vrijdag 28 juli 2017

Schiermonnikoog : Vangochtenden voor de laatste 2 CES-periodes..

Donderdag 20 Juli ben ik weer naar mijn favoriete Schiermonnikoog vertrokken. Het was al weer de hoogste tijd om te beginnen met het opbouwen van de net-opstelling voor de vangsten tijdens de najaarstrek. Er lag echter eerst nog een schone taak in de vorm van het uitvoeren van 2 vang-ochtenden voor respectievelijk CES-periode 10 en 11. De weersverwachtingen waren dusdanig dat ik meteen maar aan de slag ben gegaan met het opzetten van alle 300 mtr net. Het zou immers de dag na aankomst het beste vangweer worden van alle daarna nog volgende dagen.
Niet gehinderd door enkele malen stevige regen stond bij het vallen van de duisternis de gehele CES-opstelling klaar, de laatste netten werden geplaatst onder het genot van talloze roepende Ruggestreeppadden. De bewaarzakken van de netten dreven in een met 5 cm regenwater gevulde kruiwagen dus die zijn meteen ook weer even gespoeld. De 1e ronde werd gelopen onder windstille omstandigheden met natuurlijk na zo'n regenrijke dag van gisteren volop dauw op de netten. Toch leverde dat nog 24 vogels van diverse pluimage op. Tegen verwachting in zakte de 2e ronde al in naar 14 stuks; in het achterste (te) kale deel van de opstelling stonden de netten toen al in de volle zon. Nadat ie 2 rondes zat te roepen naast de netten ving ik in de 3e ronde een mooie adulte man witgesterde Blauwborst. Wat is dat blauw toch altijd weer knallend… Tevens recht voor een Akkerdistel 2 Puttertjes waarvan 1 jong met de vleugel nog niet volgroeid, die werden dus verwend met terugbrengen naar de vangplek.
Vermeldenswaard was verder nog de terugvangst van een kleine Karekiet terug uit 2012, toen als adult geringd en nu dus minimaal 7 kalenderjaren oud, Later nog een vergelijkbare maar dan uit 2015. Alleen de laatste ronde leverde nog wat andersoortige vangsten op omdat het water in de Glopsloot begon te trekken. Er hingen op de bekende plekken 4 koolmezen, een Pimpel en een Vink. Wel aanwezig maar vandaag nog niet in de hand beland ; buizerd 1 kj, IJsvogel rond de Ebelbrug, regelmatig overtrekkende Witgatjes en eigenlijk opvallende aantallen rondvliegende Kokmeeuwen, beter broedseizoen dan voorheen gehad? Grote onverwachts afwezigen waren vandaag Spotvogel en grauwe Vliegenvanger, met respectievelijk 10 tegen 5 individuen voor dit CES-seizoen (tot nu toe) toch ver beneden de gemiddelden. Om iets na twaalven waren de netten weer gesloten en was het tijd om boodschappen te gaan inslaan en nog weer wat snoeiwerk in de opstelling uit te voeren. Nu beginnen 3 zware dagen van verplichte mistnetrust in afwachting van het invullen van de 11e en onze laatste CES-periode van dit jaar.


Dagtotalen CES-periode 10 d.d. 21 Juli 2017.
--------------------------------------------

Bosrietzanger 1 / -
Braamsluiper 2 / -
Fitis 7 / 1
Grasmus 2 / -
Heggenmus - / 2
kleine Karekiet - / 15
Koolmees 4 / -
Merel 2 / -
Pimpelmees 3 / -
Putter 2 / -
Rietgors 1 / -
Rietzanger 1 / -
Roodborst 2 / 4
Tjiftjaf 6 / -
Tuinfluiter 2 / -
Vink 1 / -
Winterkoning 3 / -
Witgest. Blauwborst - / 1
Zanglijster 1 / 2
Zwartkop 4 / 1
---------------------------------------
Totaal: 45 nieuw en 25 terugvangsten =
70 vogels in 20 soorten.


Dinsdag 25 Juli 2017 : CES-periode 11.

Meteen bij het opstaan viel al op dat er in de loop van de nacht ineens wind was opgekomen. Er stond meteen vanaf de 1e ronde langs de netten al een Noordenwind van 4-5 bft. Zelfs in het bos bollende netten dus meteen ook voor het eerst dan maar blaadjes schudden. De 1e ronde leverde 12 vogels op, de 2e hetzelfde laken een pak. Er vielen heel even een paar druppels regen om 06:45 uur, maar om 08:15 uur was het dusdanig betrokken in de lucht dat daaruit een serieuze bui viel die in een 10 minuten tijd weer een hele mm hemelwater aan de regenmeter toevoegde. Daarna zou het de gehele rest van de sessie blijven bij af en toe een paar sputters. Het was en bleef deze ochtend rustig met de vangsten. Afgelopen dagen viel tijdens het snoeien en harken ook al wel op dat het erg stil was in het terrein. De meeste vogels zag je eigenlijk nog voor het veldlab… Bij de vangsten viel verder op dat vooral de kleine karekieten en fitissen graatmager waren en werkelijk vol met luisvliegen zaten. Je moest niet gek opkijken dat met het uit het bewaarzakje halen van de vogel tevens een stuk of 10 of meer Luisvliegen in je gezicht vlogen… Hoewel je in de Juni- en Juliperiode van het CES-project toch echt wel de beste vangdagen moet hebben vielen peiode 10 en dus vooral ook de periode van vandaag vies tegen en lagen ze ver beneden het gemiddelde. Maar goed, ons CES-seizoen zit er hiermee op en na nu begint officieus het najaarsproject.
Dat betekent dat er nog weer werk aan de winkel was want daarvoor moet dan nog ongeveer 300 meter net extra bijgezet worden. Dus verder met snoeien en harken. Het weer bleef daarbij zeer wispelturig en ik besloot om mijn plan om het eiland nog even op te gaan maar af te blazen en meteen nadat de paden vrij waren door te gaan met het nog even maaien van de totale baan. Daar ben je dan de rest van de middag wel zoet mee, maar het is gelukt. Daarna meteen de netten erop en met een uurtje onderbreking voor de maaltijd stond bij het vallen van de nacht de gehele opstelling compleet klaar. We kunnen….
Vermeldenswaardige waarnemingen vandaag : tijdens 2 rondjes een overvliegende kruisbek en in de middaguren zelfs een groepje van ongeveer 20 exemplaren die even in de Noordelijke Berkenrand bij sectie 9 gingen zitten. Spannend ! Verder voor het veldlab enige tijd een adulte (ongeringde) buizerd op een overhangende tak loerend op het halfbegroeide pad en aan het eind van de dag heel redelijke trek van witgatjes.

Dagtotalen CES-periode 11 :
----------------------------------------------

Pimpelmees - / 2
Grasmus - / 1
Fitis 6 / 1
Winterkoning 1 / 1
Tjiftjaf 2 / 3
Merel - / 1
Rietzanger - / 2
Zanglijster 2 / -
Kleine Karekiet 2 / 6
Roodborst - / 1
Bosrietzanger - / 1
Witgesterde Blauwborst - / 1
Zwartkop - / 1
Heggenmus 2 / -
Tuinfluiter - / 1
Vink 1 / -
Braamsluiper 1 / -
-------------------------------------------------
Totaal: 39 exemplaren, 17 soorten, 6:15 uren


dinsdag 25 juli 2017

Terugblik broedseizoen nestkasten.

Tja, in de meeste gevallen begin je niet met een terugblik.... maar het kwam er gewoonweg niet van om ergens in het seizoen dan ook maar een klein gaatje te vinden om even online te gaan en een stukje te schrijven over de bevindingen in de nestkasten die we met de vogelwerkgroep van NIVON-Goor thuis volgen en de nestkasten die ik professioneel voor het NIOO volg op de Hoge Veluwe. Vandaar nu dus maar een terugblik.

Laat ik beginnen met de woorden dat ik in de vele jaren waarin ik met name de mezen in de nestkasten volg nog nooit zo ontzettend veel respect heb gehad voor deze vogels en dan in het bijzonder hoe ze zich in een gigantisch wispelturig weersysteem dat we dit jaar hadden hebben weten te redden. Alle zeilen moesten worden bijgezet om eieren en jongen door zware tijden te loodsen en tot uitvliegen te krijgen.

Al in Maart begonnen de eerste mezen al met nestbouw, het was immers zo'n zachte maand dat bij mening vogel de hormonen al gierden. Hoe bedrogen kwamen zij uit want de eerste week van April was uitgesproken koel, vooral de nachten schommelden maar weinig in temperatuur en lag net boven of net onder het vriespunt. Ik heb de Krenteboonpjes in het park dan ook niet eerder zo lang in gesloten knop zien staan dan dit jaar.
Gevolg hiervan was dat de mezen die al begonnen waren met de eileg de keuze moesten maken om legpauzes in te lassen.

Later meer.....


Foto: Koolmees jong op moment van geboorte.


Foto: Boomklever voert Bladluizen. Zo erg was de hongersnood dus...


Foto: Woningnood... Pimpelnest in nestkast bestemd voor halfholenbroeders, in dit geval grote gele Kwikstaart.

vrijdag 24 februari 2017

Zaterdag 18 Februari 2017 : adulte Steenuilen ringen.

In ons werkgebied dat de volledige gemeente Hof van Twente overspant zijn we met de Stichting Hofvogels begonnen aan een project dat vooral het lokale habitat van de steenuil moet gaan verbeteren. Daartoe worden niet alleen adviezen gegeven hoe de inrichting van een erf verbeterd kan worden, maar gaan we tevens nog nauwgezetter de binnen onze gemeente broedende steenuilen monitoren middels ring-onderzoek om te kijken hoe de jaarlijkse overleving van de uilen is en waar knelpunten zitten in deze overleving. Daarbij moet je denken aan plekken langs wegen waar tengevolge van het verkeer een sterk verhoogde sterfte onder de uilen plaatsvindt.

Foto: het machig indrukwekkende oog van de Steenuil.



Op deze wijze zoekt de Stichting aansluiting bij het project Retrapping Adults for Survival, een monitoringproject van het Vogeltrekstation. Het project heeft tot doel om zoveel mogelijk ringen aan te leggen of terugvangsten te genereren van één vogelsoort, in dit geval dus de steenuil, binnen een vastomlijnd gebied.

Tijdens de eerste ronde, die zich op deze dag vooral afspeelde in de buurtschappen Wiene/ Zeldam en Stokkum werden meerdere nestkasten bezocht. In totaal werden die middag vier steenuilen aangetroffen, waarvan er één al geringd bleek te zijn. Dit uiltje werd ook vorig jaar in dezelfde nestkast aangetroffen en toen geringd door onze inmiddels helaas overleden collega-ringer Chris Klok. De vogel in kwestie bleek een aandoening in het oog te hebben. Deze aandoening (iris-coloboma) werd ook vorig jaar tijdens het ringen van de vogel al door Chris Klok vastgesteld. Men vermoed dat dit wordt veroorzaakt door een trauma dat vaak opgelopen wordt bij een gevecht of tijdens de zeer fel verlopende prooioverdracht van het mannetje naar de vrouw.


Foto: Steenuil met oogaandoening iris-coloboma.

Het leukste moment zat hem deze middag in de laatste nestkast die we besloten te gaan controleren nadat we een tiental kasten op rij leeg aantroffen. En deze kast hing bij.... jawel, één van de aspirant-ringers..... Op zijn eigen erf werd een nog niet geringd paartje samen in de nestkast aangetroffen.




Foto's: Steenuil-man en Steenuil-vrouw. De man links op de foto en de vrouw rechts. Het voordeel van het gelijktijdig in de handen hebben van beide sexen is dat je dan de kleine onderlinge verschillen goed kunt zien. De mannetjes hebben in het centrum van de kopveren een wat groter en lichter wit vlekje zitten terwijl de algehele indruk van dit koppatroon bij de vrouw meer bruinig is.

De middag werd tevens gebruikt om twee nieuwe aspirant-ringers te beginnen op te leiden. Noodzakelijk om te kunnen inspelen op de toenemende broedresultaten die in het kader van het adoptieplan worden verwacht. De komende tijd zullen we pogen om ook de overige nestkasten in de gemeente te bezoeken en daar aangetroffen steenuilen te ringen of liever nog, de reeds aanwezige ring af te lezen.

Hof voor de Steenuil is een meerjaren programma van de gemeente Hof van Twente om de steenuil meer prominent in het landschap van deze gemeente terug te brengen in samenwerking met partijen als de Stichting Hofvogels, IVN’s Diepenheim en Markelo, Landschap Overijssel, scholen en inwoners van deze gemeente.