Avondcontrole nestkasten De Bree

Allereerst de beste wensen voor alle lezers van mijn weblog !!!

Sinds de laatste vangdag op de ringbaan hebben we niet meer op grote schaal geringd omdat we in de gaten kregen dat we helemaal aan het verzuipen waren in de enorme berg gegevens die allemaal nog in het zeer tijdrovende online meldprogramma van het vogeltrekstation, GRIEL, moeten worden ingevoerd voordat ik de verlenging van mijn ringvergunning kan aanvragen. deze kun je niet eerder aanvragen dan na het moment dat al je gegevens over 2010 bij het vogeltrekstation zijn ingeleverd. Nou, om een lang verhaal kort te maken: dat gaat nog maanden duren.... we zijn nu gevorderd tot Mei 2010 en een goed lezer weet dat er dan nog heel veel ingetikt moet worden.

Maar goed, vandaag hebben we de draad toch maar weer opgepikt, we zitten immers in een ander boekjaar. We zijn vanavond op pad geweest voor de avondcontrole van de nestkasten op De Bree, het bosgebied waar ook de ringbaan ligt. De sneeuw is vrijwel overal verdwenen en na een paar dagen van dooi en regen vroor het vanavond weer. In het bos viel op dat aan de zuidzijde van het terrein de eerste groene blaadjes van zevenblad en honsdraf al weer tevoorschijn kwamen. Het zevenblad had al blaadjes van ongeveer 1 cm. Over een knisperend bospad liepen we de route langs de kasten.
De bosuilen zitten al weer midden in hun baltstijd, maar vanavond hoorden we alleen een vrouwtje roepen. Net buiten het terrein zat op de dichtstbijzijnde boerderij even een steenuil te roepen.
De bezetting was heel goed, maar kon op De Bree wel beter. Er waren toch meerdere kasten onbezet, en in 1 kast troffen we een bosmuis aan.
We hadden 2 oudjes in de kasten, een koolmeesman in zijn 9e kalenderjaar en een boomklever in haar minimaal 8e kalenderjaar. Bij de koolmezen hadden de mannen al duidelijk hun posities voor het volgende broedseizoen ingenomen en had de omslag in de nestkasten van een meerderheid aan vrouwen naar een meerderheid aan mannen al plaatsgevonden. We troffen 19 vrouwen aan (=38%) en 31 mannen (=62%). Van de 50 koolmezen waren er 44 al geringd en werden er 6 alsnog van een ring voorzien. Voor het RAS-project hebben we bij deze koolmezen nog 10 nieuwe kleurcodes kunnen aanleggen, voor 9 anderen hadden we helaas even geen kleurcodes beschikbaar, die moeten zich dus nog even op een andere manier melden. De andere koolmezen droegen reeds kleurcodes en daarbij zat dus ook die oude vogel met inmiddels flink gesleten ringen.
We troffen 5 boomklevers aan waarvan er 2 ongeringd waren en 3 exemplaren naast de aluminium ring al kleurringen droegen, ook weer voor het RAS-project.
De pimpels waren de grote afwezigen van vanavond, tenminste.... in levenden lijve. We troffen wel 3 dode pimpels aan, alle drie ongeringd. Daarnaast nog een gekleurringde koolmees die gezien zijn staat van ontbinding al voor de koudeperiode is overleden. Dit aantal dode vogels is weliswaar hoger dan we op deze aantallen kasten gewend zijn, maar de vogels hebben dan ook een echt strenge wintermaand achter de rug en dan kun je verhoogde aantallen verwachten.

Totalen: (nieuw geringd / gecontroleerd):
------------------------------------------
Koolmees 6 / 44 (+ 1 ex. dood)
Boomklever 2 / 3
Pimpel - / - (3 ex. dood, ongeringd)
------------------------------------------
Totaal 8 nieuw geringd en 47 gecontroleerd

Vangmiddagje op de ringbaan.

We hebben eergisteravond weer een nieuw pakje sneeuw ontvangen. Er ligt momenteel 3 tot 5 cm. Vanmiddag zijn we naar de vangbaan getogen omdat we daar toch moesten zijn om nieuwe vetbollen op te hangen omdat iets of iemand er mee aan de haal was gegaan. En dan zit het vet nog wel in stevige gazen korven die we met metalen beugels op zo'n 3 meter hoogte ophangen.... We denken nog het meest aan een vos, maar zijn hier niet zeker van. Afijn, er hangen nu weer nieuwe korven.
We zijn verder gegaan met het opruimen van snoeihout en het zagen van stammen die er ook nog van vorig winter lagen. Later dit winter zullen de volgende bomen in ons snoeiplan er aan moeten geloven.
In de tussentijd hebben we ook nog 95 meter net opgezet om ook nog wat vogels te ringen en ringen te controleren. Omdat er momenteel leuke aantallen goudvinken zitten hebben we daarvan tevens geluid gedraaid. Er was vanmiddag ook nog duidelijk sneeuwtrek. Regelmatig kwamen er kleine groepjes ganzen over; Hanneke zag hoog in de lucht ook nog 7 zwanen overvliegen en aan het eind van de middag vlogen er nog 4 grauwe ganzen over het bosgebied. Da's hier een opmerkelijke waarneming gezien het feit dat hier zoveel aanhangers van Hubertus actief zijn in het terugdringen van in hun ogen exoten.
De mezen hadden al vrij snel door dat er wer nieuw voer op de baan was en dus vingen we een paar rondjes goed met een beperkte opstelling en beperkte tijd. Vooral de laatste ronde was goed te noemen waardoor we net iets langer in het donker terecht kwamen dan we dachten. Bij goed gezamenlijk gebruik van 1 hoofdlamp kwam alles toch nog op tijd weer binnen en weg.

Dagtotaal (nieuw geringd/teruggevangen):
----------------------------------------
Grote Bonte Specht 2 / 1
Pimpelmees 6 / 9
Heggenmus - / 1
Koolmees 4 / 15
Roodborst 1 / 2
Vink 2 / -
Glanskop 1 / 2
Goudvink 2 / -
-------------------------------------------
Totaal: 48 exemplaren, 8 soorten, 4:00 uren

Bij de dood van een gewaardeerde collega

Naar mij afgelopen weekend op de jaarlijkse ringersdag pas bekend is geworden is op 29 November mijn collega van het NIOO, Leonard Holleman na een langdurige ziekte overleden. Zijn overlijden stemt mij droef. Tijdens het laatste gesprek dat ik met hem mocht hebben was hij nog hoopvol gestemd. Leonard was een zeer gewaardeerde collega die mij afgelopen jaren regelmatig op de Hoge Veluwe heeft geholpen met het vangen en ringen van de mezen op de momenten dat we de drukte zonder extra mensen niet aan hadden gekund. Ik zal hem en z'n inspirerende gesprekken over de gehele cyclus van boom, rups, koolmees met vanuit zijn kennisveld de nadruk op de insecten missen. Hij heeft slechts 52 jaren van de natuur mogen genieten.
Ik wens zijn familie en vrienden vanaf deze plaats sterkte met dit grote verlies. Als eerbetoon aan Leonard plaats ik hierbij op m'n weblog een filmpje over het mezenonderzoek dat we op de Veluwe uitvoeren. In dit filmpje figureert Leonard ook. Om technische redenen staat dit filmpje niet onder dit bericht maar onder het laatste bericht op deze pagina.

De laatste dag op Schiermonnikoog

Vandaag de laatste opruimdag. Het was al vrij vroeg in de ochtend begonnen met dooien en dat was snel merkbaar in het terrein en bij de schuur van de Duinhoeve.

Wat ons nog resteerde was het binnenhalen van de laatste touwen die nog hoog hingen in de schapenweide. Daarna zijn we nog even een eind het eiland opgefietst en hebben een eind langs het strand gewandeld. Prachtige en merkwaardige effecten met zand waar sneeuw onder ligt… zie onderstaande foto.

Op het strand een mooie adulte man blauwe kiek jagend gezien. Hij pestte een oeverpieper op uit de kruidenlaag op het groene strand. Een eindje verderop vloog een groep van ongeveer 40 sneeuwgorzen op, een prachtig gezicht tegen het strijkende zonlicht in. Bij de bunker nog een jonge vrouw torenvalk in de boomtoppen tussen de bunker en het Glop en langs de Bernhardweg enkele geringde merels (maar toch ook nog wel ongeringde…) en in de duindoorns foeragerende kramsvogels. Verder nog een enkele koperwiek en nog een paar kleine groepjes mezen in de zone direct achter het duin.



We kunnen afsluitend voor het VRS Schiermonnikoog terugkijken op een heel succesvol jaar. Wat zeg ik : het meest succesvolle in het bestaan van het VRS. Voor het eerst overschreden we de 10.000-lijn van het aantal geringde vogels, we stelden dit getal zelfs op net iets meer dan 11.000 !
Meest opvallende soorten qua aantallen waren in het begin van het najaarsseizoen de extreem hoge aantallen spotvogels (zelfs ten opzichte van het landelijk jaargemiddelde). We hebben er dit jaar 116 geringd terwijl we er in alle jaren daarvoor sinds 1991 589 geringd hadden. In iets bescheidener mate, maar toch ook meer dan gemiddeld werden er braamsluipers gevangen. Later in het seizoen de roodborsten en heggenmussen waarvan de influx in de laatste week van September legendarisch en indrukwekkend was. Verder natuurlijk nog de enorme aantallen kepen en vinken die op het eiland zaten en waarvan zich voor het eerst zelfs een slaapplaats vormde in het wilgenbroekbos achter de netten van sectie 5. En de vangsten van 6 fluiters en 4 draaihalzen in 1 jaar zijn, ook al gaat het bij deze minder algemene soorten om lagere aantallen, zeer vermeldenswaard. Een vergelijkbaar effect speelde dit jaar bij de soorten koekoek (7 ex.), nachtegaal (9 ex.), grote bonte specht (10 ex. een soort waarvan dit najaar ook trek werd vermoed) en houtduif (21 ex.). Er vond dit jaar een enorme influx van sperwergrasmussen plaats waarvan er op Schiermonnikoog 3 in het glop werden gevangen en 1 op onze 2e locatie elders op het eiland. Samen met hanneke heb ik overigens op vlieland een historische week gedraaid met maar liefst 15 sperwergrasmussen + 1 eigen terugvangst. zelfs op IJsland werd dit jaar voor het eerst een sperwergrasmus geringd. En dan zijn er nog spaarzamer voorkomende dwaalgasten, en ondersoorten waar we op Schiermonnikoog dit jaar de vangsten van 1 Pallasboszanger, 1 roodmus, 1 witstuitbarmsijs, 5 witkopstaartmezen, 3 siberische tjiftjaffen, 2 noordse goudvinken, 1 taigaboomkruiper en een bruine boszanger toe mogen rekenen. die laatstgenoemde was voor het VRS zelfs een nieuwe baansoort. De bladkoning, nota bene de soort van ons stichtingslogo bleef in de vangsten dit jaar ver achter ten opzichte van het jaargemiddelde, hoewel er door vogelaars op het eiland genoeg gemeld werden.
Zoals reeds eerder gesproken, het was een memorabel jaar, maar morgenochtend naar huis....

Struinen door de sneeuwduinen.

Vandaag waren de omstandigheden weer eens drastisch anders. Er stond van meet af aan een stevige wind die de sneeuw tot sneeuwduintjes blies. De schapen stonden dicht opeen in de hoek van het weiland en hadden op het moment dat de volgende sneeuwval begon al snel een wit laagje op hun vacht liggen alsof ze met poedersuiker bestrooid waren. Ik ben vandaag bezig geweest met het binnenhalen van de kabels van de geluids-installatie. Ook dat werd zoals te verwachten was een heel verfrissende actie want bij iedere boom waar de kabel over een tak was getrokken kreeg ik een welverdiende vracht sneeuw in m'n nek. Er zat weer een buizerd in het glop, maar ditmaal toch weer een ander dan de 2 die we deze weken steeds zagen. Deze was donker van kleed en had een duidelijke lichte eindband op de staart.

Vanwege de slechte weersvoorspellingen voor morgen, dooi met kans op ijzel, hebben we besloten om dat af te wachten en op maandagochtend naar huis te gaan. Bovendien weten we vrijwel zeker dat we in Lauwersoog de wegenwacht nodig zullen hebben omdat we de handrem op de auto hebben laten staan en die is zeer waarschijnlijk vastgevroren. In het veldlab kondigen zich de eerste winterse perikelen ook al aan want de kachel haperde. Da's niet goed als dat gebeurt vlak voor je naar huis gaat en het gebouw achter je laat… Daarom hebben we de monteur er maar bijgehaald. Hij kwam lopend naar het veldlab toe want de sneeuwschuivers hadden de sneeuw van de weg voor de inrit naar het Glop geschoven (hier woont toch niemand) en op het pad bij de slagboom lag al een sneeuwduin van een halve meter hoog. Daarna zijn we dus nog maar even weer wat boodschappen gaan halen in het dorp. Onderweg nog slechts een paar kraaien gezien, de polder was verder helemaal leeg. De brandganzen zullen ook andere oorden hebben opgezocht waar het sneeuwvrij is.

Op de terugweg troffen we in de berm bij de Duinhoeve een kat aan die zat te vreten van een dode haas. Die haas ligt hier nu dus te wachten op een buizerd. We hebben ook nog even de netten open gezet en nog weer een paar vogeltjes kunnen terugvangen en zelfs nog een vink kunnen ringen. Morgen halen we de resterende 2 kabels uit het bos en gaan de laatste vier gerepareerde rallenkooitjes de opbergruimte in.
Dan is het wel klaar voor dit jaar.

Dagtotaal (vers/teruggevangen):
------------------------------------------
koolmees 0 / 2
roodborst 0 / 1
merel 0 / 1
Vink 1 / 0
------------------------------------------
Totaal 1 nieuw geringd en 4 terugvangsten.

Klooien met de kooien.

Het heeft vannacht nog een klein beetje bijgesneeuwd en vanochtend ontwaakte het eiland in een nieuwe hagelwitte deken van 15 cm sneeuw. Als vogelringer meet je die dikte natuurlijk met je vleugellineaal, maar op dat idee kom je natuurlijk pas als je eerst in het hele gebouw naar een meetlat hebt lopen zoeken…. We zijn eerst maar eens begonnen met een rondwandeling door het gebied om te genieten van het prachtige nieuwe landschap dat de sneeuw had geschapen. Op de Glopsloot waren al loopsporen van rallen en merels zichtbaar bij de plekken waar door kwel een stukje sloot ijsvrij was gebleven. Je kon zien dat er al vogels een bad hadden genomen en ook al in de laag onder de sneeuw hadden zitten wroeten. Zo zagen we gisteravond ook al dat er een haas over het pad had gelopen (nou ja, met sprongen van meer dan 2 meter tussen de prenten kun je amper van lopen spreken) en de sloot was overgestoken. Onder de Ebelbrug ook nog volop loopsporen van waterrallen die kennelijk onder de brug hebben overnacht. Ook de bewoner van het rattenhol in de schapenweide was al buiten geweest, er liep een spoor vanuit het hol richting het berkenbos. Maar tevens was zichtbaar dat de bewoner weer thuis was want de ingang zat dicht met sneeuw maar er was een klein ademgaatje vrijgehouden van zo'n 1,5 cm diameter. Na deze wandeling zijn we begonnen met het weghalen van de luidsprekers en daarna het ontmantelen van de inloopkooien voor waterrallen. Dat werd nog een heel karwei want ze moesten letterlijk uit het ijs en bevroren modder worden gebikt. Maar na flink wat geworstel en gesjor slaagden we daar in. Ach ja, zoals ze bij ons in Twente zeggn: iej hebt wiez'n en iej hebt eig'nwiez'n...

Foto: de laatste rallenkooi is uit het ijs.

De kleine opvangkooitjes staan nu bij de kachel in het veldlab te ontdooien. En daarmee kwam er een officieel einde aan onze misukte queste naar de 2500-ste waterral in et bestaan van de VRS. Meer zit er voor dit jaar echt niet in, of een andere VRS-er moet nog plannen hebben om iets te ondernemen voor de jaarwisseling… Tijdens het veldwerk hebben we nog enkele veldleeuwerikken en barmsijzen over horen en zien komen en zagen we ook nog een roepende boomleeuwerik pal Noordoost overvliegen.
Terwijl ik binnen bezig was om de ijsvrije en vervormde rallenkooitjes te herstellen zagen we een bezoeker lopend naast zijn bepakte fiets door de sneeuw het pad naar het veldlab op komen. Het bleek Martin Duisterwinkel te zijn die dit weekend op het eiland nog teken wil gaan vangen. In het dennenbos schijnt het onder deze omstandigheden nog steeds dooi te zijn in de strooisellaag onder de dennen.
Wegens de aanwezigheid an goudvinken en sijzen rond het gebouw hebben we in de middag toch nog even een tijdje sectie 1 weer gebruikt. Dat leverde slechts 2 koolmezen en een roodborst retour op. Daar zat een boulimia-koolmees bij die dit najaar 5 keer gevangen is; op zijn 'magerste' dag woog deze man 19,4 gram en nu maar liefst 21,9 gram. De roodborst is op 19 September geringd en daarna tot op heden in 7 vangsten op een verbluffend vergelijkbaar gewicht gebleven.

Dagtotaal (nieuw geringd / teruggevangen):
------------------------------------------
Koolmees 0 /2
Roodborst 0 /1
------------------------------------------
Totaal 0 vogels geringd en 3 teruggevangen.

Aan de slag.

De wind is vannacht vrijwel geheel gaan liggen en dus kunnen we eindelijk weer buiten aan het werk. We zijn begonnen om op het ijs op de sloot alle wilgen en elzen te verwijderen. Een uitgelezen kans die jarenlang niet is samengevallen met een officieel snoeiweekend. Het ijs was op de open stukken inmiddels 5 cm dik, maar op de stukken waar meer riet en takken stonden duidelijk dunner en dat hebben we geweten… Maar goed, het knippen en zagen ging ondanks regelmatig door het ijs zakken voortvarend en we hebben heel wat meters kunnen maken, in ieder geval zijn de plekken waar het meest stond nu schoon.

Tijdens het snoeien zat er af en toe nog een enkele roodborst op het ijs, 1 maal een rechtsgeringde op 2 meter afstand. Verder vlogen er regelmatig weer groepen sijzen rond en kwam er nog weer een groep van circa 30 barmsijzen over. We pestten 2 houtsnippen op en hebben enkele malen een Noordse goudvink gezien en gehoord. In de top van de hoge berk achter het gebouw zat een vrouw Noordse goudvink.

In kooi 3 vingen we vanmiddag zowaar nog een waterral. Het was een geringde vogel uit de vangweek van Symen Deuzeman en toen geringd op 31 Oktober door Peter de Boer. Nu was de vogel 10% lichter geworden. Deze ral is nu de 2499e in ons bestand. Morgen nog 1 erbij en we hebben een heel mooie reeks vangstgegevens verzameld. De bosluidspreker is inmiddels ook verwijderd, nu de kabels nog.
Vanavond is het opnieuw gaan sneeuwen,er ligt nu, op het moment van het schrijven van dit verslag al weer 12 cm verse sneeuw…

Dagtotaal (nieuw geringd / teruggevangen):
------------------------------------------
Waterral 0 / 1
------------------------------------------
Totaal: 1 exemplaren, 1 soorten, 15:59 uren