden om voor het eerst sinds 3 November weer een vangdag te houden op de vangbaan van de vogelwerkgroep. We hebben het mooi uitgekiend op de kortste dag van het jaar, de dag van het joelfeest/Yule.
Bij aanvang van het eerste daglicht stonden alle netten weer opgesteld. Merkwaardig genoeg hoorden we deze maal totaal geen roepende bosuilen. Dat zou nu in December toch zeker wel moeten gebeuren want die vogels zitten al midden in hun baltsperiode. Het is dus maar de vraag of ze er nog zijn. Er vertrekken vroeg in de morgen weer enkele tientallen merels uit de slaapbomen op de vangbaan maar we vangen er merkwaardig genoeg niet één van. We hebben wel meteen een grote bonte specht te pakken in de eerste ronde. In die ronde ook totaal geen roodborsten of winterkoningen, weer zoiets merkwaardigs. Zou het allemaal nog iets te maken hebben met het feit dat er eerder deze week een jachtpartij hier in het bos plaats heeft gevonden? We troffen toen deze groep jagers tijdens het brengen van voer naar de vangbaan. Ze hadden op dat moment al 3 hazen geschoten en schoten er nog eens 2 nadat wij ze ontmoet hadden. Op basis van onze ervaring hier ter plaatse en de waarnemingen van de fotografen die hier regelmatig in de fotografiehut zitten kunnen we constateren dat er hier vanaf nu dus geen enkele haas meer aanwezig is. Tijdens de ontmoeting met de groep van 3 jagers en ongeveer 10 drijvers meende men ons te moeten vertellen dat wij hier niet met de auto mochten rondrijden. Ach ja, dat doen we nog maar zo'n 40 jaar met officiële toestemming (sterker nog, tegen betaling...) van de dienst der domeinen. Het is altijd weer merkwaardig, die hooghartige arrogante houding ten aanzien van andere in het veld aanwezig personen zonder dat daar dan ook maar enige aanleiding of noodzaak toe is...
Maar goed, terug naar onze vangdag... het bleef dus aanvankelijk een stuk rustiger op de baan dan we normaal gesproken zouden verwachten. Al snel meldde zich een tweede grote bonte specht; deze was wel geringd en had een ring van 7 December 2008.
De mezen meldden zich al wel snel op de baan maar van andere soorten merkten we tot ver in de ochtend maar weinig, geen grote groepen houtduiven, geen sijzen of schreeuwende vlaamse gaaien. Wel kwam er een paar keer een groepje koperwieken door de boomtoppen en hoorden we enkele goudvinken. Ook zaten er inmiddels wel wat meer vinken en die meldden zich met enige regelmaat uiteindelijk toch ook wel in de netten. Ook bij die vinken vingen we er 1 terug met een wat oudere ring en deze bleek van 7 Maart 2010.
Bij de mezen was de hoofdmoot van de terugvangsten, zoals te verwachten, een mix van als nestjong geringde vogels (best wel een hoog aantal) en reeds voor het RAS-project gekleurringde adulten.

Pas in de loop van de dag meldden zich een paar roodborstjes en heggenmussen. Deze vogels hadden zich vrijwel zonder uitzondering flink tegoed gedaan aan de kruimels die van de vetbollen op de grond terechtkomen want ze hadden enorme gewichten bereikt. wat te denken van een roodborst van 20,9 gram of een heggenmus van 23,8 gram! Omdat het na 15 uur erg rustig werd met de vangsten besloten we om toch maar iets vroeger te beginnen met opruimen. toch duurde het wel tot in het donker voor we de netten allemaal binnen hadden en ook nu kwam er van alle terugkerende merels niet één in de netten. Volgende keer beter zullen we dus maar zeggen...

Dagtotaal (nieuw geringd/teruggevangen):
----------------------------------------
Grote Bonte Specht 1 / 3
Glanskop - / 5
Winterkoning 1 / -
Pimpelmees 7 / 19
Heggenmus 3 / 3
Koolmees 20 / 27
Roodborst - / 4
Boomklever 2 / -
Goudhaantje 1 / -
Vink 10 / 1
Staartmees 2 / 1
---------------------------------------------
Totaal: 110 exemplaren, 11 soorten, met
134 mtr mistnet in 9:45 uren.

Goor, project ringmus : GEEL !

Vanmorgen hebben we eindelijk weer eens een vangsessie kunnen houden. Het weer was er afgelopen week totaal niet naar en we hebben de hele week bij m'n broer aan de verfkwast gestaan. Gisteren was het weliswaar ook goed vangweer maar we zijn naar de landelijke ringersdag in Wageningen geweest. Een als altijd interessante dag met enerzijds weer aangename ontmoetingen met collegaringers en interessante en/of leerzame lezingen. Zo heb ik gisteren in een lezing van Peter Das over onze deelname aan de Ghana-expeditie van vorig winter kunnen ervaren hoe iemand van je kan denken dat je altijd aan het eten bent terwijl je toch de helft van de expeditie ziek in bed hebt gelegen... om nog maar te zwijgen over wie je verrekijker in de tussentijd gebruikt.... opde ringersdag werd ook een lezing verzorgd door Jan van Dijk uit Zwolle en hij deed verslag van zijn eerste ervaringen met het project ringmus. Hij bleek een complete ineenstorting van zijn vogelpopulatie te hebben gehad nadat dit najaar in zijn tuin en omgeving de vogelziekte geel oftewel trichomoniasis uitbrak.
En wat wil nou het noodlot? Juist ja, wij zetten vandaag onze netten in de tuin op en vangen een Turkse Tortel met...inderdaad, het geel oftewel Trichomoniasis.
De vogel is broodmager, heeft al gezwellen in de mondhoeken, een harde keel en een mond die helemaal vol zit met de bekende kaas-achtige weke gezwellen. Wat is dit enorm balen zeg! En dan vanzelfsprekend vooral voor de vogelpopulatie hier want de ziekte staat bekend als zijnde enorm besmettelijk.





We besluiten om de vogel door een kennis met meer expertise uit z'n/haar lijden te laten verlossen want zoals we gisteren hebben begrepen is de ziekte dodelijk voor vogels waar het geel al in dit stadium aanwezig is. We nemen vandaag nog contact op met het DWHC (Dutch Wildlife Health Centre) om onderzoek te laten uitvoeren op de vogel. Na het raadplegen van het volgende document op het internet merken we echter dat die uitspraak over de ongeneeslijke ziekte het geel ook wel enige nuance kan gebruiken want vogels kunnen er toch wel voor behandeld worden. Je moet je bij wilde vogels echter afvragen of dat wel lonend zal zijn, om het nog maar niet te hebben over de praktijk, kortom hoe organiseer je het om je populatie aan de medicijnen te krijgen. Daarnaast is er nog de discussie rondom het gebruik van antibiotica en resistentie. In het geraadpleegde document wordt daar ook al voor gewaarschuwd.

Zie de informatie over de ziekte op: http://www.sierduif.nl/hollandsekropperclub/PDF-files/het_geel.pdf

De vangsten vielen vandaag niet tegen, wellicht geholpen door het feit dat het vannacht toch nog weer een paar graden heeft gevroren. Hoofdsoort was wederom de groenling. Huismussen hebben we vandaag niet alleen helemaal niet gezien, deze keer hebben we ze ook niet eens gehoord. Het is met de wetenschap van vandaag in het achterhoofd maar de vraag of de trichomosiasis niet mede debet is aan de afwezigheid van de mussen. Eergisteren hoorde ik nog wel een hele groep een paar huizen verderop in de struiken lekker met z'n allen babbelend, dus weg zijn ze allemaal nog niet echt. Naast de Turkse tortel vingen we ook nog een houtduif, een eerste kalenderjaarvogel die hier al een tijdje de tuin bezoekt. Aan deze vogel was (nog) niets te zien dat op het geel kon wijzen, hopelijk blijft dat zo en ook bij de rest van de vogels.

Dagtotalen (nieuw geringd/teruggevangen):
-----------------------------------------
Merel 1 / 0
Roodborst 0 / 1
Pimpel 1 / 0
Vink 2 / 0
Heggenmus 1 / 0
Houtduif 1 / 0
Turkse Tortel 1 / 0
Groenling 4 / 4
Koolmees 1 / 1
-----------------------------------------
Totaal 18 vogels met 15 mtr mistnet en 1
inloopkooi in 7,5 uur.

aan het eind van de middag zijn we nog snel het bos in geweest want gisteren merkten we dat er veel bomen gezaagd waren in één van de bossen waar we nestkasten van de vogelwerkgroep hebben hangen. Ter plaatse bleek er inderdaad een zware dunning aan de gang te zijn en troffen we tussen de gevelde bomen 3 nestkasten op de grond aan en hebben we er nog 2 op tijd kunnen verplaatsen die aan gebleste bomen hingen.

Bleke koolmees, of toch niet...

Vorige week in Raalte vingen we tijdens een vangsessie voor het project ringmus weer een paar mezen. Daarbij zaten weer een paar heel bleke mezen waar onder ringers ieder jaar opnieuw over wordt gediscussieerd als er weer mezentrek is en er heel bleke exemplaren onder die vogels worden aangetroffen. Één exemplaar daarvan trok ditmaal nog extra onze aandacht. Het bleek een vogel te zijn die op de borst, flanken en mantel een aantal veren aan het verversen was of waar die veren al volledig vernieuwd waren. Da's niet zo heel bijzonder want veel vogels wisselen wel eens veren buiten de reguliere postjuveniele of postbreeding rui om en dan vooral als ze veren hebben verloren na een ontsnapping bij een aanval door een predator. maar deze veren waren toch wel bijzonder want al deze veren hadden in tegenstelling tot de bleke veren (lichtgeel op de onderdelen) en grijs (i.p.v. groen) op de mantel/rug. Dat kan dus verklaren dat het bij die bleke vogels helemaal niet om exemplaren van een ondersoort ver uit Rusland of zelfs Azië gaat maar gewoon om vogels die éénmalig een afwijkend verenkleed hebben aangelegd in hun normale rui. We zijn benieuwd of we hier nog meer aanwijzingen voor kunnen verzamelen, het zou bijvoorbeeld erg interessant kunnen zijn om deze vogel nog een paar jaar op rij opnieuw enkele malen terug te vangen. Zie hieronder enkele foto's van de vogel in kwestie.




Vorige maand werd er op de ringersnet-mailgroep nog van gedachten gewisseld over deze bleke koolmezen. Ringer Henk Luten uit Staphorst gaf mij toen nog door dat hij wel eens mezen had teruggevangen in het gewone kleed terwijl bij het ringen nog opgeschreven was dat het een bleek exemplaar was. Onze ervaring met deze vogel illustreert dat het zeer waarschijnlijk is dat het proces inderdaad zo in z'n werk gaat. We hebben het zelf ook wel eens geconstateerd bij jonge vogels in de nestkasten, al ringen wij die jongen meestal al voordat ze goed en wel in de veren zitten. In zulke voorkomende gevallen heb je wel eens één of meer jongen in een nestje zitten die een geheel bleek verenkleed hebben. Hoe lokaal dat kan voorkomen wordt wel geïllustreerd door het feit dat dit effect binnen één nestkastenterrein maar in één nestkast optreedt.