donderdag 9 april 2009

Het is groen... wat is het groen !

Vanmorgen op pad gegaan om de tweede controleronde van de nestkasten op m'n eigen terrein uit te voeren. Het was verbluffend om te zien hoe veel verder de struiken hier al in de ontwikkeling van kleine frisse blaadjes zijn.

Klein hoefblad op een bedje van zaagsel.

Op de ringbaan zijn we eerst maar eens begonnen met het water geven aan de boompjes die we vorige maand hebben geplant op de plekken waar we met de verjonging van het struweel op de ringbaan bezig zijn geweest. ook aan deze struikjes (sleedoorn, meidoorn en gelderse roos) zaten inmiddels kleine blaadjes die net uit hun knoppen kwamen kijken. Tijdens de controle van de nestkasten troffen we op twee plaatsen op het terrein een dode haas aan. Navraag leerde al snel dat dit geen verkeersslachtoffers waren die door m'n fotograferende broer waren neergelegd om buizerden te voeren. Merkwaardig en onduidelijk. Één van de twee was heel vers dood (deze ochtend) en zat behoorlijk vol met volgezogen teken (zie foto).

Tijdens de controle was ook hier nog maar ongeveer de helft van de kasten bezet en hadden we nog maar 3 kasten waar resp. 1 / 1 / 2 eittjes van koolmees in lagen. Wel hoorden we ook hier 2 bonte vliegenvangers en zaten er op enkele plekken inmiddels zwartkoppen te zingen...
Na het avondeten zijn we nog snel even het Weldam ingefietst om daar het terreintje met de spreeuwenkasten te controleren. De bezetting was daar helemaal abominabel. Geen enkele nestbouw van spreeuw (in 19 kasten), maar slechts 3 kasten waarin mezen waren begonnen. In één van de kasten troffen we weer een dode eekhoorn in z'n nest aan; in precies dezelfde kast waar dat vorig jaar ook al het geval was... wederom vreemd. We hebben het (nog verse) kadaver verzameld om voor onderzoek op te sturen naar de vereniging voor zoogdierkunde, de VZZ. Vanmiddag troffen we in de tuin thuis ook al een waggelende stervende bosmuis aan; één van de buren is dus kennelijk weer met muizenkorrels aan het strooien geweest... ik zou er haast blij van worden dat de uilen rond mijn huis inmiddels verdwenen zijn... Ik kan er zo zachtjes aan niet meer tegen in dit land, waar de ene belanghebbenden nu ook al lopen te klagen dat de natura 2000 gebieden alles in de weg staan en de andere belanghebbenden klagen dat de regels van de gebieden niks voorstellen en geen verbetering voor de natuur betekenen. De provincie Overijssel heeft inmiddels aangekondigd dat er niet meer te besturen valt door die natura 2000 gebieden. Je weet wel waar dat weer op uitdraait...
Zondag 5 April 2009; Schaarsbergen, Hoge Veluwe.
Vanmiddag begonnen met de eerste ronde voor de nestkasten van het derde gebied. Het zonnetje was inmiddels doorgebroken en het was lekker zacht weer. Dat had meteen effect op de witte fietsen bij de ingang want er stonden er alleen nog maar 5 met een lekke band; de rest was allemaal in gebruik. Bij het vijvertje bij de caravan werd al flink gebadderd getuige de watersputters op de rand van de bak. Voor ik de caravan verliet zat er een vink na het baden nog even op een tak die ineens langgerekt in de paalhouding ging zitten en roerloos bleef staan. Na enige tijd bleek waarom hij zo ging staan. In de buurt klonk sperweralarm van mezen en even later kwam er inderdaad een sperwer overgevlogen. Een vink heb ik dergelijk gedrag nog niet eerder zien vertonen, een aantal andere soorten wel. Vanmiddag zag ik ook een vrouwtje vink als een boomklever tegen een berk zitten om stukjes berkenbast los te trekken om te verwerken in het nest. Het was verbluffend hoe lang deze vink dat nog kon volhouden zonder met de vleugel te hoeven slaan om het evenwicht terug te krijgen of opnieuw grip te krijgen op de boomschors. Vanmiddag tijdens de controle 3 wilde zwijnen en een mooie reebok gezien in de hoek van de voormalige camping van de vrienden van de hoge Veluwe. De bezetting van de nestkasten was wederom zeer beperkt en zeker voor het bosvak van vandaag viel het aantal territoria van boomklevers enorm tegen. Wel trof ik weer een boomklevernest in een nestkast met vlieggat voor pimpels. In precies dezelfde nestkast waar we 2 jaar geleden ook een boomklever hadden. En dat terwijl er vlakbij deze kast 2 kasten beschikbaar waren die dus nog niet bezet waren. Het geeft maar aan hoe kieskeurig vogels kunnen zijn ten aanzien van de geschiktheid van de directe omgeving van de nestplek.
Tegen het eind van de route hoorde ik tijdens het drinken van een bak koffie ineens een heel herkenbaar geluid, maar moest 3 keer luisteren voordat ik mijn vermoeden kon bevestigen… een bonte vliegenvanger! De vogel zat luid te alarmeren en ik kon daardoor gemakkelijk de plek vinden waar hij zat. Het bleek een mooi donkere man en hij zat te bekvechten met een paartje koolmezen bij dezelfde nestkast waar vorig jaar ook de eerste bonte vliegenvanger werd waargenomen. Wellicht betreft het dezelfde vogel. Het is voor het onderzoeksgebied op de Hoge Veluwe in ieder geval de vroegste waarneming ooit en maar liefst 4 dagen vroeger dan het vorige record. Dat het in deze tijd van het jaar snel kan gaan bij de vogels bewijst ook wel het volgende voorval: teruggekomen op de camping buiten het park besloot ik om daar nog even een paar nestkasten op te hangen in de omgeving van de caravan. Na ongeveer 20 minuten arriveerden de eerste vogels al (pimpels) om de kastjes te inspecteren. Het mannetje wees drie van de vier kasten aan het vrouwtje die lange tijd voor het vlieggat zat te turen, maar uiteindelijk bij zeker 2 kasten naar binnen ging om het interieur te keuren.
Zodra het vrouwtje de kast inging vloog het mannetje naar één van de andere kasten en daar herhaalde het ritueel zich even later. Vervolgens werd ook nog even een derde kast bekeken maar vrouwlief wees die kast kennelijk al vrij snel af want we zagen ze er niet terug.
Er verscheen kortstondig nog een extra paartje pimpels maar die werden vakkundig de deur gewezen, in figuurlijke zin dan. Een derde kast werd kennelijk al snel afgewezen want daar zagen we de vogels maar 1 keer kijken.

Maandag 6 April; Schaarsbergen, Hoge Veluwe.
Vanmorgen ook op camping Arnhem 2 mannetjes bonte vliegenvanger gehoord en gezien. De ene zat te zingen en te vechten met koolmezen bij een stel nestkasten die een andere caravanner Zaterdag had opgehangen. In het park vandaag geen nieuwe aankomers gehoord. Ook geen kasten met eieren aangetroffen. Het paartje pimpels dat gisteren de nieuw opgehangen kasten bij de caravan inspecteerden hebben gekozen voor de kast die naar onze inschatting nog het minst geschikt hing (volledig open en bloot aan de enige boom in die omgeving). Ze bleken vandaag al een stapel van 7 cm mos in de kast te hebben gesleept en waren al begonnen met het eerste materiaal voor de deklaag. Dat kun je een werkdag noemen...

Dinsdag 7 April; Wolfheze, De Buunderkamp.
De eerste ronde op de Hoge Veluwe zit erop, dus vandaag samen met Hanneke begonnen met de kasten op de Buunderkamp. Ook hier zag het bos er nog behoorlijk winters uit, maar op een aantal plaatsen hadden de lijsterbesstruiken inmiddels wel kleine blaadjes van een centimeter groot. Ook op de Buunderkamp nog heel wat lege kasten en slechts 1 ei van een boomklever. Ook hier 2 bonte vliegenvangers gehoord. Aan de Noordzijde van het terrein pestte ik tijdens het ploeteren door de dichte wirwar van braam en velden met bosbes een vos op. Da’s al weer een tijd geleden dat ik oogcontact had met dit prachtige zoogdier dat aan de top van ons ecosysteem staat maar door ons mensen toch geen plaats wordt gegund in onze natuur. Ik trof ook een aantal drollen aan en daaruit bleek duidelijk dat Reintje zich hier weet te redden met het overschot wat onze snelweg- eetcultuur hem te bieden heeft. In de nabijheid bevindt zich een tankstation met parkeerplaats en de hele omgeving ligt bezaaid met afval en etensresten. Ik moest deze vos maar eens kliko gaan noemen… ben benieuwd of ik hem/haar dit seizoen nog vaker zal zien.

Woensdag 8 April 2009; Wolfheze, De Buunderkamp.
De tweede helft van de kasten op de Buunderkamp gelopen. Alles verliep prima maar in een deel van de route was duidelijk bezoek van lieden met een verkeerde instelling geweest want 4 kasten bleken te zijn verdwenen (waarom zou je ze bij de Intratuin kopen als je ze in het bos met nest en al kunt halen…) en van een stuk of 10 kasten was het deksel moedwillig eraf gehaald en een eind het bos in geslingerd. Helaas heb ik ook op dit gebied de nodige ervaring met vandalisme en mijn ervaring fluisterde mij in dat de deksels zeer waarschijnlijk de struiken ingegooid zouden zijn. Die intuïtie bleek weer juist; het kostte de nodige tijd om ze weer terug te vinden maar uiteindelijk kwamen ze allen weer boven water…euh .. blad.
Vandaag geen bonte vliegenvangers gehoord, maar dat is ook niet zo gek want het was een winderige herfstige dag; vooral nadat het vanaf half 11 begon te regenen. Die regen hield langdurig aan en zette vooral de lijsterachtigen aan tot vroegtijdige avondzang. Vanavond naar huis afgereisd om daar de eigen kasten te gaan controleren.

vrijdag 3 april 2009

Eerste nestkastcontrole en eerste eieren

Vanmorgen begonnen met het eerste van de 4 nestkastgebieden in het onderzoeksgebied op de hoge Veluwe. Er was vanmorgen nog wat trek met af en toe een klein groepje koperwieken, enkele boompiepers en vinken. tijdens het controleren van de kasten hoorde ik ook de eerste fitis en zag ik dat het eerste boerenzwaluw al ter plaatse was bij de witte boerderij op de rand van vliegbasis Deelen. In de 143 nestkasten die ik vandaag controleerde trof ik in 35 gevallen nestbouw. In 2 kasten lag zelfs al een ei, 1 van een pimpel en in een andere kast een eerste ei van een boomklever. Verder het eerste ei in een merelnest dat ik gisteren bij de caravan ontdekte en het tweede ei in het staartmezennest, ook nabij de caravan. 5 van de kasten met nestmateriaal waren bezet door een boomklever, een hoog percentage voor dit gebied en duidelijk een eerste signaal. Het is vooral duidelijk dat, net als vorig jaar, de boomklever de vroegste soort in de nestkasten is en de zwarte mees wellicht weer zal aftroeven. In de amfibiënpoel trof ik al enorme hoeveelheden kikkerdril, met een gezamenlijke oppervlakte van zeker 2 vierkante meter. In een deel van de paddendril zaten al kommaatjes. Ondertussen waren de padden nog flink aan het paren. Tussen drijvend plantmateriaal was een open plek ontstaan doordat daar een klomp van ongeveer 9 zich aan elkaar klampende padden bevond. De klomp bevatte zeker 2 dode exemplaren. Het is bekend dat bij padden de mannetjes zelfs dode vrouwtjes nog blijven vastklampen, maar een kluit van 9 stuks heb ik nog niet eerder gezien. Het was vandaag warm weer, met een temperatuur van 21 graden zelfs niet eens voorjaarsweer te noemen. Ik kan me niet herinneren dat ik ooit op m'n eerste controledag in m'n hemd heb lopen controleren, laat staan zo heb lopen zweten als vandaag. Wel heb ik het in voorgaande jaren meegemaakt dat ik in m'n dikke waxjas met sjawl om achter een boom moest schuilen voor striemend koude hagelbuien. ook heb ik al 2 keer in de eerste week de sneeuw van het dak van de voortent moeten schudden... Het kan verkeren.

donderdag 2 april 2009

Het nieuwe veldseizoen is begonnen.

Gisteren m'n eerste werkdag van het nieuwe veldseizoen. Een kantoordag, nou ja... niet alleen kantoorwerk: caravan schoonmaken, nestkasten, fietsen en ladders inpakken, afspraken maken en overleg over de verschillende onderzoeken van dit jaar en ingeleid worden in de recente wijzigingen in het computerprogramma dat we gebruiken...
vorige week nog erg druk geweest met de laatste voorbereidingen voor de nestkastcontroles van de vogelwerkgroep NIVON Goor. We hebben de jaarlijkse startavond met ongeveer de helft van de deelnemende controleurs van 26 nestkastterreinen gehouden en moesten nog weer naar enkele terreintjes toe waar op de rand van het broedseizoen nog weer nestkasten vernieuwd moesten worden en/of opnieuw opgehangen nadat ze om diverse redenen van de boom af waren geraakt.

Vandaag dan de eerste veldwerkdag op de hoge Veluwe. De caravan is door de mannen van de werkplaats het park ingebracht en samen met Luc te Marvelde heb ik hem vandaag op z'n definitieve plek gezet, de voortent opgebouwd en alles verder ingericht. Het park ziet er nog behoorlijk winters uit, terwijl het stedelijke milieu in Arnhem met het mooie weer van de laatste dagen er al een stuk groener uitziet.
Hieronder nog wat foto's voor sfeerindrukken; ook foto's van vorige week met als thema natuurbeheer in Nederland... De beelden spreken voor zich....

De mezen begonnen al weer te badderen in het vijvertje nadat de caravan er nog geen uur stond.


De caravan op z'n plek in een kaal bos.


De Hoch, het bos achter de keuken. Er mag nog een specht broeden....


De hoch, de plek van de keuken met links het voormalige speelveld (vol zaailingen van larix).


De Hoch, pad langs jongerenterrein D.A.N.S.


De Hoch; Oude Rijssenseweg richting vijfsprong.


De Hoch; het achterpad. Dit was ooit de Hoch....

Tja, dan ben je 47 jaar oud en wordt de woonwijk waar je opgegroeid bent gesloopt, gaat je basisschool gesloopt worden en is het bos waarin je ruim 30 jaar van je leven hebt doorgebracht in de verbouwing naar heideterrein.... Kortom, je leven wordt achter je gesloopt voordat je achterom kunt kijken. Ik heb geen geschiedenis meer....

dinsdag 17 maart 2009

voorbereidingen voor het nestkastseizoen

Vandaag met Hanneke en Gert Escher naar de Herikerberg geweest om nestkasten te vervangen die afgelopen winter door grote bonte spechten gesloopt waren. De lokale havik was al flink aan het baltsen boven de boomtoppen. Ook hoorden we in de hoek van de bosuil-kast een flink gekrakeel van vlaamse gaaien (of bospolitie zoals Gert ze noemt). Bij het laatste deel van de beide terreintjes die we onderhanden hebben genomen bleek een bosperceel volledig kaal te zijn gekapt... En dat is dan weer zo illustratief voor hoe voortvarend wij ons landje continu onderhanden nemen. 2 jaar geleden werden hier nog grafheuvels gerestaureerd, vorig jaar deed er een ploeg van de sociale werkplaats zijn best om amerikaanse vogelkers tussen de krentenboompjes weg te snoeien en nu is alles (ook ALLE ondergroei) weggezaagd en geklepeld en zijn de machines domweg over de grafheuvels heengereden.... Het is dan ook weer meteen illustratief dat je over zo'n terrein meteen een mountainbiker ziet rijden...
Afgelopen week was het ook al raak in het centrale deel van het Weldam. Daar was vorig jaar al een heel perceel gekapt en nu was de naastliggende rij met kapitale eiken aan de beurt. De nestkasten waren door de zaagploeg duidelijk moedwillig in de sloot en het naastliggende weiland gegooid en een deel was door de modder en takkenbende niet eens meer terug te vinden. Tja, wij houden tegenwoordig van meubelen van robuust inlands eiken....

Vanavond bij de mail 3 terugmeldingen van kerkuilen van vorig voorjaar. Één is deze winter teruggevonden in Klazinaveen, één bij Düsseldorf, en één in Calais in Frankrijk. Die laatste is nu de verst teruggemelde kerkuil in mijn bestand. De vogel werd als ziek/gewond teruggemeld, nu eens niet dood in Frankrijk dus.

donderdag 5 maart 2009

Tip voor de lezers van het ZAMBIA-verslag: lees van de onderzijde van de pagina naar boven. De instelling kan nou eenmaal niet anders...

Maandag 2 Februari 2009; Kabwe Zambia.
Vanmorgen tot 8 uur uitgeslapen na de lange reis van gisteren. Jannes was om half zeven al op en had al een rondwandelingetje gemaakt en een respectabele soortenlijst aangelegd. Bij de ontbijtkoffie op het terras kon de lijst al vlot worden aangevuld met een pygme-kingfisher die vanaf het hek rond het zwembad aan het jagen was in het zwembadwater. Wat een maf gezicht zeg… Wellicht is het de vogel die vorige week hier tegen het raam knalde… heeft ie er toch een hersenbeschadiging aan opgelopen..... Of het moet zijn dat die allerkleinste ijsvogel jaagt op kleine insecten i.p.v. visjes…. Na het ontbijt verder gewerkt aan het verslag van de afgelopen (indrukwekkende ) dagen en daarna de webmail gecontroleerd. In Nederland blijkt het weer koud te zijn geworden; een akelig vooruitzicht nu voor ons hier de laatste week ingaat. Na de middag hoorden we een flink alarm van meerdere vogels in de tuin. Ik liep naar de plek waar kennelijk iets aan de hand was en zag tussen de verschillende soorten vogels een groene boomslang over één van de takken kruipen. Daar was alle drukte dus voor…. Het beest maakte zich snel uit de voeten (voeten?) want nadat ik even naar een nieuwe sunbird spec. had zitten kijken kon ik hem al nergens meer terugvinden. Er zaten zeker 10 soorten vogels in de struik te alarmeren en meteen nadat de slang was verdwenen werd het weer rustig en gingen de vogels weer over tot de orde van de dag.
Om 17:15 uur zijn we weer vertrokken voor de avondvangst. De auto was door Donald weer perfect gerepareerd en kon dus weer ingezet worden. Onderweg kwamen we het weesjongetje bij de voorde al tegen en Bennie stopte meteen om hem de nieuw gekochte schoenen te overhandigen. Hij was er stralend blij mee maar probeerde wel duidelijk te maken dat de schoen aan zijn warrelvoet moest worden aangepast en dat hij de andere schoen aan zijn gezonde voet niet meteen aan wilde trekken omdat die voet vies was….. Meteen nadat we weer bij hem wegreden stoven de andere kinderen van de compound (ze hadden op een afstandje staan toekijken) op het jongetje af om de nieuwe aanwinst te bekijken of …. In zo’n situatie vraag je je wel meteen af of je er wel verstandig aan doet. Je trekt immers zo’ verschoppelingetje wel voor ten opzichte van de rest van de jeugd en dat kan jaloezie losmaken… We waren er dan ook niet helemaal gerust op… Het nieuws dat we terug waren had zich al snel door de compound verspreid en de kinderen schreeuwden allemaal luidkeels “hi mister Karembia “oftewel “hoi meneer zwaluw”.
Het water op de vangplaats bleek ongeveer een halve meter te zijn gezakt en ongeveer 80 cm lager te staan dan tijdens de hoogste stand van vorige week. Nadat we de netten weer hadden staan kregen we tijdens het wachten bezoek van Donald met 4 Nederlandse gasten; een man die al 40 jaar in Zambia zat met een stel kennissen die in de bloemenhandel zaten. We vingen tijdens het uithalen van de zwaluwen nog weer een woudaapje die in het net hing met een vis half uit z’n snavel stekend. Omdat de mazen van het net zich om de bovensnavel van de vogel hadden gedraaid en tevens aan de vis vast zaten moest Bennie de vis uit de bek van de vogel halen. Het bleek een soort meervalachtige vis te zijn waarvan de kop al half vergaan was door het maagzuur van de vogel. Het aantal zwaluwen op de slaapplaats moet minimaal zo groot zijn geweest als gisteravond. Ze zeilden massaal om onze oren en we hadden de beste avond uit onze verblijfsperiode, al is Bennie van een totaal van 135 boerenzwaluwen nog niet onder de indruk… We vingen tevens nog een red faced cisticola en 5 oeverzaluwen.
Na afloop van het avondeten hebben we nog nagepraat met de Burton’s en hun gasten. Het gesprek ging al snel over exoten in de natuur. Ook hier ontkomen ze niet aan die effecten; de Lantana-struiken die hier massaal op onze dagvanglocatie staan zijn bijvoorbeeld ook niet inheems, maar komen oorspronkelijk uit Zuid-Amerika (enige connectie tussen de internationale handel in vee?). Als je de eigenaar van het land vraagt waar zijn vee oorspronkelijk vandaan komt krijg je als antwoord : juist.... Zuid-Amerika !!! De Lantana-struik gedraagt zich hier ongeveer net zo als de Amerikaanse vogelkers in West-Europa. Ze groeien als kool en overwoekeren de andere vegetatie die geen kans meer krijgt. In het veld had ik al wel gezien dat er toch wel een natuurlijke vijand bestaat voor deze struik, een paar struiken op de vanglocatie waren overwoekerd door grote pakketten duivelsnaaigaren en hadden daardoor het loodje gelegd. Kennelijk een goede biologische bestrijder, maar heb het geduld daar maar eens voor als je een boer bent en je hele weilanden ziet vollopen met deze struiken. Daarna ging het gesprek al snel over allerlei andere invasieve soorten in diverse landen op de wereld. De kwekers hadden ook handelsconnecties met Nederlandse kwekers in Kenia. Daar staan al gigagrote kassencomplexen zoals we vanuit het vliegtuig al hadden kunnen zien. In zo’n gezelschap breng je het niet zo snel ter sprake dat juist de hele mondiale handel in flora- en fauna-, landbouw- en veeteeltproducten debet is aan de aanwezigheid van zoveel invasieve soorten. Even later bracht ik dat bij één van de Hollanders toch even ter sprake, maar daar volgde alleen maar volledige ontkenning op…

Dinsdag 3 Februari 2009; Kabwe Zambia.
De wekker stond weer op 5 uur dus… ochtendvangen. Om half vier werden we echter al gewekt door gemorrel aan de deur van het guesthouse waar we nu verblijven…. Iemand of iets probeerde duidelijk om binnen te komen. Bennie vloog het bed uit en snelde naar de deur.
Daar stonden dus beide honden van de Burton’s hem aan te kijken alsof ze het de hoogste tijd vonden om te spelen… Het lukte daarna niet echt om de slaap weer te vatten. Dus om 5 uur uit bed, spullen in de auto gepakt en op naar de waterkant. Om 6 uur stonden de netten open en de eerste vogel, een Melba finch of green-winged Ptylia, werd al snel gevangen, maar daarna bleef het lang rustig. Getuige de ervaringen met het CES-project thuis kan dat er wel eens op wijzen dat de lokale vogels inmiddels op eieren zitten. Een mooie gelegenheid om eerst de zwaluwen van gisteravond te meten en wegen. Ondertussen kwam er weer een groepje van 10 – 15 Europese bijeneters overvliegen. Het leek er op alsof deze vogels al paarsgewijs vlogen. Over het water scheerde weer een ijsvogel achter ons langs maar we zouden er uiteindelijk geen één van vangen.
Bennie is tussentijds nog wel even naar de achterste netten gelopen want we hoorden dat daar een groep koeien door de Dambo naar onze oever werden gedreven. Hij wist nog net op tijd een groepje van zo’n 15 koeien bij de netten weg te drijven. De vangsten bleven gedurende de gehele ochtend een beetje tegenvallen. We vingen vanochtend ook de eerste Europese grasmus; ook deze vogel zat nog in een zwaar gesleten verenkleed en was begonnen met de rui. Daarnaast ook nog eer 3 tuinfluiters die nu met de eindfase van slagpenrui bezig waren en dus al bijna klaar waren voor de volgende reis naar het Noorden.
Donald Burton is nog even op bezoek geweest met z’n jongste dochter Abigail. Het is voor ons een merkwaardig fenomeen om van ver een auto te horen aankomen en dan eigenlijk al te weten wie er aankomt; het doet mij denken aan mijn eigen jeugd bij mijn ouders op de camping midden in de bossen. Als daar een auto op honderden meters aan kwam rijden vroeg men elkaar ook “verwacht jij iemand?”
Om half 12 werd het dusdanig warm dat het verstandig was om te gaan stoppen met vangen. We eindigden deze vangochtend met ongeveer 30 vogels waarbij deze maal geen nieuwe soorten. Voordat we terugreden naar de ranch zijn we eerst nog even weer naar de nieuwe dam in het grootste stuwmeer gereden. Donald vertelde ons dat hij daar op de heenweg 2 exemplaren van de Pygmee Goose had gezien, de kleinste Afrikaanse ganzensoort. We hebben ze niet terug kunnen vinden, maar zagen nog wel weer een long crested eagle mooi dichtbij op één van de electriciteitspalen zitten; z’n verenkleed had de perfecte camouflage tegen de paal en z’n silhouet leek een verlengstuk van de paal. Op de draden zaten nog weer 2 Mosque zwaluwen en boven het meer zagen we naast het gebruikelijke spul nog 2 yellow-billed kites en in de verte 2 onherkenbare sternachtigen.’s Middags hebben we op de veranda weer ringgegevens zitten invoeren en geprobeerd de mail nog weer door te nemen. Er zat haast niks meer in m’n postvak en dat was in dit geval goed nieuws want dat betekende dat Han of Hanneke thuis de aansluiting weer voor elkaar hadden gekregen en de mail binnen hebben kunnen halen. Vanaf de veranda zagen we vanmiddag nog een Wahlberg’s eagle over de ranch vliegen. Daarna pakten de wolken samen tot een zich langzaam opbouwend onweer.
We reden iets eerder dan normaal naar de vangplaats en zagen onderweg op het open veld tot kilometers ver in de omgeving zwaar dreigende wolkenluchten en op een aantal plaatsen al regensluiers. We besloten om veiligheidshalve slechts één baantje van twee netten op te zetten. In de tussentijd is Bennie met de slasher en met een echte Afrikaanse heggenschaar (twee cm.afstand tussen de scharen) begonnen een nieuw baantje te maken. Ondertussen vlogen veel eerder dan normaal de eerste groepen zwaluwen al om onze oren het riet in. Alsof ze de duivel op hun staart hadden. Het bleef maar doorgaan en we wisten niet hoe snel we de netten opgezet moesten krijgen. Uiteindelijk hebben we heel veel geluk gehad en bleef het vrijwel droog tot de duisternis intrad, ondanks zware blikseminslagen rond de dambo. We eindigden toch nog met 40 Boeren- en 4 Oeverzwaluwen. Eenmaal terug op de ranch begon het te hozen en dat duurde het grootste deel van de nacht.

Woensdag 4 februari 2009.(Kabwe, Zambia)
Na het wegringen van de vogels van gisteravond (we hadden vanwege de regendreiging voor de zekerheid alle vogels maar meegenomen) hebben we met de terreinwagen weer ons gebruikelijke rondritje over het terrein gemaakt. De rest van dit verslag moet nog bijgewerkt worden...

Donderdag 5 februari 2009. (Kabwe, Zambia)
Om 5 uur opgestaan om e gaan ochtendvangen mar het had geregend en het lekte nog behoorlijk na. Ook was de lucht nog zwaar bewolkt. Later bleek dt het 1 mm geregend had, maar bleken we zeker de juiste beslissing genomen te hebben. Vanaf 10 uur begon het opnieuw te regenen en dat hield deze keer aan tot 14.00 uur. Net voordat het harder begon te regenen heb ik nog eerst met Jannes en de beide honden anderhalf uur over het terrein rondgestruind. We liepen vanaf het hek naar beneden naar de dambo maar allereerst ontdekte ik nog een plek met bijenkasten die Jannes nog niet eerder had gevonden. Die moesten natuurlijk van dichterbij bekeken worden. “Je kunt gerust meekomen hoor”, zei Jannes. Ik dus mee……… de kasten waren behoorlijk verwaarloosd en stonden ingegroeid in het hoge gras. Er was weinig beweging bij de kasten te zien maar ja, dat wordt snel anders als je tegen de golfplaten trapt die er als afdekplaat bovenop lagen. Dat deed Jannes dus en in een mum van tijd had ik de eerste bijen al in mijn haren zitten en voelde de eerste steken al. Ik was dus als een speer vertrokken. We zijn verder naar beneden gelopen en troffen onder bij het water twee alarmerende hadeda-Ibissen aan. Die bleken te alarmeren voor twee Schreeuwarenden in dezelfde boom. Ditmaal hebben we mooi het verschil tussen een juveniele en adulte Schreeuwarend kunnen zien. De juveniele had nog fijne witte puntjes op de randen/toppen van de armpendekveren. Tegenover de vangplek zagen we nog een giant Kingfisher langs komen vliegen. Op de elektriciteitsdraden zaten diverse Bijeneters, waaronder vier exemplaren die stijf tegen elkaar aan zaten. De motregen ging heel langzaam over in stevige regen en via het weiland liepen we terug naar de ranch. In de middag hebben we in de regen ringgegevens zitten invoeren op de veranda. Om half 6 was het gelukkig weer droog en togen we naar de zwaluwslaapplaats. De netten stonden amper open of het zat alweer helemaal dicht met zwaar dreigend onweer. We dachten aanvankelijk dat het langs ons heen zou drijven maar nadat we ieder zo’n 10 zwaluwen hadden weggeringd barstte het in alle hevigheid los. De netten hingen behoorlijk vol en het was hard aanpoten om snel op te ruimen. Als verzopen katten zaten we nat tot op de laatste draad in de auto terug naar de ranch. Daar bleek te stroom ook nog eens te zijn uitgevallen. Bij het schijnsel van een acculamp hebben we tot 22.00 uur iedere zwaluw zitten droogdeppen met handdoek en toiletpapier. We bleken er 105 te hebben. Dat werd dus een latertje, maar de zwaluwen knapten er snel van op en fladderden al snel weer droog rond in de bunnen.

Vrijdag 6 februari 2009 (Kabwe, Zambia).
Vanmorgen waren de zwaluwen perfect opgeknapt van het waterbad van gisteravond. Doordat we alle vogels uiteindelijk hadden meegenomen was het echter vanmorgen wat tijdrovender dan voorgaande ochtenden. Na het ontbijt (toast, what else….)met Jannes de inmiddels routineronde gereden maar ook een alternatieve route gereden over het terrein van Terry, de (Ierse)buurman van Donald. We hebben niet echt veel soorten vogels gezien maarbij één van zijn dambo’s wel twee african fisheagles, de equivalent van onze zee-arend. Verder troffen we een rietveld aanwaar we met zekerheid honderden vogels zouden kunnen vangen…… wevers wel te verstaan!!! Er zat een grote weverkolonie in dat veld en je kon daarbij mooi zien dat de vogels die lager in de rangorde zten later waren met de nestbouw en dat zij genoegen moesten nemen met een gevaarlijker en risicovoller plekje aan de rand van het rietveld.
Bennie was in de tussentijd op de ranch gebleven om administratief werk te verrichten en hij had ondertussen een telefoontje ontvangen dat de mensen van ZOS nog maar met drie personen kwamen (minder en minder) omdat er één ziek was. Er komt nu welgeteld één student en twee begeleiders……….Het weer was vandaag zienderogen opgeknapt. Het werd zelfs uitgesproken warm vanmiddag. De temperatuur liep op tot circa 35 graden Celsius. Dus dat werd zwemmen in het zwembad en luieren op de veranda. Om 17.30 arriveerden de mensen van de ZOS en nadat Bennie even met ze had bijgepraat zijn we meteen naar de vangplaats gereden. Jannes en ik waren er op voorbereid (wij hadden al gezien hoeveel water er over de nieuwe dam stroomde) maar ook wij schrokken ervan hoe in 24 uur tijd het water ruim een halve meter was gestegen. We gingen er weer tot tien cm. boven onze navel in. Dat werd dus weer zakken en netten hoog houden en op de tenen staan.
Er waren opvallend veel minder zwaluwen dan voorgaande avonden en ze waren ook later. Dat zal hoofdzakelijk zijn veroorzaakt door het feit dat het volledig onbewolkt was. We hebben maar twee rijen netten opgezet want Bennie moest natuurlijk de mensen van de ZOS ook nog leren netten opzetten. Hij was dus een stuk langer bezig……Er bleken een stuk minder zwaluwen op de slaapplaats aanwezig te zijn dan de dachten. De vogels met de hoogste gewichten van gisteravond zullen dus zijn vertrokken. Ze bleven lang, hoog rondvliegen en op het moment dat ze toch omlaag kwamen gingen de meesten vrijwel weer recht naar beneden om zonder zijwaartse beweging op de rietstengels te gaan zitten. Bij terugkomst op de ranch bleken Debbie en Donald een complete barbecue te hebben georganiseerd. Dat gaat hier alleen anders dan bij ons. De kok roostert al het vlees en als het klaar is (en dus al weer vrijwel koud) word je aan tafel genodigd (door de gastvrouw) om te eten met op de achtergrond de dovende barbeque.
Het is overigens leuk om te zien hoe onze twee Zambiaanse gasten hun uiterste best zitten te doen om te eten met bestek. Het lijkt nergens op maar ze proberen het; de Zambianen zijn gewend om met de handen te eten. Ze hebben bij de warme maaltijd altijd Nshima: een dikke maismeelpap die gekneed kan worden tot een rolletje of een balletje dat met een druk met de duim gevuld kan worden Tijdens de barbecue hoorden we op de achtergrond honderden kikkers en cicades en meerdere roepende fiery necked Nightjars warvan inmiddels de balts is begonnen.

Zaterdag 7 februari 2009; Kabwe Zambia.
We zijn om 5 uur opgestaan en met de hele ploeg het veld ingetogen voor een ochtendvangsessie. De lucht was helemaal helder bij het opstaan maar toen we eenmaal ter plaatse waren, bleken er al grote donkere wolkenpartijen over te drijven. Dat was echter van korte duur zodat even later de zon al mooi haar ochtendlicht over het landschap strooide. We hebben eerst de zwaluwen gemeten en gewogen. De ZOS-mensen ringden de ongeringden en naar later bleek ook de geringden….en Jannes en ik hebben de steekproefvogels doorgemeten. We moesten voor het ochtendvangen nu ook op lieslaarzen lopen: zo hoog was het water wel gekomen…..tijdens het ringen van de vogels van de eerste ronde kwam er prachtig laag een Europese visarend overgevlogen. Ook vlogen er weer en heel stel bijeneters laag over de struiken. Vangen doe je die echter echt niet snel……….Naast de Melbafinch oftewel de green winged Pytilia vingen we vandaag ook twee exemplaren van de orange winged of golden backed Pytilia. De eerste daarvan ontsnapte doordat cauch, de student hem uit de handen liet schieten voor er een ring om zat. We vingen ook nog een aantal soorten die voor ons (als ringsoort) nieuw waren. Een blackcollared barbet (wat een bijter; in het net had ie me al door m’n vel gehapt) en een tropical boubou. Om 11 uur werd het echt flink warmer en om 12 uur hadden we de netten opgeborgen. Dat was nog wel even tricky want de koeien uit het weiland achter de struiken waren net tussen de netten door naar het water gelopen om te gaan drinken. De beste oplossing op zo’n moment is dan om heeeeeel rustig naar ze toe te lopen en ze parallel aan de netten weer voor je uit te drijven. Dat ging zeer succesvol. Na de lunch siësta maar dat duurde niet zo lang. Bennie ontdekte in de palmboom naast de veranda een groene boomslang die probeerde bij een nest/de nesten van bronze mannikins en het paartje wevers te komen. We hebben ongeveer een uur naar de pogingen van de slang zitten kijken en prachtig gezien hoe vooral de wevers vechten met gevaar voor hun eigen leven door te proberen de slang op z’n kop te tikken. We hebben foto’s en filmopnamen kunnen maken en na ongeveer een uur liet de slang zich met veel geritsel van de dode palmbladeren op de grond vallen en kroop hij met grote snelheid (daar loop je niet tegen) langs de muur naast het zwembad weg. Maar daarmee was de opwinding nog niet over….Nadat we me z’n allen rond de laptop van Bennie zaten te kijken naar z’n foto’s was er ineens paniek in de Jacarandastruik naast de veranda. Ineens vlogen ons drie jonge bronze Mannikins om de oren. We zagen al snel dat er weer een slang bezig was om een vogelnest te prederen en deze keer met succes. We zagen een jong (het vierde, dat niet op tijd weg kon komen) de keel van de slang inglijden en hebben de bobbel in de keel van de slang een heel eind kunnen volgen……….De andere drie jongen werden door ons teruggevangen en in de bloembak onder de struiken gezet. Een uur later zagen we dat de ouders alweer aan het voeren waren. Weer daarna zag ik de slang nogmaals terugkomen maar de andere nesten waren leeg………… De rest van de groep ging nog even een rondje over de ranch en langs de dam maken en ik bleef ditmaal op de ranch om weer te proberen te emailen. Daar kwam weinig van terecht want ik had ineens Adam op schoot zitten die vogelles vanuit het boek wilde hebben.
De rest van de groep zag bij de dam een groepje van 17 gele kwikstaarten en (vooral op basis van geluid) wist Lisanne Roxburg nog een croacking cisticola en een eastern paradise Whydah aan de lijst van waargenomen soorten toe te voegen. De avondvangst van zwaluwen ( de laatste voor Kabwe) viel tegen. De waterstand was nog steeds hoog (10 cm. minder rond je navel maakt geen verschil) maar er waren duidelijk ook minder vogels aanwezig en ze vielen ook nog eens loodrecht naar beneden in. Bij het laatste opruimwerk vloog er weer een uil rond boven de netten. Verder alleen bijvangst van een malachite kingfisher (waar je het ei voor de volgende ochtend kon zien zitten….) en een rietzanger.

Zondag 8 februari 2009.(van Kabwe naar Chisamba).
We hebben met de hele groep de zwaluwen van gisteravond weg zitten werken(soms tot wanhoop van Bennie die info van vier waarnemers gelijktijdig moet opschrijven en werden daarna door Debbie en Donald verrast met een Engels ontbijt. Al waren er geen worstjes bij, het was weer voortreffelijk. Na de baked beans en scrambled eggs on toast verschenen er namelijk bord na bord na bord wafels……….Rondbuikig begonnen we aan het inpakken van de bagage. Ik had daarbij ruim tijd over en ging nog wat vogelen. In een boom aan de rand van het gazon ontdekte ik zowaar nog een nieuwe soort! Het was de Meyers Brown parrot. Een (vermoedelijk) mannetje en vrouwtje kwam ineens aangevlogen en één van de beide vogels dook in een nestholte in de boom. Na de koffie was het echt tijd om te vertrekken en het was de hele fam. Burton aan te zien dat ze dat heel jammer vonden. We zijn naar Fringilla Lodge gereden en Daniël van de ZAWA blijft tot morgen bij ons. We droppen hem dan in Lusaka op zijn kantoor. Na ons te hebben geïnstalleerd (in dezelfde cabin als aan het begin van de reis) zijn we een rondje over het Zambeefterrein gaan maken. Bij de poort bleek men een nieuwe regel te hebben geïntroduceerd: naast de waterbak waar je met de auto door moet rijden worden nu ook de wielen van de auto ontsmet met een erg chemisch ruikend goedje. We zagen al snel weer de nodige mannetjes widows en bishops maar ook een groepje van ongeveer 40 oeverlopers langs de waterpoel aan de rand van een maïsveld. Hier zagen we aan het begin van onze reis de painted snipe nog. Bij het grote meer zagen we twee afican fish eagles hoog in een boom zitten. Op twee verschillende plaatsen stond er een grote (echt groot zijn ze) Goliath reiger. Ook zagen we weer schaarbekken, ditmaal een groep van 10 stuks. We zijn vervolgens doorgereden naar de vangplek. Het voorste deel van het pad bleek inmiddels een stuk uitgebreider in gebruik te zijn genomen als stortplaats van koeienhoeven –hoorns en kippenveren en allerlei plastic afval.
Door de warmte was de geur beklemmend en adembenemend ondraaglijk. Bij de vangplaats hebben we eerst bovenop de pijpleidingen van het pompstation gestaan en dat leverde zo ineens twee nieuwe soorten op. In het moeras liep een purperkoet rond(later aan de andere kant van de dam nog één) en na het opvliegen van een Jacana zagen we ook nog een kleine purperkoet (lesser gallinule). Het pad van de netopstelling moest nog eerst wat slashwerk ondergaan maar daarna gingen de netten omhoog. Na wat geharrewar (troep in de netten van het watervangen en door elkaar zittende lussen) stond alles en begon het wachten op zwaluwen. Nou…..daar moest lang op gewacht worden want ze kwamen niet! Jannes en Daniël hadden er vier gezien en daar bleef het bij. Meer zouden het er niet worden (ondanks het feit dat we ze ’s middags nog wel boven de meren hadden zien vliegen). Toch vingen we er nog twee tussen de andere vogels. Die andere vogels werd een verhaal apart. Al snel nadat de netten stonden, knalde er een groepje red headed quelea’s tegen aan en daar bleven er een stuk of vier van hangen. We waren nog niet terug van het uithalen of de volgende groep hing al…….en zo zou het tot in het verre schemer doorgaan. De groepjes die het riet indoken werden ook groter (tot zo’n 40 stuks per groep) en er moesten toch wel een 1000 vogels zeker in het riet zitten te slapen. Vlak voordat we wilden opruimen merkte ik dat er een paar vogels in het schemerdonker over het dijkje aan het rondjagen waren boven het riet en water. Wat waren het: valkjes? Nachtzwaluwen? Op het moment dat er één tegen het net knalde en bleef hangen wisten we het na een snelle sprint zeker. Ik stond met een red-winged pratincole (vorkstaartplevier) in de handen. We hebben nog geprobeerd om er meer te vangen met de schepmethode(net plots omhoog steken vlak voordat de vogel overvliegt) maar dat mocht niet baten. Toch een heel leuke soort als laatste vogel in het zeer geslaagde seizoen. Het zwaluwenproject heeft ongeveer 3700 boerenzwaluwen opgeleverd (waarbij slechts één Poolse en één Tel Aviv-Israël-ring en dat is in bijna 25 maand verhoudingsgewijs meer dan in het project van vijf maanden van vorig jaar.

maandag 23 februari 2009

Maandag 26 januari 2009; kabwe Zambia.
Om 5 uur liep de wekker al af want we waren weer van plan om een vangochtend te houden. We keken tegen een knoepert van een sterrenhemel aan dus dat ging wel lukken. We waren mooi op tijd aanwezig, maar het opzetten van de netten duurde nogal wat langer. Een aantal takken waren uit de stokgaten verdwenen, enkele netten zaten weer in de war en er waren twee netten die nog het nodige aan dood drijvend organisch materiaal van het avondvangen bevatten.. Tot overmaat van ramp wou het vangen ook nog niet echt op gang komen. Tijdens het wegringen van de zwaluwen van gisteravond zagen en hoorden we nog twee giant Kingfishers voorbij komen, passeerden even later 2 keer twee malachite Kingfishers en ontbraken de luidruchtige pied Kingfishers ook niet. Het feest der ijsvogels werd compleet toen we later ook nog een half collared Kingfisher vingen. Deze lijkt nog het meest van allemaal op onze eigen Europese ijsvogel maar het meeste oranje ontbreekt bij deze Afrikaanse soort en de snavel is volledig zwart in alle kleden. Wat later dan we gewend zijn kwamen de vangsten toch nog redelijk op gang en verschenen er ook op rij nieuwe soorten op de ringtafel. Daarbij de emeral spotted wood dove (nog kleiner dan ik verwacht had), de black backed Puffback, de terrestrial Brown bul en ga zo maar door.
Tijdens het ringen kwam er ook nog even een groepje van zo’n 15 Europese bijeneters over. Wederom genieten van dat mooie geluid en die mooie vluchten. Er zaten in de struiken nog wel weer minimaal twee noordse Nachtegalen te zingen, maar we vingen er geen van. Later op de ochtend nog wel een Fitis en een Tuinfluiter en twee Bosrietzangers in zwaar gesleten kleed. De zon brak deze morgen behoorlijk op tijd door en zorgde voor weer wat meer rode tinten op menig ontbloot blank mannenvlees. Evenals bij de vorige vangochtend alhier viel het om 11 uur helemaal stil maar bleken er tijdens het opruimen van de netten ineens toch weer een aantal vogels te hangen. ’s Middags werd het met iets boven 30 graden Celcius nog weer iets beter en heb ik nog even wat baantjes getrokken in het zwembad. Daarna in de tuin nog weer een citroen geplukt en die uitgeknepen in een groot glas ijswater. Dat is pas verkwikkend….De verkwikking kwam even later ook van boven want in een kwartier tijd schoven de wolken inéén en begon het flink te regenen en onweren; gelukkig maar een half uurtje…..’s Avonds was het onderweg naar de vangplaats flink schrikken; bij het oversteken van de middelste van de dambo’s schrokken we nl.van de waterstand. Volledig onverwachts was het water zeker 20-25 cm. gestegen. Het moet gisteren in de regio bovenstrooms flink en lang hebben geregend. De auto kon nog maar net ter plaatse komen.
De zwaluwen waren ons ondanks (of dankzij) het feit dat we tot aan de borst in het water stonden goed gezind. Ze vlogen perfect laag aanzeilend het riet in en we eindigden met 99 Boerenzwaluwen en tevens twee terugvangsten, drie Oeverzaluwen en twee Rietzangers. Ook hadden we nog een bijvangst in de vorm van een half collared Kingfisher en knalde er tijdens het uithalen van de laatste vogels nog even een grote uil (spec.) in het net. Dat ging zo hard dat de vogel op z’n gewicht in het water belandde. Hij was echter al weer weg voordat ik kon reageren. Tja, in zulk hoog water ren je ook niet zo hard….In de avonduren na het eten heeft Donald sr.ons meegenomen in de pick-up truck (hier BAKKIE genoemd)voor een uilensafari. Prachtig…. In het schijnsel van de lamp zagen we drie keer een Kerkuil, drie keer een african grey Eagle owl, een groene fruitduif, circa 15 Nachtzwaluwen en een tiental antilopen (kudu’s), een african Bosuil vlak bij de poort en een heel kleine apensoort, de bushbaby.

Dinsdag 27 januari 2009; Kabwe zambia.
Vanaf ongeveer 8 uur met Jannes een ochtendrit gemaakt na het ringen van de zwaluwen van gisteren. We zijn het gebruikelijk rondje gaan rijden maar hebben eerst nog even bij de duiker van de doorgebroken dam gekeken. Daar zaten weer diverse soorten vogels, o.a. meerdere soorten vuurvinkjes, zoals common waxbill en blue waxbill. Ook nog een heel mooie waarneming van een malachite Kingfisher op een grasspriet, verend richting water. De long crested eagle zat er ook weer. Boven de dam zagen we een groep van 19 glossy Ibissis; ibissen zie je hier vrijwel niet. Verder weinig bijzonders bij de dam maar het was er bloedheet in de zon die nu volop op onze koppen brandde. Op de terugweg zagen we bij de ingang van de ranch in de berm weer een dark chanting Goshawk zitten. Hij was duidelijk aan het trappen met een prooi. Nadat hij was weggevlogen kon ik het niet nalaten om even te kijken of de prooi was blijven liggen. We zagen hem immers wegvliegen met lege poten. Ik was nog niet ter plaatse of ik keek recht in de ogen van een dreigende zwarte cobra . Het beest stond met zijn kopflanken breed uit en ik zag hem al gif in mijn richting spuiten. Dus maar niet al te lang blijven staan kijken en direct afstand genomen. Prachtig……..geen idee welke soort het precies was, z’n onderkant was grijs, de bovenkant zwartig en er zat zwart aan de kop. We hebben vervolgens nog en extra blokje om gereden over de paden door het bos. Ongeveer ter hoogte van de plek waar we afgelopen week de ground hornbills zagen, zaten nu twee apen op het pad. Een grijze en een iets meer bruinere. Het waren vervet monkeys, ofwel meerkatten. Toch nog weer iets van “wild Africa” gezien!
’s Middags nog weer eens geprobeerd te internetten. Mailen via de webmail ging prima maar het bijwerken van de weblog mislukte tot twee maal toe. Ach ja, je bent al verwend genoeg dat je überhaupt het internet in the middle of Africa beschikbaar hebt.... De zwaluwen deden het deze avond weer prima, net als gisteravond, maar we zijn eerder begonnen met uithalen omdat er een zware onweersbui naderde. Daardoor hingen er veel minder dan we waren gewend. We gingen dus huiswaarts met 83 Boerenzwaluwen, één Roodstuitzwaluw, drie Oeverzwaluwen en nog drie Rietzangers waarvan één terugvangst van begin vorige week. Bij de Boerenzwaluwen zou later nog een terugvangst blijken te zitten van een adulte vogel met een ring van de ringcentrale TEL AVIV, ISRAEL. Mijn eerste Israëlische ring! Maar ja, dat is nogal voor de hand liggend dat dat je eerste is. De avond werd kletsend met de Burtons doorgebracht want Donald jr. en Debbie kwamen vandaag terug van een weekje vakantie in Mozambique. Ze vertelden o.a. dat ze in twee dagen 14 walvishaaien hadden gezien terwijl er net een BBC cameraploeg van die locatie vertrokken was nadat ze twee weken niks hadden gezien. Overigens hadden we vanavond een heerlijke Indiase korma-schotel. Dat kon Jannes niet bekoren………hij dacht al dat de gegrilde boontjes Spaanse pepers waren. Maar ja, vanmorgen waren de rollen omgekeerd toen er als ontbijt weer havermoutpap werd geserveerd. Hij kon toen dus een hele pan voor drie personen leeg eten, hetgeen hem geen enkele moeite kostte… en natuurlijk nog een halve liter melk na…..

Woensdag 28 januari 2009; van Kabwe naar Livingstone Zambia.
Vannacht slecht geslapen. Er lag een snurker bij mij op de kamer die niet stil te krijgen was. Zelf had hij natuurlijk de minste last; want hij had zelf oordopjes ingedaan. Ooit van gehoord? Net als het fenomeen dat iemand zich overdag als een kreeft laat verbranden en ’s nachts zonnebrandolie opsmeert? We zijn vanochtend vrij snel na het wegringen van de vogels van gisteravond gaan inpakken om te gaan rijden voor een uitstapje van een paar dagen naar Livingstone om de Victoria Falls te bekijken. De vermaarde watervallen waar Livingstone Afrika aan z’n voeten zag liggen en waar, voor Afrika, een keerpunt in haar geschiedenis z’n intrede deed. We zijn eerst van Kabwe naar Lusaka gereden (Zambeef en Fringilla Lodge bij Chisamba passerend).In Lusaka zijn we bij Hollanders op bezoek geweest die hier een garage- en verhuurbedrijf voor terreinwagens hebben. Bennie heeft bij hun ook de terreinwagen gekocht die we nu gebruiken. De auto moest al wekenlang een nieuwe sproeier krijgen en nu was de gelegenheid daar. In de tijd dat we op de reparatie moesten wachten hebben we lekker zitten kletsen met de eigenaar, Hans en zijn zoon Hilke, die nu al weer 15 jaar in Zambia wonen. We werden tevens gastvrij uitgenodigd om mee te eten met de lunch (met echte hollandse kaas op BRUIN brood) en zo vloog de tijd, die de monteur nodig had, om. Iets voor tweeën kwam het telefoontje dat de auto voor elkaar was en om twee uur waren we weer op pad. We zijn doorgereden tot 10 km. voor Monze en zijn neergestreken op een camping waar men ook chalets verhuurt. Bennie vertelt ’s avonds dat ze er vorig jaar ook twee keer zijn geweest en dat in de tussenliggende tijd de eigenaar vermoord is door een bende die ’s nachts zwaar bewapend het terrein is opgekomen. Het slot van de chalet wordt door Jannes drie keer gecheckt voor we gaan slapen. We hebben in de tijd voor het donker werd nog even zitten vogelen op het gras. Alleen al in de kale boom die voor de hut stond zagen we vier nieuwe soorten. Een paartje van de golden tailed Woodpecker (de eerste spechten die we zien), de African golden Oriole, de tropical bou bou en een paartje van de chinspot batis. In de tussentijd struinen er twee bruine Eekhoorns door de boom en zit er ook nog even een Fitis in de top. In het donker genieten we nog even een tijdje na in het “restaurantje” waar we de maaltijd van vier drumsticks zelf hebben aangevuld met brood. Het enige geluid dat we horen is het vaak harde gesjirp van Sprinkhanen, talloze Cicaden en Cockroaches, aangevuld met piepjes, fluitjes en tikjes van boomkikkers. Als we teruglopen naar de chalet is de sterrenhemel overweldigend. We kunnen zelfs sterrennevels onderscheiden, bij ons in Nederland ondenkbaar.

Donderdag 29 januari 2009; Livingstone zambia.
Voor de verandering hebben we eens wat langer op bed gelegen. Om 7.30 uur werd het dus al dusdanig warm dat het niet echt lekker meer was. Dus buiten heerlijk op de veranda van de cabin ontbeten, daarna gedoucht, de spullen ingepakt en vertrokken voor de volgende etappe naar Livingstone. Na de heuvels van gisteren werd het vandaag weer een stuk vlakker en werden de dorpen die we passeerden minder traditioneler van aard. Na het plaatsje Zimba ging de weg abrupt over in een onverharde weg (dirt road) en werden we in de auto alle kanten opgeschud. Er lag aanvankelijk nog een éénbaansstrook asfalt met daarnaast het andere wegdeel nog volledig hobbel de bobbel en onverhard. Een deel (het begin) reden we ook via een omleiding. Op dat traject was een chinees bedrijf bezig de originele weg te verbeteren. Volgens Bennie waren ze daar al jaren mee bezig. Hij vertelde ook het verhaal dat er in een ander deel van het land eens een Chinese wegwerker was gegrepen door een leeuw en was opgevreten. Dat leidde tot een groots opgezette klopjacht door de chinezen waarbij in de hele regio alle leeuwen werden afgeschoten!!!..........De laatste echt in het wild levende leeuw van Zambia blijkt uiteindelijk in 1997 te zijn afgeschoten. Ach, dat mogen wij niet veroordelen, wij zijn in nederland immers ook druk doende om onze eigen toppredator, de vos, uit te roeien. die gunnen wij ok geen plek in onze samenleving.
Het was hier al een tijdje droog want het oranje zand stoof als de ziekte en vooral door de vrachtwagens zagen we soms werkelijk geen hand voor ogen. We zijn nog een paar keer gestopt toen we een roofvogel in de lucht zagen hangen. O.a. een martial Eagle, een black rumped snake Eagle, een tawny Eagle en een white backed Vulture. Een tiental kilometers vóór Livingstone werd de weg weer een stuk beter en zagen we een aantal malen ook olifantenpoep op de weg liggen, dat gaat met kruiwagens vol..
Bij aankomst in Livingstone zijn we direct doorgereden naar de Dechia Lodge waar twee appartementen voor ons gereserveerd waren door Bird Life International. We hebben nog even op het terrasje gezeten met super wrakke Hartman meubeltjes met drie medewerkers van de ZAWA en de ZOS die Bennie morgen begeleiden voor zijn gastlessen op een paar scholen. Daarna zijn we Livingstone ingereden om een eerste blik op de falls te werpen en te informeren naar de mogelijkheden voor activiteiten alhier. Bovenstrooms van de watervallen stopten we nog eerst even bij een uitkijkpost waar je prachtig op de rivier uitkeek met op de achtergrond meters hoge mistwolken van de nevel van het neerdonderende water. We stonden er nog niet of er stapte letterlijk een agente met een grote Kalashnikov uit de struiken. Of we een permit hadden om daar te komen……….het bleek dat die parkeerplaats (officieel een picknickplaats) binnen het nationale park viel en dat je er alleen mocht komen als je een kaartje voor het park had gekocht. Nou ja zeg…..gewoon een weg naar de grens met Zimbabwe…..Je bent dus al in het park terwijl je een eind verderop door een officiële poort moet om er in te gaan en te betalen. Dus gaan we een paar honderd meter verderop op een vergelijkbare plek waar geen borden zijn, staan. We genieten daar van het prachtige uitzicht, de vogels (reed Cormorant, 2 African fish Eagles, 2 pied Kingfishers) en enkele prachtige felgele en geelblauwe vlinders.
Ik loop nog een paar keer terug naar de auto om m’n grote camera te pakken met telelens en Bennie doet hetzelfde. Als ik aan het fotograferen ben hoor ik Bennie enorm schreeuwen en op een draf naar de auto rennen. In een flits zie ik iemand bij de auto wegrennen en aan de overkant van de weg de struiken in springen met iets donkerblauws in de handen. Dat blijkt dus mijn North Face regenjas te zijn!!! Die lag op de achterbank uitgespreid ter bescherming over de tassen met fotoapparatuur……Ontzettend stom van ons om in ons enthousiasme niet even de auto op slot te doen, laat staan de raampjes te sluiten………we stonden er nog geen tien meter vanaf!! Maar ja, we zijn niet anders meer gewend na 2 weken te hebben rondgereden op bewaakte privéterreinen. We zijn nog even doorgereden naar de grenspost met Zimbabwe waar ook de ingang naar de watervallen zit en zijn daarna naar de lodge in Livingstone terug gereden. Daar aangekomen ontdekken we dat ook het notitieboekje waar al mijn waarnemingen en fotonotities ingeschreven stonden, weg is. …..Dat is eigenlijk nog veel vervelender dan die jas! In het boekje stonden ook nog alle notities van de reis naar Gambia uit 2004. We zijn nog teruggereden naar de plek des onheils omdat ik wist dat het boekje slechts los bovenop de jas lag en er dus waarschijnlijk tijdens de vlucht van de dief uit moest zijn gevallen. Dat was tevergeefs…..we hebben de struiken uitgekamd en geconstateerd dat er naast de weg twee plekken waren waar één of meer mensen zich duidelijk ophielden in afwachting van prooi.
Op de spoorlijn en in de struiken troffen we nog wel een troep van zo’n 15 bavianen aan en zag ik in de berm van het spoor nog twee Antilopen staan, vermoedelijk Poekoe’s. ’s Avonds met z’n drieën op de veranda van het appartement met een slok whisky deze tegenvaller van de dag weggespoeld. De kans is groot dat de dader een Zimbabwaan was want we zaten immers vlak bij de grens en de regio schijnt te worden overspoeld door Zimbabwanen die de honger in het land ontvluchten en in de omringende landen koste wat kost wat proberen te verdienen. Aangifte doen is zinloos; je schijnt hier uren op het bureau te zitten en uiteindelijk krijg je zelf de wind van voren omdat je de auto onafgesloten had verlaten. Was ook enorm stom ja……….

Vrijdag 30 januari 2009; Livingstone zambia.
Vannacht zaten er twee kikkers in de tuin van de lodge gigantisch hard te kwaken. Ten aanzien van het volume dachten we aan brulkikkers. We zijn nog wezen kijken en het bleken slechts kikkers met een zelfde grootte te zijn als die bij ons. Hun lawaai houdt je echt uit je slaap.
Vanochtend vroeg hebben we lekker zitten ontbijten op de veranda van de appartementen. Uitkijkend over een valleitje waar aan de overkant het harde leven van een familie krotbewoners tevens begon. Moeders stond al in een grote dampende pot met pap te roeren, terwijl vader languit gezakt in z’n Hartman stoel hing en de slaap nog even buiten voort zette. Vanaf de veranda zagen we alweer een bont vogelleven aan ons voorbij trekken. Onder meer een black headed Heron, het broertje (of zusje) van onze blauwe Reiger (die hier ook wel voorkomt) en twee black Coucals, beide nieuwe soorten voor deze reis. Om 8.30 uur werd Bennie opgehaald door de jongens van de ZOS (Zambia Ornithological Society) om lezingen te geven op een aantal basisscholen in de omgeving van Livingstone.
Jannes en ik zijn daarna met de terreinwagen richting Victoria Falls gereden. Wat een fenomeen…………!!! Je hebt er veel over gehoord en beelden van op TV gezien maar er zelf staan, overtreft werkelijk alles. Wat een donderend geweld. …..en dat over een afstand van ruim 1600 meter breed. Het is al een indrukwekkend gegeven dat je de sluiers van de nevel van de watervallen al achter de stad kunt zien hangen als je er binnenkomt. Voor het pad dat je naar de overkant van de kloof brengt heb ik een poncho gehuurd. M’n beste regenjas is gisteren immers gestolen…..We hebben bijna drie uur bij de watervallen rondgelopen en het en het was zo indrukwekkend dat je geen besef van tijd meer had. De poncho had ik in ieder geval niet hoeven huren want door de enorme luchtverplaatsing liep je op lange stukken waar de neerslag zowel van onder naar boven ging maar ook van boven naar beneden viel. Alles tot op het vel nat dus en ook de tas met fotoapparatuur werd niet ontzien. Terug op de lodge was het een hele uitstalling van natte spullen op de veranda en op het bed. Ook de fotocamera moest helemaal uit elkaar want het vocht zat nog op de contactpunten. Na de verkorte siësta zijn we om 15.30 uur weer in de auto geklommen en richting de rivier gereden om in te schepen”op een varend vlot en een sunset cruise te maken. We hadden vier medereizigers, een Zwitserse dame op leeftijd die eigenlijk niets anders deed dan de wereld rond reizen om geld op te maken en drie Indiërs die voor een Indiaas vredesbataljon in Congo gestationeerd waren en nu een paar dagen vrij zijn en dus op minivakantie in Zambia zijn. Een van de mannen is de leider van de drie bataljons en de andere zijn resp. chirurg en tandarts. Goed om twee mensen met zo’n achtergrond in je gezelschap te hebben in dit soort gebieden. De cruise kostte $ 50,- p.p. en dat was incl. alle drankjes en eten. Dat was dan wel op z’n Afrikaans want het ging er een beetje zuinigjes aan toe. Al vrij snel hadden de schipper en de kok aan boord door, dat we vogelaars waren en daar stelden ze de route zoveel mogelijk op af. Vooral omdat Bennie had gevraagd of ze een African finfoot voor ons konden zoeken. Al voordat we aan boord van de boot waren begon de Zwitserse te klagen over van alles en nog wat. De boot was niet mooi, voer te langzaam en ze had na twee minuten varen nog helemaal niks gezien. Bennie was het op een gegeven moment zat en smeerde haar een wodka-cola een; daarna werd het snel beter. In no time stond ze mee te kijken door de verrekijker en moest Bennie nog z’n best doen om haar een beetje op afstand te houden………..We zagen onderweg naast meerdere nijlpaarden en enkele krokodillen ook nog veel vogels w.o. een paar nieuwe soorten zoals de Nijlgans, de waterthicknee (griel). Na een mooie zonsondergang met laag over het water vliegende kleine zilverreigers (maar op de Wadden zijn de zonsondergangen vaak veel mooier) kwamen we weer op het vertrekpunt aan.

Zaterdag 31 januari 2009; Livingstone zambia.
Vanmorgen op tijd opgestaan om zo snel mogelijk na openingstijd (6.30 uur) in het Mosi oa tunja National Park aanwezig te kunnen zijn. Dat verliep vlotjes, al weigerde de gasbrander nogal en werd het lang wachten op het ochtendshot koffie. Aangekomen bij het park moesten we nog even wachten bij de poort en heb ik nog even staan kijken naar de kleine kikkertjes die zwommen in de volgeregende pootafdrukken van olifanten. Ze hadden pal achter het hek gelopen aan de buitenkant van het park. De parkwachter moest tot twee keer toe uitgebreid de rekenmachine intoetsen om te berekenen hoe veel entree hij moest vragen voor drie man en een four Wheel drive. Vervolgens bleek men (alweer) niet over wisselgeld te beschikken. Al vrij snel na de ingang (pal buiten het hek troffen we al eerder de enorme pootafdrukken en een loopspoor langs het hek aan van olifanten) zagen we een groepje bos-hoppen (green of red-billed Wood-hoopoe) en twee Impala’s. Iets verderop stond een busje met scholieren uit de regio die behoorlijk opgewonden stonden te doen. Ze bleken niet naar de Impala’s te kijken maar ze hadden een grote Python in de berm zien kruipen. Wij moesten het doen met het kruipspoor. Weer een aantal meters verderop zaten er een stuk of 15 Meerkatten / vervet monkey's op de weg en in de bomen. We zwierven met de auto over de door de struiken en bomen slingerende paadjes., die bij tijd en weile flink modderig werden. De auto moest regelmatig stevig werken en op stukken waar de ondergrond uit de beruchte grijze klei bestond moesten we de keuze maken om de gok te wagen of om te keren. Alle gokken die we waagden pakten goed uit, al was het soms op het randje van vastzitten in de zuigende en soms diepe modder. Op een aantal plaatsen was aan de sporen te zien dat anderen onfortuinlijker waren. Nadat we inmiddels heel wat soorten erbij hadden gezien ( zoals een grote groep waterbuffels, enkele giraffes en zebra’s met twee Ossenpikkers op de rug) schoof Bennie de auto nog even van het pad af om nog iets dichter bij de derde saddle billed Stork te komen. Dat leverde een aantal mooie foto’s op maar toen ging het mis. Bij het wegrijden schoof de auto een met gras begroeid zacht stuk in en we zakten tot op de bodemplaat weg in de zachte klei………..Dat werd dus graven en hout zoeken. We zijn ruim een uur aan het worstelen geweest en de modder zat werkelijk overal, tot achter onze oren! Ondertussen werden we gadegeslagen door meerdere Impala’s en ging de saddle billed Stork gewoon door met foerageren. Nadat we de auto weer op het pad hadden, maakten we ons snel uit de voeten en zochten een poel om de handen en benen van de modder te ontdoen. De eerste poel die we midden op het pad tegenkwamen bleek een kleine krokodil van één meter te bevatten. Dus maar even niet….Iets verderop kwamen ons twee Amerikanen in een terreinwagen tegen. Ze vroegen of wij al olifanten hadden gezien en dachten dat wij in het park werkten. Nou, gewerkt hadden we wel……
Het wasprogramma werd dus toch maar verplaatst naar de oever van de Zambezi. Nadat we een krokodil- en nijlpaardvrije plek hadden gevonden gingen we aan de slag. Ik was nog niet terug bij de auto of ik zag tussen de bomen door een fuutachtige vogel op de rivier zwemmen. Snel de kijker gepakt en ja hoor……..een African finfoot! ! ! De meest schuwe vogel die je in Afrika kunt verwachten!!! Hij liet zich prachtig op de stroom naar onze oever laveren en dook toen een paar maal onder. Nadat de vogel onze aandacht in de gaten had, zwom hij rustig terug naar de overkant van de rivier. Wat een bijzondere en mooie waarneming!!
We zijn het park een paar uurtjes uitgegaan om te eten en middagrust te nemen en zijn daarna nog weer teruggegaan. In die rondjes hebben we het met de auto maar wat voorzichtiger aan gedaan en zijn wat vaker omgedraaid als het te gortig werd met het pad. Wel kwamen we in een mooi stuk miombo-forest: bos dat door olifanten wordt bijgesnoeid en natuurlijk verjongd. We troffen nog een groepje van vijf gnoe’s (Wildebeest) aan en zagen nu ineens wel wrattenzwijnen. Die hadden we de hele ochtend en middag nog niet gezien. Bij de vogelwaarnemingen kwamen nog weer een nieuwe soort op de lijst, de Bateleur. Een soort die hier in Zambia schaarser en schaarser wordt als gevolg van de enorme stroperij die er heeft plaats gevonden onder de zoogdieren. Daarna stond er nog zo ineens een Hamerkop midden op het pad voor ons; weer een soort die we nog niet gezien hadden. Klokslag 18.30 uur waren we terug bij de poort van het park waar we door de poortwachter met een grote lach met glanzend witte ontblote tanden werden uitgezwaaid.
Omdat de kip van de sunset-cruise van gisteravond voor nogal wat beroering in mijn buik zorgde besloten we om toch maar niet naar het traditioneel Afrikaanse restaurant te gaan maar om het maar te beperken tot een pizza-tje bij een “poging tot” Italiaans restaurant aan een hobbeldebobbel zijstraat in Livingstone. Het was een restaurant met weer een met glasscherven afgezette muur en poortwachter. Dat zal wel nodig zijn geweest vanwege de kwaliteit van de pizza’s want die waren crimineel lekker. Overigens nog leuk in dat restaurant: er zat een jong Zambiaans stel aan de tafel naast ons: zij zat werkelijk vrijwel onafgebroken letterlijk te slapen aan tafel terwijl hij haast onophoudelijk zat te bellen met z’n mobieltje. Dat is hier al net zo’n rage als bij ons in West-Europa. In de meest armzalige nederzettingen met leemhutjes en krotten staan toch wel minimaal drie verkooppunten van opwaardeerkaarten en het colaverkooppunt mag natuurlijk ook niet ontbreken. Dat is in Afrika overal beter verkrijgbaar dan water.

Zondag 1 februari 2009; van Livingstone naar Kabwe zambia.
Vanochtend weer vroeg opgestaan, bagage ingepakt, ontbeten op de veranda en om 7 uur vertrokken uit Livingstone om terug te gaan naar de Burtons in Kabwe. De eerste 70 km. van de rit (over dat slechtste stuk weg) viel ditmaal mee. Allereerst omdat het regenachtig weer was en de weg niet zo stoof, maar ook omdat het op zondag toch rustiger was en niet in de laatste plaats omdat je toch een beter idee hebt wat je te wachten staat. Bij Zimba kwamen we weer op het asfalt en dat voelde weldadig aan vergeleken bij alle gehobbel en gestuiter door de kuilen en gaten van de oude weg en het ruw aangelegde stuk noodweg. De chinezen schijnen hier al eerder aan de weg te hebben gewerkt maar de kwaliteit van hun werk was zo miserabel dat bij oplevering van de laatste meters van de 50 km. het eerste stuk al weer kapot was gereden en/of weggeslagen door de regens. Bennie was overigens nog wel wat zorgelijk over het weer (het regende af en toe flink) want sinds gisteren vielen de ruitenwissers en tellers op het dashboard regelmatig uit. Maar gelukkig werkten ze telkenmale als we ze nodig hadden. Rond 12 uur hadden we Mazabuka bereikt en hebben daar wat boodschappen gehaald. Net buiten de stad hebben we in de berm van een parkeerplaatsje geluncht. Daar hadden we een mooi uitzicht over de verre omgeving van het hier heuvelachtiger landschap. Aan de overkant van het parkeerplaatsje zaten twee jongens met hamers grote brokken natuursteen fijn te slaan tot fijn puin dat verhandeld kon worden. Getuige twee grote kuilen bleken ze hun grondstoffen van de parkeerplaats te halen…….Iets vóór twee uur zagen we op afstand naast de weg naar Kafue een heel zwaar regengebied hangen. Dat bleek Kafue al gepasseerd te hebben, want we bereikten een stuk weg waar het water over meer dan 100 meter lengte zich een weg zocht naar het lager gelegen deel links van de weg. Naast de weg stond het water zo hoog dat het al door meerdere leemhutten stroomde. De bewoners stonden met hun hele hebben en houden op een hoger gelegen stukje af te wachten hoe het zou aflopen. Hun oogst kunnen ze in ieder geval vergeten want de gewassen stonden vanzelfsprekend op de voedselrijke oevers van de beekloop. Aan de hoge kant van de weg zagen we al een draaikolk bij een duiker dus het was helemaal niet uit te sluiten dat de weg de komende uren uiteindelijk nog wel eens weggespoeld zou kunnen worden. That’s Africa!! Wij waren in ieder geval veilig gepasseerd. De rest van de reis werden we wel wat zorgelijker over de remmen van de auto want Bennie merkte dat hij sinds vanochtend de pedalen steeds verder moest intrappen. We zijn nog even bij Fringilla Lodge aangegaan om te reserveren voor de laatste dagen en op het moment dat we daar de parkeerplaats opdraaiden reed de zoon van de autoverhuurder, Hilke, daar net weg. Nou ja, toeval bestaat…. Hij keek naar de remschijven en zag meteen dat we remvloeistof lekten. De vloeistof bleek al voor de helft te zijn weggelekt en de remschijf van het rechtervoorwiel bleek helemaal ruw te zijn gesleten omdat zich waarschijnlijk zand tussen de blokken en de schijf had genesteld. Hilke adviseerde ons om in Chisamba te blijven of om (vooral heel voorzichtig) door te rijden naar Kabwe als we dat wilden. Dat hebben we toch maar wel gedaan en iets voor half zes draaiden we van de hoofdweg af richting Mafundzalo-ranch. En meteen zie je dan weer een verscheidenheid aan vogels. Een jagende man Roodpootvalk langs een maïsakker en even later weer een heksenketel van jagende Gierzwaluwen, Drongo’s en een Amurvalk boven een uitzwermend termietennest. Daar bevonden zich ook nog twee Arenden die zich in de boomtoppen ophielden om te kijken of ze hun graantje mee konden pikken. We zagen één van de vogels mooi van dichtbij zitten maar hadden nog steeds de grootste moeite om te ontdekken welke soort het was. De vogel was geheel egaal donkerbruin, inclusief staart (alleen een heel smal lichter bandje op de top) en had alleen een wat lichter gekleurde pet en kopveren. Bennie heeft foto’s kunnen schieten. Latere bestudering leverde vooralsnog alleen op dat de vogel behoorlijk gesleten veren had en vermoedelijk een lesser spotted Eagle is (Schreeuwarend) waarbij de witte armpendekveertoppen weggesleten zijn. Wel een heel mooie waarneming op amper 20 meter afstand.
Bij aankomst op de ranch heeft Donald meteen naar het wiel gekeken en toen bleek een complete remschijf te zijn verdwenen en een ander (weet ik veel…) onderdeel te zijn ontzet. Dat moet ongetwijfeld een keer gebeurd zijn in een onverwacht diepe kuil waar we ingeknald zijn. Na telefonisch beraad heeft Donald afgesproken om onderdelen in ontvangst te nemen van Hilke die hem tegemoet komt als hij vannacht naar achter Lusaka reist om de oudste dochter naar kostschool te brengen. Twee keer per week een rit van 700 km. heen en terug… We waren vanzelfsprekend ook heel nieuwsgierig naar het aantal Zwaluwen op de slaapplaats en wisten niet wat we zagen toen we naar de rand van het gazon liepen waar je over de vallei met de slaapplaats uitkeek. De groep was in vijf dagen uitgegroeid tot ongeveer 3000 stuks!!! Dan word je toch wel enigszins onrustig…