Tip voor de lezers van het ZAMBIA-verslag: lees van de onderzijde van de pagina naar boven. De instelling kan nou eenmaal niet anders...
Maandag 2 Februari 2009; Kabwe Zambia.
Vanmorgen tot 8 uur uitgeslapen na de lange reis van gisteren. Jannes was om half zeven al op en had al een rondwandelingetje gemaakt en een respectabele soortenlijst aangelegd. Bij de ontbijtkoffie op het terras kon de lijst al vlot worden aangevuld met een pygme-kingfisher die vanaf het hek rond het zwembad aan het jagen was in het zwembadwater. Wat een maf gezicht zeg… Wellicht is het de vogel die vorige week hier tegen het raam knalde… heeft ie er toch een hersenbeschadiging aan opgelopen..... Of het moet zijn dat die allerkleinste ijsvogel jaagt op kleine insecten i.p.v. visjes…. Na het ontbijt verder gewerkt aan het verslag van de afgelopen (indrukwekkende ) dagen en daarna de webmail gecontroleerd. In Nederland blijkt het weer koud te zijn geworden; een akelig vooruitzicht nu voor ons hier de laatste week ingaat. Na de middag hoorden we een flink alarm van meerdere vogels in de tuin. Ik liep naar de plek waar kennelijk iets aan de hand was en zag tussen de verschillende soorten vogels een groene boomslang over één van de takken kruipen. Daar was alle drukte dus voor…. Het beest maakte zich snel uit de voeten (voeten?) want nadat ik even naar een nieuwe sunbird spec. had zitten kijken kon ik hem al nergens meer terugvinden. Er zaten zeker 10 soorten vogels in de struik te alarmeren en meteen nadat de slang was verdwenen werd het weer rustig en gingen de vogels weer over tot de orde van de dag.
Om 17:15 uur zijn we weer vertrokken voor de avondvangst. De auto was door Donald weer perfect gerepareerd en kon dus weer ingezet worden. Onderweg kwamen we het weesjongetje bij de voorde al tegen en Bennie stopte meteen om hem de nieuw gekochte schoenen te overhandigen. Hij was er stralend blij mee maar probeerde wel duidelijk te maken dat de schoen aan zijn warrelvoet moest worden aangepast en dat hij de andere schoen aan zijn gezonde voet niet meteen aan wilde trekken omdat die voet vies was….. Meteen nadat we weer bij hem wegreden stoven de andere kinderen van de compound (ze hadden op een afstandje staan toekijken) op het jongetje af om de nieuwe aanwinst te bekijken of …. In zo’n situatie vraag je je wel meteen af of je er wel verstandig aan doet. Je trekt immers zo’ verschoppelingetje wel voor ten opzichte van de rest van de jeugd en dat kan jaloezie losmaken… We waren er dan ook niet helemaal gerust op… Het nieuws dat we terug waren had zich al snel door de compound verspreid en de kinderen schreeuwden allemaal luidkeels “hi mister Karembia “oftewel “hoi meneer zwaluw”.
Het water op de vangplaats bleek ongeveer een halve meter te zijn gezakt en ongeveer 80 cm lager te staan dan tijdens de hoogste stand van vorige week. Nadat we de netten weer hadden staan kregen we tijdens het wachten bezoek van Donald met 4 Nederlandse gasten; een man die al 40 jaar in Zambia zat met een stel kennissen die in de bloemenhandel zaten. We vingen tijdens het uithalen van de zwaluwen nog weer een woudaapje die in het net hing met een vis half uit z’n snavel stekend. Omdat de mazen van het net zich om de bovensnavel van de vogel hadden gedraaid en tevens aan de vis vast zaten moest Bennie de vis uit de bek van de vogel halen. Het bleek een soort meervalachtige vis te zijn waarvan de kop al half vergaan was door het maagzuur van de vogel. Het aantal zwaluwen op de slaapplaats moet minimaal zo groot zijn geweest als gisteravond. Ze zeilden massaal om onze oren en we hadden de beste avond uit onze verblijfsperiode, al is Bennie van een totaal van 135 boerenzwaluwen nog niet onder de indruk… We vingen tevens nog een red faced cisticola en 5 oeverzaluwen.
Na afloop van het avondeten hebben we nog nagepraat met de Burton’s en hun gasten. Het gesprek ging al snel over exoten in de natuur. Ook hier ontkomen ze niet aan die effecten; de Lantana-struiken die hier massaal op onze dagvanglocatie staan zijn bijvoorbeeld ook niet inheems, maar komen oorspronkelijk uit Zuid-Amerika (enige connectie tussen de internationale handel in vee?). Als je de eigenaar van het land vraagt waar zijn vee oorspronkelijk vandaan komt krijg je als antwoord : juist.... Zuid-Amerika !!! De Lantana-struik gedraagt zich hier ongeveer net zo als de Amerikaanse vogelkers in West-Europa. Ze groeien als kool en overwoekeren de andere vegetatie die geen kans meer krijgt. In het veld had ik al wel gezien dat er toch wel een natuurlijke vijand bestaat voor deze struik, een paar struiken op de vanglocatie waren overwoekerd door grote pakketten duivelsnaaigaren en hadden daardoor het loodje gelegd. Kennelijk een goede biologische bestrijder, maar heb het geduld daar maar eens voor als je een boer bent en je hele weilanden ziet vollopen met deze struiken. Daarna ging het gesprek al snel over allerlei andere invasieve soorten in diverse landen op de wereld. De kwekers hadden ook handelsconnecties met Nederlandse kwekers in Kenia. Daar staan al gigagrote kassencomplexen zoals we vanuit het vliegtuig al hadden kunnen zien. In zo’n gezelschap breng je het niet zo snel ter sprake dat juist de hele mondiale handel in flora- en fauna-, landbouw- en veeteeltproducten debet is aan de aanwezigheid van zoveel invasieve soorten. Even later bracht ik dat bij één van de Hollanders toch even ter sprake, maar daar volgde alleen maar volledige ontkenning op…
Dinsdag 3 Februari 2009; Kabwe Zambia.
De wekker stond weer op 5 uur dus… ochtendvangen. Om half vier werden we echter al gewekt door gemorrel aan de deur van het guesthouse waar we nu verblijven…. Iemand of iets probeerde duidelijk om binnen te komen. Bennie vloog het bed uit en snelde naar de deur.
Daar stonden dus beide honden van de Burton’s hem aan te kijken alsof ze het de hoogste tijd vonden om te spelen… Het lukte daarna niet echt om de slaap weer te vatten. Dus om 5 uur uit bed, spullen in de auto gepakt en op naar de waterkant. Om 6 uur stonden de netten open en de eerste vogel, een Melba finch of green-winged Ptylia, werd al snel gevangen, maar daarna bleef het lang rustig. Getuige de ervaringen met het CES-project thuis kan dat er wel eens op wijzen dat de lokale vogels inmiddels op eieren zitten. Een mooie gelegenheid om eerst de zwaluwen van gisteravond te meten en wegen. Ondertussen kwam er weer een groepje van 10 – 15 Europese bijeneters overvliegen. Het leek er op alsof deze vogels al paarsgewijs vlogen. Over het water scheerde weer een ijsvogel achter ons langs maar we zouden er uiteindelijk geen één van vangen.
Bennie is tussentijds nog wel even naar de achterste netten gelopen want we hoorden dat daar een groep koeien door de Dambo naar onze oever werden gedreven. Hij wist nog net op tijd een groepje van zo’n 15 koeien bij de netten weg te drijven. De vangsten bleven gedurende de gehele ochtend een beetje tegenvallen. We vingen vanochtend ook de eerste Europese grasmus; ook deze vogel zat nog in een zwaar gesleten verenkleed en was begonnen met de rui. Daarnaast ook nog eer 3 tuinfluiters die nu met de eindfase van slagpenrui bezig waren en dus al bijna klaar waren voor de volgende reis naar het Noorden.
Donald Burton is nog even op bezoek geweest met z’n jongste dochter Abigail. Het is voor ons een merkwaardig fenomeen om van ver een auto te horen aankomen en dan eigenlijk al te weten wie er aankomt; het doet mij denken aan mijn eigen jeugd bij mijn ouders op de camping midden in de bossen. Als daar een auto op honderden meters aan kwam rijden vroeg men elkaar ook “verwacht jij iemand?”
Om half 12 werd het dusdanig warm dat het verstandig was om te gaan stoppen met vangen. We eindigden deze vangochtend met ongeveer 30 vogels waarbij deze maal geen nieuwe soorten. Voordat we terugreden naar de ranch zijn we eerst nog even weer naar de nieuwe dam in het grootste stuwmeer gereden. Donald vertelde ons dat hij daar op de heenweg 2 exemplaren van de Pygmee Goose had gezien, de kleinste Afrikaanse ganzensoort. We hebben ze niet terug kunnen vinden, maar zagen nog wel weer een long crested eagle mooi dichtbij op één van de electriciteitspalen zitten; z’n verenkleed had de perfecte camouflage tegen de paal en z’n silhouet leek een verlengstuk van de paal. Op de draden zaten nog weer 2 Mosque zwaluwen en boven het meer zagen we naast het gebruikelijke spul nog 2 yellow-billed kites en in de verte 2 onherkenbare sternachtigen.’s Middags hebben we op de veranda weer ringgegevens zitten invoeren en geprobeerd de mail nog weer door te nemen. Er zat haast niks meer in m’n postvak en dat was in dit geval goed nieuws want dat betekende dat Han of Hanneke thuis de aansluiting weer voor elkaar hadden gekregen en de mail binnen hebben kunnen halen. Vanaf de veranda zagen we vanmiddag nog een Wahlberg’s eagle over de ranch vliegen. Daarna pakten de wolken samen tot een zich langzaam opbouwend onweer.
We reden iets eerder dan normaal naar de vangplaats en zagen onderweg op het open veld tot kilometers ver in de omgeving zwaar dreigende wolkenluchten en op een aantal plaatsen al regensluiers. We besloten om veiligheidshalve slechts één baantje van twee netten op te zetten. In de tussentijd is Bennie met de slasher en met een echte Afrikaanse heggenschaar (twee cm.afstand tussen de scharen) begonnen een nieuw baantje te maken. Ondertussen vlogen veel eerder dan normaal de eerste groepen zwaluwen al om onze oren het riet in. Alsof ze de duivel op hun staart hadden. Het bleef maar doorgaan en we wisten niet hoe snel we de netten opgezet moesten krijgen. Uiteindelijk hebben we heel veel geluk gehad en bleef het vrijwel droog tot de duisternis intrad, ondanks zware blikseminslagen rond de dambo. We eindigden toch nog met 40 Boeren- en 4 Oeverzwaluwen. Eenmaal terug op de ranch begon het te hozen en dat duurde het grootste deel van de nacht.
Woensdag 4 februari 2009.(Kabwe, Zambia)
Na het wegringen van de vogels van gisteravond (we hadden vanwege de regendreiging voor de zekerheid alle vogels maar meegenomen) hebben we met de terreinwagen weer ons gebruikelijke rondritje over het terrein gemaakt. De rest van dit verslag moet nog bijgewerkt worden...
Donderdag 5 februari 2009. (Kabwe, Zambia)
Om 5 uur opgestaan om e gaan ochtendvangen mar het had geregend en het lekte nog behoorlijk na. Ook was de lucht nog zwaar bewolkt. Later bleek dt het 1 mm geregend had, maar bleken we zeker de juiste beslissing genomen te hebben. Vanaf 10 uur begon het opnieuw te regenen en dat hield deze keer aan tot 14.00 uur. Net voordat het harder begon te regenen heb ik nog eerst met Jannes en de beide honden anderhalf uur over het terrein rondgestruind. We liepen vanaf het hek naar beneden naar de dambo maar allereerst ontdekte ik nog een plek met bijenkasten die Jannes nog niet eerder had gevonden. Die moesten natuurlijk van dichterbij bekeken worden. “Je kunt gerust meekomen hoor”, zei Jannes. Ik dus mee……… de kasten waren behoorlijk verwaarloosd en stonden ingegroeid in het hoge gras. Er was weinig beweging bij de kasten te zien maar ja, dat wordt snel anders als je tegen de golfplaten trapt die er als afdekplaat bovenop lagen. Dat deed Jannes dus en in een mum van tijd had ik de eerste bijen al in mijn haren zitten en voelde de eerste steken al. Ik was dus als een speer vertrokken. We zijn verder naar beneden gelopen en troffen onder bij het water twee alarmerende hadeda-Ibissen aan. Die bleken te alarmeren voor twee Schreeuwarenden in dezelfde boom. Ditmaal hebben we mooi het verschil tussen een juveniele en adulte Schreeuwarend kunnen zien. De juveniele had nog fijne witte puntjes op de randen/toppen van de armpendekveren. Tegenover de vangplek zagen we nog een giant Kingfisher langs komen vliegen. Op de elektriciteitsdraden zaten diverse Bijeneters, waaronder vier exemplaren die stijf tegen elkaar aan zaten. De motregen ging heel langzaam over in stevige regen en via het weiland liepen we terug naar de ranch. In de middag hebben we in de regen ringgegevens zitten invoeren op de veranda. Om half 6 was het gelukkig weer droog en togen we naar de zwaluwslaapplaats. De netten stonden amper open of het zat alweer helemaal dicht met zwaar dreigend onweer. We dachten aanvankelijk dat het langs ons heen zou drijven maar nadat we ieder zo’n 10 zwaluwen hadden weggeringd barstte het in alle hevigheid los. De netten hingen behoorlijk vol en het was hard aanpoten om snel op te ruimen. Als verzopen katten zaten we nat tot op de laatste draad in de auto terug naar de ranch. Daar bleek te stroom ook nog eens te zijn uitgevallen. Bij het schijnsel van een acculamp hebben we tot 22.00 uur iedere zwaluw zitten droogdeppen met handdoek en toiletpapier. We bleken er 105 te hebben. Dat werd dus een latertje, maar de zwaluwen knapten er snel van op en fladderden al snel weer droog rond in de bunnen.
Vrijdag 6 februari 2009 (Kabwe, Zambia).
Vanmorgen waren de zwaluwen perfect opgeknapt van het waterbad van gisteravond. Doordat we alle vogels uiteindelijk hadden meegenomen was het echter vanmorgen wat tijdrovender dan voorgaande ochtenden. Na het ontbijt (toast, what else….)met Jannes de inmiddels routineronde gereden maar ook een alternatieve route gereden over het terrein van Terry, de (Ierse)buurman van Donald. We hebben niet echt veel soorten vogels gezien maarbij één van zijn dambo’s wel twee african fisheagles, de equivalent van onze zee-arend. Verder troffen we een rietveld aanwaar we met zekerheid honderden vogels zouden kunnen vangen…… wevers wel te verstaan!!! Er zat een grote weverkolonie in dat veld en je kon daarbij mooi zien dat de vogels die lager in de rangorde zten later waren met de nestbouw en dat zij genoegen moesten nemen met een gevaarlijker en risicovoller plekje aan de rand van het rietveld.
Bennie was in de tussentijd op de ranch gebleven om administratief werk te verrichten en hij had ondertussen een telefoontje ontvangen dat de mensen van ZOS nog maar met drie personen kwamen (minder en minder) omdat er één ziek was. Er komt nu welgeteld één student en twee begeleiders……….Het weer was vandaag zienderogen opgeknapt. Het werd zelfs uitgesproken warm vanmiddag. De temperatuur liep op tot circa 35 graden Celsius. Dus dat werd zwemmen in het zwembad en luieren op de veranda. Om 17.30 arriveerden de mensen van de ZOS en nadat Bennie even met ze had bijgepraat zijn we meteen naar de vangplaats gereden. Jannes en ik waren er op voorbereid (wij hadden al gezien hoeveel water er over de nieuwe dam stroomde) maar ook wij schrokken ervan hoe in 24 uur tijd het water ruim een halve meter was gestegen. We gingen er weer tot tien cm. boven onze navel in. Dat werd dus weer zakken en netten hoog houden en op de tenen staan.
Er waren opvallend veel minder zwaluwen dan voorgaande avonden en ze waren ook later. Dat zal hoofdzakelijk zijn veroorzaakt door het feit dat het volledig onbewolkt was. We hebben maar twee rijen netten opgezet want Bennie moest natuurlijk de mensen van de ZOS ook nog leren netten opzetten. Hij was dus een stuk langer bezig……Er bleken een stuk minder zwaluwen op de slaapplaats aanwezig te zijn dan de dachten. De vogels met de hoogste gewichten van gisteravond zullen dus zijn vertrokken. Ze bleven lang, hoog rondvliegen en op het moment dat ze toch omlaag kwamen gingen de meesten vrijwel weer recht naar beneden om zonder zijwaartse beweging op de rietstengels te gaan zitten. Bij terugkomst op de ranch bleken Debbie en Donald een complete barbecue te hebben georganiseerd. Dat gaat hier alleen anders dan bij ons. De kok roostert al het vlees en als het klaar is (en dus al weer vrijwel koud) word je aan tafel genodigd (door de gastvrouw) om te eten met op de achtergrond de dovende barbeque.
Het is overigens leuk om te zien hoe onze twee Zambiaanse gasten hun uiterste best zitten te doen om te eten met bestek. Het lijkt nergens op maar ze proberen het; de Zambianen zijn gewend om met de handen te eten. Ze hebben bij de warme maaltijd altijd Nshima: een dikke maismeelpap die gekneed kan worden tot een rolletje of een balletje dat met een druk met de duim gevuld kan worden Tijdens de barbecue hoorden we op de achtergrond honderden kikkers en cicades en meerdere roepende fiery necked Nightjars warvan inmiddels de balts is begonnen.
Zaterdag 7 februari 2009; Kabwe Zambia.
We zijn om 5 uur opgestaan en met de hele ploeg het veld ingetogen voor een ochtendvangsessie. De lucht was helemaal helder bij het opstaan maar toen we eenmaal ter plaatse waren, bleken er al grote donkere wolkenpartijen over te drijven. Dat was echter van korte duur zodat even later de zon al mooi haar ochtendlicht over het landschap strooide. We hebben eerst de zwaluwen gemeten en gewogen. De ZOS-mensen ringden de ongeringden en naar later bleek ook de geringden….en Jannes en ik hebben de steekproefvogels doorgemeten. We moesten voor het ochtendvangen nu ook op lieslaarzen lopen: zo hoog was het water wel gekomen…..tijdens het ringen van de vogels van de eerste ronde kwam er prachtig laag een Europese visarend overgevlogen. Ook vlogen er weer en heel stel bijeneters laag over de struiken. Vangen doe je die echter echt niet snel……….Naast de Melbafinch oftewel de green winged Pytilia vingen we vandaag ook twee exemplaren van de orange winged of golden backed Pytilia. De eerste daarvan ontsnapte doordat cauch, de student hem uit de handen liet schieten voor er een ring om zat. We vingen ook nog een aantal soorten die voor ons (als ringsoort) nieuw waren. Een blackcollared barbet (wat een bijter; in het net had ie me al door m’n vel gehapt) en een tropical boubou. Om 11 uur werd het echt flink warmer en om 12 uur hadden we de netten opgeborgen. Dat was nog wel even tricky want de koeien uit het weiland achter de struiken waren net tussen de netten door naar het water gelopen om te gaan drinken. De beste oplossing op zo’n moment is dan om heeeeeel rustig naar ze toe te lopen en ze parallel aan de netten weer voor je uit te drijven. Dat ging zeer succesvol. Na de lunch siësta maar dat duurde niet zo lang. Bennie ontdekte in de palmboom naast de veranda een groene boomslang die probeerde bij een nest/de nesten van bronze mannikins en het paartje wevers te komen. We hebben ongeveer een uur naar de pogingen van de slang zitten kijken en prachtig gezien hoe vooral de wevers vechten met gevaar voor hun eigen leven door te proberen de slang op z’n kop te tikken. We hebben foto’s en filmopnamen kunnen maken en na ongeveer een uur liet de slang zich met veel geritsel van de dode palmbladeren op de grond vallen en kroop hij met grote snelheid (daar loop je niet tegen) langs de muur naast het zwembad weg. Maar daarmee was de opwinding nog niet over….Nadat we me z’n allen rond de laptop van Bennie zaten te kijken naar z’n foto’s was er ineens paniek in de Jacarandastruik naast de veranda. Ineens vlogen ons drie jonge bronze Mannikins om de oren. We zagen al snel dat er weer een slang bezig was om een vogelnest te prederen en deze keer met succes. We zagen een jong (het vierde, dat niet op tijd weg kon komen) de keel van de slang inglijden en hebben de bobbel in de keel van de slang een heel eind kunnen volgen……….De andere drie jongen werden door ons teruggevangen en in de bloembak onder de struiken gezet. Een uur later zagen we dat de ouders alweer aan het voeren waren. Weer daarna zag ik de slang nogmaals terugkomen maar de andere nesten waren leeg………… De rest van de groep ging nog even een rondje over de ranch en langs de dam maken en ik bleef ditmaal op de ranch om weer te proberen te emailen. Daar kwam weinig van terecht want ik had ineens Adam op schoot zitten die vogelles vanuit het boek wilde hebben.
De rest van de groep zag bij de dam een groepje van 17 gele kwikstaarten en (vooral op basis van geluid) wist Lisanne Roxburg nog een croacking cisticola en een eastern paradise Whydah aan de lijst van waargenomen soorten toe te voegen. De avondvangst van zwaluwen ( de laatste voor Kabwe) viel tegen. De waterstand was nog steeds hoog (10 cm. minder rond je navel maakt geen verschil) maar er waren duidelijk ook minder vogels aanwezig en ze vielen ook nog eens loodrecht naar beneden in. Bij het laatste opruimwerk vloog er weer een uil rond boven de netten. Verder alleen bijvangst van een malachite kingfisher (waar je het ei voor de volgende ochtend kon zien zitten….) en een rietzanger.
Zondag 8 februari 2009.(van Kabwe naar Chisamba).
We hebben met de hele groep de zwaluwen van gisteravond weg zitten werken(soms tot wanhoop van Bennie die info van vier waarnemers gelijktijdig moet opschrijven en werden daarna door Debbie en Donald verrast met een Engels ontbijt. Al waren er geen worstjes bij, het was weer voortreffelijk. Na de baked beans en scrambled eggs on toast verschenen er namelijk bord na bord na bord wafels……….Rondbuikig begonnen we aan het inpakken van de bagage. Ik had daarbij ruim tijd over en ging nog wat vogelen. In een boom aan de rand van het gazon ontdekte ik zowaar nog een nieuwe soort! Het was de Meyers Brown parrot. Een (vermoedelijk) mannetje en vrouwtje kwam ineens aangevlogen en één van de beide vogels dook in een nestholte in de boom. Na de koffie was het echt tijd om te vertrekken en het was de hele fam. Burton aan te zien dat ze dat heel jammer vonden. We zijn naar Fringilla Lodge gereden en Daniël van de ZAWA blijft tot morgen bij ons. We droppen hem dan in Lusaka op zijn kantoor. Na ons te hebben geïnstalleerd (in dezelfde cabin als aan het begin van de reis) zijn we een rondje over het Zambeefterrein gaan maken. Bij de poort bleek men een nieuwe regel te hebben geïntroduceerd: naast de waterbak waar je met de auto door moet rijden worden nu ook de wielen van de auto ontsmet met een erg chemisch ruikend goedje. We zagen al snel weer de nodige mannetjes widows en bishops maar ook een groepje van ongeveer 40 oeverlopers langs de waterpoel aan de rand van een maïsveld. Hier zagen we aan het begin van onze reis de painted snipe nog. Bij het grote meer zagen we twee afican fish eagles hoog in een boom zitten. Op twee verschillende plaatsen stond er een grote (echt groot zijn ze) Goliath reiger. Ook zagen we weer schaarbekken, ditmaal een groep van 10 stuks. We zijn vervolgens doorgereden naar de vangplek. Het voorste deel van het pad bleek inmiddels een stuk uitgebreider in gebruik te zijn genomen als stortplaats van koeienhoeven –hoorns en kippenveren en allerlei plastic afval.
Door de warmte was de geur beklemmend en adembenemend ondraaglijk. Bij de vangplaats hebben we eerst bovenop de pijpleidingen van het pompstation gestaan en dat leverde zo ineens twee nieuwe soorten op. In het moeras liep een purperkoet rond(later aan de andere kant van de dam nog één) en na het opvliegen van een Jacana zagen we ook nog een kleine purperkoet (lesser gallinule). Het pad van de netopstelling moest nog eerst wat slashwerk ondergaan maar daarna gingen de netten omhoog. Na wat geharrewar (troep in de netten van het watervangen en door elkaar zittende lussen) stond alles en begon het wachten op zwaluwen. Nou…..daar moest lang op gewacht worden want ze kwamen niet! Jannes en Daniël hadden er vier gezien en daar bleef het bij. Meer zouden het er niet worden (ondanks het feit dat we ze ’s middags nog wel boven de meren hadden zien vliegen). Toch vingen we er nog twee tussen de andere vogels. Die andere vogels werd een verhaal apart. Al snel nadat de netten stonden, knalde er een groepje red headed quelea’s tegen aan en daar bleven er een stuk of vier van hangen. We waren nog niet terug van het uithalen of de volgende groep hing al…….en zo zou het tot in het verre schemer doorgaan. De groepjes die het riet indoken werden ook groter (tot zo’n 40 stuks per groep) en er moesten toch wel een 1000 vogels zeker in het riet zitten te slapen. Vlak voordat we wilden opruimen merkte ik dat er een paar vogels in het schemerdonker over het dijkje aan het rondjagen waren boven het riet en water. Wat waren het: valkjes? Nachtzwaluwen? Op het moment dat er één tegen het net knalde en bleef hangen wisten we het na een snelle sprint zeker. Ik stond met een red-winged pratincole (vorkstaartplevier) in de handen. We hebben nog geprobeerd om er meer te vangen met de schepmethode(net plots omhoog steken vlak voordat de vogel overvliegt) maar dat mocht niet baten. Toch een heel leuke soort als laatste vogel in het zeer geslaagde seizoen. Het zwaluwenproject heeft ongeveer 3700 boerenzwaluwen opgeleverd (waarbij slechts één Poolse en één Tel Aviv-Israël-ring en dat is in bijna 25 maand verhoudingsgewijs meer dan in het project van vijf maanden van vorig jaar.
donderdag 5 maart 2009
maandag 23 februari 2009
Maandag 26 januari 2009; kabwe Zambia.
Om 5 uur liep de wekker al af want we waren weer van plan om een vangochtend te houden. We keken tegen een knoepert van een sterrenhemel aan dus dat ging wel lukken. We waren mooi op tijd aanwezig, maar het opzetten van de netten duurde nogal wat langer. Een aantal takken waren uit de stokgaten verdwenen, enkele netten zaten weer in de war en er waren twee netten die nog het nodige aan dood drijvend organisch materiaal van het avondvangen bevatten.. Tot overmaat van ramp wou het vangen ook nog niet echt op gang komen. Tijdens het wegringen van de zwaluwen van gisteravond zagen en hoorden we nog twee giant Kingfishers voorbij komen, passeerden even later 2 keer twee malachite Kingfishers en ontbraken de luidruchtige pied Kingfishers ook niet. Het feest der ijsvogels werd compleet toen we later ook nog een half collared Kingfisher vingen. Deze lijkt nog het meest van allemaal op onze eigen Europese ijsvogel maar het meeste oranje ontbreekt bij deze Afrikaanse soort en de snavel is volledig zwart in alle kleden. Wat later dan we gewend zijn kwamen de vangsten toch nog redelijk op gang en verschenen er ook op rij nieuwe soorten op de ringtafel. Daarbij de emeral spotted wood dove (nog kleiner dan ik verwacht had), de black backed Puffback, de terrestrial Brown bul en ga zo maar door.
Tijdens het ringen kwam er ook nog even een groepje van zo’n 15 Europese bijeneters over. Wederom genieten van dat mooie geluid en die mooie vluchten. Er zaten in de struiken nog wel weer minimaal twee noordse Nachtegalen te zingen, maar we vingen er geen van. Later op de ochtend nog wel een Fitis en een Tuinfluiter en twee Bosrietzangers in zwaar gesleten kleed. De zon brak deze morgen behoorlijk op tijd door en zorgde voor weer wat meer rode tinten op menig ontbloot blank mannenvlees. Evenals bij de vorige vangochtend alhier viel het om 11 uur helemaal stil maar bleken er tijdens het opruimen van de netten ineens toch weer een aantal vogels te hangen. ’s Middags werd het met iets boven 30 graden Celcius nog weer iets beter en heb ik nog even wat baantjes getrokken in het zwembad. Daarna in de tuin nog weer een citroen geplukt en die uitgeknepen in een groot glas ijswater. Dat is pas verkwikkend….De verkwikking kwam even later ook van boven want in een kwartier tijd schoven de wolken inéén en begon het flink te regenen en onweren; gelukkig maar een half uurtje…..’s Avonds was het onderweg naar de vangplaats flink schrikken; bij het oversteken van de middelste van de dambo’s schrokken we nl.van de waterstand. Volledig onverwachts was het water zeker 20-25 cm. gestegen. Het moet gisteren in de regio bovenstrooms flink en lang hebben geregend. De auto kon nog maar net ter plaatse komen.
De zwaluwen waren ons ondanks (of dankzij) het feit dat we tot aan de borst in het water stonden goed gezind. Ze vlogen perfect laag aanzeilend het riet in en we eindigden met 99 Boerenzwaluwen en tevens twee terugvangsten, drie Oeverzaluwen en twee Rietzangers. Ook hadden we nog een bijvangst in de vorm van een half collared Kingfisher en knalde er tijdens het uithalen van de laatste vogels nog even een grote uil (spec.) in het net. Dat ging zo hard dat de vogel op z’n gewicht in het water belandde. Hij was echter al weer weg voordat ik kon reageren. Tja, in zulk hoog water ren je ook niet zo hard….In de avonduren na het eten heeft Donald sr.ons meegenomen in de pick-up truck (hier BAKKIE genoemd)voor een uilensafari. Prachtig…. In het schijnsel van de lamp zagen we drie keer een Kerkuil, drie keer een african grey Eagle owl, een groene fruitduif, circa 15 Nachtzwaluwen en een tiental antilopen (kudu’s), een african Bosuil vlak bij de poort en een heel kleine apensoort, de bushbaby.
Dinsdag 27 januari 2009; Kabwe zambia.
Vanaf ongeveer 8 uur met Jannes een ochtendrit gemaakt na het ringen van de zwaluwen van gisteren. We zijn het gebruikelijk rondje gaan rijden maar hebben eerst nog even bij de duiker van de doorgebroken dam gekeken. Daar zaten weer diverse soorten vogels, o.a. meerdere soorten vuurvinkjes, zoals common waxbill en blue waxbill. Ook nog een heel mooie waarneming van een malachite Kingfisher op een grasspriet, verend richting water. De long crested eagle zat er ook weer. Boven de dam zagen we een groep van 19 glossy Ibissis; ibissen zie je hier vrijwel niet. Verder weinig bijzonders bij de dam maar het was er bloedheet in de zon die nu volop op onze koppen brandde. Op de terugweg zagen we bij de ingang van de ranch in de berm weer een dark chanting Goshawk zitten. Hij was duidelijk aan het trappen met een prooi. Nadat hij was weggevlogen kon ik het niet nalaten om even te kijken of de prooi was blijven liggen. We zagen hem immers wegvliegen met lege poten. Ik was nog niet ter plaatse of ik keek recht in de ogen van een dreigende zwarte cobra . Het beest stond met zijn kopflanken breed uit en ik zag hem al gif in mijn richting spuiten. Dus maar niet al te lang blijven staan kijken en direct afstand genomen. Prachtig……..geen idee welke soort het precies was, z’n onderkant was grijs, de bovenkant zwartig en er zat zwart aan de kop. We hebben vervolgens nog en extra blokje om gereden over de paden door het bos. Ongeveer ter hoogte van de plek waar we afgelopen week de ground hornbills zagen, zaten nu twee apen op het pad. Een grijze en een iets meer bruinere. Het waren vervet monkeys, ofwel meerkatten. Toch nog weer iets van “wild Africa” gezien!
’s Middags nog weer eens geprobeerd te internetten. Mailen via de webmail ging prima maar het bijwerken van de weblog mislukte tot twee maal toe. Ach ja, je bent al verwend genoeg dat je überhaupt het internet in the middle of Africa beschikbaar hebt.... De zwaluwen deden het deze avond weer prima, net als gisteravond, maar we zijn eerder begonnen met uithalen omdat er een zware onweersbui naderde. Daardoor hingen er veel minder dan we waren gewend. We gingen dus huiswaarts met 83 Boerenzwaluwen, één Roodstuitzwaluw, drie Oeverzwaluwen en nog drie Rietzangers waarvan één terugvangst van begin vorige week. Bij de Boerenzwaluwen zou later nog een terugvangst blijken te zitten van een adulte vogel met een ring van de ringcentrale TEL AVIV, ISRAEL. Mijn eerste Israëlische ring! Maar ja, dat is nogal voor de hand liggend dat dat je eerste is. De avond werd kletsend met de Burtons doorgebracht want Donald jr. en Debbie kwamen vandaag terug van een weekje vakantie in Mozambique. Ze vertelden o.a. dat ze in twee dagen 14 walvishaaien hadden gezien terwijl er net een BBC cameraploeg van die locatie vertrokken was nadat ze twee weken niks hadden gezien. Overigens hadden we vanavond een heerlijke Indiase korma-schotel. Dat kon Jannes niet bekoren………hij dacht al dat de gegrilde boontjes Spaanse pepers waren. Maar ja, vanmorgen waren de rollen omgekeerd toen er als ontbijt weer havermoutpap werd geserveerd. Hij kon toen dus een hele pan voor drie personen leeg eten, hetgeen hem geen enkele moeite kostte… en natuurlijk nog een halve liter melk na…..
Woensdag 28 januari 2009; van Kabwe naar Livingstone Zambia.
Vannacht slecht geslapen. Er lag een snurker bij mij op de kamer die niet stil te krijgen was. Zelf had hij natuurlijk de minste last; want hij had zelf oordopjes ingedaan. Ooit van gehoord? Net als het fenomeen dat iemand zich overdag als een kreeft laat verbranden en ’s nachts zonnebrandolie opsmeert? We zijn vanochtend vrij snel na het wegringen van de vogels van gisteravond gaan inpakken om te gaan rijden voor een uitstapje van een paar dagen naar Livingstone om de Victoria Falls te bekijken. De vermaarde watervallen waar Livingstone Afrika aan z’n voeten zag liggen en waar, voor Afrika, een keerpunt in haar geschiedenis z’n intrede deed. We zijn eerst van Kabwe naar Lusaka gereden (Zambeef en Fringilla Lodge bij Chisamba passerend).In Lusaka zijn we bij Hollanders op bezoek geweest die hier een garage- en verhuurbedrijf voor terreinwagens hebben. Bennie heeft bij hun ook de terreinwagen gekocht die we nu gebruiken. De auto moest al wekenlang een nieuwe sproeier krijgen en nu was de gelegenheid daar. In de tijd dat we op de reparatie moesten wachten hebben we lekker zitten kletsen met de eigenaar, Hans en zijn zoon Hilke, die nu al weer 15 jaar in Zambia wonen. We werden tevens gastvrij uitgenodigd om mee te eten met de lunch (met echte hollandse kaas op BRUIN brood) en zo vloog de tijd, die de monteur nodig had, om. Iets voor tweeën kwam het telefoontje dat de auto voor elkaar was en om twee uur waren we weer op pad. We zijn doorgereden tot 10 km. voor Monze en zijn neergestreken op een camping waar men ook chalets verhuurt. Bennie vertelt ’s avonds dat ze er vorig jaar ook twee keer zijn geweest en dat in de tussenliggende tijd de eigenaar vermoord is door een bende die ’s nachts zwaar bewapend het terrein is opgekomen. Het slot van de chalet wordt door Jannes drie keer gecheckt voor we gaan slapen. We hebben in de tijd voor het donker werd nog even zitten vogelen op het gras. Alleen al in de kale boom die voor de hut stond zagen we vier nieuwe soorten. Een paartje van de golden tailed Woodpecker (de eerste spechten die we zien), de African golden Oriole, de tropical bou bou en een paartje van de chinspot batis. In de tussentijd struinen er twee bruine Eekhoorns door de boom en zit er ook nog even een Fitis in de top. In het donker genieten we nog even een tijdje na in het “restaurantje” waar we de maaltijd van vier drumsticks zelf hebben aangevuld met brood. Het enige geluid dat we horen is het vaak harde gesjirp van Sprinkhanen, talloze Cicaden en Cockroaches, aangevuld met piepjes, fluitjes en tikjes van boomkikkers. Als we teruglopen naar de chalet is de sterrenhemel overweldigend. We kunnen zelfs sterrennevels onderscheiden, bij ons in Nederland ondenkbaar.
Donderdag 29 januari 2009; Livingstone zambia.
Voor de verandering hebben we eens wat langer op bed gelegen. Om 7.30 uur werd het dus al dusdanig warm dat het niet echt lekker meer was. Dus buiten heerlijk op de veranda van de cabin ontbeten, daarna gedoucht, de spullen ingepakt en vertrokken voor de volgende etappe naar Livingstone. Na de heuvels van gisteren werd het vandaag weer een stuk vlakker en werden de dorpen die we passeerden minder traditioneler van aard. Na het plaatsje Zimba ging de weg abrupt over in een onverharde weg (dirt road) en werden we in de auto alle kanten opgeschud. Er lag aanvankelijk nog een éénbaansstrook asfalt met daarnaast het andere wegdeel nog volledig hobbel de bobbel en onverhard. Een deel (het begin) reden we ook via een omleiding. Op dat traject was een chinees bedrijf bezig de originele weg te verbeteren. Volgens Bennie waren ze daar al jaren mee bezig. Hij vertelde ook het verhaal dat er in een ander deel van het land eens een Chinese wegwerker was gegrepen door een leeuw en was opgevreten. Dat leidde tot een groots opgezette klopjacht door de chinezen waarbij in de hele regio alle leeuwen werden afgeschoten!!!..........De laatste echt in het wild levende leeuw van Zambia blijkt uiteindelijk in 1997 te zijn afgeschoten. Ach, dat mogen wij niet veroordelen, wij zijn in nederland immers ook druk doende om onze eigen toppredator, de vos, uit te roeien. die gunnen wij ok geen plek in onze samenleving.
Het was hier al een tijdje droog want het oranje zand stoof als de ziekte en vooral door de vrachtwagens zagen we soms werkelijk geen hand voor ogen. We zijn nog een paar keer gestopt toen we een roofvogel in de lucht zagen hangen. O.a. een martial Eagle, een black rumped snake Eagle, een tawny Eagle en een white backed Vulture. Een tiental kilometers vóór Livingstone werd de weg weer een stuk beter en zagen we een aantal malen ook olifantenpoep op de weg liggen, dat gaat met kruiwagens vol..
Bij aankomst in Livingstone zijn we direct doorgereden naar de Dechia Lodge waar twee appartementen voor ons gereserveerd waren door Bird Life International. We hebben nog even op het terrasje gezeten met super wrakke Hartman meubeltjes met drie medewerkers van de ZAWA en de ZOS die Bennie morgen begeleiden voor zijn gastlessen op een paar scholen. Daarna zijn we Livingstone ingereden om een eerste blik op de falls te werpen en te informeren naar de mogelijkheden voor activiteiten alhier. Bovenstrooms van de watervallen stopten we nog eerst even bij een uitkijkpost waar je prachtig op de rivier uitkeek met op de achtergrond meters hoge mistwolken van de nevel van het neerdonderende water. We stonden er nog niet of er stapte letterlijk een agente met een grote Kalashnikov uit de struiken. Of we een permit hadden om daar te komen……….het bleek dat die parkeerplaats (officieel een picknickplaats) binnen het nationale park viel en dat je er alleen mocht komen als je een kaartje voor het park had gekocht. Nou ja zeg…..gewoon een weg naar de grens met Zimbabwe…..Je bent dus al in het park terwijl je een eind verderop door een officiële poort moet om er in te gaan en te betalen. Dus gaan we een paar honderd meter verderop op een vergelijkbare plek waar geen borden zijn, staan. We genieten daar van het prachtige uitzicht, de vogels (reed Cormorant, 2 African fish Eagles, 2 pied Kingfishers) en enkele prachtige felgele en geelblauwe vlinders.
Ik loop nog een paar keer terug naar de auto om m’n grote camera te pakken met telelens en Bennie doet hetzelfde. Als ik aan het fotograferen ben hoor ik Bennie enorm schreeuwen en op een draf naar de auto rennen. In een flits zie ik iemand bij de auto wegrennen en aan de overkant van de weg de struiken in springen met iets donkerblauws in de handen. Dat blijkt dus mijn North Face regenjas te zijn!!! Die lag op de achterbank uitgespreid ter bescherming over de tassen met fotoapparatuur……Ontzettend stom van ons om in ons enthousiasme niet even de auto op slot te doen, laat staan de raampjes te sluiten………we stonden er nog geen tien meter vanaf!! Maar ja, we zijn niet anders meer gewend na 2 weken te hebben rondgereden op bewaakte privéterreinen. We zijn nog even doorgereden naar de grenspost met Zimbabwe waar ook de ingang naar de watervallen zit en zijn daarna naar de lodge in Livingstone terug gereden. Daar aangekomen ontdekken we dat ook het notitieboekje waar al mijn waarnemingen en fotonotities ingeschreven stonden, weg is. …..Dat is eigenlijk nog veel vervelender dan die jas! In het boekje stonden ook nog alle notities van de reis naar Gambia uit 2004. We zijn nog teruggereden naar de plek des onheils omdat ik wist dat het boekje slechts los bovenop de jas lag en er dus waarschijnlijk tijdens de vlucht van de dief uit moest zijn gevallen. Dat was tevergeefs…..we hebben de struiken uitgekamd en geconstateerd dat er naast de weg twee plekken waren waar één of meer mensen zich duidelijk ophielden in afwachting van prooi.
Op de spoorlijn en in de struiken troffen we nog wel een troep van zo’n 15 bavianen aan en zag ik in de berm van het spoor nog twee Antilopen staan, vermoedelijk Poekoe’s. ’s Avonds met z’n drieën op de veranda van het appartement met een slok whisky deze tegenvaller van de dag weggespoeld. De kans is groot dat de dader een Zimbabwaan was want we zaten immers vlak bij de grens en de regio schijnt te worden overspoeld door Zimbabwanen die de honger in het land ontvluchten en in de omringende landen koste wat kost wat proberen te verdienen. Aangifte doen is zinloos; je schijnt hier uren op het bureau te zitten en uiteindelijk krijg je zelf de wind van voren omdat je de auto onafgesloten had verlaten. Was ook enorm stom ja……….
Vrijdag 30 januari 2009; Livingstone zambia.
Vannacht zaten er twee kikkers in de tuin van de lodge gigantisch hard te kwaken. Ten aanzien van het volume dachten we aan brulkikkers. We zijn nog wezen kijken en het bleken slechts kikkers met een zelfde grootte te zijn als die bij ons. Hun lawaai houdt je echt uit je slaap.
Vanochtend vroeg hebben we lekker zitten ontbijten op de veranda van de appartementen. Uitkijkend over een valleitje waar aan de overkant het harde leven van een familie krotbewoners tevens begon. Moeders stond al in een grote dampende pot met pap te roeren, terwijl vader languit gezakt in z’n Hartman stoel hing en de slaap nog even buiten voort zette. Vanaf de veranda zagen we alweer een bont vogelleven aan ons voorbij trekken. Onder meer een black headed Heron, het broertje (of zusje) van onze blauwe Reiger (die hier ook wel voorkomt) en twee black Coucals, beide nieuwe soorten voor deze reis. Om 8.30 uur werd Bennie opgehaald door de jongens van de ZOS (Zambia Ornithological Society) om lezingen te geven op een aantal basisscholen in de omgeving van Livingstone.
Jannes en ik zijn daarna met de terreinwagen richting Victoria Falls gereden. Wat een fenomeen…………!!! Je hebt er veel over gehoord en beelden van op TV gezien maar er zelf staan, overtreft werkelijk alles. Wat een donderend geweld. …..en dat over een afstand van ruim 1600 meter breed. Het is al een indrukwekkend gegeven dat je de sluiers van de nevel van de watervallen al achter de stad kunt zien hangen als je er binnenkomt. Voor het pad dat je naar de overkant van de kloof brengt heb ik een poncho gehuurd. M’n beste regenjas is gisteren immers gestolen…..We hebben bijna drie uur bij de watervallen rondgelopen en het en het was zo indrukwekkend dat je geen besef van tijd meer had. De poncho had ik in ieder geval niet hoeven huren want door de enorme luchtverplaatsing liep je op lange stukken waar de neerslag zowel van onder naar boven ging maar ook van boven naar beneden viel. Alles tot op het vel nat dus en ook de tas met fotoapparatuur werd niet ontzien. Terug op de lodge was het een hele uitstalling van natte spullen op de veranda en op het bed. Ook de fotocamera moest helemaal uit elkaar want het vocht zat nog op de contactpunten. Na de verkorte siësta zijn we om 15.30 uur weer in de auto geklommen en richting de rivier gereden om in te schepen”op een varend vlot en een sunset cruise te maken. We hadden vier medereizigers, een Zwitserse dame op leeftijd die eigenlijk niets anders deed dan de wereld rond reizen om geld op te maken en drie Indiërs die voor een Indiaas vredesbataljon in Congo gestationeerd waren en nu een paar dagen vrij zijn en dus op minivakantie in Zambia zijn. Een van de mannen is de leider van de drie bataljons en de andere zijn resp. chirurg en tandarts. Goed om twee mensen met zo’n achtergrond in je gezelschap te hebben in dit soort gebieden. De cruise kostte $ 50,- p.p. en dat was incl. alle drankjes en eten. Dat was dan wel op z’n Afrikaans want het ging er een beetje zuinigjes aan toe. Al vrij snel hadden de schipper en de kok aan boord door, dat we vogelaars waren en daar stelden ze de route zoveel mogelijk op af. Vooral omdat Bennie had gevraagd of ze een African finfoot voor ons konden zoeken. Al voordat we aan boord van de boot waren begon de Zwitserse te klagen over van alles en nog wat. De boot was niet mooi, voer te langzaam en ze had na twee minuten varen nog helemaal niks gezien. Bennie was het op een gegeven moment zat en smeerde haar een wodka-cola een; daarna werd het snel beter. In no time stond ze mee te kijken door de verrekijker en moest Bennie nog z’n best doen om haar een beetje op afstand te houden………..We zagen onderweg naast meerdere nijlpaarden en enkele krokodillen ook nog veel vogels w.o. een paar nieuwe soorten zoals de Nijlgans, de waterthicknee (griel). Na een mooie zonsondergang met laag over het water vliegende kleine zilverreigers (maar op de Wadden zijn de zonsondergangen vaak veel mooier) kwamen we weer op het vertrekpunt aan.
Zaterdag 31 januari 2009; Livingstone zambia.
Vanmorgen op tijd opgestaan om zo snel mogelijk na openingstijd (6.30 uur) in het Mosi oa tunja National Park aanwezig te kunnen zijn. Dat verliep vlotjes, al weigerde de gasbrander nogal en werd het lang wachten op het ochtendshot koffie. Aangekomen bij het park moesten we nog even wachten bij de poort en heb ik nog even staan kijken naar de kleine kikkertjes die zwommen in de volgeregende pootafdrukken van olifanten. Ze hadden pal achter het hek gelopen aan de buitenkant van het park. De parkwachter moest tot twee keer toe uitgebreid de rekenmachine intoetsen om te berekenen hoe veel entree hij moest vragen voor drie man en een four Wheel drive. Vervolgens bleek men (alweer) niet over wisselgeld te beschikken. Al vrij snel na de ingang (pal buiten het hek troffen we al eerder de enorme pootafdrukken en een loopspoor langs het hek aan van olifanten) zagen we een groepje bos-hoppen (green of red-billed Wood-hoopoe) en twee Impala’s. Iets verderop stond een busje met scholieren uit de regio die behoorlijk opgewonden stonden te doen. Ze bleken niet naar de Impala’s te kijken maar ze hadden een grote Python in de berm zien kruipen. Wij moesten het doen met het kruipspoor. Weer een aantal meters verderop zaten er een stuk of 15 Meerkatten / vervet monkey's op de weg en in de bomen. We zwierven met de auto over de door de struiken en bomen slingerende paadjes., die bij tijd en weile flink modderig werden. De auto moest regelmatig stevig werken en op stukken waar de ondergrond uit de beruchte grijze klei bestond moesten we de keuze maken om de gok te wagen of om te keren. Alle gokken die we waagden pakten goed uit, al was het soms op het randje van vastzitten in de zuigende en soms diepe modder. Op een aantal plaatsen was aan de sporen te zien dat anderen onfortuinlijker waren. Nadat we inmiddels heel wat soorten erbij hadden gezien ( zoals een grote groep waterbuffels, enkele giraffes en zebra’s met twee Ossenpikkers op de rug) schoof Bennie de auto nog even van het pad af om nog iets dichter bij de derde saddle billed Stork te komen. Dat leverde een aantal mooie foto’s op maar toen ging het mis. Bij het wegrijden schoof de auto een met gras begroeid zacht stuk in en we zakten tot op de bodemplaat weg in de zachte klei………..Dat werd dus graven en hout zoeken. We zijn ruim een uur aan het worstelen geweest en de modder zat werkelijk overal, tot achter onze oren! Ondertussen werden we gadegeslagen door meerdere Impala’s en ging de saddle billed Stork gewoon door met foerageren. Nadat we de auto weer op het pad hadden, maakten we ons snel uit de voeten en zochten een poel om de handen en benen van de modder te ontdoen. De eerste poel die we midden op het pad tegenkwamen bleek een kleine krokodil van één meter te bevatten. Dus maar even niet….Iets verderop kwamen ons twee Amerikanen in een terreinwagen tegen. Ze vroegen of wij al olifanten hadden gezien en dachten dat wij in het park werkten. Nou, gewerkt hadden we wel……
Het wasprogramma werd dus toch maar verplaatst naar de oever van de Zambezi. Nadat we een krokodil- en nijlpaardvrije plek hadden gevonden gingen we aan de slag. Ik was nog niet terug bij de auto of ik zag tussen de bomen door een fuutachtige vogel op de rivier zwemmen. Snel de kijker gepakt en ja hoor……..een African finfoot! ! ! De meest schuwe vogel die je in Afrika kunt verwachten!!! Hij liet zich prachtig op de stroom naar onze oever laveren en dook toen een paar maal onder. Nadat de vogel onze aandacht in de gaten had, zwom hij rustig terug naar de overkant van de rivier. Wat een bijzondere en mooie waarneming!!
We zijn het park een paar uurtjes uitgegaan om te eten en middagrust te nemen en zijn daarna nog weer teruggegaan. In die rondjes hebben we het met de auto maar wat voorzichtiger aan gedaan en zijn wat vaker omgedraaid als het te gortig werd met het pad. Wel kwamen we in een mooi stuk miombo-forest: bos dat door olifanten wordt bijgesnoeid en natuurlijk verjongd. We troffen nog een groepje van vijf gnoe’s (Wildebeest) aan en zagen nu ineens wel wrattenzwijnen. Die hadden we de hele ochtend en middag nog niet gezien. Bij de vogelwaarnemingen kwamen nog weer een nieuwe soort op de lijst, de Bateleur. Een soort die hier in Zambia schaarser en schaarser wordt als gevolg van de enorme stroperij die er heeft plaats gevonden onder de zoogdieren. Daarna stond er nog zo ineens een Hamerkop midden op het pad voor ons; weer een soort die we nog niet gezien hadden. Klokslag 18.30 uur waren we terug bij de poort van het park waar we door de poortwachter met een grote lach met glanzend witte ontblote tanden werden uitgezwaaid.
Omdat de kip van de sunset-cruise van gisteravond voor nogal wat beroering in mijn buik zorgde besloten we om toch maar niet naar het traditioneel Afrikaanse restaurant te gaan maar om het maar te beperken tot een pizza-tje bij een “poging tot” Italiaans restaurant aan een hobbeldebobbel zijstraat in Livingstone. Het was een restaurant met weer een met glasscherven afgezette muur en poortwachter. Dat zal wel nodig zijn geweest vanwege de kwaliteit van de pizza’s want die waren crimineel lekker. Overigens nog leuk in dat restaurant: er zat een jong Zambiaans stel aan de tafel naast ons: zij zat werkelijk vrijwel onafgebroken letterlijk te slapen aan tafel terwijl hij haast onophoudelijk zat te bellen met z’n mobieltje. Dat is hier al net zo’n rage als bij ons in West-Europa. In de meest armzalige nederzettingen met leemhutjes en krotten staan toch wel minimaal drie verkooppunten van opwaardeerkaarten en het colaverkooppunt mag natuurlijk ook niet ontbreken. Dat is in Afrika overal beter verkrijgbaar dan water.
Zondag 1 februari 2009; van Livingstone naar Kabwe zambia.
Vanochtend weer vroeg opgestaan, bagage ingepakt, ontbeten op de veranda en om 7 uur vertrokken uit Livingstone om terug te gaan naar de Burtons in Kabwe. De eerste 70 km. van de rit (over dat slechtste stuk weg) viel ditmaal mee. Allereerst omdat het regenachtig weer was en de weg niet zo stoof, maar ook omdat het op zondag toch rustiger was en niet in de laatste plaats omdat je toch een beter idee hebt wat je te wachten staat. Bij Zimba kwamen we weer op het asfalt en dat voelde weldadig aan vergeleken bij alle gehobbel en gestuiter door de kuilen en gaten van de oude weg en het ruw aangelegde stuk noodweg. De chinezen schijnen hier al eerder aan de weg te hebben gewerkt maar de kwaliteit van hun werk was zo miserabel dat bij oplevering van de laatste meters van de 50 km. het eerste stuk al weer kapot was gereden en/of weggeslagen door de regens. Bennie was overigens nog wel wat zorgelijk over het weer (het regende af en toe flink) want sinds gisteren vielen de ruitenwissers en tellers op het dashboard regelmatig uit. Maar gelukkig werkten ze telkenmale als we ze nodig hadden. Rond 12 uur hadden we Mazabuka bereikt en hebben daar wat boodschappen gehaald. Net buiten de stad hebben we in de berm van een parkeerplaatsje geluncht. Daar hadden we een mooi uitzicht over de verre omgeving van het hier heuvelachtiger landschap. Aan de overkant van het parkeerplaatsje zaten twee jongens met hamers grote brokken natuursteen fijn te slaan tot fijn puin dat verhandeld kon worden. Getuige twee grote kuilen bleken ze hun grondstoffen van de parkeerplaats te halen…….Iets vóór twee uur zagen we op afstand naast de weg naar Kafue een heel zwaar regengebied hangen. Dat bleek Kafue al gepasseerd te hebben, want we bereikten een stuk weg waar het water over meer dan 100 meter lengte zich een weg zocht naar het lager gelegen deel links van de weg. Naast de weg stond het water zo hoog dat het al door meerdere leemhutten stroomde. De bewoners stonden met hun hele hebben en houden op een hoger gelegen stukje af te wachten hoe het zou aflopen. Hun oogst kunnen ze in ieder geval vergeten want de gewassen stonden vanzelfsprekend op de voedselrijke oevers van de beekloop. Aan de hoge kant van de weg zagen we al een draaikolk bij een duiker dus het was helemaal niet uit te sluiten dat de weg de komende uren uiteindelijk nog wel eens weggespoeld zou kunnen worden. That’s Africa!! Wij waren in ieder geval veilig gepasseerd. De rest van de reis werden we wel wat zorgelijker over de remmen van de auto want Bennie merkte dat hij sinds vanochtend de pedalen steeds verder moest intrappen. We zijn nog even bij Fringilla Lodge aangegaan om te reserveren voor de laatste dagen en op het moment dat we daar de parkeerplaats opdraaiden reed de zoon van de autoverhuurder, Hilke, daar net weg. Nou ja, toeval bestaat…. Hij keek naar de remschijven en zag meteen dat we remvloeistof lekten. De vloeistof bleek al voor de helft te zijn weggelekt en de remschijf van het rechtervoorwiel bleek helemaal ruw te zijn gesleten omdat zich waarschijnlijk zand tussen de blokken en de schijf had genesteld. Hilke adviseerde ons om in Chisamba te blijven of om (vooral heel voorzichtig) door te rijden naar Kabwe als we dat wilden. Dat hebben we toch maar wel gedaan en iets voor half zes draaiden we van de hoofdweg af richting Mafundzalo-ranch. En meteen zie je dan weer een verscheidenheid aan vogels. Een jagende man Roodpootvalk langs een maïsakker en even later weer een heksenketel van jagende Gierzwaluwen, Drongo’s en een Amurvalk boven een uitzwermend termietennest. Daar bevonden zich ook nog twee Arenden die zich in de boomtoppen ophielden om te kijken of ze hun graantje mee konden pikken. We zagen één van de vogels mooi van dichtbij zitten maar hadden nog steeds de grootste moeite om te ontdekken welke soort het was. De vogel was geheel egaal donkerbruin, inclusief staart (alleen een heel smal lichter bandje op de top) en had alleen een wat lichter gekleurde pet en kopveren. Bennie heeft foto’s kunnen schieten. Latere bestudering leverde vooralsnog alleen op dat de vogel behoorlijk gesleten veren had en vermoedelijk een lesser spotted Eagle is (Schreeuwarend) waarbij de witte armpendekveertoppen weggesleten zijn. Wel een heel mooie waarneming op amper 20 meter afstand.
Bij aankomst op de ranch heeft Donald meteen naar het wiel gekeken en toen bleek een complete remschijf te zijn verdwenen en een ander (weet ik veel…) onderdeel te zijn ontzet. Dat moet ongetwijfeld een keer gebeurd zijn in een onverwacht diepe kuil waar we ingeknald zijn. Na telefonisch beraad heeft Donald afgesproken om onderdelen in ontvangst te nemen van Hilke die hem tegemoet komt als hij vannacht naar achter Lusaka reist om de oudste dochter naar kostschool te brengen. Twee keer per week een rit van 700 km. heen en terug… We waren vanzelfsprekend ook heel nieuwsgierig naar het aantal Zwaluwen op de slaapplaats en wisten niet wat we zagen toen we naar de rand van het gazon liepen waar je over de vallei met de slaapplaats uitkeek. De groep was in vijf dagen uitgegroeid tot ongeveer 3000 stuks!!! Dan word je toch wel enigszins onrustig…
Om 5 uur liep de wekker al af want we waren weer van plan om een vangochtend te houden. We keken tegen een knoepert van een sterrenhemel aan dus dat ging wel lukken. We waren mooi op tijd aanwezig, maar het opzetten van de netten duurde nogal wat langer. Een aantal takken waren uit de stokgaten verdwenen, enkele netten zaten weer in de war en er waren twee netten die nog het nodige aan dood drijvend organisch materiaal van het avondvangen bevatten.. Tot overmaat van ramp wou het vangen ook nog niet echt op gang komen. Tijdens het wegringen van de zwaluwen van gisteravond zagen en hoorden we nog twee giant Kingfishers voorbij komen, passeerden even later 2 keer twee malachite Kingfishers en ontbraken de luidruchtige pied Kingfishers ook niet. Het feest der ijsvogels werd compleet toen we later ook nog een half collared Kingfisher vingen. Deze lijkt nog het meest van allemaal op onze eigen Europese ijsvogel maar het meeste oranje ontbreekt bij deze Afrikaanse soort en de snavel is volledig zwart in alle kleden. Wat later dan we gewend zijn kwamen de vangsten toch nog redelijk op gang en verschenen er ook op rij nieuwe soorten op de ringtafel. Daarbij de emeral spotted wood dove (nog kleiner dan ik verwacht had), de black backed Puffback, de terrestrial Brown bul en ga zo maar door.
Tijdens het ringen kwam er ook nog even een groepje van zo’n 15 Europese bijeneters over. Wederom genieten van dat mooie geluid en die mooie vluchten. Er zaten in de struiken nog wel weer minimaal twee noordse Nachtegalen te zingen, maar we vingen er geen van. Later op de ochtend nog wel een Fitis en een Tuinfluiter en twee Bosrietzangers in zwaar gesleten kleed. De zon brak deze morgen behoorlijk op tijd door en zorgde voor weer wat meer rode tinten op menig ontbloot blank mannenvlees. Evenals bij de vorige vangochtend alhier viel het om 11 uur helemaal stil maar bleken er tijdens het opruimen van de netten ineens toch weer een aantal vogels te hangen. ’s Middags werd het met iets boven 30 graden Celcius nog weer iets beter en heb ik nog even wat baantjes getrokken in het zwembad. Daarna in de tuin nog weer een citroen geplukt en die uitgeknepen in een groot glas ijswater. Dat is pas verkwikkend….De verkwikking kwam even later ook van boven want in een kwartier tijd schoven de wolken inéén en begon het flink te regenen en onweren; gelukkig maar een half uurtje…..’s Avonds was het onderweg naar de vangplaats flink schrikken; bij het oversteken van de middelste van de dambo’s schrokken we nl.van de waterstand. Volledig onverwachts was het water zeker 20-25 cm. gestegen. Het moet gisteren in de regio bovenstrooms flink en lang hebben geregend. De auto kon nog maar net ter plaatse komen.
De zwaluwen waren ons ondanks (of dankzij) het feit dat we tot aan de borst in het water stonden goed gezind. Ze vlogen perfect laag aanzeilend het riet in en we eindigden met 99 Boerenzwaluwen en tevens twee terugvangsten, drie Oeverzaluwen en twee Rietzangers. Ook hadden we nog een bijvangst in de vorm van een half collared Kingfisher en knalde er tijdens het uithalen van de laatste vogels nog even een grote uil (spec.) in het net. Dat ging zo hard dat de vogel op z’n gewicht in het water belandde. Hij was echter al weer weg voordat ik kon reageren. Tja, in zulk hoog water ren je ook niet zo hard….In de avonduren na het eten heeft Donald sr.ons meegenomen in de pick-up truck (hier BAKKIE genoemd)voor een uilensafari. Prachtig…. In het schijnsel van de lamp zagen we drie keer een Kerkuil, drie keer een african grey Eagle owl, een groene fruitduif, circa 15 Nachtzwaluwen en een tiental antilopen (kudu’s), een african Bosuil vlak bij de poort en een heel kleine apensoort, de bushbaby.
Dinsdag 27 januari 2009; Kabwe zambia.
Vanaf ongeveer 8 uur met Jannes een ochtendrit gemaakt na het ringen van de zwaluwen van gisteren. We zijn het gebruikelijk rondje gaan rijden maar hebben eerst nog even bij de duiker van de doorgebroken dam gekeken. Daar zaten weer diverse soorten vogels, o.a. meerdere soorten vuurvinkjes, zoals common waxbill en blue waxbill. Ook nog een heel mooie waarneming van een malachite Kingfisher op een grasspriet, verend richting water. De long crested eagle zat er ook weer. Boven de dam zagen we een groep van 19 glossy Ibissis; ibissen zie je hier vrijwel niet. Verder weinig bijzonders bij de dam maar het was er bloedheet in de zon die nu volop op onze koppen brandde. Op de terugweg zagen we bij de ingang van de ranch in de berm weer een dark chanting Goshawk zitten. Hij was duidelijk aan het trappen met een prooi. Nadat hij was weggevlogen kon ik het niet nalaten om even te kijken of de prooi was blijven liggen. We zagen hem immers wegvliegen met lege poten. Ik was nog niet ter plaatse of ik keek recht in de ogen van een dreigende zwarte cobra . Het beest stond met zijn kopflanken breed uit en ik zag hem al gif in mijn richting spuiten. Dus maar niet al te lang blijven staan kijken en direct afstand genomen. Prachtig……..geen idee welke soort het precies was, z’n onderkant was grijs, de bovenkant zwartig en er zat zwart aan de kop. We hebben vervolgens nog en extra blokje om gereden over de paden door het bos. Ongeveer ter hoogte van de plek waar we afgelopen week de ground hornbills zagen, zaten nu twee apen op het pad. Een grijze en een iets meer bruinere. Het waren vervet monkeys, ofwel meerkatten. Toch nog weer iets van “wild Africa” gezien!
’s Middags nog weer eens geprobeerd te internetten. Mailen via de webmail ging prima maar het bijwerken van de weblog mislukte tot twee maal toe. Ach ja, je bent al verwend genoeg dat je überhaupt het internet in the middle of Africa beschikbaar hebt.... De zwaluwen deden het deze avond weer prima, net als gisteravond, maar we zijn eerder begonnen met uithalen omdat er een zware onweersbui naderde. Daardoor hingen er veel minder dan we waren gewend. We gingen dus huiswaarts met 83 Boerenzwaluwen, één Roodstuitzwaluw, drie Oeverzwaluwen en nog drie Rietzangers waarvan één terugvangst van begin vorige week. Bij de Boerenzwaluwen zou later nog een terugvangst blijken te zitten van een adulte vogel met een ring van de ringcentrale TEL AVIV, ISRAEL. Mijn eerste Israëlische ring! Maar ja, dat is nogal voor de hand liggend dat dat je eerste is. De avond werd kletsend met de Burtons doorgebracht want Donald jr. en Debbie kwamen vandaag terug van een weekje vakantie in Mozambique. Ze vertelden o.a. dat ze in twee dagen 14 walvishaaien hadden gezien terwijl er net een BBC cameraploeg van die locatie vertrokken was nadat ze twee weken niks hadden gezien. Overigens hadden we vanavond een heerlijke Indiase korma-schotel. Dat kon Jannes niet bekoren………hij dacht al dat de gegrilde boontjes Spaanse pepers waren. Maar ja, vanmorgen waren de rollen omgekeerd toen er als ontbijt weer havermoutpap werd geserveerd. Hij kon toen dus een hele pan voor drie personen leeg eten, hetgeen hem geen enkele moeite kostte… en natuurlijk nog een halve liter melk na…..
Woensdag 28 januari 2009; van Kabwe naar Livingstone Zambia.
Vannacht slecht geslapen. Er lag een snurker bij mij op de kamer die niet stil te krijgen was. Zelf had hij natuurlijk de minste last; want hij had zelf oordopjes ingedaan. Ooit van gehoord? Net als het fenomeen dat iemand zich overdag als een kreeft laat verbranden en ’s nachts zonnebrandolie opsmeert? We zijn vanochtend vrij snel na het wegringen van de vogels van gisteravond gaan inpakken om te gaan rijden voor een uitstapje van een paar dagen naar Livingstone om de Victoria Falls te bekijken. De vermaarde watervallen waar Livingstone Afrika aan z’n voeten zag liggen en waar, voor Afrika, een keerpunt in haar geschiedenis z’n intrede deed. We zijn eerst van Kabwe naar Lusaka gereden (Zambeef en Fringilla Lodge bij Chisamba passerend).In Lusaka zijn we bij Hollanders op bezoek geweest die hier een garage- en verhuurbedrijf voor terreinwagens hebben. Bennie heeft bij hun ook de terreinwagen gekocht die we nu gebruiken. De auto moest al wekenlang een nieuwe sproeier krijgen en nu was de gelegenheid daar. In de tijd dat we op de reparatie moesten wachten hebben we lekker zitten kletsen met de eigenaar, Hans en zijn zoon Hilke, die nu al weer 15 jaar in Zambia wonen. We werden tevens gastvrij uitgenodigd om mee te eten met de lunch (met echte hollandse kaas op BRUIN brood) en zo vloog de tijd, die de monteur nodig had, om. Iets voor tweeën kwam het telefoontje dat de auto voor elkaar was en om twee uur waren we weer op pad. We zijn doorgereden tot 10 km. voor Monze en zijn neergestreken op een camping waar men ook chalets verhuurt. Bennie vertelt ’s avonds dat ze er vorig jaar ook twee keer zijn geweest en dat in de tussenliggende tijd de eigenaar vermoord is door een bende die ’s nachts zwaar bewapend het terrein is opgekomen. Het slot van de chalet wordt door Jannes drie keer gecheckt voor we gaan slapen. We hebben in de tijd voor het donker werd nog even zitten vogelen op het gras. Alleen al in de kale boom die voor de hut stond zagen we vier nieuwe soorten. Een paartje van de golden tailed Woodpecker (de eerste spechten die we zien), de African golden Oriole, de tropical bou bou en een paartje van de chinspot batis. In de tussentijd struinen er twee bruine Eekhoorns door de boom en zit er ook nog even een Fitis in de top. In het donker genieten we nog even een tijdje na in het “restaurantje” waar we de maaltijd van vier drumsticks zelf hebben aangevuld met brood. Het enige geluid dat we horen is het vaak harde gesjirp van Sprinkhanen, talloze Cicaden en Cockroaches, aangevuld met piepjes, fluitjes en tikjes van boomkikkers. Als we teruglopen naar de chalet is de sterrenhemel overweldigend. We kunnen zelfs sterrennevels onderscheiden, bij ons in Nederland ondenkbaar.
Donderdag 29 januari 2009; Livingstone zambia.
Voor de verandering hebben we eens wat langer op bed gelegen. Om 7.30 uur werd het dus al dusdanig warm dat het niet echt lekker meer was. Dus buiten heerlijk op de veranda van de cabin ontbeten, daarna gedoucht, de spullen ingepakt en vertrokken voor de volgende etappe naar Livingstone. Na de heuvels van gisteren werd het vandaag weer een stuk vlakker en werden de dorpen die we passeerden minder traditioneler van aard. Na het plaatsje Zimba ging de weg abrupt over in een onverharde weg (dirt road) en werden we in de auto alle kanten opgeschud. Er lag aanvankelijk nog een éénbaansstrook asfalt met daarnaast het andere wegdeel nog volledig hobbel de bobbel en onverhard. Een deel (het begin) reden we ook via een omleiding. Op dat traject was een chinees bedrijf bezig de originele weg te verbeteren. Volgens Bennie waren ze daar al jaren mee bezig. Hij vertelde ook het verhaal dat er in een ander deel van het land eens een Chinese wegwerker was gegrepen door een leeuw en was opgevreten. Dat leidde tot een groots opgezette klopjacht door de chinezen waarbij in de hele regio alle leeuwen werden afgeschoten!!!..........De laatste echt in het wild levende leeuw van Zambia blijkt uiteindelijk in 1997 te zijn afgeschoten. Ach, dat mogen wij niet veroordelen, wij zijn in nederland immers ook druk doende om onze eigen toppredator, de vos, uit te roeien. die gunnen wij ok geen plek in onze samenleving.
Het was hier al een tijdje droog want het oranje zand stoof als de ziekte en vooral door de vrachtwagens zagen we soms werkelijk geen hand voor ogen. We zijn nog een paar keer gestopt toen we een roofvogel in de lucht zagen hangen. O.a. een martial Eagle, een black rumped snake Eagle, een tawny Eagle en een white backed Vulture. Een tiental kilometers vóór Livingstone werd de weg weer een stuk beter en zagen we een aantal malen ook olifantenpoep op de weg liggen, dat gaat met kruiwagens vol..
Bij aankomst in Livingstone zijn we direct doorgereden naar de Dechia Lodge waar twee appartementen voor ons gereserveerd waren door Bird Life International. We hebben nog even op het terrasje gezeten met super wrakke Hartman meubeltjes met drie medewerkers van de ZAWA en de ZOS die Bennie morgen begeleiden voor zijn gastlessen op een paar scholen. Daarna zijn we Livingstone ingereden om een eerste blik op de falls te werpen en te informeren naar de mogelijkheden voor activiteiten alhier. Bovenstrooms van de watervallen stopten we nog eerst even bij een uitkijkpost waar je prachtig op de rivier uitkeek met op de achtergrond meters hoge mistwolken van de nevel van het neerdonderende water. We stonden er nog niet of er stapte letterlijk een agente met een grote Kalashnikov uit de struiken. Of we een permit hadden om daar te komen……….het bleek dat die parkeerplaats (officieel een picknickplaats) binnen het nationale park viel en dat je er alleen mocht komen als je een kaartje voor het park had gekocht. Nou ja zeg…..gewoon een weg naar de grens met Zimbabwe…..Je bent dus al in het park terwijl je een eind verderop door een officiële poort moet om er in te gaan en te betalen. Dus gaan we een paar honderd meter verderop op een vergelijkbare plek waar geen borden zijn, staan. We genieten daar van het prachtige uitzicht, de vogels (reed Cormorant, 2 African fish Eagles, 2 pied Kingfishers) en enkele prachtige felgele en geelblauwe vlinders.
Ik loop nog een paar keer terug naar de auto om m’n grote camera te pakken met telelens en Bennie doet hetzelfde. Als ik aan het fotograferen ben hoor ik Bennie enorm schreeuwen en op een draf naar de auto rennen. In een flits zie ik iemand bij de auto wegrennen en aan de overkant van de weg de struiken in springen met iets donkerblauws in de handen. Dat blijkt dus mijn North Face regenjas te zijn!!! Die lag op de achterbank uitgespreid ter bescherming over de tassen met fotoapparatuur……Ontzettend stom van ons om in ons enthousiasme niet even de auto op slot te doen, laat staan de raampjes te sluiten………we stonden er nog geen tien meter vanaf!! Maar ja, we zijn niet anders meer gewend na 2 weken te hebben rondgereden op bewaakte privéterreinen. We zijn nog even doorgereden naar de grenspost met Zimbabwe waar ook de ingang naar de watervallen zit en zijn daarna naar de lodge in Livingstone terug gereden. Daar aangekomen ontdekken we dat ook het notitieboekje waar al mijn waarnemingen en fotonotities ingeschreven stonden, weg is. …..Dat is eigenlijk nog veel vervelender dan die jas! In het boekje stonden ook nog alle notities van de reis naar Gambia uit 2004. We zijn nog teruggereden naar de plek des onheils omdat ik wist dat het boekje slechts los bovenop de jas lag en er dus waarschijnlijk tijdens de vlucht van de dief uit moest zijn gevallen. Dat was tevergeefs…..we hebben de struiken uitgekamd en geconstateerd dat er naast de weg twee plekken waren waar één of meer mensen zich duidelijk ophielden in afwachting van prooi.
Op de spoorlijn en in de struiken troffen we nog wel een troep van zo’n 15 bavianen aan en zag ik in de berm van het spoor nog twee Antilopen staan, vermoedelijk Poekoe’s. ’s Avonds met z’n drieën op de veranda van het appartement met een slok whisky deze tegenvaller van de dag weggespoeld. De kans is groot dat de dader een Zimbabwaan was want we zaten immers vlak bij de grens en de regio schijnt te worden overspoeld door Zimbabwanen die de honger in het land ontvluchten en in de omringende landen koste wat kost wat proberen te verdienen. Aangifte doen is zinloos; je schijnt hier uren op het bureau te zitten en uiteindelijk krijg je zelf de wind van voren omdat je de auto onafgesloten had verlaten. Was ook enorm stom ja……….
Vrijdag 30 januari 2009; Livingstone zambia.
Vannacht zaten er twee kikkers in de tuin van de lodge gigantisch hard te kwaken. Ten aanzien van het volume dachten we aan brulkikkers. We zijn nog wezen kijken en het bleken slechts kikkers met een zelfde grootte te zijn als die bij ons. Hun lawaai houdt je echt uit je slaap.
Vanochtend vroeg hebben we lekker zitten ontbijten op de veranda van de appartementen. Uitkijkend over een valleitje waar aan de overkant het harde leven van een familie krotbewoners tevens begon. Moeders stond al in een grote dampende pot met pap te roeren, terwijl vader languit gezakt in z’n Hartman stoel hing en de slaap nog even buiten voort zette. Vanaf de veranda zagen we alweer een bont vogelleven aan ons voorbij trekken. Onder meer een black headed Heron, het broertje (of zusje) van onze blauwe Reiger (die hier ook wel voorkomt) en twee black Coucals, beide nieuwe soorten voor deze reis. Om 8.30 uur werd Bennie opgehaald door de jongens van de ZOS (Zambia Ornithological Society) om lezingen te geven op een aantal basisscholen in de omgeving van Livingstone.
Jannes en ik zijn daarna met de terreinwagen richting Victoria Falls gereden. Wat een fenomeen…………!!! Je hebt er veel over gehoord en beelden van op TV gezien maar er zelf staan, overtreft werkelijk alles. Wat een donderend geweld. …..en dat over een afstand van ruim 1600 meter breed. Het is al een indrukwekkend gegeven dat je de sluiers van de nevel van de watervallen al achter de stad kunt zien hangen als je er binnenkomt. Voor het pad dat je naar de overkant van de kloof brengt heb ik een poncho gehuurd. M’n beste regenjas is gisteren immers gestolen…..We hebben bijna drie uur bij de watervallen rondgelopen en het en het was zo indrukwekkend dat je geen besef van tijd meer had. De poncho had ik in ieder geval niet hoeven huren want door de enorme luchtverplaatsing liep je op lange stukken waar de neerslag zowel van onder naar boven ging maar ook van boven naar beneden viel. Alles tot op het vel nat dus en ook de tas met fotoapparatuur werd niet ontzien. Terug op de lodge was het een hele uitstalling van natte spullen op de veranda en op het bed. Ook de fotocamera moest helemaal uit elkaar want het vocht zat nog op de contactpunten. Na de verkorte siësta zijn we om 15.30 uur weer in de auto geklommen en richting de rivier gereden om in te schepen”op een varend vlot en een sunset cruise te maken. We hadden vier medereizigers, een Zwitserse dame op leeftijd die eigenlijk niets anders deed dan de wereld rond reizen om geld op te maken en drie Indiërs die voor een Indiaas vredesbataljon in Congo gestationeerd waren en nu een paar dagen vrij zijn en dus op minivakantie in Zambia zijn. Een van de mannen is de leider van de drie bataljons en de andere zijn resp. chirurg en tandarts. Goed om twee mensen met zo’n achtergrond in je gezelschap te hebben in dit soort gebieden. De cruise kostte $ 50,- p.p. en dat was incl. alle drankjes en eten. Dat was dan wel op z’n Afrikaans want het ging er een beetje zuinigjes aan toe. Al vrij snel hadden de schipper en de kok aan boord door, dat we vogelaars waren en daar stelden ze de route zoveel mogelijk op af. Vooral omdat Bennie had gevraagd of ze een African finfoot voor ons konden zoeken. Al voordat we aan boord van de boot waren begon de Zwitserse te klagen over van alles en nog wat. De boot was niet mooi, voer te langzaam en ze had na twee minuten varen nog helemaal niks gezien. Bennie was het op een gegeven moment zat en smeerde haar een wodka-cola een; daarna werd het snel beter. In no time stond ze mee te kijken door de verrekijker en moest Bennie nog z’n best doen om haar een beetje op afstand te houden………..We zagen onderweg naast meerdere nijlpaarden en enkele krokodillen ook nog veel vogels w.o. een paar nieuwe soorten zoals de Nijlgans, de waterthicknee (griel). Na een mooie zonsondergang met laag over het water vliegende kleine zilverreigers (maar op de Wadden zijn de zonsondergangen vaak veel mooier) kwamen we weer op het vertrekpunt aan.
Zaterdag 31 januari 2009; Livingstone zambia.
Vanmorgen op tijd opgestaan om zo snel mogelijk na openingstijd (6.30 uur) in het Mosi oa tunja National Park aanwezig te kunnen zijn. Dat verliep vlotjes, al weigerde de gasbrander nogal en werd het lang wachten op het ochtendshot koffie. Aangekomen bij het park moesten we nog even wachten bij de poort en heb ik nog even staan kijken naar de kleine kikkertjes die zwommen in de volgeregende pootafdrukken van olifanten. Ze hadden pal achter het hek gelopen aan de buitenkant van het park. De parkwachter moest tot twee keer toe uitgebreid de rekenmachine intoetsen om te berekenen hoe veel entree hij moest vragen voor drie man en een four Wheel drive. Vervolgens bleek men (alweer) niet over wisselgeld te beschikken. Al vrij snel na de ingang (pal buiten het hek troffen we al eerder de enorme pootafdrukken en een loopspoor langs het hek aan van olifanten) zagen we een groepje bos-hoppen (green of red-billed Wood-hoopoe) en twee Impala’s. Iets verderop stond een busje met scholieren uit de regio die behoorlijk opgewonden stonden te doen. Ze bleken niet naar de Impala’s te kijken maar ze hadden een grote Python in de berm zien kruipen. Wij moesten het doen met het kruipspoor. Weer een aantal meters verderop zaten er een stuk of 15 Meerkatten / vervet monkey's op de weg en in de bomen. We zwierven met de auto over de door de struiken en bomen slingerende paadjes., die bij tijd en weile flink modderig werden. De auto moest regelmatig stevig werken en op stukken waar de ondergrond uit de beruchte grijze klei bestond moesten we de keuze maken om de gok te wagen of om te keren. Alle gokken die we waagden pakten goed uit, al was het soms op het randje van vastzitten in de zuigende en soms diepe modder. Op een aantal plaatsen was aan de sporen te zien dat anderen onfortuinlijker waren. Nadat we inmiddels heel wat soorten erbij hadden gezien ( zoals een grote groep waterbuffels, enkele giraffes en zebra’s met twee Ossenpikkers op de rug) schoof Bennie de auto nog even van het pad af om nog iets dichter bij de derde saddle billed Stork te komen. Dat leverde een aantal mooie foto’s op maar toen ging het mis. Bij het wegrijden schoof de auto een met gras begroeid zacht stuk in en we zakten tot op de bodemplaat weg in de zachte klei………..Dat werd dus graven en hout zoeken. We zijn ruim een uur aan het worstelen geweest en de modder zat werkelijk overal, tot achter onze oren! Ondertussen werden we gadegeslagen door meerdere Impala’s en ging de saddle billed Stork gewoon door met foerageren. Nadat we de auto weer op het pad hadden, maakten we ons snel uit de voeten en zochten een poel om de handen en benen van de modder te ontdoen. De eerste poel die we midden op het pad tegenkwamen bleek een kleine krokodil van één meter te bevatten. Dus maar even niet….Iets verderop kwamen ons twee Amerikanen in een terreinwagen tegen. Ze vroegen of wij al olifanten hadden gezien en dachten dat wij in het park werkten. Nou, gewerkt hadden we wel……
Het wasprogramma werd dus toch maar verplaatst naar de oever van de Zambezi. Nadat we een krokodil- en nijlpaardvrije plek hadden gevonden gingen we aan de slag. Ik was nog niet terug bij de auto of ik zag tussen de bomen door een fuutachtige vogel op de rivier zwemmen. Snel de kijker gepakt en ja hoor……..een African finfoot! ! ! De meest schuwe vogel die je in Afrika kunt verwachten!!! Hij liet zich prachtig op de stroom naar onze oever laveren en dook toen een paar maal onder. Nadat de vogel onze aandacht in de gaten had, zwom hij rustig terug naar de overkant van de rivier. Wat een bijzondere en mooie waarneming!!
We zijn het park een paar uurtjes uitgegaan om te eten en middagrust te nemen en zijn daarna nog weer teruggegaan. In die rondjes hebben we het met de auto maar wat voorzichtiger aan gedaan en zijn wat vaker omgedraaid als het te gortig werd met het pad. Wel kwamen we in een mooi stuk miombo-forest: bos dat door olifanten wordt bijgesnoeid en natuurlijk verjongd. We troffen nog een groepje van vijf gnoe’s (Wildebeest) aan en zagen nu ineens wel wrattenzwijnen. Die hadden we de hele ochtend en middag nog niet gezien. Bij de vogelwaarnemingen kwamen nog weer een nieuwe soort op de lijst, de Bateleur. Een soort die hier in Zambia schaarser en schaarser wordt als gevolg van de enorme stroperij die er heeft plaats gevonden onder de zoogdieren. Daarna stond er nog zo ineens een Hamerkop midden op het pad voor ons; weer een soort die we nog niet gezien hadden. Klokslag 18.30 uur waren we terug bij de poort van het park waar we door de poortwachter met een grote lach met glanzend witte ontblote tanden werden uitgezwaaid.
Omdat de kip van de sunset-cruise van gisteravond voor nogal wat beroering in mijn buik zorgde besloten we om toch maar niet naar het traditioneel Afrikaanse restaurant te gaan maar om het maar te beperken tot een pizza-tje bij een “poging tot” Italiaans restaurant aan een hobbeldebobbel zijstraat in Livingstone. Het was een restaurant met weer een met glasscherven afgezette muur en poortwachter. Dat zal wel nodig zijn geweest vanwege de kwaliteit van de pizza’s want die waren crimineel lekker. Overigens nog leuk in dat restaurant: er zat een jong Zambiaans stel aan de tafel naast ons: zij zat werkelijk vrijwel onafgebroken letterlijk te slapen aan tafel terwijl hij haast onophoudelijk zat te bellen met z’n mobieltje. Dat is hier al net zo’n rage als bij ons in West-Europa. In de meest armzalige nederzettingen met leemhutjes en krotten staan toch wel minimaal drie verkooppunten van opwaardeerkaarten en het colaverkooppunt mag natuurlijk ook niet ontbreken. Dat is in Afrika overal beter verkrijgbaar dan water.
Zondag 1 februari 2009; van Livingstone naar Kabwe zambia.
Vanochtend weer vroeg opgestaan, bagage ingepakt, ontbeten op de veranda en om 7 uur vertrokken uit Livingstone om terug te gaan naar de Burtons in Kabwe. De eerste 70 km. van de rit (over dat slechtste stuk weg) viel ditmaal mee. Allereerst omdat het regenachtig weer was en de weg niet zo stoof, maar ook omdat het op zondag toch rustiger was en niet in de laatste plaats omdat je toch een beter idee hebt wat je te wachten staat. Bij Zimba kwamen we weer op het asfalt en dat voelde weldadig aan vergeleken bij alle gehobbel en gestuiter door de kuilen en gaten van de oude weg en het ruw aangelegde stuk noodweg. De chinezen schijnen hier al eerder aan de weg te hebben gewerkt maar de kwaliteit van hun werk was zo miserabel dat bij oplevering van de laatste meters van de 50 km. het eerste stuk al weer kapot was gereden en/of weggeslagen door de regens. Bennie was overigens nog wel wat zorgelijk over het weer (het regende af en toe flink) want sinds gisteren vielen de ruitenwissers en tellers op het dashboard regelmatig uit. Maar gelukkig werkten ze telkenmale als we ze nodig hadden. Rond 12 uur hadden we Mazabuka bereikt en hebben daar wat boodschappen gehaald. Net buiten de stad hebben we in de berm van een parkeerplaatsje geluncht. Daar hadden we een mooi uitzicht over de verre omgeving van het hier heuvelachtiger landschap. Aan de overkant van het parkeerplaatsje zaten twee jongens met hamers grote brokken natuursteen fijn te slaan tot fijn puin dat verhandeld kon worden. Getuige twee grote kuilen bleken ze hun grondstoffen van de parkeerplaats te halen…….Iets vóór twee uur zagen we op afstand naast de weg naar Kafue een heel zwaar regengebied hangen. Dat bleek Kafue al gepasseerd te hebben, want we bereikten een stuk weg waar het water over meer dan 100 meter lengte zich een weg zocht naar het lager gelegen deel links van de weg. Naast de weg stond het water zo hoog dat het al door meerdere leemhutten stroomde. De bewoners stonden met hun hele hebben en houden op een hoger gelegen stukje af te wachten hoe het zou aflopen. Hun oogst kunnen ze in ieder geval vergeten want de gewassen stonden vanzelfsprekend op de voedselrijke oevers van de beekloop. Aan de hoge kant van de weg zagen we al een draaikolk bij een duiker dus het was helemaal niet uit te sluiten dat de weg de komende uren uiteindelijk nog wel eens weggespoeld zou kunnen worden. That’s Africa!! Wij waren in ieder geval veilig gepasseerd. De rest van de reis werden we wel wat zorgelijker over de remmen van de auto want Bennie merkte dat hij sinds vanochtend de pedalen steeds verder moest intrappen. We zijn nog even bij Fringilla Lodge aangegaan om te reserveren voor de laatste dagen en op het moment dat we daar de parkeerplaats opdraaiden reed de zoon van de autoverhuurder, Hilke, daar net weg. Nou ja, toeval bestaat…. Hij keek naar de remschijven en zag meteen dat we remvloeistof lekten. De vloeistof bleek al voor de helft te zijn weggelekt en de remschijf van het rechtervoorwiel bleek helemaal ruw te zijn gesleten omdat zich waarschijnlijk zand tussen de blokken en de schijf had genesteld. Hilke adviseerde ons om in Chisamba te blijven of om (vooral heel voorzichtig) door te rijden naar Kabwe als we dat wilden. Dat hebben we toch maar wel gedaan en iets voor half zes draaiden we van de hoofdweg af richting Mafundzalo-ranch. En meteen zie je dan weer een verscheidenheid aan vogels. Een jagende man Roodpootvalk langs een maïsakker en even later weer een heksenketel van jagende Gierzwaluwen, Drongo’s en een Amurvalk boven een uitzwermend termietennest. Daar bevonden zich ook nog twee Arenden die zich in de boomtoppen ophielden om te kijken of ze hun graantje mee konden pikken. We zagen één van de vogels mooi van dichtbij zitten maar hadden nog steeds de grootste moeite om te ontdekken welke soort het was. De vogel was geheel egaal donkerbruin, inclusief staart (alleen een heel smal lichter bandje op de top) en had alleen een wat lichter gekleurde pet en kopveren. Bennie heeft foto’s kunnen schieten. Latere bestudering leverde vooralsnog alleen op dat de vogel behoorlijk gesleten veren had en vermoedelijk een lesser spotted Eagle is (Schreeuwarend) waarbij de witte armpendekveertoppen weggesleten zijn. Wel een heel mooie waarneming op amper 20 meter afstand.
Bij aankomst op de ranch heeft Donald meteen naar het wiel gekeken en toen bleek een complete remschijf te zijn verdwenen en een ander (weet ik veel…) onderdeel te zijn ontzet. Dat moet ongetwijfeld een keer gebeurd zijn in een onverwacht diepe kuil waar we ingeknald zijn. Na telefonisch beraad heeft Donald afgesproken om onderdelen in ontvangst te nemen van Hilke die hem tegemoet komt als hij vannacht naar achter Lusaka reist om de oudste dochter naar kostschool te brengen. Twee keer per week een rit van 700 km. heen en terug… We waren vanzelfsprekend ook heel nieuwsgierig naar het aantal Zwaluwen op de slaapplaats en wisten niet wat we zagen toen we naar de rand van het gazon liepen waar je over de vallei met de slaapplaats uitkeek. De groep was in vijf dagen uitgegroeid tot ongeveer 3000 stuks!!! Dan word je toch wel enigszins onrustig…
donderdag 19 februari 2009
Vrijdag 23 januari 2009; Kabwe.
Om 5 uur opgestaan en vertrokken voor een ochtendsessie. De eerste keer hier bij de Burtons. Het duurde even voordat de poortwachter wakker was maar daarna waren we snel op weg. Meteen achter de poort zat er nog weer een Nachtzwaluw op het pad; welk soort was niet te determineren. De netten stonden redelijk snel, maar het was al goed daglicht op het moment dat het geluid aan ging. We draaiden geluid af van Zwartkop, tuinfluiter en fitis.
Na het wegringen van de Zwaluwen van gisteravond de eerste ronde gelopen en dat was meteen leuk. Tussen de diverse zeer kleurrijke vogels ook twee tuinfluiters en twee Noordse Nachtegalen. Na die ronde begon het iets te regenen, echter maar heel licht. Dat had geen negatieve invloed op het vangen en dus ook niet op ons. De volgende ronde leverde weer soorten als de white browed Robinchat, brownheaded Buul bul, Brown Waxbill en blue Waxbill en paradise Flycatcher op en dat hield het kleurenspectrum weer breed. De laatste ronde die we gelopen hebben (de koeien werden inmiddels wel heel opdringerig in de struiken) had weer een Europese inslag met nog weer een Tuinfluiter, maar ook een Fitis!
Verder een green winged Pytilia oftewel melbafinch een longbilled Crombec, een Mozambiquesijs en een prachtige man collared Sunbird (zie foto).
Daarmee was de ochtendvangst fini en zijn we via de soyavelden en de dam bij de hoogste dambo terug gereden naar de ranch.
Onderweg nog een hele serie foto’s kunnen maken, o.a. een nog te determineren vale piepersoort, een kleine Zilverreiger mooi kunnen vastleggen, een pied Kingfisher (vanochtend circa 20 ex. passerend over de vangopstelling) en een viertal reed Cormorants. We hebben nog een tijdje bij een nestbouwend paartje Wevers gestaan en zagen dat daarvoor ook belangstelling bestond bij een paartje red collared Widows. Het vrouwtje ging al af en toe bij het wevernest zitten. De widowbirds zijn broedparasitair zoals Koekoeken en ook zij steken nu dus tijd in het zoeken naar nesten. Op het veld met hoog gras foerageerden ook drie Europese Bijeneters; de straaljagervluchten van deze vogels zijn prachtig om te volgen. Na welverdiende middagrust (het weer was inmiddels echt verbeterd, half bewolkt en een stuk warmer) was het om 17.30 uur tijd om weer af te taaien naar de dambo.
Het water bleek nog weer verder te zijn gezakt en we durfden het aan om de netten weer op te zetten in het diepste deel. Bennie nam een baantje met twee keer negen meter voor z’n rekening. Jannes en ik zetten 2 x 12 meter op. De Zwaluwen lieten deze avond langer op zich wachten, maar voordat zij begonnen in te vallen kwamen er al een paar honderd Wevers het rietveld binnen en daarvan hingen er in korte tijd een stuk of 15-20 in de netten van Bennie. Bij ons voltrok zich dat in veel mindere mate en Bennie besloot om maar vroegtijdig te beginnen met het uithalen van de vogeltjes. In de tussentijd zagen wij tot twee keer toe een donkergekleurde Arend over komen vliegen, vermoedelijk een long crested Eagle. Om 7 uur was het tijd om te beginnen met uithalen en opruimen van de netten. Dat duurde zo lang (door alle Wevers en het knappen van een tonkin bovenstok) dat de lokale belangstellende jongetjes al uit hun uitkijkboom waren gekleuterd en naar huis waren gegaan. We eindigden de avond met ongeveer 50-60 Zwaluwen en nog wat Rietzangers. Onderweg terug naar de ranch ditmaal wel een prachtig zich opbouwend onweer gezien, maar geen uilen of Nachtzwaluwen. Later hoorden we van Donald Burton sr. dat het in Lusaka de hele dag had geregend.
Zaterdag 24 januari 2009; Kabwe Zambia.
Vanmorgen wat langer met de Zwaluwen bezig geweest, het bleken er 58 te zijn. Daarnaast nog drie eigen terugvangsten waarvan één uit de vorige winter, vijf Oeverzaluwen, een wiretailed Swallow en nog vijf Rietzangers. Na het ontbijt zijn we weer op pad gegaan en hebben vogels gekeken bij de dam van het grote stuwmeer. Daar had Donald sr. vanochtend een giant Kingfisher gezien. Het duurde ongeveer een half uur voordat we hem hadden gevonden. Niet dat hij nu op zo’n moeilijke plek zat maar er was nog zoveel anders te beleven en te zien. Bennie heeft nog ongeveer 60 foto’s geschoten van de pin-tailed Whydah, die weer op de bekende struik zat waar ze vorig jaar ook genesteld hadden. En natuurlijk kwam het vrouwtje net opdagen op het moment dat Bennie weer even terug was gelopen naar de auto……. Meteen begon het mannetje te baltsen. Hij voert daarbij een stuiterende lage vlucht (ca. 30 cm.) boven het vrouwtje uit, die eindigt in een korte copulatie. Daarna was Bennie pas weer ter plaatse………..Terug naar de giant Kingfisher : ik ontdekte hem, zittend op de tak van een boom, op een bebost eilandje. De vogel zat door zijn poten gezakt lusteloos voor zich uit te kijken. Op de tak, en dat bleef zeker een half uur zo. Dankzij de telescoopkijker van Jannes hebben we hem prachtig beeldvullend kunnen bekijken. Verderop op het meer hebben we nog twee Europese Visarenden kunnen ontdekken. Langs het riviertje beneden de dam zaten nog zeker drie malachite Kingfishers (plus nog één op een grasspriet boven de dam) en zes pied Kingfishers. Het moet hier wel wemelen van de vis. In de modderige oever van het riviertje stonden nog de prenten van in ieder geval twee verschillende zoogdieren . De één deed nog het meest aan een vosachtige denken , de andere was van een mongoose/mangoest.
Rond het soyaveld hebben we ons nog weer staan te vergapen aan Europese Bijeneters, Graszangertjes en de piepers die we nog niet anders op naam hebben kunnen brengen dan zijnde Grassveldpipits.
Het Wevernest waarvan Bennie al mooie prenten heeft kunnen maken van de nestbouw hing er nu verlaten bij; wij hebben er nu in ieder geval géén Wevers bij gezien. Daarbij moet gezegd worden dat er zich nu een paartje widowbirds bij het nest bevond en dat zijn nestparasitaire vogels. Ook hebben we nog een grote Arend prachtig over ons heen zien komen vliegen, gedetermineerd als de tawny Eagle.In de middaguren ben ik de klerenkast weer ingekropen om de webmail te bekijken nu Bennie met de laptop klaar was. Ik had net één mailtje geopend en daarop gereageerd toen het internet uitviel bij het verzenden van het bericht. Verzenden mislukt natuurlijk en dus helemaal opnieuw begonnen…..Uiteindelijk heb ik vóór half zes nog net kunnen schrijven naar Hanneke en heb ik nog een halve dag tekst voor m’n weblog kunnen aanvullen. Net nadat Bennie op de kamer was gekomen om te vertellen dat we naar de Zwaluwen moesten vertrekken, viel de stroom uit…..Buiten had het ook al een poosje flink gerommeld en er was wellicht ergens bliksem ingeslagen. Donald sr. spoedde zich snel naar de elektriciteitskast maar wist niet waar zijn zoon de sleutel daarvan bewaarde. De kok werd gevraagd hoe hij dit altijd oploste als hem dit overkwam als de baas niet thuis was. Domme vraag om aan een kok te stellen natuurlijk……met een mes!
Het water op de zwaluwenslaapplaats bleek weer verder te zijn gezakt, maar de dreiging van onweer was groot. Als dat hier in de directe omgeving los barstte zou morgen alle waterstandsdaling weer te niet zijn gedaan. We hadden mazzel; door de dreiging waren de Zwaluwen extra vroeg ter plaatse en hebben we dus wat vroeger de vogels uit de netten kunnen halen. Leuke bijvangsten vanavond: een Woudaapje en een mannetje red collared Widowbird. Bij de netten werden een dertigtal Wevers en vrouwtjes Widowbirds meteen ter plaatse los gelaten We eindigden de avondvangst met 47 boerenzwaluwen en 2 rietzangers.
Net bij het omkleden naar droge kleren begon het harder te regenen en tijdens de rit terug naar Mafundzalo-ranch werden we met grote regelmaat bijgeschenen door weerlichten van het onweer in de omgeving. Een prachtig gezicht zo’n onweer dat wij van warme zomeravonden kennen.
Zondag 25 januari 2009; Kabwe Zambia.
Vanmorgen hebben we na het afwerken van de Zwaluwen een Engels ontbijt geserveerd gekregen gevolgd door pancakes, kleine pannenkoekjes van bijna een centimeter dik. Dat stond als een huis. We hadden dit zo gepland omdat we vanmiddag naar een bijenhouder aan de andere kant van Kabwe willen. Na een wandeling met dhr. Burton sr. (nog een bru bru gevonden en meerdere grauwe vliegenvangers gezien, alsmede een Scharlow's Turaco)vertrokken we dus naar Kabwe. Jannes is zelf imker en is zeer nieuwsgierig hoe men hier bijen houdt en honing produceert. De rit naar Kabwe nam anderhalf uur in beslag; door de stad, achter de stad, nog een heel eind en dan een afslag van de hoofdweg af een dirtroad op voor een lengte van 16 km. Het viel tijdens die rit wel op dat er op diverse plaatsen militairen op de been waren. Zo ongeveer ieder kruispunt dat we tegen kwamen werd wel ingenomen door een groep soldaten en ook zagen we een keer een groep uit de bush komen, deels met het geweer in de aanslag. Een oefening? Waarom werd er dan verkeer aangehouden op de kruispunten? De weg werd smaller en smaller en we bleven uitkijken naar een bord langs de weg waar de bijenhouder, Trevor Howard, een plastic zak aan zou hangen ter herkenning.
We waren na 13 km. wel een bord tegen gekomen, maar daar hing geen zak aan. Je raadt het al…..na 17 km hebben we maar eens gevraagd en dus weer terug gereden naar het bewuste bord. En inderdaad, daar moesten we dus zijn. Ook deze man (met Engelse voorouders) leefde als een 'fenced European' achter hekwerk van twee meter hoog met een bewaker bij de poort. In tegenstelling tot wat we nu gewend zijn geraakt heel sobertjes. Z’n meubilair bestond uit boomstronken. Hij bleek nl. een jaar geleden naar deze farm verhuisd te zijn. Aanvankelijk zeggen we tegen elkaar dat het opvallend stil is, zelfs met vogels. Maar als we een tijdje met elkaar hebben zitten praten, beginnen er meer en meer vogels te verschijnen. Grauwe Vliegenvanger, een hele groep African grey Hornbills, een overcirkelende uniform getekende donkere Arend en kort daarna een long crested Eagle die prachtig in een boom langs de tuin gaat zitten. Ook horen we een Turaco en even later zie ik hem in de dichtstbijzijnde vijgenboom zitten. Het gesprek met Trevor verliep voor Jannes een beetje teleurstellend. Hij dacht wel even de nodige bijenkasten en de productie van honing te zien te krijgen. Maar daar kwam niets van. Trevor heeft wel goed kunnen uitleggen hoe de productie van honing verloopt (heel kort seizoen en ca. 10 kg. honing per volk) en kon verder een tiental potjes honing laten zien. Dat is wat anders dan 80-100 kg. honing per volk in Nederland. Maar ja, dit is Afrika. Trevor gaf aan dat het hem ook heel wat moeite kostte om materialen aan te schaffen die goed bruikbaar waren. Zo is hij al een hele tijd op zoek naar een slingermachine van roestvrij staal. Vrijwel onmogelijk en heel kostbaar. De terugweg ging voorspoedig. Bij doorkomst in Kabwe hebben we bij de garage wat lucht in de voorband bijgepompt. Iets verderop zat een westers fastfood-restaurant en we waren wel aan een hapje toe. Meteen na het uitstappen stond er een jochie met een plastic boodschappentasje, gevuld met water, naast de auto klaar om onze auto te wassen. Hij blij, de auto blij. De fastfoodketen heette “Hungry Lion” en , hoe kon het anders, ze hadden menu’s met kip en frites in meer dan 20 verschillende variaties. Het smaakte prima, maar de “Hungry Lion” bleek een thirsty Lion, want ze hadden helemaal geen frisdrank meer.
We vervolgden onze weg en troffen op twee plaatsen nog een “hunting party” (op uitzwermende termieten jagende vogels) van honderden Bijeneters en Zwaluwen aan. Een prachtig gezicht, de vogels laten zich onder deze omstandigheden zeer dicht naderen.
Op Mafundzalo-ranch teruggekeerd was er nog een half uurtje over voor we weer naar de Zwaluwen moesten. In de tussentijd heb ik nog even de avocado genuttigd die ik enkele dagen daarvoor gevonden had. Goddelijk!!! De man die jaren geleden de avocado in Nederland op de markt gebracht heeft, moet alsnog de gevangenis in gestuurd worden……..wat een smaakverschil! De onze zijn totaal smakeloos vergeleken met deze vruchten die alle tijd hebben gehad om goed te rijpen. De Zwaluwen werkten vanavond weer redelijk goed mee, al hebben we maar één baan opgezet, omdat het bij het opzetten, licht begon te regenen. Dat hadden we niet hoeven doen, want die regen bleef gelukkig heel beperkt en op het moment dat de vogels invielen was het zelfs droog. Maar ja, dat weet je niet van tevoren en je kan het risico maar beter niet lopen.
Overigens: we weten nog steeds niet wat al die militairen nu uitvoerden of naar op zoek waren.
Om 5 uur opgestaan en vertrokken voor een ochtendsessie. De eerste keer hier bij de Burtons. Het duurde even voordat de poortwachter wakker was maar daarna waren we snel op weg. Meteen achter de poort zat er nog weer een Nachtzwaluw op het pad; welk soort was niet te determineren. De netten stonden redelijk snel, maar het was al goed daglicht op het moment dat het geluid aan ging. We draaiden geluid af van Zwartkop, tuinfluiter en fitis.
Na het wegringen van de Zwaluwen van gisteravond de eerste ronde gelopen en dat was meteen leuk. Tussen de diverse zeer kleurrijke vogels ook twee tuinfluiters en twee Noordse Nachtegalen. Na die ronde begon het iets te regenen, echter maar heel licht. Dat had geen negatieve invloed op het vangen en dus ook niet op ons. De volgende ronde leverde weer soorten als de white browed Robinchat, brownheaded Buul bul, Brown Waxbill en blue Waxbill en paradise Flycatcher op en dat hield het kleurenspectrum weer breed. De laatste ronde die we gelopen hebben (de koeien werden inmiddels wel heel opdringerig in de struiken) had weer een Europese inslag met nog weer een Tuinfluiter, maar ook een Fitis!
Verder een green winged Pytilia oftewel melbafinch een longbilled Crombec, een Mozambiquesijs en een prachtige man collared Sunbird (zie foto).
Daarmee was de ochtendvangst fini en zijn we via de soyavelden en de dam bij de hoogste dambo terug gereden naar de ranch.
Onderweg nog een hele serie foto’s kunnen maken, o.a. een nog te determineren vale piepersoort, een kleine Zilverreiger mooi kunnen vastleggen, een pied Kingfisher (vanochtend circa 20 ex. passerend over de vangopstelling) en een viertal reed Cormorants. We hebben nog een tijdje bij een nestbouwend paartje Wevers gestaan en zagen dat daarvoor ook belangstelling bestond bij een paartje red collared Widows. Het vrouwtje ging al af en toe bij het wevernest zitten. De widowbirds zijn broedparasitair zoals Koekoeken en ook zij steken nu dus tijd in het zoeken naar nesten. Op het veld met hoog gras foerageerden ook drie Europese Bijeneters; de straaljagervluchten van deze vogels zijn prachtig om te volgen. Na welverdiende middagrust (het weer was inmiddels echt verbeterd, half bewolkt en een stuk warmer) was het om 17.30 uur tijd om weer af te taaien naar de dambo.
Het water bleek nog weer verder te zijn gezakt en we durfden het aan om de netten weer op te zetten in het diepste deel. Bennie nam een baantje met twee keer negen meter voor z’n rekening. Jannes en ik zetten 2 x 12 meter op. De Zwaluwen lieten deze avond langer op zich wachten, maar voordat zij begonnen in te vallen kwamen er al een paar honderd Wevers het rietveld binnen en daarvan hingen er in korte tijd een stuk of 15-20 in de netten van Bennie. Bij ons voltrok zich dat in veel mindere mate en Bennie besloot om maar vroegtijdig te beginnen met het uithalen van de vogeltjes. In de tussentijd zagen wij tot twee keer toe een donkergekleurde Arend over komen vliegen, vermoedelijk een long crested Eagle. Om 7 uur was het tijd om te beginnen met uithalen en opruimen van de netten. Dat duurde zo lang (door alle Wevers en het knappen van een tonkin bovenstok) dat de lokale belangstellende jongetjes al uit hun uitkijkboom waren gekleuterd en naar huis waren gegaan. We eindigden de avond met ongeveer 50-60 Zwaluwen en nog wat Rietzangers. Onderweg terug naar de ranch ditmaal wel een prachtig zich opbouwend onweer gezien, maar geen uilen of Nachtzwaluwen. Later hoorden we van Donald Burton sr. dat het in Lusaka de hele dag had geregend.
Zaterdag 24 januari 2009; Kabwe Zambia.
Vanmorgen wat langer met de Zwaluwen bezig geweest, het bleken er 58 te zijn. Daarnaast nog drie eigen terugvangsten waarvan één uit de vorige winter, vijf Oeverzaluwen, een wiretailed Swallow en nog vijf Rietzangers. Na het ontbijt zijn we weer op pad gegaan en hebben vogels gekeken bij de dam van het grote stuwmeer. Daar had Donald sr. vanochtend een giant Kingfisher gezien. Het duurde ongeveer een half uur voordat we hem hadden gevonden. Niet dat hij nu op zo’n moeilijke plek zat maar er was nog zoveel anders te beleven en te zien. Bennie heeft nog ongeveer 60 foto’s geschoten van de pin-tailed Whydah, die weer op de bekende struik zat waar ze vorig jaar ook genesteld hadden. En natuurlijk kwam het vrouwtje net opdagen op het moment dat Bennie weer even terug was gelopen naar de auto……. Meteen begon het mannetje te baltsen. Hij voert daarbij een stuiterende lage vlucht (ca. 30 cm.) boven het vrouwtje uit, die eindigt in een korte copulatie. Daarna was Bennie pas weer ter plaatse………..Terug naar de giant Kingfisher : ik ontdekte hem, zittend op de tak van een boom, op een bebost eilandje. De vogel zat door zijn poten gezakt lusteloos voor zich uit te kijken. Op de tak, en dat bleef zeker een half uur zo. Dankzij de telescoopkijker van Jannes hebben we hem prachtig beeldvullend kunnen bekijken. Verderop op het meer hebben we nog twee Europese Visarenden kunnen ontdekken. Langs het riviertje beneden de dam zaten nog zeker drie malachite Kingfishers (plus nog één op een grasspriet boven de dam) en zes pied Kingfishers. Het moet hier wel wemelen van de vis. In de modderige oever van het riviertje stonden nog de prenten van in ieder geval twee verschillende zoogdieren . De één deed nog het meest aan een vosachtige denken , de andere was van een mongoose/mangoest.
Rond het soyaveld hebben we ons nog weer staan te vergapen aan Europese Bijeneters, Graszangertjes en de piepers die we nog niet anders op naam hebben kunnen brengen dan zijnde Grassveldpipits.
Het Wevernest waarvan Bennie al mooie prenten heeft kunnen maken van de nestbouw hing er nu verlaten bij; wij hebben er nu in ieder geval géén Wevers bij gezien. Daarbij moet gezegd worden dat er zich nu een paartje widowbirds bij het nest bevond en dat zijn nestparasitaire vogels. Ook hebben we nog een grote Arend prachtig over ons heen zien komen vliegen, gedetermineerd als de tawny Eagle.In de middaguren ben ik de klerenkast weer ingekropen om de webmail te bekijken nu Bennie met de laptop klaar was. Ik had net één mailtje geopend en daarop gereageerd toen het internet uitviel bij het verzenden van het bericht. Verzenden mislukt natuurlijk en dus helemaal opnieuw begonnen…..Uiteindelijk heb ik vóór half zes nog net kunnen schrijven naar Hanneke en heb ik nog een halve dag tekst voor m’n weblog kunnen aanvullen. Net nadat Bennie op de kamer was gekomen om te vertellen dat we naar de Zwaluwen moesten vertrekken, viel de stroom uit…..Buiten had het ook al een poosje flink gerommeld en er was wellicht ergens bliksem ingeslagen. Donald sr. spoedde zich snel naar de elektriciteitskast maar wist niet waar zijn zoon de sleutel daarvan bewaarde. De kok werd gevraagd hoe hij dit altijd oploste als hem dit overkwam als de baas niet thuis was. Domme vraag om aan een kok te stellen natuurlijk……met een mes!
Het water op de zwaluwenslaapplaats bleek weer verder te zijn gezakt, maar de dreiging van onweer was groot. Als dat hier in de directe omgeving los barstte zou morgen alle waterstandsdaling weer te niet zijn gedaan. We hadden mazzel; door de dreiging waren de Zwaluwen extra vroeg ter plaatse en hebben we dus wat vroeger de vogels uit de netten kunnen halen. Leuke bijvangsten vanavond: een Woudaapje en een mannetje red collared Widowbird. Bij de netten werden een dertigtal Wevers en vrouwtjes Widowbirds meteen ter plaatse los gelaten We eindigden de avondvangst met 47 boerenzwaluwen en 2 rietzangers.
Net bij het omkleden naar droge kleren begon het harder te regenen en tijdens de rit terug naar Mafundzalo-ranch werden we met grote regelmaat bijgeschenen door weerlichten van het onweer in de omgeving. Een prachtig gezicht zo’n onweer dat wij van warme zomeravonden kennen.
Zondag 25 januari 2009; Kabwe Zambia.
Vanmorgen hebben we na het afwerken van de Zwaluwen een Engels ontbijt geserveerd gekregen gevolgd door pancakes, kleine pannenkoekjes van bijna een centimeter dik. Dat stond als een huis. We hadden dit zo gepland omdat we vanmiddag naar een bijenhouder aan de andere kant van Kabwe willen. Na een wandeling met dhr. Burton sr. (nog een bru bru gevonden en meerdere grauwe vliegenvangers gezien, alsmede een Scharlow's Turaco)vertrokken we dus naar Kabwe. Jannes is zelf imker en is zeer nieuwsgierig hoe men hier bijen houdt en honing produceert. De rit naar Kabwe nam anderhalf uur in beslag; door de stad, achter de stad, nog een heel eind en dan een afslag van de hoofdweg af een dirtroad op voor een lengte van 16 km. Het viel tijdens die rit wel op dat er op diverse plaatsen militairen op de been waren. Zo ongeveer ieder kruispunt dat we tegen kwamen werd wel ingenomen door een groep soldaten en ook zagen we een keer een groep uit de bush komen, deels met het geweer in de aanslag. Een oefening? Waarom werd er dan verkeer aangehouden op de kruispunten? De weg werd smaller en smaller en we bleven uitkijken naar een bord langs de weg waar de bijenhouder, Trevor Howard, een plastic zak aan zou hangen ter herkenning.
We waren na 13 km. wel een bord tegen gekomen, maar daar hing geen zak aan. Je raadt het al…..na 17 km hebben we maar eens gevraagd en dus weer terug gereden naar het bewuste bord. En inderdaad, daar moesten we dus zijn. Ook deze man (met Engelse voorouders) leefde als een 'fenced European' achter hekwerk van twee meter hoog met een bewaker bij de poort. In tegenstelling tot wat we nu gewend zijn geraakt heel sobertjes. Z’n meubilair bestond uit boomstronken. Hij bleek nl. een jaar geleden naar deze farm verhuisd te zijn. Aanvankelijk zeggen we tegen elkaar dat het opvallend stil is, zelfs met vogels. Maar als we een tijdje met elkaar hebben zitten praten, beginnen er meer en meer vogels te verschijnen. Grauwe Vliegenvanger, een hele groep African grey Hornbills, een overcirkelende uniform getekende donkere Arend en kort daarna een long crested Eagle die prachtig in een boom langs de tuin gaat zitten. Ook horen we een Turaco en even later zie ik hem in de dichtstbijzijnde vijgenboom zitten. Het gesprek met Trevor verliep voor Jannes een beetje teleurstellend. Hij dacht wel even de nodige bijenkasten en de productie van honing te zien te krijgen. Maar daar kwam niets van. Trevor heeft wel goed kunnen uitleggen hoe de productie van honing verloopt (heel kort seizoen en ca. 10 kg. honing per volk) en kon verder een tiental potjes honing laten zien. Dat is wat anders dan 80-100 kg. honing per volk in Nederland. Maar ja, dit is Afrika. Trevor gaf aan dat het hem ook heel wat moeite kostte om materialen aan te schaffen die goed bruikbaar waren. Zo is hij al een hele tijd op zoek naar een slingermachine van roestvrij staal. Vrijwel onmogelijk en heel kostbaar. De terugweg ging voorspoedig. Bij doorkomst in Kabwe hebben we bij de garage wat lucht in de voorband bijgepompt. Iets verderop zat een westers fastfood-restaurant en we waren wel aan een hapje toe. Meteen na het uitstappen stond er een jochie met een plastic boodschappentasje, gevuld met water, naast de auto klaar om onze auto te wassen. Hij blij, de auto blij. De fastfoodketen heette “Hungry Lion” en , hoe kon het anders, ze hadden menu’s met kip en frites in meer dan 20 verschillende variaties. Het smaakte prima, maar de “Hungry Lion” bleek een thirsty Lion, want ze hadden helemaal geen frisdrank meer.
We vervolgden onze weg en troffen op twee plaatsen nog een “hunting party” (op uitzwermende termieten jagende vogels) van honderden Bijeneters en Zwaluwen aan. Een prachtig gezicht, de vogels laten zich onder deze omstandigheden zeer dicht naderen.
Op Mafundzalo-ranch teruggekeerd was er nog een half uurtje over voor we weer naar de Zwaluwen moesten. In de tussentijd heb ik nog even de avocado genuttigd die ik enkele dagen daarvoor gevonden had. Goddelijk!!! De man die jaren geleden de avocado in Nederland op de markt gebracht heeft, moet alsnog de gevangenis in gestuurd worden……..wat een smaakverschil! De onze zijn totaal smakeloos vergeleken met deze vruchten die alle tijd hebben gehad om goed te rijpen. De Zwaluwen werkten vanavond weer redelijk goed mee, al hebben we maar één baan opgezet, omdat het bij het opzetten, licht begon te regenen. Dat hadden we niet hoeven doen, want die regen bleef gelukkig heel beperkt en op het moment dat de vogels invielen was het zelfs droog. Maar ja, dat weet je niet van tevoren en je kan het risico maar beter niet lopen.
Overigens: we weten nog steeds niet wat al die militairen nu uitvoerden of naar op zoek waren.
zaterdag 24 januari 2009
Zaterdag 17 Januari 2009; Chisamba Zambia.
Om 5 uur loopt de wekker af. Buiten is het net droog, maar binnen nog niet. Het druppelt op m’n hoofdkussen nog wat na van de regen van afgelopen nacht…. We besluiten om toch maar niet op pad te gaan want het zal in het veld toch te nat zijn om fatsoenlijk uit de voeten te kunnen met het vangen en ringen. Dus maar weer omgedraaid in bed. Dat was verstandig want even later begon het toch weer te regenen.
De hoofdtuinman van Fringilla, Edwin, is terug op de lodge nadat hij naar de begrafenis is geweest van zijn kleinzoon van 14 jaar oud. Hij schijnt buikpijnklachten te hebben gehad en de volgende dag was ie dood. Waarschijnlijk cholera, dat heerst tenminste in de regio. In Zimbabwe sterven er momenteel velen aan (maar Mobutu ontkent dat…) en het is inmiddels ook opgedoken in de hoofdstad van Zambia, Lusaka, niet ver van hier. Medewerkster Francisca vertelde dat 12 jaar geleden de laatste grote uitbraak geweest is en dat er toen in Lusaka massagraven waren ingericht.
De tuinmannen hebben tijdens het grasmaaien (dat gebeurt hier allemaal met de slasher, een kruising tussen een zeisje en een machette) een kleine slang gevonden en laten hem trots zien. Het is een jonkie van een bruinrode soort die volgens Edwin niet giftig is maar erg groot kan worden. Deze wordt in ieder geval niet veel groter want even later wordt hij achter één van de hutten vakkundig een kopje kleiner gemaakt. Dat zit er toch in bij de mens: doden waar je bang voor bent. Dat gebeurt volgens Bennie hier met iedere slang die waar dan ook wordt aangetroffen… Ook Zambia wordt ‘in cultuur’ gebracht. In het toilet ligt een grote kever van zo'n 7 cm op z'n rug te draaien, nieuwsgierig wat zo'n beest weegt leg ik hem op de weegschaal, zie de foto...
Tijdens de ochtend’drive’ zien we minder vogels dan gisteren maar bij de eerste grote plas zien we wel een jonge Saddle billed Stork, de grootste van de hier levende ooievaars. Later nog een duidelijk herkenbaar ander exemplaar, een jong van een voorgaand broedseizoen, maar nog niet volwassen. Bennie ziet een snip komen binnenvallen en even later zien we hem in de begroeiing van de slootkant staan, een African of Ethiopian Snipe. Ook hebben we een leeuwerik goed kunnen zien en gedetermineerd als een rufous naped Lark. En natuurlijk zagen we weer vele soorten die onze waarnemingenlijst doet groeien en groeien.. We hebben een eindje verderop langs de weg boodschappen gedaan (was een soort bar waar men ook brood, water en softdrinks verkoopt. Na de lunch zijn we begonnen met een inhaalslag van de invoer van de vanggegevens en heeft Bennie nog een paar uurtjes netten gerepareerd. Tussendoor nog gesmuld van 2 heerlijke mango's. In het gras nog een zwarte miljoenpoot gevonden. die zijn hier tot 30 cm groot en onschuldig. Deze was zo'n 15 cm en rolde zich meteen op bij de geringste aanraking. Nog snel een paar mooie foto's gemaakt.
In de avond was het beter weer dan voorgaande avonden; aanvankelijk waren er echter minder zwaluwen, maar bij de schemer veranderde dat gelukkig. Tijdens het wachten vlogen er 2 grijze wouwen rond. Ook was er opvallende slaaptrek van zeker 300 Vorkstaartplevieren. Op het laatst toch zo’n 50 zwaluwen gevangen omdat ze nu mooi laag invielen. Bijvangsten: een schitterende Malachite Kingfisher en een Grey rumped Swallow. (lijkt veel op Oeverzwaluw maar heeft een diepere vork, zwart bandietenmaskertje en een bruinige borstvlek) en nog een vrouw Golden Weaver. Bij deze avondsessie hebben we opmerkelijk genoeg verder helemaal geen Europese rietbeestjes gevangen..... De regen en het onweer kwamen vanavond pas toen we net uit het restaurant weg wilden gaan. En hij kwam…… zo hard dat het water 2 meter het restaurant inblies. En die Zambianen worden er niet anders van…… Voordat we naar het restaurant liepen zagen Bennie en ik nog wel de meest heldere en langst durende meteoriet die we ooit zagen, magnifiek !!!! Later bleek na raadplegen van het internet dat er ook verscheidene waarnemingen hiervan in Nederland waren.
Zondag 18 januari 2009; Chisamba Zambia.
Om 5 uur liep de wekker af, maar wederom regende het. Dus omgedraaid in bed en om 5.15 uur maar opgestaan om de wekker van Jannes uit te zetten. Hij sliep er dwars doorheen en later bleek dat ie was gaan slapen met oordopjes in.... handug !
Het eten van gisteravond was kennelijk niet helemaal in orde want we stonden alle drie op met een gevoel alsof we net gegeten hadden. Bij mij resulteerde dat in een razendsnelle gang naar de wc die zijn sporen naliet….Het was bewolkt en er stond een bries van zo’n 3 Bft. die voor nog wat extra verkoeling zorgde. Om de verbranding toch wat op gang te proberen te krijgen ben ik met Jannes maar op sjouw gegaan achter de lodge. Eerst bij de vuilstort een groep van zo’n 30-40 Marabou's aanschouwd, één had een oranje plastic zak om de hals.
Langs een groot weiland zagen we weer diverse paartjes van de Red Bishop (ook genoemd: southern red bishop) en de Yellow Bishop. Verderop een nederzetting van lemen hutten onder de bomen. Echt primitief en volledig volgens het stereotiepe beeld dat wij van Afrika hebben, maar er stond wel een antenne op één van de lemen hutjes en het geluid van een radio schalde keihard door het bos…….
In die hoek troffen we ook een klein begraafplaatsje aan met 3 graven waarvan één van een Zuid-Afrikaan met de naam Kruger. We struinden verder over de groene savanne waar onder de bomen groepjes koeien stonden te grazen. De natuur riep weer en ik moest snel een plek zoeken om uit de broek te gaan. Ik moest mijn bemestingswerk echter abrupt afbreken want de koeien werden wel zeer nieuwsgierig en verdrongen elkaar om te kijken wat die witman uitgespookt had. Even later zagen we het eerste wilde zoogdier van ons verblijf: Een haas schoot voor ons uit door het hoge gras. Iets kleiner dan de onze en wat meer wit in de vacht. We troffen ook nog een drinkbak met een hooibergdak er boven met daarin een donkerbruine, zoet ruikende drab waar honderden dode vlinders en motten op drijven en ook enkele tientallen dode vogels. Aangetrokken door de zoete geur en/of de vele insecten die er boven vliegen? De wandeling had niet de uitwerking die ik verwacht/gehoopt had. Sterker nog: daarna gingen de sluizen helemaal open en dook ik na het toilet flink bevuild te hebben zo slap als een dweil het bed in. Tegen de avond toch weer zo ver opgeknapt dat ik het aandurfde om gewapend met een flinke rol wc-papier mee te gaan met de avondvangst. Het stukje dat we op het Zambeef-terrein langs de gestorte stront, koeienhoeven en –hoorns reden was nog niet echt bevorderlijk voor het herstel....
Op de zwaluwslaapplaats zaten niet echt meer zwaluwen dan voorgaande dagen, maar ze vielen veel beter in. En zo ongeveer net zoveel Oeverzwaluwen als boerenzwaluwen. Vanavond maar liefst 3 Grijsstuitzwaluwen, maar één exemplaar daarvan wist te ontsnappen door uit de bewaarzak te klimmen. Eventjes hing er een waterhoen spec. in het net maar m’n sprint was nog niet snel genoeg. Door het tegenlicht heb ik ook niet eens gezien welke soort het precies was. Het was ook weer eens prachtig om te zien hoe groepen van 50-100 Koereigers en kleine Zilverreigers op vanghoogte achter het achterste net langs vlogen….
Terug op Fringilla Lodge ben ik maar niet meegegaan naar het restaurant maar heb me beperkt tot het eten van een paar droge boterhammetjes.
Maandag 19 januari 2009; Chisamba Zambia.
Voor het eerst deze week droog in de vroege ochtend, en dus kan voor het eerst een poging worden ondernomen om wat andere soorten dan Boerenzwaluw te ringen. In het donker schemer zaten er bij de poort van Zambeef al meerdere vrouwen klaar om eten te verkopen. Het werk begint hier dan ook al vroeg in de ochtend; de vrachtwagens vol vee stonden al klaar bij het abattoir.
Wij hebben bij het opzetten van de 90 meter net direct het geluid van de kleine Karekiet, grote Karekiet, Bosrietzanger en Rietzanger opgezet en dat resulteerde meteen in de vangst van een grote Karekiet. Vervolgens zijn we op de hoge dam eerst begonnen met het ringen, meten en wegen van de vogels van gisteravond. In de tussentijd liepen de netten lekker vol met vogels. Daarbij rietvogels in alle soorten en maten variërend van de Cape reed Warbler en little rush Warbler tot nog weer een grote Karekiet, rietzangers en onze eigen kleine Karekiet en Bosrietzanger. Daarnaast nog weer heel klein spul zoals de red billed Firefinch en blue Waxbill oftewel southern cordon bleu……(snapt u het nog?) Dat leverde heel wat fotowerk op en dat viel niet mee. Vooral die wevers en bishops zijn heel vervelend om te fotograferen. Ze zitten geen moment stil op je hand en klappen net met hun vleugel als de sluiter van je camera afgaat.
We zien tijdens het ringen het ringen nog een nieuwe zwaluwsoort, de mosque Swallow. Bijna de grootste van de zwaluwenfamilie ; alleen de red brested Swallow is groter. De vogel ging nog een tijdje op de elektriciteitsdraden zitten en was mooi te bekijken. Wat nog wel het meest merkwaardige van de vogel was: hij maakt heel merkwaardige nasaal klinkende geluiden, met af en toe klokkende klanken als een kip. Tegen 11 uur loopt het toch af met de vangsten en om 12 uur hebben we alles opgeborgen en rijden weer terug naar de poort. Onderweg bij de koeienslachterij ontdekken we nog een gele Kwikstaart die we determineren als de Engelse gele kwik. En we rijden nog even naar een plek waar we gisteren een diksnavel Wever/thick billed weaver met nestbouw bezig zagen. Nu was er geen elektriciteit al zagen we de man wel weer bij het nest in de buurt.
Bij het verlaten van het pad merken we dat er een grote tractor gedraaid heeft en daarbij een kleine boom omver heeft gereden. Een eindje verderop blijkt waarom: er is een nieuwe vuilstortplaats in gebruik genomen…..De middag wordt gebruikt om uit te rusten en ik duik het internetcafeetje in om weer een berichtje naar Holland te sturen. Dat is weer helemaal naadje, ik maar na 1,5 uur gestopt en is men voor 18.500Kwacha’s (4 euro) weer op de hoogte.
Om half zes weer terug naar Zambeef voor de avondvangsten. Dat ziet er aanvankelijk heel goed uit; veel meer Zwaluwen ter plaatse, maar hun gedrag is echt heel anders. Ze vliegen veel compacter in een gesloten grote groep en blijven lang hoog. En dan uiteindelijk laten ze zich als Spreeuwen in een trechtervorm recht naar beneden in het riet zakken. Een paar uitzonderingen daarop vormen de vangsten van vanavond, 16 Boerenzwaluwen, enkele Oeverzwaluwen en nog weer een grote Karekiet en de onvermijdelijke malachite Kingfisher. Wat vangsten betreft de anticlimax van de week.
Dinsdag 20 januari 2009; van Chisamba naar Kabwe, Zambia.
Het is vannacht weer gaan regenen (“good rain”, zoals de baas van de lodge het noemt) en vanmorgen druppelt het nog na. Jannes is vannacht pas echt ziek geworden en loopt sinds vier uur tussen toilet, spoelbak en bed en vice versa. Bennie krijgt een telefoontje van Donald Burton uit Kabwe met het verzoek of wij wat vroeger kunnen komen om op de kinderen te passen als zij naar vrienden elders in het land gaan. Dus moet Jannes er maar aan geloven en moet ie maar ziek als ie is aan de reis naar Kabwe beginnen. Geen pretje voor hem maar het is niet Anders. Na een vlot ontbijt pakken we de spullen in en rekenen bij de receptie af voor deze week, iets meer dan 900.000 Kwacha. En dan hangt daar een advertentie dat er in de regio een 26 ha. Grote boerderij te koop staat voor 80 miljoen Kwacha……… zo’n 180.000 euro. Daarna rijden we in ruim een uur naar Kabwe. Onderweg nog een ongeluk met 2 vrachtwagens. De ene ligt in de greppel met volle belading van kratten met flesjes cola en de andere is volledig scharend over de weg gegaan en staat nu in een U-vorm dwars over de weg. Bij de cola-wagen staan 2 mannen te rusten over de rijen met kratten die ze al geborgen hebben.
Kabwe is bekend als één van de mest vervuilde steden van de wereld. Oorzaak: mijnbouw van lood, tin en zilver. De omgeving is een landschap geworden van heuvels ertsafval dat natuurlijk nog wel het nodige gehalte aan lood en tin bevat, en de mensen die naar de stad trekken leven en wonen daar op. De gevolgen mogen duidelijk zijn. Ook is hier in het verleden al eens een schedel van een primitief mens gevonden, bekend geworden als de broken hill man, naar de heuvel waar de stad naar is vernoemd. In Kabwe barst het dan ook van de missieposten van over de hele wereld. We hebben in de stad wat eenvoudige boodschapjes gedaan en zijn verder gereden. Als we op de farm van de Burtons aankomen, valt het Bennie al op dat het veel natter is dan de vorige vangperiode van begin januari. Links en rechts van de weg staan velden met hoog gras (ca. 1,5 meter) dat in bloei staat en daar zitten veel wevers en whydah's in. We zien er twee mannetjes van de broad tailed paradise Whydah en even later ook nog een exemplaar van de eastern paradise Whydah, de mannetjes daarvan zijn formidabel mooi om te zien. Vooral hun vlucht is magnifiek als je ze laag over de grashalmen met hun lange staarten ziet fladderen om zoveel mogelijk indruk op de vrouwen te maken. Daarmee hebben we meteen beide soorten paradise Whydahs die hier voorkomen te pakken. Als we aankomen op de farm ontmoeten we de Burtons die al druk aan het pakken zijn en zorgen we ervoor dat Jannes direct op bed kan gaan liggen. Bennie en ik worden uitgenodigd voor de lunch (toast met kaas en tomaat en een salade die werkelijk stijf staat van de knoflook..... heerlijk !Gevolgd door een mok koffie waarin het lepeltje haast oplost, zó sterk, maar ik was door Debbie gewaarschuwd, en een stuk chocoladecake waar je u tegen zegt. Daarna wil Donald ons de dam van het stuwmeer laten zien die inmiddels is gaan overstromen. Dus met twee van zijn kinderen van 3 en 5 jaar oud, los achterin in de open pick-up truck over de hobbelige en modderige zandwegen. Dan voel je die lunch wel zeg…. Bij de dam zitten de slangenhalsvogels met hun nesten haast in het water en zien we bij de dam meteen twee pied Kingfishers en een pin tailed Whydah die aan het baltsen is. Hij maakt een stuiterende vlucht boven een struikje waarin het vrouwtje zit. Op het land van de Burtons bevindt zich een kleine nederzetting waar al het werkvolk dat op de farm werkt, met hun gezinnen gehuisvest zijn. Als we de compound passeren staan tientallen kinderen langs de modderweg uitbundig te zwaaien en te groeten en zit je zelf achterop een Pick up met een blank jongetje van 5 dat alleen maar staat te schreeuwen “shut up”, “shut up"! Bennie corrigeert hem; het is de vraag of z’n vader dat ook zou hebben gedaan, dat gedrag heeft ie toch ergens van opgepikt. Tot drie keer toe is het opvallend dat er een Zambiaan op een draf vanaf de werkplek naar de baas in de auto komt rennen op het moment dat hij stopt. We gaan vervolgens weer terug naar de boerderij (zeg gerust landhuis) waar weer bij de twee poorten met afzetting onder hoogspanning, wachters rennend naar de poort komen om hem te openen. Te gek voor woorden, maar je wilt aan de andere kant ook niet weten hoe en waarom deze situatie zo is ontstaan. Alles wat van waarde is en in handen is van iets meer dan een paar procent van de inwoners van het land (1 % is van Europese of India'se afkomst) is een fortuin in de ogen van de mensen die haast geen draad aan hun lijf hebben en wonen in een hok van 3x4 meter. De badkamer in ons gastenverblijf is groter……. Jannes ligt tot ’s avonds laat goed ziek op bed en Bennie en ik gaan op weg naar de zwaluwslaapplaats. Het water blijkt zoals Bennie al vermoedde beangstigend hoog te staan en we moeten ons best doen om heel voorzichtig 2 netten neer te zetten op de minst diepe plek bij het riet zonder dat het water over onze lieslaarzen loopt. Dat lukt redelijk……we wachten op de oever alwaar zich inmiddels al vijf jonge knaapjes nieuwsgierig verzameld hebben om te kijken wat we aan het doen zijn. Het blijft heel lang compleet verstoken van zwaluwen maar we zien wel honderden wevers binnen vallen die aan de overkant van de vallei gaan slapen. Daarnaast vestigen zich vlak achter het net wel 50-150 red collared Widows. Vooral mannetjes met van die heel lange staarten van zo’n 20-25 cm. Een merkwaardig gezicht al die zwarte streepjes in het riet. Pas om 18.40 uur verschijnen er zo ineens een aantal groepjes zwaluwen terwijl er daarvoor een heel vroeg aanwezig exemplaar het net in sprong. In tegenstelling tot bij Chisamba duiken de vogels hier meteen het riet in en is het daardoor snel bekeken. We eindigen met in totaal 15 boerenzwaluwen en twee wevers; een nieuw dieptepunt in de vangsten. Morgen dus maar een verandering van tactiek. Op de terugweg zien we op één van de paden nog een niet op naam te brengen soort nachtzwaluw en komen we terug op het landhuis alwaar onze privékok, Benoit, het eten al klaar heeft en nederig vraagt of hij al vast naar huis mag gaan als wij beginnen te eten. Ook vraagt hij of Bennie morgenvroeg om 6.45 uur de poort open wil doen zodat zij het terrein weer op kunnen. De man straalt helemaal als hij hoort dat hij de sleutel wel mag mee nemen zodat hij morgen zelf de poort open kan maken. We genieten van een maal, dat bestaat uit zoet gemarineerde aardappelen en een spinazieschotel met kaas uit de oven en sluiten in de lounge (die groter is dan mijn hele benedenverdieping thuis) onder het genot van een kop railwaykoffie (koffie met een scheut whisky, of als Bennie serveert whisky met een scheut koffie) en zien op televisie dat in Amerika de inauguratie van de eerste zwarte president van Amerika in bijwoning van 2 miljoen bezoekers heeft plaatsgevonden. Ik hoop dat Barack Obama de wereld kan veranderen maar vraag het me af…….De woorden “prosperity for every citizen in the World whether black or white, Christian muslim or non believer” komen op mij op een dag als vandaag wel heel hard binnen……
Woensdag 21 januari 2009; Kabwe Zambia.
Vanmorgen weer traditioneel om 7 uur begonnen met het meten en wegen van de zwaluwen en de twee mannetjes village Weavers die we gisteren tevens vingen. Na het ontbijt in de auto en lekker vogelend over het immens grote terrein rondgereden. Daarbij weer de nodige nieuwe soorten gezien. Allereerst een red rumped Swallow, een black faced Canary, yellow Canary en een europese bruine Kiekendief(vrouw) boven het lage deel aan de onderkant van de stuwdam en later aan de hoge kant van de dam een Europese Visarend in de dode bomen in het stuwmeer. De Slangenhalsvogels die we gisteren op de nesten zagen zitten hadden pech. De waterstand was zo ver gestegen dat de laagst liggende nesten in de dode boom al in het water kwamen. En toch bleven ze nog zitten broeden….Verder een groepje van 6 Oeverlopers en een klein Kokmeeuwachtig meeuwtje dat we niet hebben kunnen vinden in het boek. De vogel had een kop als onze Kokmeeuw in winterkleed, een grijs vleugeldek en zwart aan de onderkant van de vleugels. Voor op de boeg van de vleugel zat een stuk van zo’n 10 cm. Dat puur wit was. Dat wordt dus een kwestie van verder puzzelen. Helemaal ver achter het stuwmeer hing nog een groep van ongeveer 50 Abdin’s Storks en in één van de boomtoppen nog weer een long crested Eagle. Omdat het hek bij het huis dicht zat en er nog geen bediende aangesneld kwam besloot Bennie om nog een klein stukje verder om te rijden. Dat was niet voor niks, want het leverde nog een Brown crowned Tchagra op en even later in een dikke boom 2 southern ground Hornbills waarvan er een een dode groene slang (spec.) in z’n grote snavel had. Ook hebben we nog mooie foto’s kunnen maken van een Rlilac brested roller. De middag werd op het huis en rond het zwembad doorgebracht. Tijdens de tosti-lunch hoorden we en knal tegen het raam en kon Bennie na een noodsprong naar buiten nog net een pygmy Kingfisher uit de bek van de honden redden. Die soort had Bennie hier nog niet eerder gezien, laat staan gevangen.
Om half zes zijn we weer richting zwaluwslaapplaats vertrokken alwaar het water duidelijk opnieuw was gestegen. Daar waren we op voorbereid en we gingen in de zwembroek maar met laarzen en lieslaarzen het riet in. Dat had dus meer weg van vissen dan van vogels vangen. Het water kwam tot aan de navel en het kostte veel moeite om alles hoog te houden. Eén van de netten zat in de knoop en viel in het water op het moment dat ik hem kon ontwarren. Dus maar ingenomen en een ander net gehaald. We waren nog niet klaar of de eerste zwaluwen knalden al de netten in. Tevens vlogen er weer veel wevers het riet in. En ook daarna hingen er een stuk of 20. Bennie verstapte zich op een pol en daarbij kwam zijn geluidsspeler even in het water. Net lang genoeg om even later de geest te geven. Bij het opruimen viel bij Bennie ook een net in het water en dat leverde hem een vis (kleine Tilapia) op……In het donker hebben we ons omgekleed, de laarzen geleegd van vele liters water en zijn met een stuk of 40 vogels naar de farm getuft. Onderweg nog weer een onbekende nachtzwaluw gezien; op het pad een African (grasfeld) Pipit en tijdens het ringen van de zwaluwen op de farm nog man en vrouw van de African (cape) wood Owl.
Donderdag 22 januari 2009; Kabwe Zambia.
Bennie moest vanochtend naar Kabwe om bij de immigratiedienst zijn maandelijkse stempel op te halen. Er kon dus niet worden gevangen in de ochtenduren. Jannes en ik hebben in die tijd de netten van gisterenavond op het gazon opgezet om ze vrij te maken van alle zooi die er gisteravond in was gekomen toen ze in het water waren gevallen. In de tijd dat de netten open stonden leverde dat nog twee vogels op: een Lijster van Koperwiekformaat, de currichane Thrush en een mannetje bronze Mannikin. De laatste ontsnapte ons helaas op het moment dat Bennie behulpzaam wilde zijn en het kokertje (waarmee we hem wegens ontbreken van vogelzakjes tijdelijk ingestopt hadden) alvast op de weegschaal wou zetten. We hebben ook nog lopen vogelen in de tuin en zagen daar zo maar weer een paar nieuwe soorten. De eerste soort was de little Bee-eater waarvan er minimaal zes aan het zichtjagen waren vanaf het schrikdraad van de elektrische omheining. Op het zelfde draad zat ook een mooie fork-tailed Drongo en in de bloemen van één van de de struiken zat een mannetje van de scarlet breasted Sunbird, één van de vele soorten van die kolibriefamilie die hier in de regio voor komt. Even later merken we ver weg op één van de elektriciteitsdraden een silhouet dat leek op een Scharrelaar of IJsvogel. Het bleek een ijsvogel te zijn en wel een soort die we nog niet hadden gezien: een Brown hooded Kingfisher. Daarna begon het te regenen (best wel hard) en werd het duidelijk tijd om wat anders te gaan doen. We hebben na de lunch alle invoergegevens bijgewerkt. Om 17.30 uur weer vertrokken (het was weer droog) voor de volgende avondsessie. Bij aankomst bij de inrit bij het weiland stond er al een jochie te wachten. Hij had snel geleerd hoe laat wij arriveren en het hek al open gezet. Hij bleek een vergroeid been te hebben. Dat been was onderontwikkeld doordat hij ooit zijn enkel gebroken had en deze nu scheef aan zijn onderbeen gegroeid was. Hij vroeg Bennie om schoenen. Afdalend naar de ringplek constateerden we al snel dat het water weer was gestegen. Op het diepste stuk dat we met de auto moeten passeren, kwam het nu tot de treeplank. Dus hebben we de netten maar weer op de plek van eergisteren neergezet zodat we er nog een beetje fatsoenlijk bij kunnen zonder dat het water ons aan de lippen staat. En toch kwam het ook op die plek nu bijna tot aan de navel. Er verschenen heel wat zwaluwen, maar vrijwel alles dook naar beneden op de vangplek van gisteravond. De vogels die wel in de hoek van de netten doken vlogen vrijwel allemaal parallel aan de netten het riet in. Pech dus. We eindigden met 17 Zwaluwen, waarbij ook een nieuwe soort , een juveniel van de wire tailed Swallow. Verder een stuk of 15 Wevers die we dit keer maar direct bij het nest los lieten. Daarnaast ook nog een Rietzanger. Op de terugweg naar de mafundzalo-ranch zagen we nog net een Uil bij de compound en een Nachtzwaluw op het pad. Eerder op de avond ook een Nachtzwaluw bij het moerasje gezien. De terugreis duurde wat langer want er moest eerst nog een tijdje gezocht worden naar de zwembroek van Jannes. Niet gevonden overigens. Op de ranch stond een heerlijke maaltijd van gegrilde kip met een puree van pompoen en gebakken aardappelen klaar.
Om 5 uur loopt de wekker af. Buiten is het net droog, maar binnen nog niet. Het druppelt op m’n hoofdkussen nog wat na van de regen van afgelopen nacht…. We besluiten om toch maar niet op pad te gaan want het zal in het veld toch te nat zijn om fatsoenlijk uit de voeten te kunnen met het vangen en ringen. Dus maar weer omgedraaid in bed. Dat was verstandig want even later begon het toch weer te regenen.
De hoofdtuinman van Fringilla, Edwin, is terug op de lodge nadat hij naar de begrafenis is geweest van zijn kleinzoon van 14 jaar oud. Hij schijnt buikpijnklachten te hebben gehad en de volgende dag was ie dood. Waarschijnlijk cholera, dat heerst tenminste in de regio. In Zimbabwe sterven er momenteel velen aan (maar Mobutu ontkent dat…) en het is inmiddels ook opgedoken in de hoofdstad van Zambia, Lusaka, niet ver van hier. Medewerkster Francisca vertelde dat 12 jaar geleden de laatste grote uitbraak geweest is en dat er toen in Lusaka massagraven waren ingericht.
De tuinmannen hebben tijdens het grasmaaien (dat gebeurt hier allemaal met de slasher, een kruising tussen een zeisje en een machette) een kleine slang gevonden en laten hem trots zien. Het is een jonkie van een bruinrode soort die volgens Edwin niet giftig is maar erg groot kan worden. Deze wordt in ieder geval niet veel groter want even later wordt hij achter één van de hutten vakkundig een kopje kleiner gemaakt. Dat zit er toch in bij de mens: doden waar je bang voor bent. Dat gebeurt volgens Bennie hier met iedere slang die waar dan ook wordt aangetroffen… Ook Zambia wordt ‘in cultuur’ gebracht. In het toilet ligt een grote kever van zo'n 7 cm op z'n rug te draaien, nieuwsgierig wat zo'n beest weegt leg ik hem op de weegschaal, zie de foto...
Tijdens de ochtend’drive’ zien we minder vogels dan gisteren maar bij de eerste grote plas zien we wel een jonge Saddle billed Stork, de grootste van de hier levende ooievaars. Later nog een duidelijk herkenbaar ander exemplaar, een jong van een voorgaand broedseizoen, maar nog niet volwassen. Bennie ziet een snip komen binnenvallen en even later zien we hem in de begroeiing van de slootkant staan, een African of Ethiopian Snipe. Ook hebben we een leeuwerik goed kunnen zien en gedetermineerd als een rufous naped Lark. En natuurlijk zagen we weer vele soorten die onze waarnemingenlijst doet groeien en groeien.. We hebben een eindje verderop langs de weg boodschappen gedaan (was een soort bar waar men ook brood, water en softdrinks verkoopt. Na de lunch zijn we begonnen met een inhaalslag van de invoer van de vanggegevens en heeft Bennie nog een paar uurtjes netten gerepareerd. Tussendoor nog gesmuld van 2 heerlijke mango's. In het gras nog een zwarte miljoenpoot gevonden. die zijn hier tot 30 cm groot en onschuldig. Deze was zo'n 15 cm en rolde zich meteen op bij de geringste aanraking. Nog snel een paar mooie foto's gemaakt.
In de avond was het beter weer dan voorgaande avonden; aanvankelijk waren er echter minder zwaluwen, maar bij de schemer veranderde dat gelukkig. Tijdens het wachten vlogen er 2 grijze wouwen rond. Ook was er opvallende slaaptrek van zeker 300 Vorkstaartplevieren. Op het laatst toch zo’n 50 zwaluwen gevangen omdat ze nu mooi laag invielen. Bijvangsten: een schitterende Malachite Kingfisher en een Grey rumped Swallow. (lijkt veel op Oeverzwaluw maar heeft een diepere vork, zwart bandietenmaskertje en een bruinige borstvlek) en nog een vrouw Golden Weaver. Bij deze avondsessie hebben we opmerkelijk genoeg verder helemaal geen Europese rietbeestjes gevangen..... De regen en het onweer kwamen vanavond pas toen we net uit het restaurant weg wilden gaan. En hij kwam…… zo hard dat het water 2 meter het restaurant inblies. En die Zambianen worden er niet anders van…… Voordat we naar het restaurant liepen zagen Bennie en ik nog wel de meest heldere en langst durende meteoriet die we ooit zagen, magnifiek !!!! Later bleek na raadplegen van het internet dat er ook verscheidene waarnemingen hiervan in Nederland waren.
Zondag 18 januari 2009; Chisamba Zambia.
Om 5 uur liep de wekker af, maar wederom regende het. Dus omgedraaid in bed en om 5.15 uur maar opgestaan om de wekker van Jannes uit te zetten. Hij sliep er dwars doorheen en later bleek dat ie was gaan slapen met oordopjes in.... handug !
Het eten van gisteravond was kennelijk niet helemaal in orde want we stonden alle drie op met een gevoel alsof we net gegeten hadden. Bij mij resulteerde dat in een razendsnelle gang naar de wc die zijn sporen naliet….Het was bewolkt en er stond een bries van zo’n 3 Bft. die voor nog wat extra verkoeling zorgde. Om de verbranding toch wat op gang te proberen te krijgen ben ik met Jannes maar op sjouw gegaan achter de lodge. Eerst bij de vuilstort een groep van zo’n 30-40 Marabou's aanschouwd, één had een oranje plastic zak om de hals.
Langs een groot weiland zagen we weer diverse paartjes van de Red Bishop (ook genoemd: southern red bishop) en de Yellow Bishop. Verderop een nederzetting van lemen hutten onder de bomen. Echt primitief en volledig volgens het stereotiepe beeld dat wij van Afrika hebben, maar er stond wel een antenne op één van de lemen hutjes en het geluid van een radio schalde keihard door het bos…….
In die hoek troffen we ook een klein begraafplaatsje aan met 3 graven waarvan één van een Zuid-Afrikaan met de naam Kruger. We struinden verder over de groene savanne waar onder de bomen groepjes koeien stonden te grazen. De natuur riep weer en ik moest snel een plek zoeken om uit de broek te gaan. Ik moest mijn bemestingswerk echter abrupt afbreken want de koeien werden wel zeer nieuwsgierig en verdrongen elkaar om te kijken wat die witman uitgespookt had. Even later zagen we het eerste wilde zoogdier van ons verblijf: Een haas schoot voor ons uit door het hoge gras. Iets kleiner dan de onze en wat meer wit in de vacht. We troffen ook nog een drinkbak met een hooibergdak er boven met daarin een donkerbruine, zoet ruikende drab waar honderden dode vlinders en motten op drijven en ook enkele tientallen dode vogels. Aangetrokken door de zoete geur en/of de vele insecten die er boven vliegen? De wandeling had niet de uitwerking die ik verwacht/gehoopt had. Sterker nog: daarna gingen de sluizen helemaal open en dook ik na het toilet flink bevuild te hebben zo slap als een dweil het bed in. Tegen de avond toch weer zo ver opgeknapt dat ik het aandurfde om gewapend met een flinke rol wc-papier mee te gaan met de avondvangst. Het stukje dat we op het Zambeef-terrein langs de gestorte stront, koeienhoeven en –hoorns reden was nog niet echt bevorderlijk voor het herstel....
Op de zwaluwslaapplaats zaten niet echt meer zwaluwen dan voorgaande dagen, maar ze vielen veel beter in. En zo ongeveer net zoveel Oeverzwaluwen als boerenzwaluwen. Vanavond maar liefst 3 Grijsstuitzwaluwen, maar één exemplaar daarvan wist te ontsnappen door uit de bewaarzak te klimmen. Eventjes hing er een waterhoen spec. in het net maar m’n sprint was nog niet snel genoeg. Door het tegenlicht heb ik ook niet eens gezien welke soort het precies was. Het was ook weer eens prachtig om te zien hoe groepen van 50-100 Koereigers en kleine Zilverreigers op vanghoogte achter het achterste net langs vlogen….
Terug op Fringilla Lodge ben ik maar niet meegegaan naar het restaurant maar heb me beperkt tot het eten van een paar droge boterhammetjes.
Maandag 19 januari 2009; Chisamba Zambia.
Voor het eerst deze week droog in de vroege ochtend, en dus kan voor het eerst een poging worden ondernomen om wat andere soorten dan Boerenzwaluw te ringen. In het donker schemer zaten er bij de poort van Zambeef al meerdere vrouwen klaar om eten te verkopen. Het werk begint hier dan ook al vroeg in de ochtend; de vrachtwagens vol vee stonden al klaar bij het abattoir.
Wij hebben bij het opzetten van de 90 meter net direct het geluid van de kleine Karekiet, grote Karekiet, Bosrietzanger en Rietzanger opgezet en dat resulteerde meteen in de vangst van een grote Karekiet. Vervolgens zijn we op de hoge dam eerst begonnen met het ringen, meten en wegen van de vogels van gisteravond. In de tussentijd liepen de netten lekker vol met vogels. Daarbij rietvogels in alle soorten en maten variërend van de Cape reed Warbler en little rush Warbler tot nog weer een grote Karekiet, rietzangers en onze eigen kleine Karekiet en Bosrietzanger. Daarnaast nog weer heel klein spul zoals de red billed Firefinch en blue Waxbill oftewel southern cordon bleu……(snapt u het nog?) Dat leverde heel wat fotowerk op en dat viel niet mee. Vooral die wevers en bishops zijn heel vervelend om te fotograferen. Ze zitten geen moment stil op je hand en klappen net met hun vleugel als de sluiter van je camera afgaat.
We zien tijdens het ringen het ringen nog een nieuwe zwaluwsoort, de mosque Swallow. Bijna de grootste van de zwaluwenfamilie ; alleen de red brested Swallow is groter. De vogel ging nog een tijdje op de elektriciteitsdraden zitten en was mooi te bekijken. Wat nog wel het meest merkwaardige van de vogel was: hij maakt heel merkwaardige nasaal klinkende geluiden, met af en toe klokkende klanken als een kip. Tegen 11 uur loopt het toch af met de vangsten en om 12 uur hebben we alles opgeborgen en rijden weer terug naar de poort. Onderweg bij de koeienslachterij ontdekken we nog een gele Kwikstaart die we determineren als de Engelse gele kwik. En we rijden nog even naar een plek waar we gisteren een diksnavel Wever/thick billed weaver met nestbouw bezig zagen. Nu was er geen elektriciteit al zagen we de man wel weer bij het nest in de buurt.
Bij het verlaten van het pad merken we dat er een grote tractor gedraaid heeft en daarbij een kleine boom omver heeft gereden. Een eindje verderop blijkt waarom: er is een nieuwe vuilstortplaats in gebruik genomen…..De middag wordt gebruikt om uit te rusten en ik duik het internetcafeetje in om weer een berichtje naar Holland te sturen. Dat is weer helemaal naadje, ik maar na 1,5 uur gestopt en is men voor 18.500Kwacha’s (4 euro) weer op de hoogte.
Om half zes weer terug naar Zambeef voor de avondvangsten. Dat ziet er aanvankelijk heel goed uit; veel meer Zwaluwen ter plaatse, maar hun gedrag is echt heel anders. Ze vliegen veel compacter in een gesloten grote groep en blijven lang hoog. En dan uiteindelijk laten ze zich als Spreeuwen in een trechtervorm recht naar beneden in het riet zakken. Een paar uitzonderingen daarop vormen de vangsten van vanavond, 16 Boerenzwaluwen, enkele Oeverzwaluwen en nog weer een grote Karekiet en de onvermijdelijke malachite Kingfisher. Wat vangsten betreft de anticlimax van de week.
Dinsdag 20 januari 2009; van Chisamba naar Kabwe, Zambia.
Het is vannacht weer gaan regenen (“good rain”, zoals de baas van de lodge het noemt) en vanmorgen druppelt het nog na. Jannes is vannacht pas echt ziek geworden en loopt sinds vier uur tussen toilet, spoelbak en bed en vice versa. Bennie krijgt een telefoontje van Donald Burton uit Kabwe met het verzoek of wij wat vroeger kunnen komen om op de kinderen te passen als zij naar vrienden elders in het land gaan. Dus moet Jannes er maar aan geloven en moet ie maar ziek als ie is aan de reis naar Kabwe beginnen. Geen pretje voor hem maar het is niet Anders. Na een vlot ontbijt pakken we de spullen in en rekenen bij de receptie af voor deze week, iets meer dan 900.000 Kwacha. En dan hangt daar een advertentie dat er in de regio een 26 ha. Grote boerderij te koop staat voor 80 miljoen Kwacha……… zo’n 180.000 euro. Daarna rijden we in ruim een uur naar Kabwe. Onderweg nog een ongeluk met 2 vrachtwagens. De ene ligt in de greppel met volle belading van kratten met flesjes cola en de andere is volledig scharend over de weg gegaan en staat nu in een U-vorm dwars over de weg. Bij de cola-wagen staan 2 mannen te rusten over de rijen met kratten die ze al geborgen hebben.
Kabwe is bekend als één van de mest vervuilde steden van de wereld. Oorzaak: mijnbouw van lood, tin en zilver. De omgeving is een landschap geworden van heuvels ertsafval dat natuurlijk nog wel het nodige gehalte aan lood en tin bevat, en de mensen die naar de stad trekken leven en wonen daar op. De gevolgen mogen duidelijk zijn. Ook is hier in het verleden al eens een schedel van een primitief mens gevonden, bekend geworden als de broken hill man, naar de heuvel waar de stad naar is vernoemd. In Kabwe barst het dan ook van de missieposten van over de hele wereld. We hebben in de stad wat eenvoudige boodschapjes gedaan en zijn verder gereden. Als we op de farm van de Burtons aankomen, valt het Bennie al op dat het veel natter is dan de vorige vangperiode van begin januari. Links en rechts van de weg staan velden met hoog gras (ca. 1,5 meter) dat in bloei staat en daar zitten veel wevers en whydah's in. We zien er twee mannetjes van de broad tailed paradise Whydah en even later ook nog een exemplaar van de eastern paradise Whydah, de mannetjes daarvan zijn formidabel mooi om te zien. Vooral hun vlucht is magnifiek als je ze laag over de grashalmen met hun lange staarten ziet fladderen om zoveel mogelijk indruk op de vrouwen te maken. Daarmee hebben we meteen beide soorten paradise Whydahs die hier voorkomen te pakken. Als we aankomen op de farm ontmoeten we de Burtons die al druk aan het pakken zijn en zorgen we ervoor dat Jannes direct op bed kan gaan liggen. Bennie en ik worden uitgenodigd voor de lunch (toast met kaas en tomaat en een salade die werkelijk stijf staat van de knoflook..... heerlijk !Gevolgd door een mok koffie waarin het lepeltje haast oplost, zó sterk, maar ik was door Debbie gewaarschuwd, en een stuk chocoladecake waar je u tegen zegt. Daarna wil Donald ons de dam van het stuwmeer laten zien die inmiddels is gaan overstromen. Dus met twee van zijn kinderen van 3 en 5 jaar oud, los achterin in de open pick-up truck over de hobbelige en modderige zandwegen. Dan voel je die lunch wel zeg…. Bij de dam zitten de slangenhalsvogels met hun nesten haast in het water en zien we bij de dam meteen twee pied Kingfishers en een pin tailed Whydah die aan het baltsen is. Hij maakt een stuiterende vlucht boven een struikje waarin het vrouwtje zit. Op het land van de Burtons bevindt zich een kleine nederzetting waar al het werkvolk dat op de farm werkt, met hun gezinnen gehuisvest zijn. Als we de compound passeren staan tientallen kinderen langs de modderweg uitbundig te zwaaien en te groeten en zit je zelf achterop een Pick up met een blank jongetje van 5 dat alleen maar staat te schreeuwen “shut up”, “shut up"! Bennie corrigeert hem; het is de vraag of z’n vader dat ook zou hebben gedaan, dat gedrag heeft ie toch ergens van opgepikt. Tot drie keer toe is het opvallend dat er een Zambiaan op een draf vanaf de werkplek naar de baas in de auto komt rennen op het moment dat hij stopt. We gaan vervolgens weer terug naar de boerderij (zeg gerust landhuis) waar weer bij de twee poorten met afzetting onder hoogspanning, wachters rennend naar de poort komen om hem te openen. Te gek voor woorden, maar je wilt aan de andere kant ook niet weten hoe en waarom deze situatie zo is ontstaan. Alles wat van waarde is en in handen is van iets meer dan een paar procent van de inwoners van het land (1 % is van Europese of India'se afkomst) is een fortuin in de ogen van de mensen die haast geen draad aan hun lijf hebben en wonen in een hok van 3x4 meter. De badkamer in ons gastenverblijf is groter……. Jannes ligt tot ’s avonds laat goed ziek op bed en Bennie en ik gaan op weg naar de zwaluwslaapplaats. Het water blijkt zoals Bennie al vermoedde beangstigend hoog te staan en we moeten ons best doen om heel voorzichtig 2 netten neer te zetten op de minst diepe plek bij het riet zonder dat het water over onze lieslaarzen loopt. Dat lukt redelijk……we wachten op de oever alwaar zich inmiddels al vijf jonge knaapjes nieuwsgierig verzameld hebben om te kijken wat we aan het doen zijn. Het blijft heel lang compleet verstoken van zwaluwen maar we zien wel honderden wevers binnen vallen die aan de overkant van de vallei gaan slapen. Daarnaast vestigen zich vlak achter het net wel 50-150 red collared Widows. Vooral mannetjes met van die heel lange staarten van zo’n 20-25 cm. Een merkwaardig gezicht al die zwarte streepjes in het riet. Pas om 18.40 uur verschijnen er zo ineens een aantal groepjes zwaluwen terwijl er daarvoor een heel vroeg aanwezig exemplaar het net in sprong. In tegenstelling tot bij Chisamba duiken de vogels hier meteen het riet in en is het daardoor snel bekeken. We eindigen met in totaal 15 boerenzwaluwen en twee wevers; een nieuw dieptepunt in de vangsten. Morgen dus maar een verandering van tactiek. Op de terugweg zien we op één van de paden nog een niet op naam te brengen soort nachtzwaluw en komen we terug op het landhuis alwaar onze privékok, Benoit, het eten al klaar heeft en nederig vraagt of hij al vast naar huis mag gaan als wij beginnen te eten. Ook vraagt hij of Bennie morgenvroeg om 6.45 uur de poort open wil doen zodat zij het terrein weer op kunnen. De man straalt helemaal als hij hoort dat hij de sleutel wel mag mee nemen zodat hij morgen zelf de poort open kan maken. We genieten van een maal, dat bestaat uit zoet gemarineerde aardappelen en een spinazieschotel met kaas uit de oven en sluiten in de lounge (die groter is dan mijn hele benedenverdieping thuis) onder het genot van een kop railwaykoffie (koffie met een scheut whisky, of als Bennie serveert whisky met een scheut koffie) en zien op televisie dat in Amerika de inauguratie van de eerste zwarte president van Amerika in bijwoning van 2 miljoen bezoekers heeft plaatsgevonden. Ik hoop dat Barack Obama de wereld kan veranderen maar vraag het me af…….De woorden “prosperity for every citizen in the World whether black or white, Christian muslim or non believer” komen op mij op een dag als vandaag wel heel hard binnen……
Woensdag 21 januari 2009; Kabwe Zambia.
Vanmorgen weer traditioneel om 7 uur begonnen met het meten en wegen van de zwaluwen en de twee mannetjes village Weavers die we gisteren tevens vingen. Na het ontbijt in de auto en lekker vogelend over het immens grote terrein rondgereden. Daarbij weer de nodige nieuwe soorten gezien. Allereerst een red rumped Swallow, een black faced Canary, yellow Canary en een europese bruine Kiekendief(vrouw) boven het lage deel aan de onderkant van de stuwdam en later aan de hoge kant van de dam een Europese Visarend in de dode bomen in het stuwmeer. De Slangenhalsvogels die we gisteren op de nesten zagen zitten hadden pech. De waterstand was zo ver gestegen dat de laagst liggende nesten in de dode boom al in het water kwamen. En toch bleven ze nog zitten broeden….Verder een groepje van 6 Oeverlopers en een klein Kokmeeuwachtig meeuwtje dat we niet hebben kunnen vinden in het boek. De vogel had een kop als onze Kokmeeuw in winterkleed, een grijs vleugeldek en zwart aan de onderkant van de vleugels. Voor op de boeg van de vleugel zat een stuk van zo’n 10 cm. Dat puur wit was. Dat wordt dus een kwestie van verder puzzelen. Helemaal ver achter het stuwmeer hing nog een groep van ongeveer 50 Abdin’s Storks en in één van de boomtoppen nog weer een long crested Eagle. Omdat het hek bij het huis dicht zat en er nog geen bediende aangesneld kwam besloot Bennie om nog een klein stukje verder om te rijden. Dat was niet voor niks, want het leverde nog een Brown crowned Tchagra op en even later in een dikke boom 2 southern ground Hornbills waarvan er een een dode groene slang (spec.) in z’n grote snavel had. Ook hebben we nog mooie foto’s kunnen maken van een Rlilac brested roller. De middag werd op het huis en rond het zwembad doorgebracht. Tijdens de tosti-lunch hoorden we en knal tegen het raam en kon Bennie na een noodsprong naar buiten nog net een pygmy Kingfisher uit de bek van de honden redden. Die soort had Bennie hier nog niet eerder gezien, laat staan gevangen.
Om half zes zijn we weer richting zwaluwslaapplaats vertrokken alwaar het water duidelijk opnieuw was gestegen. Daar waren we op voorbereid en we gingen in de zwembroek maar met laarzen en lieslaarzen het riet in. Dat had dus meer weg van vissen dan van vogels vangen. Het water kwam tot aan de navel en het kostte veel moeite om alles hoog te houden. Eén van de netten zat in de knoop en viel in het water op het moment dat ik hem kon ontwarren. Dus maar ingenomen en een ander net gehaald. We waren nog niet klaar of de eerste zwaluwen knalden al de netten in. Tevens vlogen er weer veel wevers het riet in. En ook daarna hingen er een stuk of 20. Bennie verstapte zich op een pol en daarbij kwam zijn geluidsspeler even in het water. Net lang genoeg om even later de geest te geven. Bij het opruimen viel bij Bennie ook een net in het water en dat leverde hem een vis (kleine Tilapia) op……In het donker hebben we ons omgekleed, de laarzen geleegd van vele liters water en zijn met een stuk of 40 vogels naar de farm getuft. Onderweg nog weer een onbekende nachtzwaluw gezien; op het pad een African (grasfeld) Pipit en tijdens het ringen van de zwaluwen op de farm nog man en vrouw van de African (cape) wood Owl.
Donderdag 22 januari 2009; Kabwe Zambia.
Bennie moest vanochtend naar Kabwe om bij de immigratiedienst zijn maandelijkse stempel op te halen. Er kon dus niet worden gevangen in de ochtenduren. Jannes en ik hebben in die tijd de netten van gisterenavond op het gazon opgezet om ze vrij te maken van alle zooi die er gisteravond in was gekomen toen ze in het water waren gevallen. In de tijd dat de netten open stonden leverde dat nog twee vogels op: een Lijster van Koperwiekformaat, de currichane Thrush en een mannetje bronze Mannikin. De laatste ontsnapte ons helaas op het moment dat Bennie behulpzaam wilde zijn en het kokertje (waarmee we hem wegens ontbreken van vogelzakjes tijdelijk ingestopt hadden) alvast op de weegschaal wou zetten. We hebben ook nog lopen vogelen in de tuin en zagen daar zo maar weer een paar nieuwe soorten. De eerste soort was de little Bee-eater waarvan er minimaal zes aan het zichtjagen waren vanaf het schrikdraad van de elektrische omheining. Op het zelfde draad zat ook een mooie fork-tailed Drongo en in de bloemen van één van de de struiken zat een mannetje van de scarlet breasted Sunbird, één van de vele soorten van die kolibriefamilie die hier in de regio voor komt. Even later merken we ver weg op één van de elektriciteitsdraden een silhouet dat leek op een Scharrelaar of IJsvogel. Het bleek een ijsvogel te zijn en wel een soort die we nog niet hadden gezien: een Brown hooded Kingfisher. Daarna begon het te regenen (best wel hard) en werd het duidelijk tijd om wat anders te gaan doen. We hebben na de lunch alle invoergegevens bijgewerkt. Om 17.30 uur weer vertrokken (het was weer droog) voor de volgende avondsessie. Bij aankomst bij de inrit bij het weiland stond er al een jochie te wachten. Hij had snel geleerd hoe laat wij arriveren en het hek al open gezet. Hij bleek een vergroeid been te hebben. Dat been was onderontwikkeld doordat hij ooit zijn enkel gebroken had en deze nu scheef aan zijn onderbeen gegroeid was. Hij vroeg Bennie om schoenen. Afdalend naar de ringplek constateerden we al snel dat het water weer was gestegen. Op het diepste stuk dat we met de auto moeten passeren, kwam het nu tot de treeplank. Dus hebben we de netten maar weer op de plek van eergisteren neergezet zodat we er nog een beetje fatsoenlijk bij kunnen zonder dat het water ons aan de lippen staat. En toch kwam het ook op die plek nu bijna tot aan de navel. Er verschenen heel wat zwaluwen, maar vrijwel alles dook naar beneden op de vangplek van gisteravond. De vogels die wel in de hoek van de netten doken vlogen vrijwel allemaal parallel aan de netten het riet in. Pech dus. We eindigden met 17 Zwaluwen, waarbij ook een nieuwe soort , een juveniel van de wire tailed Swallow. Verder een stuk of 15 Wevers die we dit keer maar direct bij het nest los lieten. Daarnaast ook nog een Rietzanger. Op de terugweg naar de mafundzalo-ranch zagen we nog net een Uil bij de compound en een Nachtzwaluw op het pad. Eerder op de avond ook een Nachtzwaluw bij het moerasje gezien. De terugreis duurde wat langer want er moest eerst nog een tijdje gezocht worden naar de zwembroek van Jannes. Niet gevonden overigens. Op de ranch stond een heerlijke maaltijd van gegrilde kip met een puree van pompoen en gebakken aardappelen klaar.
woensdag 21 januari 2009
Donderdag 15 Januari 2009; van Lusaka naar chisamba, zambia (vervolg).
We rijden naar fringilla lodge over de brede asfaltweg naar Chisamba. Het is zo'n typische brede asfaltweg die vooral een vervoersfunctie door de jungle heeft. De weg is over de grootste lengte aangelegd naast de vroegere zandweg die nu door de Zambianen wordt gebruikt als wandelweg en plaats voor de verkoop van op stapels staand fruit (nu vooral mango's en tomaten) en houtskool, heel veel houtskool. Ook passeren we een traject waar kilometerslang op meerdere plekken deuren rechtopgezet langs de weg te koop worden aangeboden. Wij zouden dan denken: laat ik eens iets anders maken dan mijn buurman... Fringilla lodge blijkt voor Afrikaanse begrippen moderate te noemen maar voor Safaritoeristen shabby/bouwval/onleefbaar. Wij gaan ons hier zeker wel redden en vermaken. We verblijven op het kampeerterreintje achter de lodge, daar staan een 10-tal huisjes en 3 braaiplaatsen. Die mogen hier nergens ontbreken want het is een gigantische vleescultuur hier da's al wel duidelijk. Daar is ook zeker de invloed van zuid-afrika in te merken. In de lodge verblijven meerdere zuid-afrikanen en veel van de grote boeren hier zijn zuid-afrikaanse blanken die het na de val van het apartheidsregime daar niet meer zagen zitten. Op bovenstaande foto is vanuit het vliegtuig te zien hoe grootschalig en ingrijpend hun landbouwmethodes in het landschap zijn. Toch zal later deze reis blijken hoev rijk deze monoculturten nog aan vogels kunnen zijn.
In Zimbabwe hadden zich ook veel grote blanke boeren gevestigd, maar de troepen van Mobutu hebben ze daar verjaagd met als gevolg dat het land in meer dan bittere armoede is weggezakt. Er heerst grootschalig cholera en ze schijnen inmiddels veel van de olifanten die uit het zuiden van Zambia zijn weggetrokken al te hebben afgeslacht uit bittere honger. Het wild in Zambia zelf is buiten de nationale parken ook al jaren weggestroopt in de honger naar bushmeat van zowel de lokale bevolking als de geldgraaiende nietsontziende handelaren in exotisch vlees en levende dieren.
Bij de douches/het toiletgebouw op de camping zit één van de medewerkers de hele nacht de boel in de gaten te houden en stookt hij het vuur dat water in een oude oliedrum moet verwarmen om zo douchewater beschikbaar te hebben. We maken in het donker even kennis en ik stap al kuchend van de rook (het is net een palingrokerij)direct achter de muur van de wasbak in.... de natuurlijk niet afgedekte bezinkput van de wasbak!
Na gesetteld te zijn geraakt hebben we de spullen in de terreinwagen geladen voor een rondrit op het terrein van Zambeef alwaar we toestemming hebben om in de spaarbekkens zwaluwen te vangen. Zambeef is een enorm groot vleesproducerend en verwerkend bedrijf (bestaand uit Zambeef, Zamchick en zamloaf)dat omgeven is door een groot hekwerk met bewaking in een pick-uptruck met gewapend personeel. De naam 'armed response unit' op de auto zegt genoeg.. Op het terrein wordt ook veevoer gekweekt (mais en soja) en heeft men grote spaarbekkens met water dat o.a. als spoelwater gebruikt wordt. Als we op het terrein rondrijden hebben we in korte tijd al heel wat soorten te pakken. Koereigers tussen de koeien die hun laatste dagen staan af te wachten, oeverlopers, bosruiters en kemphaantjes op gedumpte mest en bij de bekkens vele soorten reigers, eenden, open billed storks, sacred ibis, glossy ibis, waterhoentjes, black crake en ga zo maar door. In het riet aan de andere kant van de weg horen we continu zingende en roepende kleine karekieten, rietzangers en ook af en toe een grote karekiet. Op de electriciteitsdraden heel wat zwaluwen, en niet alleen maar de boerenzwaluw. Dat maakt het extra leuk. Verder lilac breasted rollers, bijeneters, grauwe klauwieren en vooral veel wevers, bishops en kleinere afrikaanse zangertjes.
In de avond hebben we meteen een eerste vangsessie gehouden. Prachtig hoeveel soorten geluiden er dan in die avondschemering over je heen spoelen. Het moeras en het riet in de bekkens leeft van vogels, reptielen en amfibieën. Op de electriciteitsdraden boven het autopad zit een red-necked falcon. Die hebben ze gisteravond op de laatste avond met Joop van Ardenne en Marijke Vaneker nog gevangen; een prachtig beest met grijszwarte bandering op de vleugels en rug.
We schatten het aantal op de slaapplaats aanwezige zwaluwen op zo'n 500 stuks en daarvan vangen we er deze avond ongeveer 35. De eerste vogel die ik hier in Afrika uit het net haal is echter een rietzanger. We hebben er meteen ook een aantal exotische soorten bijzitten, waaronder de red billed quelela. Na het vangen meteen de 50 meter aan netten en geluidsapparatuur weer opgeruimd en met de vogels teruggereden naar Fringilla lodge alwaar eerst van de zwaluwen het slaapgewicht wordt gemeten en morgenochtend alle andere biometrie van de vogels wordt genomen. Boven de ringtafel worden we vergezeld door knorrende geluiden van fruitbats die in de boen boven de ringtafel hangen en er laat zich ook nog even een kerkuil horen...
maandag 19 januari 2009
ZWALUWEN RINGEN IN ZAMBIA.....
Op 14 Januari ben ik vertrokken om 4 weken lang in Zambia vogels te ringen. De nadruk ligt op boerenzwaluwen (voor het project van Bennie v.d. Brink, birdlife international en de Zambian ornithological society) maar we ringen ook de andere soorten die we in de netten krijgen, Europees en Afrikaans... en dat wordt kleurrijk.
Donderdag 15 januari 2009; Lusaka zambia.
Na de nodige vertaging (mist op Heathrow in London en dus omgevlogen via Nairobi in Kenia) aangekomen op Lusaka airport in Zambia. In Nairobi hadden we ook nog weer extra vertraging, waardoor we wel weer een aantal soorten erbij zagen zoals de little swift, de yellow-billed kite, een voor ons niet herkenbare afrikaanse mus (dus spec.) en enkele red winged starlings. Bij de douane in Lusaka was er keuze uit 3 loketten, Zambian civilians, tourists en VIP's/diplomats. het loket tourists was helemaal leeg en gesloten... dus schaarden wij ons in de rij voor de VIP's/diplomats... vanzelfsprekend ! No problem ; you are welcome... alleen accepteerden ze het 50 dollarbiljet van Jannes (Santing) niet voor het visum. Wel coupures van 20 dollar...
Na de ontmoeting met Bennie zijn we de stad ingereden om eerst geld te wisselen op de bank. Daarbij kwam ik tot de ontdekking dat ik miljonair was geworden.... 300 dollar geruild voor 1.500.000 kwacha... we hebben een kop cappuchino gedronken die beter was dan waar ook in een Hollands etablissement. Het terras zat vol met allerlei vette louche zakenmensen die volgens mij contracten zaten af te sluiten om het land nog meer te plukken. Daarna naar de boekwinkel om een vogelboek te scoren(het boek dat ik thuis besteld had arriveerde niet op tijd). Dat werd 'birds of Africa south of the sahara' van Ian sinclair en Peter Ryan, een dikke pil die het grootste deel van het continent beslaat. Dit omdat de andere boeken slechts delen van Afrika beschrijven en niet gebiedsdekkend zijn voor de regio waar wij vangen en vogelen. Veelzeggend voor wat ons te wachten staat...
Daarna op pad gegaan richting Chisamba. Je komt dan vanuit zo'n hoofdstad veel tegen en dat is iedere keer weer even wennen als je uit een Westerse samenleving een ontwikkelingsland in duikt. Grote krottenwijken van mensen die allemaal vanuit het binnenland naar de stad trekken. Ik moet zeggen.. het viel ten opzichte van Gambia nog mee, alles is veel ruimer van opzet en veel minder mensen op straat. De grote brede hoofdweg die vanuit Lusaka naar het zuiden van het land gaat had veel weg van een allee in een communistisch land, vooral omdat op de ruime grasvelden vele mensen met een simpel hakmes (slasher) het gras stonden te maaien. De eerste indruk van het land is echter wel een heel andere dan van Gambia in 2004. Het is veel schoner, hoewel hier ook wel om de zoveel honderd meter een autowrak in de berm ligt, maar het is duidelijk dat er hier mensen betaald worden om vuil te verzamelen...
Abonneren op:
Posts (Atom)